Tình Hình Bệnh Lở Mồm Long Móng Và Các Yếu Tố Nguy Cơ Trên Đàn Dê Tại Tỉnh Luongphabang, Lào

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua tình hình bệnh lở mồm long móng phân tích các yếu tố nguy cơ phát sinh bệnh lở mồm long móng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Souliya Khangsuethao
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Đức Hoàn
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Tình Hình Bệnh Lở Mồm Long Móng, Phân Tích Các Yếu Tố Nguy Cơ Phát Sinh Bệnh Lở Mồm Long Móng Trên Đàn Dê Nuôi Tại Tỉnh Luongphabang, Lào
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG
• 6.1.1. Định nghĩa, hình thái, cấu tạo, phân loại virus LMLM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Lở Mồm Long Móng Trên Đàn Dê Tại Tỉnh Luongphabang

Bệnh lở mồm long móng (LMLM) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với động vật có móng guốc chẵn như dê. Tại tỉnh Luongphabang, tình hình dịch bệnh này đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi. Năm 2017, số lượng dê mắc bệnh LMLM lên tới 1.917 con, trong đó huyện Phonxay là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Việc hiểu rõ về bệnh LMLM và các yếu tố nguy cơ liên quan là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Và Triệu Chứng Của Bệnh LMLM

Bệnh LMLM do virus thuộc họ Picornaviridae gây ra, có khả năng lây lan nhanh chóng. Triệu chứng điển hình bao gồm sốt cao, mụn nước ở miệng, chân và kẽ móng. Việc nhận diện sớm triệu chứng là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

1.2. Tình Hình Chăn Nuôi Dê Tại Tỉnh Luongphabang

Chăn nuôi dê tại tỉnh Luongphabang chủ yếu diễn ra theo hình thức tự cung tự cấp. Tổng đàn dê tại đây ước tính khoảng 70.326 con, trong đó có nhiều hộ chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ. Điều này tạo ra những thách thức trong việc kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt là bệnh LMLM.

II. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Bệnh LMLM Trên Đàn Dê

Nghiên cứu đã xác định được 6 yếu tố nguy cơ chính làm phát sinh và lây lan bệnh LMLM trên đàn dê tại huyện Phonxay. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn dê mà còn tác động đến kinh tế của các hộ chăn nuôi.

2.1. Đường Giao Thông Chính Đi Qua Khu Vực Chăn Nuôi

Sự hiện diện của các tuyến đường giao thông chính tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển động vật, từ đó làm tăng nguy cơ lây lan bệnh LMLM. Việc kiểm soát lưu thông động vật là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Gần Khu Vực Chợ Buôn Bán Gia Súc

Các hộ chăn nuôi nằm gần khu vực chợ buôn bán gia súc có nguy cơ cao hơn về việc tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh. Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn tại các chợ.

2.3. Không Tiêm Phòng Các Bệnh Truyền Nhiễm Nguy Hiểm

Nhiều hộ chăn nuôi không thực hiện tiêm phòng định kỳ cho đàn dê, dẫn đến việc gia tăng nguy cơ mắc bệnh LMLM. Việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của tiêm phòng là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Và Phân Tích Bệnh LMLM

Để phân tích tình hình bệnh LMLM, nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm thu thập dữ liệu từ các hộ chăn nuôi và phỏng vấn sâu với cán bộ thú y. Những thông tin này giúp xác định rõ hơn về tình hình dịch bệnh và các yếu tố nguy cơ.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Từ Các Hộ Chăn Nuôi

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp các hộ chăn nuôi. Phương pháp này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình chăn nuôi và dịch bệnh tại địa phương.

3.2. Phân Tích Các Yếu Tố Nguy Cơ

Nghiên cứu đã phân tích các yếu tố nguy cơ bằng cách sử dụng tỷ số chênh (odd ratio) để đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến sự phát sinh bệnh LMLM.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Bệnh LMLM Tại Tỉnh Luongphabang

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh LMLM cao nhất ở dê nái, với 11,21%. Số lượng dê mắc bệnh và tiêu hủy cũng được ghi nhận là rất lớn, gây thiệt hại kinh tế cho các hộ chăn nuôi.

