Luận văn phân tích yếu tố ảnh hưởng tính tuân thủ thuế của doanh nghiệp Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố đến tính tuân thủ thuế của các doanh nghiệp trên địa bàn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Thế Du
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Sự Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đến Tính Tuân Thủ Thuế Của Các Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi chính sách
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: HÀNH VI TUÂN THỦ THUẾ
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 4.1. Tổng quan thực trạng tuân thủ thuế của các doanh nghiệp trên địa bàn Thừa Thiên Huế
• 4.2. Tuân thủ thuế trong việc nộp tờ khai
• 4.3. Tuân thủ thuế trong việc kê khai
• 4.4. Tuân thủ thuế trong việc nộp thuế
• 5. CHƯƠNG 5: SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ CHỦ QUAN ĐẾN TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 5.1. Chính sách thuế
• 5.2. Sự phức tạp và các điểm bất cập của chính sách thuế
• 5.3. Sự thay đổi của chính sách thuế
• 5.4. Dịch vụ hỗ trợ người nộp thuế tốt
• 5.5. Thủ tục kê khai và nộp thuế đơn giản
• 5.6. Thực thi hiệu quả
• 5.7. Lựa chọn đối tượng thanh tra, kiểm tra dựa trên yếu tố rủi ro
• 5.8. Phạt nghiêm khắc
• 5.9. Một hệ thống hành chính xem lại tốt
• 5.10. Chi phí tuân thủ thuế
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 6.1. Khuyến nghị chính sách
• 6.2. Về chính sách thuế
• 6.3. Về quản lý thuế
• 6.4. Chi phí tuân thủ thuế
• 6.5. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tính Tuân Thủ Thuế Tại Thừa Thiên Huế

Tính tuân thủ thuế là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Tại Thừa Thiên Huế, tình hình tuân thủ thuế của các doanh nghiệp đang gặp nhiều thách thức. Theo số liệu từ Cục thuế, có đến 88% doanh nghiệp không tuân thủ trong kê khai thuế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách địa phương mà còn gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Định Nghĩa Tính Tuân Thủ Thuế

Tính tuân thủ thuế được hiểu là việc người nộp thuế thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật. Điều này bao gồm việc đăng ký thuế, kê khai đúng hạn và nộp thuế đầy đủ.

1.2. Tình Hình Thực Tế Tại Thừa Thiên Huế

Theo báo cáo, 34% doanh nghiệp không nộp thuế đúng hạn. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chính sách thuế và quản lý thuế để nâng cao tính tuân thủ.

II. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tính Tuân Thủ Thuế

Nhiều yếu tố tác động đến tính tuân thủ thuế của doanh nghiệp tại Thừa Thiên Huế. Các yếu tố này bao gồm chính sách thuế, quản lý thuế và chi phí tuân thủ. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp đưa ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Chính Sách Thuế

Chính sách thuế hiện tại có nhiều điểm bất cập, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Sự thay đổi liên tục của các văn bản thuế là một trong những nguyên nhân chính.

2.2. Quản Lý Thuế

Quản lý thuế chưa hiệu quả, chưa tạo được môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ thuế tự nguyện. Cần có các biện pháp cải thiện để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

2.3. Chi Phí Tuân Thủ

Chi phí tuân thủ thuế hiện nay đang là gánh nặng cho nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cần có các giải pháp giảm thiểu chi phí này để khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ.

III. Phương Pháp Nâng Cao Tính Tuân Thủ Thuế

Để nâng cao tính tuân thủ thuế, cần có các phương pháp và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế mà còn giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn.

