Phân Tích Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Của Công Ty Cổ Phần Bia Hà Nội – Hải Dương

Trong nền kinh tế thị trường đầy biến động, việc quản trị vốn hiệu quả là yếu tố sống còn đối với mọi… 83 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2019.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Tài Chính
• Đề tài: Phân Tích Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của vốn trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về vốn
• 1.1.2. Đặc điểm của vốn
• 1.1.3. Vai trò của vốn đối với doanh nghiệp
• 1.2. Phân loại vốn
• 1.2.1. Phân loại vốn theo nguồn hình thành
• 1.2.1.1. Vốn chủ sở hữu
• 1.2.1.2. Nợ phải trả
• 1.2.2. Phân loại vốn theo vai trò, đặc điểm chu chuyển
• 1.2.2.1. Vốn cố định
• 1.2.2.1.1. Tài sản cố định hữu hình
• 1.2.2.1.2. Tài sản cố định vô hình
• 1.2.2.1.3. Tài sản cố định thuê tài chính
• 1.2.2.2. Vốn lưu động
• 1.3. Hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp
• 1.3.1. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp
• 1.3.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI – HẢI DƯƠNG
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BIA HÀ NỘI – HẢI DƯƠNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại CTCP Bia Hà Nội

Trong nền kinh tế thị trường đầy biến động, việc quản trị vốn hiệu quả là yếu tố sống còn đối với mọi doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp trong ngành bia, việc sử dụng vốn hợp lý không chỉ giúp tăng sức cạnh tranh mà còn tối đa hóa lợi nhuận. Phân tích hiệu quả sử dụng vốn đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá trình độ sử dụng vốn, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt. Điều này không chỉ giúp đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận mà còn khẳng định vị thế của công ty trên thị trường. Nghiên cứu này tập trung vào CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương, một đơn vị đang đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt giữa các thương hiệu bia.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn trong doanh nghiệp bia

Vốn là yếu tố tiên quyết cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh. Nó bao gồm vốn đầu tư ban đầu và vốn bổ sung để mở rộng hoạt động. Quản lý vốn hiệu quả là mục tiêu hàng đầu của doanh nghiệp, quyết định sự ra đời, hoạt động và phát triển. Vốn biểu hiện dưới nhiều hình thái như tiền, hàng hóa, giá trị tài sản, được huy động và sử dụng để sinh lời. Theo Karl Marx, vốn là tư bản, mang lại giá trị thặng dư. Paul Samuelson định nghĩa vốn là hàng hóa sản xuất ra để phục vụ quá trình sản xuất mới. Vốn đóng vai trò đảm bảo cho quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra một cách thuận lợi, có hiệu quả theo mục tiêu đã đề ra.

1.2. Đặc điểm và phân loại vốn tại doanh nghiệp sản xuất bia

Vốn là biểu hiện bằng giá trị của tài sản hữu hình và vô hình. Nó luôn vận động để sinh lời, không tách rời chủ sở hữu. Vốn là một loại hàng hóa đặc biệt trong nền kinh tế thị trường. Vốn không chỉ được biểu hiện bằng tiền mà còn bằng giá trị của tài sản vô hình như nhãn hiệu, bản quyền. Vốn được phân loại theo nguồn hình thành (vốn chủ sở hữu, nợ phải trả) và theo vai trò, đặc điểm chu chuyển (vốn cố định, vốn lưu động). Vốn chủ sở hữu là vốn do chủ sở hữu đóng góp, sử dụng dài hạn. Nợ phải trả là các khoản phải thanh toán cho các tác nhân kinh tế. Vốn cố định tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, còn vốn lưu động đảm bảo cho quá trình kinh doanh được thực hiện thường xuyên, liên tục.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Vốn Tại CTCP Bia Hà Nội HD

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của thị trường bia Việt Nam, CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý vốn. Các biến động kinh tế, chính trị trong và ngoài nước tạo ra cả cơ hội và rủi ro. Doanh nghiệp cần đưa ra các quyết định đúng đắn để sử dụng vốn hiệu quả, tăng sức cạnh tranh. Việc tối ưu hóa vốn không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao khả năng sinh lời. Các vấn đề như cơ cấu vốn, chi phí vốn, và quản lý dòng tiền cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo sự phát triển bền vững của công ty.

2.1. Rủi ro tài chính và khả năng thanh toán của doanh nghiệp

Rủi ro tài chính là một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp. Nó bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, và rủi ro thanh khoản. Khả năng thanh toán là yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần duy trì một tỷ lệ thanh khoản hợp lý để đảm bảo khả năng trả nợ ngắn hạn và dài hạn. Việc quản lý rủi ro hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu các tác động tiêu cực từ các biến động thị trường. Các công cụ như phân tích độ nhạy và kịch bản kinh doanh có thể được sử dụng để đánh giá các rủi ro tiềm ẩn.

2.2. Ảnh hưởng của cơ cấu vốn đến hiệu quả kinh doanh

Cơ cấu vốn có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Một cơ cấu vốn hợp lý giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí vốn và tối đa hóa lợi nhuận. Doanh nghiệp cần cân nhắc giữa việc sử dụng vốn chủ sở hữu và nợ phải trả để đạt được một cơ cấu vốn tối ưu. Việc sử dụng nợ có thể giúp tăng khả năng sinh lời, nhưng cũng làm tăng rủi ro tài chính. Phân tích Dupont là một công cụ hữu ích để đánh giá ảnh hưởng của cơ cấu vốn đến ROE và ROA.

