Đặt vấn đề Là một trong những yếu tố tạo nên tính riêng biệt, đặc trưng cho mỗi quốc gia đó chính là DSVH. Trong thời đại ngày nay, thời đại DSVH với các hoạt động sinh thái khác nhau : đời sống xã hội, văn hóa, du lịch, giáo dục, …Tuy nhiên, theo sự thách thức khắc nghiệt bởi thời gian, rất nhiều chi tiết đã bị xuống cấp, mất mát, thiếu hụt trong quá trình tồn tại của di tích ấy. Vì thế, một trong những nhiệm vụ quan trọng của các người quản lý di sản là phải trùng tu sửa chữa bảo tồn giữ lại tối đa yếu tố gốc của di tích. Cách hiểu và cách định nghĩa khái niệm "DSVH" không phải hình thành trong một thời kỳ nhất định, mà qua một quá trình nhận thức kéo dài nhiều thế kỷ.
Tuy nhiên, khái niệm về di tích ban đầu chỉ xoay quanh kiến trúc và chỉ thực sự hình thành từ cuối thế kỷ XIX. Tiếp theo, các khái niệm bảo tồn, trùng tu và di sản được hình thành và bổ sung dần. Tổng quát lại, trong cách hiểu hiện đại, DSVH là tất cả những sản phẩm do bàn tay con người, khối óc con người tạo ra, được lưu truyền từ đời này sang đời khác hoặc còn xót lại qua thời gian, có giá trị về lịch sử, khoa học, nghệ thuật và văn hoá nói chung, cần được bảo tồn, phát huy và tiếp nối. Di sản văn hoá vật thể: DSVH vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, bao gồm di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.
Mang yếu tố lưu niệm là chủ đạo Luật DSVH 2001 đưa ra phân loại: - Di tích lịch sử - Di tích khảo cổ học - Di tích kiến trúc và nghệ thuật - Danh lam thắng cảnh 1. Di sản văn hoá phi vật thể: - Đề cao các yếu tố nhân văn và đời sống dễ bị biến đổi. - Yếu tố bản sắc và tính đa dạng Các nhân tố cấu thành DSVH phi vật thể: 2 a. Di sản tinh thần và truyền thống lịch sử; b.
DSVH dân gian; c. Di sản Văn học; d. Di sản nghệ thuật; e. Di sản lối sống 1.
Xác định vấn đề nghiên cứu 1. Lý do chọn đề tài “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” - Đây là câu nói bất hủ của Bác Hồ trong cuộc gặp các cán bộ Đại đoàn 308 (Đại đoàn Quân Tiên Phong), tại Đền Giếng (thuộc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng - Phú Thọ )”[1]. Một lời nói vang vọng thiên thu, trường tồn mãi với nhiều thế hệ mai sau. Lời nói ấy như một quy luật, không chỉ mang tính lịch sử, văn hóa, truyền thống mà còn như một nhiệm vụ “Dựng nước phải đi đôi với giữ nước” [1].
Trên quan điểm kế thừa và phát huy, bảo tồn các DSVH của dân tộc, “23/11/1945 Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã ban hành Sắc lệnh bảo vệ cổ tích” [2]. Và cũng chính ngày ấy, ngày nay đã trở thành ngày DSVH Việt Nam. DSVH chính là tài sản được lưu trữ trường tồn qua nhiều thế hệ, là cái hồn của dân tộc, là đặc điểm mang tính chất khác biệt của mỗi Quốc gia. Theo dòng thời gian của lịch sử đến hiện đại ngày nay, đã có rất nhiều di sản đang cần được bảo quản, tu bổ và phục hồi để phát huy giá trị vốn có.
Việc tu bổ, sửa chữa để đảm bảo được các yếu tố gốc là việc làm mà các nhà quản lý bảo tồn hết sức quan tâm và đặt lên hàng đầu. Trong những năm qua, Đảng, Nhà Nước và toàn xã hội ta đặc biệt quan tâm đến việc bảo quản, phục hồi và tu bổ ấy. Rất nhiều di tích đã và đang không những tạo ra được nguồn thu nhập đáng kể cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho bà con nhân dân. Hiện nay, bên cạnh các nguồn kinh phí đầu tư của nhà nước thì còn có sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước làm cho việc tu bổ, tôn tạo di tích ngày cũng tăng lên đáng kể.
Các hoạt động về trùng tu, bảo quản, tu bổ di tích đã từng bước đi vào nề nếp và tuân thủ chặt chẽ các quy định về pháp luật. Việc từng bước lập hồ sơ, đấu thầu, triển khai thi công và thẩm định về chuyên môn cho các dự án về DSVH nói chung và cải tạo, tu bổ di tích nói riêng cũng được thực hiện chặt chẽ và được đánh giá cao về mặt chất lượng. 3 DSVH là một khoa học chuyên ngành đặc thù, vì thế cần rất nhiều yêu cầu, quy định riêng để thực hiện [3]. Để có những góc nhìn cụ thể hơn, rõ ràng hơn trong việc trùng tu, bảo tồn di tích.