3.1. Hợp Nhất Các Văn Bản Thuế

Việc hợp nhất các văn bản thuế sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận và thực hiện nghĩa vụ thuế. Điều này cũng giúp giảm thiểu sự phức tạp trong chính sách thuế.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp để nâng cao hiểu biết về chính sách thuế. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

3.3. Cải Thiện Hệ Thống Quản Lý Thuế

Cải thiện hệ thống quản lý thuế sẽ giúp cơ quan thuế theo dõi và quản lý tốt hơn tình hình tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Cần có các công cụ và phần mềm hiện đại để hỗ trợ công tác này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu về tính tuân thủ thuế tại Thừa Thiên Huế đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp cải thiện tình hình tuân thủ thuế tại địa phương.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện chính sách thuế và quản lý thuế có thể nâng cao tính tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Cần có các biện pháp cụ thể để thực hiện điều này.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện chính sách thuế và quản lý thuế để nâng cao tính tuân thủ. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

V. Kết Luận Về Tính Tuân Thủ Thuế Tại Thừa Thiên Huế

Tính tuân thủ thuế tại Thừa Thiên Huế đang gặp nhiều thách thức. Tuy nhiên, với các giải pháp phù hợp, có thể nâng cao tính tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp tăng nguồn thu cho ngân sách mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Tương Lai Của Tính Tuân Thủ Thuế

Tương lai của tính tuân thủ thuế tại Thừa Thiên Huế phụ thuộc vào việc cải thiện chính sách thuế và quản lý thuế. Cần có sự cam kết từ cả doanh nghiệp và cơ quan thuế.

5.2. Khuyến Nghị Chính Sách

Khuyến nghị các chính sách cần thiết để nâng cao tính tuân thủ thuế. Các chính sách này cần được xây dựng dựa trên thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thất thoát ngân sách nhà nước từ các hành vi trốn thuế và tránh thuế là thách thức lớn đối với quản trị công tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chiếm trên 90% tổng số doanh nghiệp nhưng mức đóng góp thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ đạt xấp xỉ 9%, đồng thời mức độ tuân thủ thuế của nhóm này chỉ bằng khoảng 1/3 so với doanh nghiệp nhà nước. Trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, với 3.511 doanh nghiệp đang hoạt động, thực trạng thất thu ngân sách diễn biến phức tạp. Kết quả thanh tra và kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế ghi nhận 88% doanh nghiệp có hành vi vi phạm, dẫn tới số tiền truy thu 66 tỷ đồng, truy hoàn 1,9 tỷ đồng và xử phạt hành chính trên 9,1 tỷ đồng. Bên cạnh đó, có tới 34% tổng số tiền thuế phát sinh bị nộp trễ hạn, phản ánh mức độ tuân thủ nghĩa vụ thuế còn nhiều hạn chế.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích sâu sắc tác động của ba nhóm nhân tố chủ quan cốt lõi: thể chế chính sách thuế, năng lực quản lý thuế và chi phí tuân thủ thuế đối với hành vi chấp hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp tại Thừa Thiên Huế. Phạm vi khảo sát bao quát toàn diện 6 sắc thuế cơ bản gồm thuế giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, môn bài, tiêu thụ đặc biệt và thuế tài nguyên trong giai đoạn 2013-2016. Luận văn cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng, giúp các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý chuyển dịch phương thức quản lý từ mệnh lệnh hành chính sang kiến tạo môi trường tự nguyện tuân thủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của Shukla và các cộng sự, kết hợp chặt chẽ với mô hình Hệ thống quản lý thuế tự đánh giá theo chuẩn mực của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và lý thuyết kinh tế học về sự tuân thủ của James và Alley.

Hành vi tuân thủ thuế được chuẩn hóa theo bốn nghĩa vụ pháp lý nền tảng do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế xác định, bao gồm: đăng ký thuế, nộp tờ khai đúng hạn, kê khai trung thực nghĩa vụ thuế và nộp thuế đầy đủ. Trên phương diện phân tích hành vi, nghiên cứu phân định rõ hai trạng thái:

• Tránh thuế: Hành vi khai thác kẽ hở, sự thiếu đồng bộ của văn bản quy phạm pháp luật để giảm thiểu số thuế phải nộp một cách hợp pháp.
• Trốn thuế: Hành vi cố ý vi phạm pháp luật thông qua che giấu doanh thu hoặc khai khống chi phí đầu vào.