III. Phương Pháp Phân Tích Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại CTCP Bia

Để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương, cần áp dụng các phương pháp phân tích tài chính phù hợp. Các chỉ số như vòng quay vốn, ROA, ROE, và ROS cung cấp cái nhìn tổng quan về khả năng sinh lời và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Phân tích báo cáo tài chính là bước quan trọng để hiểu rõ tình hình tài chính thực tế của công ty. Ngoài ra, việc so sánh với các đối thủ cạnh tranh và trung bình ngành giúp đánh giá vị thế của công ty trên thị trường.

3.1. Phân tích các chỉ số tài chính chủ yếu ROA ROE ROS

ROA (Return on Assets) đo lường khả năng sinh lời trên tổng tài sản. ROE (Return on Equity) đo lường khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu. ROS (Return on Sales) đo lường khả năng sinh lời trên doanh thu. Các chỉ số này cung cấp thông tin quan trọng về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc so sánh các chỉ số này qua các năm giúp đánh giá xu hướng và sự thay đổi trong hiệu quả sử dụng vốn. Các chỉ số này cần được phân tích trong mối tương quan với nhau để có cái nhìn toàn diện về tình hình tài chính của doanh nghiệp.

3.2. Đánh giá vòng quay vốn và hiệu quả sử dụng tài sản

Vòng quay vốn đo lường tốc độ luân chuyển vốn của doanh nghiệp. Một vòng quay vốn cao cho thấy doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả. Hiệu quả sử dụng tài sản được đánh giá thông qua các chỉ số như vòng quay hàng tồn kho, vòng quay khoản phải thu, và vòng quay tài sản cố định. Việc cải thiện vòng quay vốn giúp doanh nghiệp tăng doanh thu và lợi nhuận. Doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ hàng tồn kho và khoản phải thu để tối ưu hóa vòng quay vốn.

IV. Thực Trạng Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại CTCP Bia Hà Nội HD

Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương trong giai đoạn 2016-2018 cho thấy những điểm mạnh và điểm yếu trong quản trị tài chính. Dữ liệu từ báo cáo tài chính được sử dụng để đánh giá các chỉ số tài chính và vòng quay vốn. Kết quả phân tích giúp xác định các vấn đề cần cải thiện và đề xuất các giải pháp phù hợp. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, và hiệu quả kinh doanh của công ty.

4.1. Phân tích biến động các chỉ số tài chính giai đoạn 2016 2018

Phân tích biến động các chỉ số tài chính như ROA, ROE, ROS, và vòng quay vốn trong giai đoạn 2016-2018 cho thấy xu hướng và sự thay đổi trong hiệu quả sử dụng vốn. Việc xác định nguyên nhân của các biến động này giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp. Các yếu tố như tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, và chi phí được xem xét để giải thích các biến động trong chỉ số tài chính. Phân tích này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về tình hình tài chính và hiệu quả hoạt động của mình.

4.2. So sánh hiệu quả sử dụng vốn với đối thủ cạnh tranh

So sánh hiệu quả sử dụng vốn của CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương với các đối thủ cạnh tranh giúp đánh giá vị thế của công ty trên thị trường. Các chỉ số tài chính và vòng quay vốn được so sánh để xác định điểm mạnh và điểm yếu của công ty so với các đối thủ. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các đối thủ cạnh tranh giúp doanh nghiệp cải thiện quản trị tài chính và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Phân tích này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng chiến lược cạnh tranh hiệu quả.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại CTCP Bia

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương, cần triển khai các giải pháp toàn diện trong quản trị tài chính. Các giải pháp này tập trung vào việc tối ưu hóa cơ cấu vốn, quản lý dòng tiền, và kiểm soát chi phí. Việc áp dụng các công cụ phân tích tài chính và dự báo tài chính giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt. Ngoài ra, việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro giúp doanh nghiệp giảm thiểu các tác động tiêu cực từ các biến động thị trường.

5.1. Tối ưu hóa cơ cấu vốn và quản lý chi phí vốn hiệu quả

Tối ưu hóa cơ cấu vốn là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Doanh nghiệp cần cân nhắc giữa việc sử dụng vốn chủ sở hữu và nợ phải trả để đạt được một cơ cấu vốn tối ưu. Quản lý chi phí vốn hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và tối đa hóa lợi nhuận. Việc sử dụng các công cụ phân tích chi phí và dự báo chi phí giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí vốn hiệu quả.

5.2. Quản lý dòng tiền và đầu tư vốn hợp lý

Quản lý dòng tiền hiệu quả giúp doanh nghiệp đảm bảo khả năng thanh toán và tận dụng các cơ hội đầu tư. Doanh nghiệp cần dự báo dòng tiền và lập kế hoạch dòng tiền để quản lý dòng tiền hiệu quả. Đầu tư vốn hợp lý giúp doanh nghiệp tăng khả năng sinh lời và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. Việc sử dụng các công cụ phân tích đầu tư như NPV và IRR giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt.

