Chương 1: Giới thiệu đề tài, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan về tài liệu đề tài nghiên cứu và địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên, đặc điểm kinh tế xã hội. Khái quát về liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.
Chương 3: Những khái niệm, định nghĩa liên quan đến đề tài nghiên cứu như cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu, các phương pháp xử lý số liệu dùng cho nghiên cứu trong đề tài. Kết quả thảo luận: Trình bày kết quả bài nghiên cứu thông qua các bảng số liệu và phân tích từ bảng số liệu. Kết luận: Đúc kết lại nội dung, đề nghị, mục tiêu đã nghiên cứu. c CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN 2.1 Tổng quan về tài liệu nghiên cứu Trần Minh Vĩnh và Phạm Vân Đình (2014) đã nghiên cứu một số giải pháp phát triển hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo ở Đồng Tháp.
Phương pháp nghiên cứu phân tích định tính được sử dụng chủ yếu để phân tích lượng lúa tiêu thụ thông qua hợp đồng liên kết trong năm 2013 là 112.916 tấn, bằng 3,4% sản lượng lúa cả năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc thực hiện hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo ở tỉnh Đồng Tháp vẫn còn gặp nhiều khó khăn, những mô hình thành công chưa mang tính bền vững. Hình thức hợp đồng liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo chỉ phát triển khi có đủ các điều kiện cần thiết. Trần Thanh Thùy và Huỳnh Quang Tín (2020) nghiên cứu đã khảo sát 135 hộ - chọn theo phi sác xuất (Võ Thị Thanh Lộc và Huỳnh Hữu Thọ, 2016) gồm 105 hộ tham gia cánh đồng liên kết và 30 hộ ngoài liên kết, tại ba xã Tân Mỹ, Thiện Mỹ và Xuân Hiệp.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nông hộ tham gia mô hình cánh đồng liên kết tại huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long vẫn còn hạn chế trong ứng dụng qui trình kỹ thuật canh tác; nhưng chi phí sản xuất thấp hơn 10,5%, năng suất cao hơn 7,5%, và lợi nhuận cao hơn 31,3% so với hộ ngoài Cánh đồng liên kết. Nông hộ hài lòng khi tham gia cánh đồng liên kết qua giá trị trung bình thang đo > 3. Bốn nhân tố có tác động đến sự hài lòng của nông hộ là “Kinh tế”, “Khoa học kỹ thuật”; “Lợi ích cá nhân và xã hội”; và nhân tố có tác động thấp nhất là “Chính sách nhà nước”. Để phát triển mô hình CĐLK tốt hơn với sự tham gia của nông hộ nhiều hơn trong tương lai, nhân tố chính sách của địa phương cần được xem xét để tạo động lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp gắn kết “Bốn nhà” tại địa phương.
c Huỳnh Lê Tấn Phát và Trần Quốc Nhân (2020) nghiên cứu ảnh hưởng của việc tham gia liên kết đến kết quả sản xuất của nông dân trồng lúa ở huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang. Số liệu sử dụng trong nghiên cứu được thu thập từ 113 nông dân canh tác lúa ở huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang. Phương pháp chủ yếu là thu thập và phân tích số liệu, ghép điểm xu hướng (Propensity Score Matching - PSM) chủ yếu được ứng dụng để đánh giá ảnh hưởng của việc tham gia mô hình liên kết đến sản xuất của nông dân. Kết quả phân tích cho thấy việc tham gia mô hình liên kết hầu như không ảnh hưởng đến năng suất lúa.
Tham gia liên kết giúp tăng giá bán lúa cho nông dân ở mức ý nghĩa thống kê 5% và làm giảm chi phí sản xuất (có ý nghĩa thống kê 10%). Hộ tham gia gia liên kết đạt lợi nhuận cao hơn so với hộ không liên kết; tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê. Trần Quốc Nhân (2019) nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc tham gia sản xuất và thu mua lúa qua hợp đồng của nông dân với công ty Lộc Trời. Số liệu sử dụng cho nghiên cứu được thu thập từ 110 hộ nông sản xuất lúa, trong đó 58 hộ có tham gia thực hiện hợp đồng với công ty và 52 hộ sản xuất tự do.
Nghiên cứu được thực hiện tại xã Vĩnh Bình, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang vào năm 2016. Phương pháp kiểm định t-test và mô hình hồi qui nhị phân (probit) được áp dụng để phân tích số liệu thu thập được. Nghiên cứu chỉ ra rằng nếu chủ hộ có trình độ càng cao và kinh nghiệm sản xuất lúa càng nhiều sẽ có xu hướng ít tham gia hợp đồng. Trong khi đó nếu nông hộ có sở hữu ghe và có tham gia vào các tổ chức nông dân thì sẽ tăng khả năng tham gia hợp đồng.
Trần Quốc Nhân (2020) nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả sản xuất lúa của nông hộ thông qua hợp đồng với doanh nghiệp tại đồng bằng sông Cửu Long. Số liệu sử dụng cho nghiên cứu được thu thập từ 128 hộ nông dân đang tham gia thực hiện hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp và 148 hộ sản xuất lúa tự do tại thành phố Cần Thơ và tỉnh An Giang. Phương pháp phân tích chi phí - lợi nhận được áp dụng để đánh giá hiệu quả sản xuất của nông hộ. Ngoài ra, phương pháp kiểm định t-test và phương pháp bình phương tối thiểu cũng được sử dụng để phân tích số liệu thu thập được.