Mô hình tự đánh giá yêu cầu cơ quan thuế vận hành dựa trên 6 trụ cột quản lý: cung cấp dịch vụ hỗ trợ người nộp thuế chuyên nghiệp, tinh giản thủ tục hành chính, thực thi chế tài nghiêm minh, phân loại kiểm tra dựa trên đánh giá rủi ro, xử phạt có tính răn đe và duy trì hệ thống hành chính xem lại minh bạch. Chi phí tuân thủ thuế được định vị theo khung chuẩn của Tổ chức Tài chính Quốc tế, bao gồm toàn bộ hao phí về thời gian và tiền bạc phát sinh từ quy trình hạch toán, nghiên cứu luật, lập tờ khai, kiểm tra thuế và khiếu nại hành chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng để đảm bảo độ tin cậy và giá trị thực tiễn:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Từ tổng thể 3.511 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn, tác giả xây dựng mẫu khảo sát gồm 149 doanh nghiệp (chiếm tỷ lệ 4,2% tổng thể) bằng phương pháp lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên. Mẫu được phân bổ đại diện theo 5 tiêu chí: địa bàn cơ quan quản lý thuế (Cục Thuế tỉnh và 8 Chi cục Thuế trực thuộc), loại hình hình doanh nghiệp (công ty trách nhiệm hữu hạn 50%, doanh nghiệp tư nhân 33%, công ty cổ phần 12%), ngành nghề kinh doanh, quy mô vốn và lịch sử thanh kiểm tra.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập toàn diện từ hệ thống quản lý thuế tập trung của Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát bán cấu trúc trực tiếp tại 149 doanh nghiệp từ ngày 28/02/2016 đến ngày 04/05/2016, đồng thời tiến hành phỏng vấn sâu 16 chuyên gia đầu ngành gồm lãnh đạo Cục Thuế, Chi cục trưởng, Trưởng phòng thanh tra, thẩm phán, luật sư và các kế toán trưởng giàu kinh nghiệm.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp dữ liệu hồi quy định lượng với phỏng vấn sâu giúp đối chiếu chéo số liệu kê khai thực tế với động cơ hành vi của người nộp thuế, bóc tách chính xác nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng không tuân thủ thuế mà các mô hình kinh tế lượng thuần túy không thể bao quát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách thuế thay đổi với tần suất quá cao, tạo ra rủi ro pháp lý lớn cho doanh nghiệp. Thống kê giai đoạn 2013-2016 cho thấy trung bình cứ 20,8 ngày lại có một văn bản quy phạm pháp luật về thuế được ban hành mới, sửa đổi hoặc bổ sung; đối với văn bản hướng dẫn nghiệp vụ là 0,67 ngày một văn bản. Đặc biệt, có tới 25% văn bản pháp quy có hiệu lực thi hành dưới 45 ngày kể từ ngày ký, vi phạm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Thực trạng này khiến 91% doanh nghiệp dù chủ động cập nhật nhưng chỉ có 14% doanh nghiệp thực sự hiểu rõ các quy định mới.

Thứ hai, tỷ lệ không tuân thủ trong khâu kê khai và nộp thuế ở mức đáng báo động. Kết quả thanh kiểm tra ghi nhận 88% doanh nghiệp vi phạm về kê khai số thuế (trong đó 92% do sai sót nghiệp vụ hoặc tránh thuế, 8% cố ý trốn thuế). Cứ 100 đồng thuế phát sinh trên địa bàn, cơ quan thuế phát hiện doanh nghiệp gian lận trung bình 12 đồng; riêng địa bàn thành phố Huế tỷ lệ gian lận lên tới 74 đồng trên 100 đồng thuế phát sinh. Về nộp tờ khai, 15% tờ khai nộp chậm, trong đó thuế thu nhập cá nhân có tỷ lệ trễ hạn cao nhất lên đến 40%, tiếp theo là thuế thu nhập doanh nghiệp với 18%.

