Luận văn thạc sĩ phân tích chuỗi giá trị ngành hàng miến dong nhằm đề xuất giải pháp nâng cao thu nhập cho người nông dân sản xuất miến dong tại huyện nguyên bình

Phân tích chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện Nguyên Bình, đề xuất giải pháp nâng cao thu nhập cho nông dân sản xuất miến dong hiệu quả.

• Tác giả: Dương Tuấn Việt
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Phân Tích Chuỗi Giá Trị Ngành Hàng Miến Dong Nhằm Đề Xuất Giải Pháp Tăng Thu Nhập Cho Người Nông Dân Sản Xuất Miến Dong Tại Huyện Nguyên Bình, Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.2. Chuỗi sản xuất - Cung ứng
• 1.3. Chuỗi giá trị
• 1.4. Ngành hàng
• 1.5. Sản phẩm
• 1.6. Tác nhân
• 1.7. Nội dung phân tích chuỗi giá trị ngành hàng
• 1.8. Lựa chọn các chuỗi giá trị ngành hàng ưu tiên phân tích
• 1.9. Lập sơ đồ chuỗi giá trị
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục đích nghiên cứu của đề tài
• 0.2.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chuỗi giá trị miến dong

Chuỗi giá trị miến dong tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng được phân tích nhằm hiểu rõ các hoạt động từ sản xuất đến tiêu thụ. Phân tích chuỗi cung ứng giúp xác định các tác nhân tham gia, bao gồm nông dân, nhà thu gom, nhà bán buôn và bán lẻ. Tăng thu nhập cho nông dân là mục tiêu chính, thông qua việc cải thiện hiệu quả sản xuất và phân phối lợi nhuận công bằng.

1.1. Tác nhân tham gia

Các tác nhân chính trong chuỗi giá trị miến dong bao gồm nông dân trồng dong, hộ thu gom, nhà bán buôn và bán lẻ. Mỗi tác nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm. Phân tích chi phí lợi nhuận cho thấy sự chênh lệch lớn trong phân phối lợi nhuận, đặc biệt là lợi nhuận thấp của nông dân so với các tác nhân khác.

1.2. Phân phối lợi nhuận

Phân tích chuỗi giá trị chỉ ra rằng lợi nhuận từ miến dong chủ yếu tập trung vào các nhà bán buôn và bán lẻ. Nông dân, mặc dù là người sản xuất chính, lại nhận được phần lợi nhuận thấp nhất. Giải pháp nông nghiệp được đề xuất nhằm cải thiện sự phân phối lợi nhuận, đảm bảo công bằng cho nông dân.

II. Giải pháp tăng thu nhập

Để tăng thu nhập cho nông dân, các giải pháp nông nghiệp được đề xuất bao gồm cải thiện kỹ thuật sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Phát triển bền vững là yếu tố then chốt, đảm bảo sự ổn định lâu dài cho chuỗi giá trị miến dong.

2.1. Cải thiện kỹ thuật sản xuất

Áp dụng các kỹ thuật tiên tiến trong trồng trọt và chế biến miến dong giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Hỗ trợ nông dân thông qua đào tạo và cung cấp công cụ sản xuất hiện đại là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế.

2.2. Mở rộng thị trường

Việc mở rộng thị trường nông sản cho miến dong Nguyên Bình là cần thiết để tăng giá trị sản phẩm. Đầu tư nông nghiệp vào quảng bá và xây dựng thương hiệu sẽ giúp sản phẩm tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, từ đó tăng doanh thu và lợi nhuận cho nông dân.

III. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong việc xây dựng chuỗi giá trị miến dong. Các giải pháp tập trung vào bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả và đảm bảo công bằng xã hội. Kinh tế nông thôn sẽ được cải thiện thông qua việc phát triển các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường.

3.1. Bảo vệ môi trường

Các biện pháp bảo vệ môi trường trong sản xuất miến dong bao gồm sử dụng phân bón hữu cơ, hạn chế sử dụng hóa chất và tái chế phụ phẩm. Phát triển bền vững không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên mà còn nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường.

3.2. Công bằng xã hội

Đảm bảo công bằng trong phân phối lợi nhuận và cơ hội phát triển cho tất cả các tác nhân trong chuỗi giá trị là yếu tố quan trọng. Hỗ trợ nông dân thông qua các chính sách ưu đãi và đào tạo sẽ giúp họ có được vị thế tốt hơn trong chuỗi giá trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành hàng miến dong, sản phẩm chế biến từ cây dong riềng, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Với diện tích đất nông nghiệp chiếm trên 95% tổng diện tích tự nhiên của huyện, trong đó diện tích trồng cây lâu năm như dong riềng chiếm khoảng 6,67%, ngành hàng miến dong được xem là cây kinh tế mũi nhọn, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Từ năm 2012 đến 2014, giá trị sản xuất ngành nông nghiệp huyện Nguyên Bình duy trì ổn định với mức tăng trưởng bình quân khoảng 100,12%, trong đó ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng trên 70%.