VI. Kết Luận Triển Vọng Về Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Ngành Bia

Nghiên cứu về hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của việc quản trị tài chính hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của thị trường bia Việt Nam. Các giải pháp đề xuất giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, và hiệu quả kinh doanh. Triển vọng của ngành bia Việt Nam vẫn rất lớn, nhưng doanh nghiệp cần chủ động đối phó với các thách thức và tận dụng các cơ hội để phát triển bền vững.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương và đề xuất các giải pháp nâng cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của việc quản trị tài chính hiệu quả và tối ưu hóa cơ cấu vốn. Các bài học kinh nghiệm từ nghiên cứu này có thể được áp dụng cho các doanh nghiệp khác trong ngành bia. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp thành công giúp doanh nghiệp cải thiện quản trị tài chính và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị chính sách

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô đến hiệu quả sử dụng vốn của các doanh nghiệp trong ngành bia. Các khuyến nghị chính sách có thể tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và nâng cao năng lực quản lý rủi ro. Việc hỗ trợ các doanh nghiệp trong ngành bia phát triển bền vững góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, những biến động về kinh tế, chính trị và môi trường cạnh tranh luôn tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Đối với ngành đồ uống, đặc biệt là thị trường sản xuất và tiêu thụ bia, áp lực cạnh tranh giữa các thương hiệu trong nước và quốc tế ngày càng gia tăng. Để duy trì sự tồn tại, mở rộng quy mô và nâng cao vị thế trên thị trường, yêu cầu quản trị và sử dụng vốn hợp lý nhằm đạt kết quả kinh doanh cao nhất với chi phí thấp nhất trở thành nhiệm vụ hàng đầu. Phân tích hiệu quả sử dụng vốn là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá trình độ khai thác các nguồn lực tài chính, đồng thời cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, tổ chức tín dụng đưa ra quyết định tài chính chính xác.

Xuất phát từ thực tế hoạt động và quá trình thực tập tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương, tác giả đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Phân tích hiệu quả sử dụng vốn của Công ty cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương".

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Tiến hành phân tích thực trạng sử dụng vốn tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động và quản lý sử dụng vốn tại Công ty.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích hiệu quả sử dụng vốn trong công ty cổ phần.
   • Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương giai đoạn 2016 – 2018.
   • Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn tại đơn vị trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả sử dụng vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương (phố Quán Thánh, phường Bình Hàn, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương).
• Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh và báo cáo tài chính trong 3 năm: 2016, 2017 và 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và quan niệm về vốn

Khóa luận tổng hợp các quan điểm kinh tế học nền tảng về vốn:

• Quan điểm của Karl Marx: Vốn là tư bản, không phải là một vật đơn thuần mà là tư liệu sản xuất mang giá trị tạm thời trong lịch sử, là giá trị mang lại giá trị thặng dư thông qua việc sử dụng lao động làm thuê (Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, 2009).
• Quan điểm của Paul Samuelson: Kế thừa trường phái Tân cổ điển, chia các yếu tố đầu vào sản xuất thành Đất đai, Lao động và Vốn. Vốn là các hàng hóa sản xuất ra để phục vụ quá trình sản xuất mới, không chỉ tồn tại dưới hình thái tiền tệ mà đồng nhất với tài sản doanh nghiệp (Giáo trình Lịch sử các học thuyết Kinh tế, 2010).
• Quan điểm của David Begg: Vốn gồm vốn hiện vật (dự trữ hàng hóa để sản xuất hàng hóa/dịch vụ khác) và vốn tài chính (tiền mặt, tiền gửi ngân hàng; đất đai không được coi là vốn) (Giáo trình Kinh tế học, 2008).

Khóa luận phân loại vốn doanh nghiệp theo hai tiêu thức:

1. Theo nguồn hình thành: Vốn chủ sở hữu (vốn góp ban đầu, bổ sung, lợi nhuận giữ lại) và Nợ phải trả (vay ngắn hạn, vay dài hạn, chiếm dụng vốn của nhà cung cấp, người lao động).
2. Theo đặc điểm chu chuyển: Vốn cố định (tài sản cố định hữu hình, vô hình, thuê tài chính) và Vốn lưu động (tài sản lưu động sản xuất và tài sản lưu thông).

Hệ thống chỉ tiêu và mô hình phân tích

Khóa luận vận dụng hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính doanh nghiệp theo các giáo trình chuẩn mực (Quản trị tài chính doanh nghiệp, Phân tích tài chính doanh nghiệp - Học viện Tài chính, Financial Reporting and Analysis 12th Edition):