Thứ ba, công tác hỗ trợ người nộp thuế chưa hiệu quả và chi phí tuân thủ đang là gánh nặng lớn. 66% doanh nghiệp được khảo sát đánh giá công tác tuyên truyền hỗ trợ của cơ quan thuế không hiệu quả. Về chi phí tuân thủ, 46% doanh nghiệp nhận định chi phí này ở mức rất cao, trong đó 58% doanh nghiệp tốn nhiều nguồn lực để nghiên cứu chính sách và 51% tốn kém chi phí trong các đợt thanh kiểm tra. Nhóm doanh nghiệp tư nhân chịu áp lực chi phí tuân thủ nặng nề nhất, với 71% đơn vị phản ánh chi phí tìm hiểu văn bản luật ở mức cao.

Thảo luận kết quả

Sự thiếu ổn định của hệ thống văn bản pháp lý đã biến chính sách thuế thành một mê cung đối với cộng đồng doanh nghiệp. Các quy định chồng chéo theo kiểu một thông tư sửa đổi cùng lúc bảy thông tư (như Thông tư 151/2014/TT-BTC) dẫn đến việc nhiều điều khoản mâu thuẫn trực tiếp với luật gốc. Tình trạng này khiến phần lớn sai phạm của doanh nghiệp xuất phát từ sự thiếu hiểu biết vô ý hơn là hành vi cố tình gian lận.

Khi trực quan hóa dữ liệu nghiên cứu, mối tương quan giữa sự phức tạp của sắc thuế và tỷ lệ nộp chậm được thể hiện rất rõ nét qua biểu đồ phân bố: sắc thuế có tính ổn định cao như thuế môn bài chỉ có 3% tờ khai nộp chậm, trong khi thuế thu nhập cá nhân có tỷ lệ chậm nộp lên tới 40% do doanh nghiệp nhầm lẫn giữa nghĩa vụ quyết toán năm và nghĩa vụ kê khai phát sinh theo tháng/quý. Bảng ma trận đánh giá 6 tiêu chí quản trị thuế tự đánh giá cũng cho thấy cơ quan thuế địa phương mới chỉ đáp ứng được 2 tiêu chí là đơn giản hóa thủ tục nộp thuế điện tử và theo dõi nộp tờ khai; 4 tiêu chí cốt lõi gồm chất lượng dịch vụ hỗ trợ, thực thi kiểm soát kê khai, quản lý rủi ro thanh tra và hệ thống tra cứu đối chiếu hồ sơ đều chưa đạt chuẩn.

Ngoài ra, việc bãi bỏ quy định nộp bảng kê mua vào, bán ra trong hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng nhằm cắt giảm thủ tục hành chính lại vô tình tạo ra kẽ hở lớn. 43% doanh nghiệp thừa nhận việc không phải gửi chứng từ giải trình tạo điều kiện thuận lợi để kê khai không chính xác, làm suy giảm năng lực giám sát từ xa của cơ quan quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hợp nhất và ổn định hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về thuế:

• Hành động: Tiến hành rà soát, pháp điển hóa và ban hành các bộ luật thuế hợp nhất; chấm dứt tình trạng ban hành văn bản chắp vá, sửa đổi cục bộ. Kéo dài chu kỳ sửa đổi chính sách thuế định kỳ tối thiểu 12 đến 24 tháng.
• Target metric: Đảm bảo 100% văn bản quy phạm pháp luật thuế tuân thủ thời gian có hiệu lực tối thiểu 45 ngày; giảm tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn khi hiểu luật từ 86% hiện nay xuống dưới 30%.
• Timeline: Giai đoạn 2016 - 2018.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và Quốc hội.

Thứ hai, tái cấu trúc toàn diện công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế theo định hướng dịch vụ công:

• Hành động: Chuyển đổi tư duy quản lý hành chính sang tư duy cung cấp dịch vụ công; bố trí cán bộ có kinh nghiệm thanh kiểm tra sang bộ phận hỗ trợ một cửa; biên soạn sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ và cẩm nang các lỗi sai thường gặp cho từng ngành nghề, thiết kế gói hỗ trợ chuyên biệt cho khối doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ.
• Target metric: Nâng mức độ đánh giá hiệu quả tuyên truyền từ 34% lên trên 80%; tăng tỷ lệ giải quyết vướng mắc qua cổng điện tử lên 95%.
• Timeline: Hoàn thành trong năm 2017.
• Chủ thể thực hiện: Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế và các Chi cục Thuế trực thuộc.