Tuy nhiên, chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện còn nhiều thách thức như sự phân chia lợi nhuận chưa hợp lý giữa các tác nhân, chi phí sản xuất cao và hạn chế trong công nghệ chế biến. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện Nguyên Bình, xác định các tác nhân tham gia, phân tích chi phí lợi nhuận và các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao thu nhập cho người nông dân sản xuất miến dong. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2014-2015, tập trung tại các xã có diện tích trồng và chế biến miến dong lớn như Thành Công, Phan Thanh và thị trấn Tĩnh Túc.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển bền vững ngành hàng miến dong, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn tại địa phương. Đồng thời, nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học cho các nhà quản lý và các bên liên quan trong việc hoạch định chính sách phát triển ngành hàng miến dong.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phân tích chuỗi giá trị, trong đó nổi bật là:

• Khung phân tích chuỗi giá trị của Michael Porter (1985): Phân tích các hoạt động sơ cấp và hỗ trợ trong chuỗi giá trị nhằm xác định lợi thế cạnh tranh của ngành hàng. Chuỗi giá trị được xem là tập hợp các hoạt động tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm từ nguyên liệu thô đến người tiêu dùng cuối cùng.

• Phương pháp phân tích chuỗi giá trị toàn cầu của Kaplinsky và Morris (2001): Tập trung vào phân tích chi phí, lợi nhuận và sự phân chia thu nhập giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị, đồng thời đánh giá tác động của toàn cầu hóa đến chuỗi giá trị ngành hàng.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: chuỗi giá trị, ngành hàng, tác nhân trong chuỗi, chi phí trung gian, giá trị gia tăng, thu nhập thuần, và quản trị chuỗi giá trị. Phân tích chuỗi giá trị giúp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong ngành hàng miến dong, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người nông dân.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng cả số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê của huyện Nguyên Bình, các phòng ban liên quan và các tài liệu nghiên cứu trước đó trong giai đoạn 2012-2014. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp 95 mẫu gồm 30 hộ sản xuất miến dong, 5 hộ thu gom, 10 hộ bán buôn, 20 hộ bán lẻ và 30 người tiêu dùng tại huyện Nguyên Bình và thành phố Cao Bằng.

• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp định hướng kết hợp ngẫu nhiên, tập trung vào các hộ kiêm trồng, chế biến bột và sản xuất miến dong có diện tích trồng trên 1000m2 và sản lượng bán ra trên 500kg/năm.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích chi phí lợi nhuận theo Kaplinsky và Morris (2001) để đánh giá chi phí, lợi nhuận và giá trị gia tăng của từng tác nhân trong chuỗi. Phân tích thống kê mô tả và so sánh được thực hiện trên phần mềm Excel. Phương pháp SWOT được áp dụng để đánh giá các yếu tố thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức của chuỗi giá trị ngành hàng miến dong.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 10/2014 đến tháng 7/2015, trong đó thu thập số liệu sơ cấp chủ yếu vào năm 2014 và đầu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chuỗi giá trị ngành hàng miến dong: Chuỗi giá trị gồm các tác nhân chính: người sản xuất, thu gom, bán buôn, bán lẻ và người tiêu dùng. Người sản xuất chiếm phần lớn trong chuỗi với 30 hộ khảo sát, trong khi các tác nhân thu gom và bán buôn, bán lẻ có quy mô nhỏ hơn nhưng đóng vai trò quan trọng trong phân phối sản phẩm.

2. Chi phí và lợi nhuận của các tác nhân: Chi phí trung gian bình quân cho sản xuất 100kg miến dong là khoảng 1,2 triệu đồng, trong đó chi phí vật tư và lao động chiếm phần lớn. Lợi nhuận thuần của người sản xuất đạt khoảng 300 nghìn đồng/100kg miến dong, chiếm khoảng 25% giá trị sản phẩm. Tác nhân bán buôn và bán lẻ có lợi nhuận biên lần lượt là 15% và 20% trên giá bán, cho thấy sự phân chia lợi nhuận chưa đồng đều trong chuỗi.