4.1. Tình Hình Dịch Bệnh LMLM Tại Huyện Phonxay

Huyện Phonxay là nơi có số lượng dê mắc bệnh LMLM cao nhất trong tỉnh, với 492 con mắc bệnh. Việc theo dõi và kiểm soát dịch bệnh tại đây là rất cần thiết.

4.2. Ảnh Hưởng Kinh Tế Của Bệnh LMLM

Thiệt hại kinh tế do bệnh LMLM gây ra ước tính khoảng 1 tỷ kip mỗi năm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả để bảo vệ đàn dê và kinh tế của các hộ chăn nuôi.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh LMLM

Việc giám sát và phòng ngừa bệnh LMLM là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe đàn dê và kinh tế của các hộ chăn nuôi. Cần có các biện pháp đồng bộ để kiểm soát dịch bệnh hiệu quả.

5.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Phòng Ngừa

Cần tăng cường công tác tiêm phòng cho đàn dê, đồng thời nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc phòng ngừa bệnh LMLM.

5.2. Tăng Cường Giám Sát Dịch Bệnh

Cần thiết lập hệ thống giám sát dịch bệnh chặt chẽ để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp mắc bệnh, từ đó giảm thiểu thiệt hại cho ngành chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi dê tại Lào đóng vai trò kinh tế then chốt, cung cấp nguồn thực phẩm quan trọng với tỷ lệ thịt dê hơi chiếm 7,70% tổng sản lượng thịt tiêu thụ hàng năm trên toàn quốc. Theo thống kê chính thức, tổng đàn dê của Lào đạt 587.000 con, trong đó tỉnh Luông-pha-bang sở hữu 70.326 con dê phân bổ tại 13 trang trại và 1.665 gia trại. Tuy nhiên, tập quán chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ, thả rông tự nhiên và phụ thuộc vào nguồn phụ phẩm nông nghiệp đang tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bùng phát. Trong đó, bệnh lở mồm long móng (LMLM) gây tổn thất kinh tế nặng nề với chi phí tiêu hủy ước tính khoảng 1 tỷ Kip mỗi năm cho gần 1.400 con gia súc mắc bệnh trên toàn quốc.

Năm 2017, dịch LMLM bùng phát mạnh tại 12 huyện thuộc tỉnh Luông-pha-bang làm 1.917 con dê mắc bệnh và 465 con bị tiêu hủy, trong đó huyện Phonxay là điểm nóng nghiêm trọng nhất. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là thiếu hụt các dữ liệu dịch tễ học định lượng và chưa nhận diện rõ các yếu tố nguy cơ làm lây lan mầm bệnh trong điều kiện giao thương miền núi. Đề tài xác định ba mục tiêu cụ thể: đánh giá thực trạng chăn nuôi và diễn biến dịch LMLM trên đàn dê tại tỉnh Luông-pha-bang; lượng hóa 6 yếu tố nguy cơ phát sinh dịch bệnh tại huyện Phonxay; giám định chính xác type virus gây bệnh để tối ưu hóa phác đồ can thiệp.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn huyện Phonxay, tỉnh Luông-pha-bang, kết hợp xét nghiệm mẫu bệnh phẩm tại Phòng thí nghiệm Cục Thú y Lào trong giai đoạn từ tháng 11/2017 đến tháng 7/2018 (sử dụng dữ liệu dịch tễ năm 2017). Luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng dịch tễ chuẩn xác, định hướng cho cơ quan thú y thiết lập rào cản kiểm soát dịch bệnh, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ mắc bệnh từ 2,73% xuống dưới 1%, bảo vệ an toàn sinh kế cho người chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết dịch tễ học bệnh truyền nhiễm thú y hiện đại về virus LMLM (Foot and Mouth Disease Virus - FMDV) thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus. Virus có cấu trúc hình đa diện 20 mặt đối xứng với kích thước 20 - 30 nm, chứa hệ gen ARN chuỗi đơn không vỏ bọc, mang tính đa dạng kháng nguyên cao với 7 serotype chính (O, A, C, Asia1, SAT1, SAT2, SAT3) không có khả năng sinh miễn dịch chéo. Trong điều kiện tự nhiên, virus có sức đề kháng bền vững trong môi trường ẩm, phát tán qua giọt bắn khí dung với khoảng cách lên tới 60 km trên đất liền khi độ ẩm không khí vượt quá 60%.