Thứ ba, hoàn thiện mô hình quản lý rủi ro trong công tác thanh tra và kiểm tra thuế:

• Hành động: Xây dựng bộ tiêu chí chấm điểm rủi ro tự động hóa dựa trên dữ liệu lớn thay vì phân bổ kế hoạch kiểm tra mang tính cảm tính; tăng cường xác minh tài khoản ngân hàng và kiểm soát chặt chẽ các trường hợp doanh nghiệp có dấu hiệu giải thể, bỏ trốn để trốn thuế.
• Target metric: Nâng xác suất phát hiện đúng sai phạm trọng điểm từ 19% lên 40%; giảm thời gian thanh tra thực địa tại doanh nghiệp tuân thủ tốt xuống dưới 3 ngày làm việc.
• Timeline: Lộ trình 2017 - 2020.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Thanh tra - Kiểm tra thuế, Cục Thuế tỉnh Thừa Thiên Huế.

Thứ tư, xây dựng cổng dịch vụ công trực tuyến tích hợp hệ thống hành chính xem lại minh bạch:

• Hành động: Thiết lập hệ thống cho phép doanh nghiệp tra cứu, đối chiếu chéo toàn bộ nghĩa vụ thuế, số thuế đã nộp, tình trạng xử lý hồ sơ và lịch sử phạt vi phạm theo thời gian thực để doanh nghiệp chủ động tự kiểm tra, đối chiếu.
• Target metric: Cắt giảm tối thiểu 30% thời gian thực hiện thủ tục kế toán thuế của doanh nghiệp; giảm 50% số vụ khiếu nại hành chính phát sinh do lệch số liệu.
• Timeline: Giai đoạn 2017 - 2019.
• Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế và Cục Thuế địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý thuế và cán bộ ngành thuế (Tổng cục Thuế, Cục Thuế các tỉnh, thành phố)

• Lợi ích: Nhận diện rõ những lỗ hổng trong công tác quản lý thu, điểm nghẽn trong kiểm soát tờ khai và cơ chế phối hợp thanh tra rủi ro.
• Use case: Vận dụng mô hình 6 tiêu chí tự đánh giá để rà soát, cải tiến quy trình nghiệp vụ và xây dựng đề án nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ người nộp thuế tại địa phương.

Nhóm 2: Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và công quyền (Bộ Tài chính, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp)

• Lợi ích: Tiếp cận bằng chứng thực nghiệm về tác động tiêu cực của việc thay đổi chính sách quá nhanh tới sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
• Use case: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ đánh giá tác động chính sách khi soạn thảo, thẩm định các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật và ban hành chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân.

Nhóm 3: Lãnh đạo doanh nghiệp, Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng

• Lợi ích: Hiểu rõ cơ chế nhận diện rủi ro thanh kiểm tra của cơ quan thuế, các lỗi kê khai phổ biến ở sắc thuế giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp và thu nhập cá nhân.
• Use case: Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ về thuế, chủ động rà soát sổ sách kế toán để phòng ngừa truy thu và tối ưu hóa chi phí tuân thủ hợp pháp.

Nhóm 4: Giảng viên, chuyên gia kinh tế và học viên cao học chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công, Tài chính - Ngân hàng

• Lợi ích: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng chuẩn mực, bộ công cụ khảo sát thực chứng gắn liền với bối cảnh địa phương.
• Use case: Kế thừa khung lý thuyết của Shukla và mô hình đánh giá mức độ tuân thủ thuế để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về quản trị tài chính công và hành vi doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Vì sao tỷ lệ vi phạm trong kê khai thuế qua thanh kiểm tra tại Thừa Thiên Huế lên tới 88%? Trả lời: Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự phức tạp và thay đổi quá nhanh của chính sách thuế (trung bình 20,8 ngày có một văn bản mới), khiến 86% doanh nghiệp không hiểu rõ quy định. Trong số 88% doanh nghiệp vi phạm, có tới 92% là do kê khai sai vô ý hoặc lúng túng khi vận dụng các thông tư sửa đổi chồng chéo, chỉ có 8% là cố ý trốn thuế.