Học viên đã quyết định lựa chọn đề tài “ Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công dự án cải tạo, trùng tu DSVH và đề xuất mô hình đánh giá phương án thiết kế và thi công phù hợp “ nhằm giúp cho CĐT cũng như ĐVQL nhìn rõ hơn các tác động ảnh hưởng đến việc cải tạo như thế nào ? Dự trù nguồn kinh phí thực hiện ra sao ? Các thiết kế và biện pháp thi công để cải tạo di tích ? Quá trình thực hiện nghiên cứu sẽ giúp cho CĐT và ĐVQL có được những tiêu chí, nhìn rõ hơn những khía cạnh tác động đến việc cải tạo và từ đó có những hoạt động mang tính bảo quản và quản lý tốt hơn. Hơn nữa, việc cải tạo tu bổ di tích cũng mang lại nhiều quyền lợi, lợi ích tinh thần cho bà con nhân dân, nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhờ vào đó, đóng góp vào sự phát triển trong lĩnh vực văn hoá và đạt được những kết quả tốt trong quá trình phát triển đất nước. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu này được thực hiện với các mục tiêu như sau: Mục tiêu chung: Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trùng tu DSVH.
Mục tiêu cụ thể: + Xác định và đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trùng tu di tích; + Đánh giá mức độ tác động của các nhân tố đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trung tu di tích; + Xây dựng mô hình đánh giá phương án thiết kế và thi công phù hợp với sự hỗ trợ tối ưu quá trình ra quyết định CBA; + Đề xuất, kiến nghị cho CĐT cũng như ĐVQL các phương án thiết kế và biện pháp thi công phù hợp. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trùng tu DSVH. Đối tượng khảo sát và thu thập dữ liệu: 4 + Các chuyên gia hoặc cá nhân có kinh nghiệm trong việc quản lý, thiết kế và thi công về trùng tu, cải tạo DSVH hoặc các nhà nghiên cứu viết sách hoặc bài báo về DSVH. Phạm vi nghiên cứu: Không gian: Dữ liệu được khảo sát tại Thành Phố Hồ Chí Minh, tỉnh Đồng Tháp.
Thời gian: Thu thập dữ liệu từ tháng 09 năm 2023 đến tháng 11 năm 2023, ngoài ra còn phát sinh thêm thời gian đối với một số dữ liệu khác trong quá trình phân tích. Đóng góp dự kiến của nghiên cứu 1. Đóng góp về mặt học thuật + Xác định, đánh giá được các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trùng tu di tích. + Góp phần xây dựng được cái nhìn tổng quan về công tác thiết kế và thi công cải tạo, trùng tu di tích tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Tháp.
+ Từ đó, rút ra được những nguyên tắc cơ bản xác định nhân tố nào quyết định ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công trong việc cải tạo, trùng tu di tích. Đóng góp về mặt thực tiễn + Nâng cao hiểu biết và ý thức được vai trò của công tác cải tạo, trùng tu di tích + Tạo cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học cho việc thẩm định, phê duyệt và lập hồ sơ thiết kế và thi công cho các dự án cải tạo, trùng tu di sản trên cả nước. + Hơn thế nữa, có thể dùng làm tài liệu giúp mọi người, đặc biệt là sinh viên, học viên và những người quan tâm tham khảo, làm tài liệu lý thuyết và thực tế về đề tài " Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình thiết kế và thi công dự án cải tạo, trùng tu DSVH và đề xuất mô hình đánh giá phương án thiết kế và thi công phù hợp ". Qua đó, giúp các sinh viên học viên có cái hình tổng quát, thực tế và có thể tiếp tục phát triển và cải thiện hướng nghiên cứu này.
+ Áp dụng vào thực tiễn nhằm giúp các cán bộ quản lý văn hóa ở địa phương có thêm những kinh nghiệm trong việc theo dõi và thực hiện công tác bảo vệ và phát huy giá trị DSVH ở địa phương. 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN 2. Một số vấn đề lý luận chung được sử dụng trong nghiên cứu 2. Các cơ sở sử dụng được sử dụng trong đề tài : “Quản lý nhà nước về DSVH là một sự định hướng, các hoạt động liên quan đến bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị di sản luôn được cơ quan tạo điều kiện tổ chức và điều hành” [4].
Chúng ta cần bảo vệ và phát huy giá trị của di sản được lưu truyền lại cho đời sau một cách hữu hiệu và thiết thực thông qua các hoạt động quản lý. Với ý nghĩa như vậy, chúng ta phải hiểu rõ quản lý nhà nước về di sản là sự tác động có tổ chức chỉ đạo và quản lý đi đôi với thanh tra, kiểm tra dưới sự giám sát của nhà nước. Các cơ quan trong bộ máy nhà nước về DSVH tiến hành công việc phản ánh dựa trên các quy định pháp luật hiện hành nhằm thực thi các chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của nhà nước. Mục tiêu của việc phản ánh là điều tiết các mối quan hệ xã hội và hành vi của người dân trong lĩnh vực di tích cụ thể và DSVH nói chung.
Có thể nói, việc phản ánh nhằm đưa ra một khung tư duy phù hợp với bối cảnh hiện nay trong việc quản lý DSVH năm 2001 ở Việt Nam đã trải qua sự sửa đổi và hoàn thiện vào năm 2009.