• Chỉ tiêu khả năng sinh lời chung: Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS), Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE).
• Phương pháp phân tích Dupont: Khai triển mối quan hệ hàm số giữa ROE, ROA và Đòn bẩy tài chính ($ROE = ROA \times \text{Đòn bẩy tài chính}$), đồng thời mở rộng với tỷ số nợ để đo lường mức độ tác động của cơ cấu tài chính đến khả năng sinh lời của vốn chủ sở hữu.
• Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vốn cố định: Tỷ suất sinh lời trên vốn cố định, Hiệu suất sử dụng vốn cố định, Suất hao phí vốn cố định.
• Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vốn lưu động và thanh khoản: Nhóm chỉ tiêu thanh toán (ngắn hạn, nhanh, tức thời) và nhóm chỉ tiêu luân chuyển (vòng quay hàng tồn kho, số ngày luân chuyển hàng tồn kho, vòng quay các khoản phải thu, thời gian thu nợ trung bình).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp duy vật biện chứng: Xem xét sự vận động của vốn và các chỉ tiêu tài chính trong mối quan hệ tương hỗ và qua các thời kỳ phát triển khác nhau của doanh nghiệp.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Khai thác dữ liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo tài chính của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương qua các năm 2016, 2017, 2018 (gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính) và các tài liệu, tạp chí chuyên ngành.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp so sánh: So sánh số tuyệt đối, số tương đối; so sánh theo chiều ngang (đánh giá biến động qua các năm) và so sánh theo chiều dọc (đánh giá chuyển dịch cơ cấu tài sản, nguồn vốn).
  • Phương pháp phân tích tỷ lệ: Tính toán và đối chiếu các tỷ số tài chính đặc trưng.
  • Phương pháp thống kê và phân tích thống kê: Phân tích tổng hợp, khái quát hóa các chuỗi số liệu tài chính phục vụ đánh giá thực trạng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về vốn và quản trị vốn trong doanh nghiệp. Tác giả trình bày các đặc điểm cốt lõi của vốn: là biểu hiện bằng tiền của tài sản; luôn vận động để sinh lời; gắn liền với chủ sở hữu nhưng có thể tách rời quyền sở hữu và quyền sử dụng thông qua quan hệ tín dụng; và chịu tác động của giá trị thời gian do lạm phát.

Chương này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn:

• Nhân tố khách quan: Môi trường kinh tế vĩ mô (lạm phát, lãi suất, tăng trưởng), môi trường pháp luật, môi trường chính trị - văn hóa - xã hội, môi trường công nghệ kỹ thuật, nhu cầu thị trường và các yếu tố bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh).
• Nhân tố chủ quan: Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp, trình độ tổ chức và quản trị của bộ máy lãnh đạo, chất lượng và năng suất của lực lượng lao động.

Đồng thời, chương 1 thiết lập khung phương pháp luận hoàn chỉnh gồm phương pháp so sánh, hệ thống tỷ số tài chính, kỹ thuật phân tích Dupont và phương pháp đánh giá cấu trúc báo cáo tài chính làm cơ sở thực hành tính toán ở chương tiếp theo.

Chương 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương

1. Tổng quan về doanh nghiệp

• Lịch sử hình thành: Tiền thân là Xí nghiệp chế biến mì sợi, lương thực và thực phẩm thành lập năm 1972 trực thuộc UBND tỉnh Hải Hưng. Sau nhiều lần chuyển đổi, năm 1991 bắt đầu sản xuất bia và nước giải khát; năm 1994 đổi tên thành Công ty Bia, nước giải khát Hải Hưng; năm 2003 thực hiện cổ phần hóa với vốn điều lệ 13 tỷ đồng. Ngày 19/04/2004, Bộ Công nghiệp ban hành Quyết định số 756/QĐ-TCCB cho phép Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO) mua phần vốn nhà nước để trở thành công ty con với tỷ lệ sở hữu 45%. Vốn điều lệ hiện tại đạt 40 tỷ đồng.
• Quy mô và năng lực sản xuất: Doanh nghiệp có 280 cán bộ công nhân viên; sở hữu dây chuyền lọc Kiesselguhr và PVPP (15 hl/h), dây chuyền chiết chai công suất 15.000 chai/h của KRONES AG (CHLB Đức), hệ thống nấu và lên men điều khiển PLC của POLYCO (Việt Nam), tổng công suất đạt 50 triệu lít bia/năm.
• Sản phẩm chính: Bia hơi Hải Dương (Keg 30 lít), Bia chai Hải Dương 450ml, Bia chai Hải Dương 330ml, Bia chai Hà Nội 450ml và dịch vụ vận tải hàng hóa đường bộ.

2. Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016 – 2018

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	So sánh 2017/2016 (%)	So sánh 2018/2017 (%)
Doanh thu thuần (nghìn VNĐ)	188.876.000	163.833.000	157.039.000	-13,0%	-3,7%
Giá vốn hàng bán (nghìn VNĐ)	141.500.000	120.275.000	116.444.000	-15,0%	-3,2%
Lợi nhuận gộp (nghìn VNĐ)	47.376.000	43.558.000	40.595.000	-8,1%	-6,8%
Chi phí quản lý doanh nghiệp (nghìn VNĐ)	14.383.000	13.233.000	12.836.000	-8,0%	-3,0%
Chi phí thuế TNDN (nghìn VNĐ)	4.684.000	3.500.000	2.642.185	-25,3%	-24,5%
Lợi nhuận sau thuế TNDN (nghìn VNĐ)	17.755.000	13.612.000	10.660.000	-23,0%	-21,7%

Nhận xét kết quả kinh doanh:

• Doanh thu thuần giảm liên tục qua 3 năm. Nguyên nhân do sản lượng tiêu thụ sụt giảm dưới tác động của việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (lần lượt qua các năm là 55% - 60% - 65%), sự cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu khác, chính sách xử phạt vi phạm nồng độ cồn và sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng (khách hàng chuyển từ bia chai dung tích lớn 450ml giá bình dân sang các dòng sản phẩm cao cấp, bao bì nhỏ hơn).
• Lợi nhuận sau thuế năm 2018 giảm xuống còn 10,66 tỷ đồng, chỉ bằng 0,6 lần so với năm 2016.