Câu hỏi 2: Sắc thuế nào có tỷ lệ nộp tờ khai trễ hạn cao nhất và nguyên nhân do đâu? Trả lời: Thuế thu nhập cá nhân có tỷ lệ nộp tờ khai trễ hạn cao nhất, lên tới 40% (so với 18% của thuế thu nhập doanh nghiệp và 14% của thuế giá trị gia tăng). Nguyên nhân là do các doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ thường nhầm lẫn rằng chỉ khi phát sinh số thuế thu nhập cá nhân phải nộp mới cần nộp tờ khai, mà bỏ qua quy định bắt buộc phải nộp tờ khai quyết toán năm.

Câu hỏi 3: Chi phí tuân thủ thuế gây áp lực lớn nhất lên nhóm doanh nghiệp nào? Trả lời: Doanh nghiệp tư nhân chịu gánh nặng chi phí tuân thủ lớn nhất, với 71% đơn vị phản ánh chi phí nghiên cứu luật thuế rất cao và 58% gặp khó khăn về chi phí lập tờ khai. Do hạn chế về quy mô vốn, nhóm này thường không đủ nguồn lực thuê nhân sự kế toán chuyên trách chất lượng cao, trong khi chính sách thuế lại áp dụng đồng nhất cho mọi quy mô doanh nghiệp.

Câu hỏi 4: Việc loại bỏ nộp bảng kê mua vào, bán ra trong thuế giá trị gia tăng tác động như thế nào đến tính tuân thủ? Trả lời: Việc bỏ bảng kê giúp cắt giảm thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp nhưng lại tạo kẽ hở lớn trong quản lý thu. Có tới 43% doanh nghiệp đồng ý rằng việc không phải nộp bảng kê giải trình chứng từ tạo cơ hội để kê khai không chính xác, khiến chức năng kiểm soát hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế không thể phát hiện sớm các giao dịch bất thường.

Câu hỏi 5: Tại sao mức xử phạt vi phạm về thuế hiện nay cao nhưng tính răn đe thực tế vẫn thấp? Trả lời: Mặc dù 72% doanh nghiệp thừa nhận mức phạt tiền hiện nay là cao, nhưng tính khả thi khi thực thi chế tài còn yếu. Khảo sát ghi nhận 42% doanh nghiệp cho biết khi bị phát hiện sai phạm qua thanh tra vẫn không bị phạt hoặc chỉ bị xử phạt ở mức thấp hơn khung quy định; đồng thời các biện pháp cưỡng chế mạnh như phong tỏa tài khoản chưa phát huy hiệu quả cao.

Kết luận

• Thực trạng tuân thủ thuế tại Thừa Thiên Huế còn thấp, đặc biệt ở khâu kê khai khi có tới 88% doanh nghiệp vi phạm và 34% số tiền thuế bị nộp chậm.
• Tần suất thay đổi văn bản thuế quá dày đặc (20,8 ngày một văn bản) là rào cản lớn nhất khiến 86% doanh nghiệp không nắm vững quy định pháp luật.
• Quản lý thuế theo cơ chế tự đánh giá còn nhiều bất cập, đặc biệt là công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế và hệ thống phân tích rủi ro thanh tra.
• Chi phí tuân thủ thuế đè nặng lên khu vực doanh nghiệp tư nhân, đòi hỏi chính sách hỗ trợ phải có sự phân hóa theo quy mô doanh nghiệp.
• Hoàn thiện thể chế chính sách song hành với số hóa quy trình quản trị thuế là giải pháp then chốt để kiến tạo tính tuân thủ tự nguyện bền vững.