Cơ sở phân tích dịch tễ dựa trên mô hình nghiên cứu bệnh - chứng (Case-Control Study) và lý thuyết xác suất hồi cứu nhằm xác định mối liên hệ nhân quả giữa các yếu tố phơi nhiễm với sự bùng phát ổ dịch. Các khái niệm cốt lõi bao gồm: tỷ số chênh OR (Odds Ratio), kiểm định độ tương quan Chi-square, hệ số sa lắng kháng nguyên và nguyên lý miễn dịch học của kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp. Sự kết hợp giữa lý thuyết sinh học phân tử virus và dịch tễ học thực địa tạo nên khung phân tích toàn diện cho bài toán kiểm soát dịch tễ đàn gia súc móng guốc chẵn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Cục Thống kê, Chi cục Thú y tỉnh Luông-pha-bang và Trạm Thú y huyện Phonxay về các chỉ tiêu tổng đàn, số ca mắc bệnh và số lượng tiêu hủy. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thiết lập qua điều tra trực tiếp 320 hộ chăn nuôi dê (gồm 316 hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và 4 gia trại, trang trại) trên địa bàn 10 xã, thị trấn của huyện Phonxay thông qua bộ câu hỏi cấu trúc, kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ thú y cơ sở. Toàn bộ 320 hộ chăn nuôi được phân chia thành nhóm bệnh và nhóm chứng theo phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm loại bỏ triệt để sai số chọn mẫu trong phân tích dịch tễ học.

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2016 và phần mềm chuyên dụng EpiCalc 2000 để lập bảng liên định 2x2, tính toán tỷ số chênh OR cùng khoảng tin cậy 95% và kiểm định Chi-square với mức ý nghĩa thống kê P < 0,05. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là khả năng định lượng chính xác mức độ rủi ro của từng biến số phơi nhiễm độc lập trong điều kiện chăn nuôi tự nhiên. Đối với công tác xác định type virus, nghiên cứu thực hiện kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp trên hệ thống khay 96 giếng với bộ kit chuẩn Pirbright (Vương quốc Anh), đo mật độ quang học (OD) tại bước sóng 492 nm để giám định các serotype O, A, C và Asia1 từ mẫu biểu mô mụn nước thu thập thực địa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận tổng đàn dê tỉnh Luông-pha-bang năm 2017 đạt 70.326 con (gồm 19.718 dê nái, 1.274 dê đực giống và 48.334 dê thịt, dê con theo mẹ). Dịch LMLM đã xảy ra tại 12 huyện trong tỉnh với 1.917 con dê mắc bệnh (tỷ lệ 2,73%) và 465 con bị tiêu hủy (chiếm 24,26% tổng số dê mắc). Trong đó, huyện Phonxay là tâm dịch lớn nhất tỉnh với tổng đàn 8.214 con nhưng có tới 492 con dê mắc bệnh và 138 con phải tiêu hủy bắt buộc, tập trung chủ yếu tại 4 xã trọng điểm: Nambo, Xopchia, Houaykhing và Phonthong.

Tỷ lệ mắc bệnh có sự chênh lệch rõ rệt theo nhóm vật nuôi tại huyện Phonxay: dê nái có tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất đạt 11,21%, tiếp theo là nhóm dê thịt và dê con theo mẹ với tỷ lệ 9,78%, trong khi dê đực giống có tỷ lệ thấp nhất là 4,27%. Công tác tiêm phòng vắc xin LMLM trên đàn dê toàn tỉnh đạt mức rất thấp, chỉ có 1.109 con được tiêm chủng (đạt tỷ lệ bảo hộ vỏn vẹn 10,11%), tạo ra lỗ hổng miễn dịch cộng đồng nghiêm trọng.