3. Phân tích cơ cấu tài sản và nguồn vốn

Về tài sản:

• Tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng tài sản của Công ty (68% năm 2016; 75% năm 2017; 71% năm 2018). Trong đó, khoản mục Đầu tư tài chính ngắn hạn (chủ yếu là tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn 6 đến 12 tháng) và Hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn nhất. Năm 2017, đầu tư tài chính ngắn hạn tăng 25,3% (tăng 18 tỷ đồng), nhưng sang năm 2018 giảm mạnh 54,8% (giảm gần 50 tỷ đồng).
• Tài sản dài hạn có xu hướng giảm đều (năm 2017 giảm 20%, năm 2018 tiếp tục giảm 7% so với năm trước). Nguyên nhân do trích khấu hao tài sản cố định trong khi Công ty không đầu tư mua sắm mở rộng mới mà chỉ tập trung vào đầu tư chiều sâu.

Về nguồn vốn:

• Năm 2017 ghi nhận biến động lớn trong cơ cấu nguồn vốn: Nợ phải trả tăng 468% (tăng 87,69 tỷ đồng) so với năm 2016. Nguyên nhân bắt nguồn từ Biên bản Kiểm toán Nhà nước ngày 20/11/2017, kiến nghị điều chỉnh giảm quỹ đầu tư phát triển và tăng khoản phải trả cổ đông số tiền 81 tỷ đồng. Đến tháng 10/2018, Công ty đã thực hiện chi trả 50 tỷ đồng tiền cổ tức (tương ứng 80% cổ tức lũy kế và 20% cổ tức năm 2018).
• Sau khi thanh toán cổ tức và các khoản nợ vay, nợ phải trả năm 2018 đã giảm 34% so với năm 2017. Tỷ trọng Vốn chủ sở hữu biến động từ 89% (2016) giảm xuống 41% (2017) do ghi nhận nợ phải trả cổ đông, sau đó tăng lên 52% (2018).

4. Phân tích các chỉ tiêu sinh lời

Chỉ tiêu sinh lời	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	Biến động 2017/2016	Biến động 2018/2017
ROS (Lợi nhuận sau thuế / Doanh thu thuần)	9,1%	8,1%	6,6%	-1,0%	-1,5%
ROA (Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản)	9,8%	7,5%	6,4%	-2,4%	-1,1%
ROE (Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu)	11,1%	11,5%	13,9%	+0,4%	+2,4%

Nhận xét chỉ tiêu sinh lời:

• Chỉ số ROS và ROA giảm dần qua từng năm, phản ánh khả năng sinh lời trên mỗi đồng doanh thu và tài sản bị thu hẹp do sản lượng tiêu thụ giảm và chi phí cố định phân bổ cao.
• Ngược lại, chỉ số ROE có xu hướng tăng từ 11,1% lên 13,9%. Dưới góc độ phân tích mô hình Dupont, sự gia tăng của ROE không xuất phát từ việc nâng cao hiệu quả kinh doanh cốt lõi mà do quy mô Vốn chủ sở hữu bị thu hẹp đáng kể sau khi điều chỉnh giảm Quỹ đầu tư phát triển để chia cổ tức, làm gia tăng hệ số đòn bẩy tài chính.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng tài chính, chương 3 đề xuất định hướng các nhóm giải pháp:

• Tối ưu hóa quản lý vốn lưu động: Điều chỉnh quy mô tiền mặt và đầu tư tài chính ngắn hạn hợp lý, hạn chế tình trạng ứ đọng vốn nhàn rỗi dưới dạng tiền gửi nhằm đưa dòng vốn vào các hoạt động tạo giá trị gia tăng cao hơn; siết chặt quản lý thu hồi nợ phải thu và kiểm soát vòng quay hàng tồn kho.
• Thích ứng thị trường và danh mục sản phẩm: Nghiên cứu phát triển sản phẩm bia chai có dung tích nhỏ hơn, cải tiến bao bì, mở rộng phân khúc khách hàng đô thị nhằm khắc phục đà sụt giảm của dòng bia chai 450ml truyền thống.
• Cân đối cấu trúc tài chính và đầu tư dài hạn: Quản lý hài hòa giữa việc phân phối cổ tức và duy trì Quỹ đầu tư phát triển để đảm bảo nguồn lực tự tài trợ cho các dự án đổi mới công nghệ, nâng cấp máy móc thiết bị chiều sâu trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Kết quả chính

1. Làm rõ bức tranh tài chính giai đoạn 2016 – 2018: Khóa luận chứng minh sự suy giảm đồng thời của Doanh thu thuần (từ 188,8 tỷ đồng xuống 157,0 tỷ đồng) và Lợi nhuận sau thuế (từ 17,75 tỷ đồng xuống 10,66 tỷ đồng), kéo theo sự sụt giảm của ROS (từ 9,1% xuống 6,6%) và ROA (từ 9,8% xuống 6,4%).
2. Bóc tách nguyên nhân biến động cơ cấu tài chính: Nghiên cứu chỉ ra biến động đột biến trong cơ cấu nguồn vốn năm 2017 – 2018 xuất phát từ việc thực hiện kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước (chuyển 81 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển sang nợ phải trả cổ đông và thực chi 50 tỷ đồng cổ tức năm 2018), qua đó giải thích được nghịch lý ROE tăng trong khi hiệu quả hoạt động chung suy giảm.
3. Đánh giá tình hình quản lý tài sản: Xác định tài sản ngắn hạn chiếm từ 68% đến 75% tổng tài sản, nhưng lượng vốn nằm ở tiền gửi ngân hàng ngắn hạn còn cao, trong khi đầu tư tài sản cố định dài hạn có dấu hiệu chững lại (chỉ tập trung khấu hao và cải tiến kỹ thuật nhỏ).