Luận văn đóng góp một bức tranh toàn diện và hệ thống dữ liệu thực chứng chuẩn xác về hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp địa phương, bổ sung luận cứ thực tiễn quan trọng cho lý thuyết quản trị thuế trong điều kiện nền kinh tế chuyển đổi.

Để hiện thực hóa các mục tiêu cải cách thuế giai đoạn 2016-2020, Tổng cục Thuế và Cục Thuế các địa phương cần khẩn trương thiết lập lộ trình số hóa dữ liệu đối chiếu, chuẩn hóa quy trình thanh tra theo rủi ro và chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy thanh kiểm tra sang cung cấp dịch vụ công chất lượng cao. Các nhà nghiên cứu và nhà quản lý hãy cùng khai thác, ứng dụng các phát hiện của công trình này để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---o0o--- LÊ THỊ NGỌC ÁNH PHÂN TÍCH SỰ ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---o0o--- LÊ THỊ NGỌC ÁNH PHÂN TÍCH SỰ ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ Chuyên ngành Chính sách công Mã ngành: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. HUỲNH THẾ DU Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn này do tôi thực hiện. Các trích dẫn và nguồn số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong khả năng hiểu biết của tôi. Những phần trao đổi ghi rõ tên, đơn vị công tác của chuyên gia đều nhận đƣợc sự đồng ý của ngƣời trả lời về mặt nội dung.

Đây là nghiên cứu của cá nhân. Do vậy, luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, của Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright và của các cơ quan thuế tại tỉnh Thừa Thiên Huế, cũng nhƣ của những đơn vị mà các chuyên gia đang công tác. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016 Tác giả Lê Thị Ngọc Ánh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi chân thành cảm ơn thầy cô tại Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã tâm huyết, tận tình truyền đạt những kiến thức hay, bổ ích cho tôi trong quá trình học tập. Chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn nhiệt tình và ân cần của thầy Huỳnh Thế Du.

Chân thành cảm ơn Lãnh đạo Cục thuế và các Chi cục thuế trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận thông tin và số liệu. Cảm ơn các cô, chú, anh, chị đồng nghiệp ở Cục thuế và các Chi cục thuế trên địa bàn Thừa Thiên Huế đã động viên, hỗ trợ tối đa để tôi có điều kiện tốt thực hiện đề tài này. Lời cảm ơn sâu sắc xin gửi tới ông Phạm Minh Kiên, phó Cục trƣởng Cục thuế Thừa Thiên Huế; ông Ngô Cẩm, trƣởng phòng thanh tra; ông Nguyễn Cáp, Chi cục trƣởng Chi cục thuế Phú Lộc; ông Trần Minh Đức, giám đốc Công ty cổ phần Hồng Đức vì những góp ý, bình luận, định hƣớng quý giá trong quá trình thực hiện đề tài. Cảm ơn những câu nói “Chú sẵn sàng hỗ trợ nhé”, “Thiếu gì thì nói chị, chị giúp em vì muốn em làm tốt bài” hay “Con cần gì thì mail chú nhé, chú cung cấp cho viết” là những câu nói truyền thêm năng lƣợng cho tôi mỗi lúc tôi đi thu thập thông tin.

Chân thành cảm ơn Cục thuế thành phố Chí Minh đã hỗ trợ trao đổi tìm hiểu thêm về vấn đề tuân thủ thuế và các chƣơng trình của Tổng cục thuế. Cảm ơn các chuyên gia về lĩnh vực kế toán, thuế, luật ở Thừa Thiên Huế đã dành thời gian quý báu để chia sẻ những thông tin hữu ích, tình hình thực tế hiện nay. Cảm ơn Hội doanh nhân trẻ Thừa Thiên Huế đã tạo điều kiện tiếp xúc với các doanh nghiệp. Đặc biệt, cảm ơn 149 doanh nghiệp đã dành thời gian giúp đỡ tôi hoàn thành phiếu khảo sát trong thời điểm Tết nguyên đán và giai đoạn quyết toán bận rộn.