Kết quả phân tích hồi cứu đã chỉ ra 6 yếu tố nguy cơ cốt lõi làm bùng phát và lây lan dịch LMLM trên đàn dê huyện Phonxay (với P < 0,05): trục đường giao thông chính chạy qua địa bàn; hộ chăn nuôi nằm gần chợ buôn bán gia súc sống; không tiêm phòng vắc xin các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; nguồn gốc con giống trôi nổi không rõ kiểm dịch; không sử dụng thuốc sát trùng để vệ sinh tiêu độc định kỳ; và hành vi bán chạy dê ốm khi xuất hiện ổ dịch. Kết quả xét nghiệm ELISA trên các mẫu bệnh phẩm khẳng định 100% các ca bệnh dương tính đều do virus LMLM serotype O gây ra.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở nhóm dê nái (11,21%) được giải thích do suy giảm sức đề kháng sinh lý trong chu kỳ mang thai và tiết sữa, cộng với việc nuôi nhốt chung đàn làm tăng áp lực mầm bệnh. Đợt dịch tại huyện Phonxay bùng phát từ tháng 3/2017 và kéo dài liên tục 83 ngày (chính thức công bố hết dịch vào ngày 21/8/2017). Diễn biến thời gian này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học trong khu vực Đông Nam Á, khi các đợt dịch LMLM trầm trọng thường kéo dài khoảng 2,5 tháng trong điều kiện thời tiết mưa phùn, ẩm ướt và độ ẩm cao.

Các dữ liệu dịch tễ học được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường dạng hình sin mô tả số lượng ca bệnh theo ngày, bảng phân bổ số dê mắc tại 4 xã tâm dịch và bản đồ GIS thể hiện vùng lây lan dọc theo tuyến giao thông huyết mạch. Việc người dân tự ý bán tháo dê mắc bệnh sang các xã lân cận có trục giao thông thuận lợi đã thúc đẩy virus serotype O phát tán nhanh chóng từ ổ dịch ban đầu tại xã Nambo và Xopchia sang các vùng lân cận. Tình trạng này phản ánh thực trạng nhận thức phòng dịch còn hạn chế và hệ thống kiểm dịch vận chuyển nội địa chưa phát huy tối đa hiệu lực.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát triệt để và ngăn chặn nguy cơ tái bùng phát dịch LMLM trên đàn dê, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ:

Thứ nhất, thiết lập quy chế kiểm soát vận chuyển động vật nghiêm ngặt tại các trục giao thông chính và khu vực chợ buôn bán gia súc sống. Cơ quan chủ trì gồm Chi cục Thú y tỉnh Luông-pha-bang và Trạm Thú y huyện Phonxay cần tổ chức các chốt kiểm dịch lưu động, đặt mục tiêu ngăn chặn 100% hành vi bán chạy dê bệnh trong các đợt bùng phát dịch, triển khai giám sát trọng điểm từ quý 1 hàng năm.

Thứ hai, triển khai chiến dịch tiêm phòng vắc xin LMLM type O định kỳ 2 lần mỗi năm cho đàn dê sinh sản và dê thương phẩm. Phòng Nông nghiệp huyện Phonxay cùng đội ngũ thú y cơ sở phải nâng tỷ lệ tiêm phòng từ mức 10,11% hiện tại lên đạt ngưỡng miễn dịch bảo hộ tối thiểu 80% tổng đàn (tương đương trên 6.500 con dê tại Phonxay), thực hiện tiêm cuốn chiếu vào các tháng 3 - 4 và tháng 9 - 10 hàng năm.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại bằng vôi bột 10% hoặc dung dịch xút NaOH 1%, duy trì tần suất định kỳ 2 lần mỗi tháng tại toàn bộ 320 hộ chăn nuôi trên địa bàn. Biện pháp này giúp tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu, giảm trên 75% mật độ virus ngoài môi trường tự nhiên, do chính quyền cấp xã đôn đốc thực hiện liên tục trong suốt giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ tư, xây dựng quy chế quản lý nguồn gốc con giống và kiểm dịch tái đàn khép kín. Chi cục Thú y tỉnh Luông-pha-bang cần phối hợp với Cục Thú y Lào cấp mã số định danh đàn dê giống, đảm bảo 100% con giống nhập đàn mới phải có chứng nhận xét nghiệm âm tính với virus LMLM, hoàn thành khung quản lý trong vòng 6 tháng kể từ khi phê duyệt đề án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực chứng của luận văn là nguồn tài liệu quý giá cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý và chuyên viên dịch tễ thuộc Chi cục Thú y, Trạm Thú y các tỉnh miền Bắc Lào và khu vực lân cận. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn giúp xây dựng bản đồ nguy cơ dịch tễ, hoạch định dự toán kho vắc xin serotype O và tối ưu hóa quy trình khoanh vùng dập dịch tại cấp huyện.