Đóng góp thực tiễn

• Cung cấp dữ liệu thực chứng về tác động đồng thời của các chính sách vĩ mô (thuế tiêu thụ đặc biệt tăng từ 55% lên 65%, quy định kiểm soát nồng độ cồn) và sự chuyển dịch thị hiếu người tiêu dùng lên cấu trúc tài chính của một doanh nghiệp sản xuất bia địa phương.
• Đề xuất các căn cứ thực tế giúp ban giám đốc và phòng kế toán tài chính của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương nhìn nhận hạn chế trong quản lý vốn lưu động và hoạch định quỹ phát triển dài hạn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi dữ liệu phân tích chỉ tập trung trong 3 năm (2016 – 2018) tại một đơn vị sản xuất cụ thể, chưa mở rộng so sánh tương quan với các công ty con khác trong cùng hệ thống Tổng công ty HABECO. Các giải pháp đề xuất ở Chương 3 chủ yếu mang tính định hướng quản trị tài chính doanh nghiệp dựa trên số liệu lịch sử.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi diễn biến tài chính của Công ty trong các giai đoạn tiếp theo để đánh giá tác động dài hạn của việc sụt giảm Quỹ đầu tư phát triển đối với năng lực tự chủ vốn và mở rộng dây chuyền sản xuất; đồng thời ứng dụng mô hình kinh tế lượng để dự báo nhu cầu vốn lưu động tối ưu theo từng chu kỳ mùa vụ của ngành bia.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên các ngành Tài chính doanh nghiệp, Kế toán, Quản trị kinh doanh thực hiện đề tài phân tích báo cáo tài chính hoặc đánh giá hiệu quả sử dụng vốn trong các doanh nghiệp sản xuất.
• Nội dung giá trị nhất: Phương pháp kết hợp phân tích cấu trúc Bảng cân đối kế toán với mô hình Dupont để giải thích sự sai lệch giữa chỉ tiêu ROE và hiệu quả sản xuất kinh doanh thực tế khi có sự can thiệp từ các sự kiện kế toán đặc biệt (kết luận kiểm toán và chi trả cổ tức lớn).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính khiến doanh thu và lợi nhuận của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương sụt giảm liên tục từ 2016 đến 2018 là gì?

Doanh thu thuần giảm từ 188,8 tỷ đồng (2016) xuống 157,0 tỷ đồng (2018) do sản lượng tiêu thụ sụt giảm. Nguyên nhân trực tiếp bao gồm: thuế tiêu thụ đặc biệt tăng qua các năm (55% năm 2016, 60% năm 2017, 65% năm 2018); quy định cấm sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông; sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng bia khác; và việc người tiêu dùng dịch chuyển sang các sản phẩm cao cấp, bao bì chai nhỏ khiến dòng bia chai 450ml truyền thống của Công ty gặp khó khăn trong tiêu thụ.

2. Vì sao chỉ tiêu ROE của Công ty năm 2018 tăng lên 13,9% trong khi ROS và ROA đều giảm?

Sự gia tăng của ROE (từ 11,1% năm 2016 lên 13,9% năm 2018) không phản ánh hiệu quả kinh doanh cốt lõi tăng lên mà do sự sụt giảm mạnh của Vốn chủ sở hữu. Theo kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước ngày 20/11/2017, Công ty đã chuyển 81 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển sang nợ phải trả cổ đông và đã chi trả 50 tỷ đồng tiền cổ tức trong năm 2018. Mẫu số (Vốn chủ sở hữu) giảm mạnh đã làm tăng chỉ số ROE thông qua hệ số đòn bẩy tài chính.

3. Biến động tăng đột biến 468% của khoản mục Nợ phải trả năm 2017 xuất phát từ đâu?

Nợ phải trả năm 2017 tăng mạnh 87,69 tỷ đồng (tương ứng tăng 468% so với năm 2016) chủ yếu do Công ty thực hiện điều chỉnh hồi tố và ghi nhận khoản phải trả cho cổ đông số tiền 81 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển theo kết luận của Kiểm toán Nhà nước, chuẩn bị cho phương án phân chia cổ tức được Đại hội đồng cổ đông thông qua.

4. Cơ cấu tài sản của doanh nghiệp phản ánh định hướng đầu tư như thế nào trong giai đoạn khảo sát?

Tài sản ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng chi phối từ 68% đến 75% tổng tài sản, trong đó phần lớn là tiền gửi tiết kiệm ngân hàng kỳ hạn 6-12 tháng và hàng tồn kho. Tài sản dài hạn giảm đều mỗi năm do trích khấu hao (năm 2017 giảm 20%, năm 2018 giảm 7%), cho thấy Công ty không đầu tư mua sắm máy móc mở rộng công suất mới mà chỉ duy trì đầu tư chiều sâu nhằm tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5. Cơ cấu sở hữu và quan hệ giữa Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương với HABECO được thiết lập như thế nào?