Kết quả chỉ ra rằng phần lớn đặc điểm về kinh tế - xã hội của hai nhóm hộ khá tương đồng với nhau, tuy nhiên nhóm hộ tham gia hợp đồng có xu hướng tham các tổ c chức nông dân nhiều hơn so với nhóm hộ còn lại. Kết quả cũng cho thấy sản xuất theo hợp đồng có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả sản xuất lúa của nông hộ. Nguyễn Văn Thành và cộng sự (2020) đã có bài nghiên cứu về thực trạng hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ ở xã Thủy Phù, thị xã Hương Thủy, Thừa Thiên Huế. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng đánh giá thực trạng hợp tác, liên kết của nông hộ trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ tại xã Thủy Phù.
Để đạt được kết quả như mong muốn nghiên cứu thông qua các phương pháp khảo sát và thu thập thông tin và xử lí số liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng khoảng 80% lúa hữu cơ được tiêu thụ thông qua hợp đồng, tỉ lệ hộ thực hiện theo hợp đồng chiếm tỉ lệ 98%, bên cạnh đó còn cho ta thấy. Sản phẩm lúa thường không được tiêu thụ theo hợp đồng. Liên kết giữa nông hộ trong sản xuất và tiêu thụ lúa hữu cơ chưa chặt chẽ.
Liên kết này được thực hiện chủ yếu thông qua việc trao đổi thông tin về kỹ thuật sản xuất, trao đổi thông tin về đầu vào và đầu ra chưa được nông hộ quan tâm. Lê Thị Minh Châu và cộng sự trong nhóm nghiên cứu liên kết và hợp tác trong SXKDNN (2022) nghiên cứu về mô hình liên kết hộ nông dân trong sản xuất nông nghiệp: lý luận và thực tiễn từ các nghiên cứu trường hợp. Mục tiêu của nghiên cứu để tổng hợp lý luận về mô hình liên kết hộ nông dân trong SXNN, phân tích một số phát hiện chính từ các nghiên cứu trường hợp. Đề xuất khuyến nghị thúc đẩy sự tham gia của nông dân trong mô hình liên kết nhằm phát huy tính chủ thể.
Bằng các phương pháp nghiên cứu: phương pháp thu thập thông tin thứ cấp, phương pháp phân tích so sánh, và phương pháp phân tích Case study. Qua nghiên cứu cho ta thấy xu hướng nông dân kỳ vọng lựa chọn liên kết bằng cách tham gia vào tổ chức nông dân (HTX) để tiêu thụ sản phẩm tốt hơn và thuận tiện dễ dàng nhận được các hỗ trợ của nhà nước là phổ biến. Theo các bài tổng hợp từ các tài liệu nghiên cứu cho ta thấy hoạt động của mô hình liên kết có rất nhiều hướng và phương pháp để đưa ra nhận định trước về tình hình nông nghiệp, sau đó là mô hình và các hiệu quả hay khó khăng sau đó đưa ra giải pháp thích hợp phát triển. c Theo Johann Kirten và Kurs Sartorius (2002) trong nghiên cứu “Linking Agribusiness and Small-scale farmers in Developing Countries: Is There a New Role for Contract Farming?” đã phân tích mối liên kết của các nông hộ nhỏ lẻ trong nông nghiệp.
Nghiên cứu chỉ ra rằng liên kết dưới dạng hợp đồng là một yếu tố khách quan. Ngoài ra, tác giả còn nêu ra các dạng hợp đồng được các nông hộ quy mô nhỏ lựa chọn sử dụng ở các nước phát triển, trong đó có 3 dạng hợp đồng phổ biến giữa doanh nghiệp và nhà nông bao gồm: hợp đồng tiêu thụ sản phẩm, cung ứng đầu vào và hợp đồng trọn gói (doanh nghiệp tham gia vào cả quá trình từ cung ứng đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm). Nghiên cứu cho thấy trong số các hợp đồng nông nghiệp thì hợp đồng về tiêu thụ sản phẩm mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân – thị trường bên cạnh các loại khác là hợp đồng cung ứng đầu vào và hợp đồng trọn gói. Việc tham gia hợp đồng mang lại nhiều lợi ích cho cả nhà sản xuất và doanh nghiệp, nhằm giảm thiểu rủi ro, đảm bảo khối lượng, chất lượng và giá cả hàng hóa theo những yêu cầu nhất định.
Tuy nhiên, bên cạnh các lợi ích mang lại, việc tham gia hợp đồng cũng đem lại các rủi ro, chẳng hạn như hai tồn tại lớn nhất của hợp đồng trong sản xuất nông nghiệp là chi phí giao dịch đối với các hộ sản xuất nhỏ và tình trạng phá vỡ hợp đồng vẫn còn tiếp diễn.2 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu 2.1 Điều kiện tự nhiên 2.1 Ví trị địa lí c Hình 1. Bảng đồ hành chính tỉnh Đồng Tháp Đồng Tháp là một trong 13 tỉnh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và là tỉnh duy nhất có địa bàn ở cả hai bờ sông Tiền. Lãnh thổ của tỉnh Đồng Tháp nằm trong giới hạn tọa độ 10°07’ – 10°58’ vĩ độ Bắc và 105°12’ – 105°56’ kinh độ Đông. Tỉnh có vị trí địa lý: Phía đông giáp với tỉnh Long An và tỉnh Tiền Giang Phía tây giáp tỉnh An Giang Phía nam giáp với tỉnh Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ Phía bắc giáp tỉnh Prey Veng của Campuchia và tỉnh Long An.
Tỉnh Đồng Tháp có đường biên giới quốc gia giáp với Campuchia với chiều dài khoảng 50 km từ Hồng Ngự đến Tân Hồng, với 4 cửa khẩu là Thông Bình, Dinh Bà, Mỹ Cân và Thường Phước.