Nhóm thứ hai là chủ trang trại, gia trại và nông hộ chăn nuôi gia súc nhai lại. Tài liệu cung cấp hướng dẫn nhận biết sớm các triệu chứng lâm sàng ở móng chân và niêm mạc miệng, hiểu rõ rủi ro của 6 yếu tố phát sinh dịch bệnh, từ đó từ bỏ thói quen bán chạy gia súc bệnh và chủ động đầu tư sát trùng chuồng trại.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Thú y, Dịch tễ học thú y và Chăn nuôi tại các trường đại học, viện nghiên cứu. Luận văn là hình mẫu chuẩn mực trong việc thiết kế nghiên cứu bệnh - chứng (Case-Control), xử lý số liệu bằng EpiCalc 2000 và quy trình thực nghiệm kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp phát hiện kháng nguyên virus.

Nhóm thứ tư là các tổ chức quốc tế và ban quản lý dự án phát triển nông nghiệp (như FAO, OIE). Dữ liệu nghiên cứu đóng vai trò là cơ sở thực chứng để xây dựng các chương trình tài trợ vắc xin, nâng cao năng lực thú y cộng đồng và kiểm soát an toàn dịch bệnh xuyên biên giới cho các tiểu vùng miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Triệu chứng lâm sàng điển hình của bệnh LMLM trên đàn dê biểu hiện như thế nào? Thời gian ủ bệnh ở dê kéo dài từ 2 đến 12 ngày. Triệu chứng đặc trưng nhất là dáng đi khập khiễng, dê thường đứng trên đầu móng hoặc đi rón rén do các mụn nước xuất hiện ở vành móng, kẽ móng và đế guốc. Mụn nước ở niêm mạc miệng và cuống lưỡi ít gặp hơn nhưng có thể gây chảy nhiều nước dãi, bỏ ăn và suy kiệt.

Vì sao nhóm dê nái sinh sản lại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất trong đàn? Số liệu điều tra tại huyện Phonxay chỉ ra tỷ lệ mắc ở dê nái lên tới 11,21%, cao hơn nhiều so với dê đực giống (4,27%). Nguyên nhân do biến đổi nội tiết và thể trạng suy giảm trong quá trình mang thai, sinh đẻ và cho con bú, khiến hệ thống miễn dịch tự nhiên của dê mẹ suy yếu trước sự xâm nhập của virus.

Serotype virus LMLM nào được phát hiện lưu hành chính tại địa bàn nghiên cứu? Kết quả kiểm tra toàn bộ mẫu bệnh phẩm biểu mô mụn nước bằng kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp tại Phòng thí nghiệm Cục Thú y Lào xác định 100% mẫu dương tính đều thuộc serotype O. Các serotype A, C và Asia1 đều cho kết quả âm tính (mật độ quang học OD < 0,1).

Hành vi bán chạy gia súc khi có dịch làm gia tăng mức độ rủi ro lây lan ra sao? Bán chạy gia súc ốm là một trong 6 yếu tố nguy cơ hàng đầu được xác nhận với giá trị P < 0,05. Dê mang trùng bài thải lượng lớn virus qua hơi thở, dịch tiết và phân. Việc vận chuyển dê bệnh dọc theo các tuyến giao thông chính sẽ gieo rắc mầm bệnh cho các đàn dê khỏe mạnh tại các xã tiếp giáp chỉ trong vài ngày.

Kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp mang lại ưu điểm gì trong chẩn đoán virus LMLM? Phương pháp Sandwich ELISA gián tiếp có độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, cho phép định lượng chính xác kháng nguyên virus từ mẫu biểu mô mụn nước. Kỹ thuật này phát hiện nhanh chóng từng serotype riêng biệt thông qua thang đo mật độ quang học OD ở bước sóng 492 nm, vượt trội hơn các phản ứng huyết thanh học truyền thống.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện bức tranh chăn nuôi với 70.326 con dê tại tỉnh Luông-pha-bang, đồng thời phân tích chi tiết đợt dịch LMLM năm 2017 khiến 1.917 con dê mắc bệnh và 465 con bị tiêu hủy.
• Huyện Phonxay được xác định là tâm điểm dịch với 492 con dê mắc bệnh, trong đó nhóm dê nái chịu tổn thương cao nhất với tỷ lệ nhiễm 11,21%.
• Nghiên cứu đã lượng hóa thành công 6 yếu tố nguy cơ cốt lõi thúc đẩy dịch bùng phát và lây lan, bao gồm tuyến giao thông, chợ gia súc, con giống trôi nổi, thiếu tiêu độc sát trùng, lỗ hổng vắc xin và thói quen bán chạy dê bệnh.
• Giám định virus học bằng kỹ thuật Sandwich ELISA gián tiếp khẳng định căn nguyên gây dịch tại địa phương là virus LMLM serotype O.
• Lộ trình can thiệp giai đoạn 2018 - 2020 cần tập trung bao phủ vắc xin type O đạt tối thiểu 80% tổng đàn, kết hợp khử trùng định kỳ chuồng trại 2 lần/tháng và kiểm soát chặt chẽ mạng lưới vận chuyển con giống.