Theo Quyết định số 756/QĐ-TCCB ngày 19/04/2004 của Bộ Công nghiệp, Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO) được phép mua phần vốn nhà nước do Tỉnh ủy Hải Dương quản lý để trở thành công ty mẹ quản lý 45% vốn điều lệ. Công ty thực hiện sản xuất các sản phẩm mang thương hiệu riêng (Bia hơi Hải Dương, Bia chai Hải Dương) kết hợp gia công/hợp tác sản xuất sản phẩm Bia chai Hà Nội 450ml cho Tổng công ty.

---

Kết luận

Khóa luận đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về vốn và phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương giai đoạn 2016 – 2018 thông qua hệ thống báo cáo tài chính và mô hình Dupont. Kết quả nghiên cứu làm rõ các nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm về doanh thu, lợi nhuận, ROS và ROA do tác động của chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt cùng sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng, đồng thời bóc tách bản chất tăng trưởng của chỉ số ROE gắn liền với sự kiện phân chia cổ tức theo kiến nghị kiểm toán. Trên cơ sở đó, công trình đã định hướng các nhóm giải pháp nhằm tái cơ cấu vốn lưu động, quản trị công nợ và điều chỉnh danh mục sản phẩm phục vụ mục tiêu phát triển ổn định của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong nền kinh tế thị trường ngày nay, những biến động của thị trường, kinh tế, chính trị trong và ngoài nước luôn mang lại những cơ hội nhưng cũng mang lại rủi ro, thách thức cho doanh nghiệp. Để đi đến những quyết định đúng đắn trong quá trình sản xuất kinh doanh thì nhu cầu về vốn cho từng doanh nghiệp càng trở nên quan trọng và bức xúc hơn vì các doanh nghiệp phải đối mặt trực tiếp với sự biến động của thị trường, cùng với sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước, các mặt hàng nước ngoài nên đòi hỏi phải sử dụng vốn sao cho hợp lý nhằm mang lại hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh, làm tăng thêm sức cạnh tranh sản phẩm của mình mà lại tiết kiệm được tối đa chi phí. Vì vậy, vốn có ý nghĩa hết sức quan trọng, là sự sống còn của các doanh nghiệp.

Phân tích hiệu quả sử dụng vốn đóng vai trò quan trọng trong phân tích hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đánh giá trình độ sử dụng vốn của doanh nghiệp để đạt được kết quả cao nhất với chi phí thấp nhất. Đồng thời trên cơ sở đó cung cấp các thông tin hữu ích cho các đối tượng quan tâm như các nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng…nhận biết tình hình tài chính thực tế để có quyết định đầu tư hiệu quả. Làm tốt được điều đó không chỉ đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, tăng giá trị của các cổ đông mà Công ty còn ngày càng khẳng định được vị thế của mình trên thị trường đang có sự cạnh tranh khốc liệt giữa các thương hiệu bia hiện nay. Từ những nhu cầu thực tế trên và nhận thức được yêu cầu đòi hỏi sau thời gian thực tập tốt nghiệp tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn – cùng sự giúp đỡ của cán bộ công nhân viên trong Công ty, em chọn đề tài “Phân tích hiệu quả sử dụng vốn của Công ty cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương” để làm khóa luận tốt nghiệp, với mong muốn vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn để phân tích hiệu quả sử dụng vốn của Công ty từ đó tìm ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương trong thời gian tới.

Mục tiêu của đề tài a. Mục tiêu chung: Tiến hành phân tích thực trạng sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội, Hải Dương từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Công ty. Mục tiêu cụ thể:  Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phân tích hiệu quả sử dụng vốn trong CTCP.  Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương.

 Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu a. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào hiệu quả sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương. Phạm vi nghiên cứu:  Thời gian nghiên cứu: Tình hình sử dụng vốn hoạt động sản xuất kinh doanh qua các năm 2016, 2017, 2018.

 Không gian: Tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương. Phƣơng pháp nghiên cứu a. Phương pháp duy vật biện chứng Phương pháp này xem xét sự vận động của các sự vật, hiện tượng trong mối quan hệ chặt chẽ với các sự vật hiện tượng khác và sự vận động của các sự vật hiện tượng qua các thời kỳ khác nhau b. Phương pháp thu thập dữ liệu nghiên cứu với dữ liệu thứ cấp  Các số liệu về tình hình sử dụng vốn trong hoạt động kinh doanh của CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương.

 Một số tài liệu liên quan được thu tập từ các báo, tạp chí, internet. Phương pháp xử lý số liệu 2 Phương pháp so sánh: Đối với dữ liệu thứ cấp thu thập tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương, tôi sử dụng phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối để thấy rõ sự biến động về tình hình sử dụng vốn tại CTCP Bia Hà Nội – Hải Dương qua 3 năm. Phương pháp thống kê và phân tích thống kê:  Phương pháp thống kê là việc sử dụng các số liệu thống kê trong một thời gian dài nhằm đảm bảo tính ổn định, lâu dài, độ tin cậy của số liệu thông tin.  Phương pháp phân tích thống kê là phương pháp quan trọng, luôn luôn sử dụng nhằm phân tích tổng hợp số liệu, thông tin có liên quan nhằm khái quát hóa, mô hình hóa các yếu tố nghiên cứu.