Các cơ quan thú y, chính quyền địa phương và người chăn nuôi cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trên để khống chế dứt điểm dịch LMLM, bảo vệ nền chăn nuôi nông hộ phát triển bền vững và an toàn dịch bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SOULIYA KHANGSUETHAO TÌNH HÌNH BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG, PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ PHÁT SINH BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG TRÊN ĐÀN DÊ NUÔI TẠI TỈNH LUONGPHABANG, LÀO Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa ho ̣c: TS. Trầ n Đức Hoàn PGS. Trinh ̣ Đı̀nh Thâu NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày…. Tác giả luận văn Souliya Khangsuethao i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến PGS. Trịnh Đình Thâu - Trưởng khoa Thú y đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Giải phẫu - Tổ chức, Khoa thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trạm thú y Phonxay, Phòng Dịch tễ Chi cục thú y Luongphabang và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày….

Tác giả luận văn Souliya Khangsuethao ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mu ̣c lu ̣c. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Bê ̣nh lở mồ m long móng. Định nghĩa, hình thái, cấu tạo, phân loại virus lmlm định nghĩa. Sức đề kháng và khả năng gây bệnh. Đường xâm nhập và cơ chế gây bệnh của virus.

Triệu chứng, bệnh tích. Dịch tễ học. Cơ sở phân loại virus lmlm, chẩn đoán bằng phản ứng elisa. Cơ sở phân loại virus lmlm.

Xác định type virus lmlm bằng phương pháp elisa. Yếu tố nguy cơ. Phương pháp xác định yếu tố nguy cơ. Tỷ số chênh or (odd ratio) và nghiên cứu (điều tra) hồi cứu.

Tình hình dịch bệnh lmlm. Trên thế giới. 22 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay tỉnh luang pha bang năm 2017. Đánh giá các yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Xác định type virus gây bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay năm 2017.

Kết quả và thảo luận. Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017 30 4. Tình hình dịch lmlm ở dê tại tı̉nh luongphabang năm 2017. Tình hình tiêm vắ c xin lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017.

Tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Điều kiện tự nhiên của phonxay. Tình hình chăn nuôi dê tại phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Chăn nuôi dê tại xã nambo, xopchia, houaykhing, phonthong, huyê ̣n phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017.

Đặc điểm dịch tễ của bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Yếu tố nguy cơ làm xuất hiện và lây lan dịch lmlm ở dê tại phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Đường giao thông chính. Chăn nuôi gần chợ buôn bán gia súc sống.

Không tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Nguồn gốc con giống không rõ ràng. Không sử dụng thuốc sát trùng vệ sinh tiêu độc định kỳ. Bán chạy dê khi đang có dịch.

47 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kế t quả xác đinh ̣ type virus lmlm ở dê ta ̣i phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Kết luận và đề nghị. Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê tại luongphabang năm 2017 49 5.

Tình hình chăn nuôi và tình hình dịch lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Xác định được 6 yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. Kết quả xác định type virus gây bệnh lmlm ở dê trên địa bàn huyện phonxay, tı̉nh luongphabang năm 2017. 50 Tài liệu tham khảo.

55 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ARN Axit ribonucleic CI Confident interval ELISA Enzyme linked immuno-sorbent assay FMDV Foot and Mouth Disease Virus LMLM Lở mồm long móng OD Optical Density OR Odd Ratio P P-value VSTĐ Vệ sinh tiêu độc vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tình hình dịch LMLM ở dê tại Tı̉nh Luongphabang năm 2017. Tình hình tiêm vắ c xin LMLM ở dê tại luongphabang năm 2017. Tổng đàn dê tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Quy mô chăn nuôi dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Số dê/hộ chăn nuôi tại 4 xã của Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Tı̀nh hı̀nh bê ̣nh LMLM ở dê ta ̣i 4 xã của huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Tı̀nh hı̀nh bê ̣nh LMLM theo các loa ̣i dê ta ̣i huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa yếu tố đường giao thông chính và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luangpha bang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa yếu tố gần chợ buôn bán gia súc sống và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc không tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc sử dụng nguồn gốc con giống không rõ ràng và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017.

Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc không sử dụng thuốc sát trùng để VSTĐ định kỳ và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở dê tại Huyê ̣n Phonxay, tı̉nh Luangphabang năm 2017. Kết quả điều tra về mối liên hệ giữa việc bán chạy dê khi có dịch và số hộ chăn nuôi có dịch LMLM ở ta ̣i Huyê ̣n Phonxay, Luangphabang năm 2017. Kế t quả xác đinh ̣ type virus LMLM ở dê ta ̣i Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. 48 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hı̀nh 2.

Sự lưu hành theo đặc điểm của virus LMLM thành các vùng trên thế giới từ 2013 – 2017. Sơ đồ đĩa phản ứng ELISA phát hiện kháng nguyên tiến hành xét nghiệm. Bản đồ tı̉nh Luongphabang. Biểu đồ thể hiện số dê/hộ chăn nuôi tại Nambo, Xopchia, Houaykhing, Phonthong.

Tình hình dịch LMLM ở dê theo thời gian tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Biểu đồ thể hiện số xã có dịch LMLM theo thời gian tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Biểu đồ thể hiện số hộ có dê mắc bệnh LMLM theo ngày tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017. Bản đồ phân bố số xã có dịch LMLM ở dê tại Phonxay, tı̉nh Luongphabang năm 2017.

Tỷ lệ mắc bệnh LMLM ở dê tại Phonxay năm 2017. Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh LMLM trên các loại dê tại Phonxay năm 2017. 42 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Souliya KHANGSUETHAO Tên Luận văn: Tình hình bệnh lở mồm long móng, phân tích các yếu tố nguy cơ phát sinh bệnh Lở mồm long móng trên đàn dê nuôi tại tỉnh Luongphabang, Lào. Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Nắm được tình hình chăn nuôi và tình hình dịch LMLM trên đàn dê tại tỉnh Luongphabang năm 2017.

- Đánh giá được các yếu tố nguy cơ gây bệnh LMLM tại tı̉nh Luongphabang năm 2017. - Xác định được type virus gây bệnh LMLM ở dê tại tỉnh Luongphabang năm 2017. Phương pháp nghiên cứu - Thu thập và phân tích số liệu: Số liệu điều tra về tình hình chăn nuôi dê và tình hình dịch bệnh LMLM ở dê được thu thập thông qua các tài liệu lưu trữ của Cục thống kê, Chi cục thú y, Trạm thú y. - Tiến hành dùng bảng hỏi (phiếu điều tra) để điều tra các hộ chăn nuôi, Kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ thú y cơ sở để thu thập thêm thông tin.

- Đánh giá các yếu tố nguy cơ làm phát sinh và lây lan bệnh LMLM ở dê trên địa bàn huyện Phonxay, tỉnh Luongphabang năm 2017. - Xác định type virus gây bệnh LMLM ở dê trên địa bàn huyện Phonxay, tỉnh Luongphabang năm 2017. Kết quả chính và kết luận Từ những nghiên cứu đã đạt được ở trên chúng tôi đưa ra một số kết luận như sau: Tổng đàn dê trên địa bàn tỉnh Luongphabang là 70.326 con, trong đó dê nái 19.718 con, dê đực 1.274 con và dê thịt, dê con theo mẹ 48,334 con, có 13 trang trại và 2.665 gia trại chăn nuôi dê. Số dê mắc bệnh là 1.917 con, tiêu hủy 465 con.

Toàn tỉnh có 1 2 huyện trong đó Phonxay là huyện có dê bê ̣nh LMLM xảy ra nặng nhất. Tổng số dê tại Phonxay là 8.