Kết cấu của khóa luận Nội dung chính của khóa luận bao gồm 3 chương chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận chung về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương. Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của Công ty Cổ phần Bia Hà Nội – Hải Dương. 3 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP 1.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò của vốn trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về vốn Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong bất kỳ lĩnh vực nào đều gắn liền với vốn, không có vốn thì không thể tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanhĐể tiến hành sản xuất kinh doanh. Như vậy, vốn là yếu tố tiên quyết của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh trước tiên, bao gồm có vốn đầu tư ban đầu và vốn bổ sung để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vấn đề quản lý và sử dụng vốn sao cho có hiệu quả là mục tiêu hàng đầu của doanh nghiệp.

Nó đóng vai trò quyết định cho việc ra đời, hoạt động và phát triển của doanh nghiệp. Vậy vốn doanh nghiệp là gì? Đứng trên mỗi góc độ và quan điểm khác nhau, với mục đích nghiên cứu khác nhau thì có những quan niệm khác nhau về vốn. Theo quan điểm của Karl Marx, ông cho rằng: “Vốn chính là tư bản, không phải là một vật, là tư liệu sản xuất, nó có giá trị tạm thời trong lịch sử. Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động không công của công nhân làm thuê” (Giáo trình “Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin; Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – 2009, tr.

Định nghĩa của Marx có tầm khái quát lớn, tuy nhiên do hạn chế về mặt trình độ phát triển của nền kinh tế mà Marx quan niệm chỉ có khu vực sản xuất vật chất mới tạo ra giá trị thặng dư cho nền kinh tế. Còn với quan điểm của Paul.Samuelson, nhà kinh tế học theo trường phái Tân cổ điển đã kế thừa các quan điểm của trường phái cổ điển về yếu tố sản xuất để phân chia các yếu tố của đầu vào sản xuất thành ba bộ phận là Đất đai, Lao động và Vốn. Theo ông, vốn là các hàng hoá sản xuất ra để phục vụ cho một quá trình sản xuất mới, là đầu vào cho hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp, đó có thể là máy móc, thiết bị, vật tư, nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ… và vốn không chỉ 4 tồn tại dưới hình thái bằng tiền. Trong quan niệm về vốn của Samuelson không đề cập đến các tài sản tài chính, những tài sản có giá có thể đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp, ông đã đồng nhất vốn với tài sản của doanh nghiệp (Giáo trình “Lịch sử các học thuyết Kinh tế”; Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân – 2010) Trong cuốn “Kinh tế học” của David Begg, tác giả đã đưa ra hai định nghĩa về vốn: “Vốn là một loại hàng hóa nhưng được sử dụng tiếp tục vào quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo.

Có hai loại vốn là vốn hiện vật và vốn tài chính. Vốn hiện vật là dự trữ các loại hàng hóa đã sản xuất ra các hàng hóa và dịch vụ khác. Vốn tài chính là tiền mặt, tiền gửi ngân hàng… Đất đai không được coi là vốn”. (Giáo trình “Kinh tế học”; David Begg; Nhà xuất bản Thống kê – 2008) Dưới góc độ của doanh nghiệp, vốn là điều kiện tiên quyết trong nền kinh tế, kết hợp với sức lao động và các yếu tố khác làm đầu vào cho quá trình sản xuất kinh doanh.

Quá trình tham gia của vốn xuất hiện xuyên suốt trong thời gian tồn tại của doanh nghiệp, từ khi bắt đầu quá trình sản xuất đầu tiên cho tới chu kỳ sản xuất cuối cùng. Vì vậy, vốn biểu hiện dưới nhiều hình thái khác nhau như bằng tiền, hàng hóa, giá trị tài sản của doanh nghiệp. Tất cả được huy động, đưa vào sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm mục đích sinh lời. Đặc điểm của vốn Vốn là biểu hiện bằng giá trị của các tài sản hữu hình và vô hình của doanh nghiệp (nhà xưởng, đất đai, máy móc, thiết bị, chất xám, thông tin…).

Thông qua việc quản lý vốn hiệu quả, các nhà quản trị sẽ nâng cao được giá trị của doanh nghiệp qua các thời kì. Khi đã có đủ một lượng nhất định đáp ứng cho hoạt động sản xuất kinh doanh, vốn sẽ không dừng lại ở lượng ban đầu, vốn luôn vận động để sinh lời. Trong quá trình vận động, đồng vốn luôn vận động biến đổi theo một vòng tuần hoàn sao cho giá trị lúc kết thúc luôn lớn hơn giá trị của thời điểm khởi đầu, vốn từ trạng thái ban đầu đến khi kết thúc vẫn là hình thái tiền tệ, vì thực chất, vốn là biểu hiện bằng tiền. 5 Trong quá trình vận động, vốn không tách rời chủ sở hữu, mỗi đồng vốn phải gắn với một chủ sở hữu nhất định.

Để mỗi đồng vốn bỏ ra được sử dụng một cách hợp lý, hiệu quả thì cần xác định được chủ sở hữu rõ ràng với những quyền lợi cũng như nghĩa vụ mà người chủ sở hữu đối với đồng vốn mình bỏ ra. Cần phải phân biệt giữa quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn, đó là hai quyền khác nhau và tùy theo hình thức đầu tư. Người sở hữu có thể bán quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định; giá của vốn (lãi suất) là cái giá phải trả về quyền sử dụng vốn. Chính nhờ sự tách rời về quyền sở hữu và quyền sử dụng vốn nên vốn có thể lưu chuyển trong đầu tư kinh doanh và sinh lời.

Trong nền kinh tế thị trường, vốn là một loại hàng hóa đặc biệt.