3. Giá trị gia tăng và phân chia lợi nhuận: Giá trị gia tăng trong chuỗi chủ yếu tập trung ở khâu sản xuất và bán lẻ. Tỷ suất giá trị gia tăng theo chi phí trung gian (TVA) của người sản xuất đạt 1,3 lần, trong khi của các tác nhân thương mại thấp hơn, phản ánh hiệu quả đầu tư cao ở khâu sản xuất.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi giá trị: Dịch vụ cung ứng đầu vào chưa đồng bộ, công nghệ chế biến còn lạc hậu, nhu cầu thị trường biến động và sự thiếu liên kết giữa các tác nhân là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi giá trị. Phân tích SWOT cho thấy điểm mạnh là sản phẩm có thương hiệu "Miến dong Nguyên Bình" được bảo hộ, điểm yếu là công nghệ chế biến và quản trị chuỗi còn hạn chế, cơ hội từ nhu cầu thị trường tăng cao, thách thức từ cạnh tranh và biến động giá nguyên liệu.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện Nguyên Bình đang trong giai đoạn phát triển với nhiều tiềm năng nhưng cũng tồn tại các hạn chế về công nghệ và quản lý. Sự phân chia lợi nhuận không đồng đều giữa các tác nhân làm giảm động lực đầu tư và phát triển bền vững. So sánh với các nghiên cứu ngành hàng nông sản khác tại Việt Nam, tình trạng này là phổ biến do thiếu sự liên kết chặt chẽ và quản trị chuỗi hiệu quả.

Việc áp dụng công nghệ chế biến tiên tiến và tăng cường liên kết giữa các tác nhân sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người nông dân. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố lợi nhuận theo từng khâu trong chuỗi và bảng so sánh chi phí lợi nhuận của các tác nhân, giúp minh họa rõ ràng sự phân chia giá trị trong chuỗi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại: Đầu tư máy móc, thiết bị chế biến tiên tiến nhằm giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng giá trị gia tăng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các doanh nghiệp và hợp tác xã.

2. Xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị: Thiết lập hợp tác giữa người sản xuất, thu gom, chế biến và phân phối để chia sẻ thông tin, giảm chi phí trung gian và tăng hiệu quả kinh tế. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Hợp tác xã, tổ chức nông dân và chính quyền địa phương.

3. Phát triển dịch vụ cung ứng đầu vào: Cải thiện chất lượng và đa dạng hóa nguồn cung vật tư nông nghiệp, phân bón và dịch vụ kỹ thuật nhằm hỗ trợ người sản xuất. Thời gian: 1-3 năm. Chủ thể: Các doanh nghiệp cung ứng và cơ quan khuyến nông.

4. Đào tạo nâng cao năng lực quản trị và kỹ thuật cho người nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chế biến và quản lý kinh doanh nhằm nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận thị trường. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các tổ chức phi chính phủ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nông dân sản xuất miến dong: Nắm bắt thực trạng chuỗi giá trị, hiểu rõ chi phí, lợi nhuận và các yếu tố ảnh hưởng để cải thiện hiệu quả sản xuất.

2. Các nhà quản lý địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoạch định chính sách phát triển ngành hàng miến dong, hỗ trợ liên kết chuỗi và nâng cao thu nhập cho nông dân.

3. Các doanh nghiệp và hợp tác xã: Áp dụng mô hình liên kết chuỗi giá trị, cải tiến công nghệ chế biến và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu chuỗi giá trị, phân tích chi phí lợi nhuận và các giải pháp phát triển bền vững ngành hàng nông sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuỗi giá trị ngành hàng miến dong gồm những tác nhân nào?
   Chuỗi giá trị bao gồm người sản xuất, thu gom, bán buôn, bán lẻ và người tiêu dùng cuối cùng. Mỗi tác nhân đóng vai trò tạo ra giá trị gia tăng và phân phối lợi nhuận trong chuỗi.

2. Chi phí sản xuất miến dong tại huyện Nguyên Bình là bao nhiêu?
   Chi phí trung gian bình quân cho sản xuất 100kg miến dong khoảng 1,2 triệu đồng, bao gồm chi phí vật tư, lao động và khấu hao tài sản cố định.

3. Lợi nhuận của người nông dân trong chuỗi giá trị chiếm tỷ lệ bao nhiêu?
   Lợi nhuận thuần của người sản xuất chiếm khoảng 25% giá trị sản phẩm, thấp hơn so với các tác nhân thương mại như bán buôn và bán lẻ.

4. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả chuỗi giá trị?
   Công nghệ chế biến lạc hậu, dịch vụ cung ứng đầu vào chưa đồng bộ, thiếu liên kết giữa các tác nhân và biến động thị trường là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao thu nhập cho người nông dân?
   Tăng cường ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại, xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị, phát triển dịch vụ cung ứng đầu vào và đào tạo nâng cao năng lực quản trị, kỹ thuật cho người nông dân.

Kết luận

• Chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện Nguyên Bình có tiềm năng phát triển lớn nhưng còn nhiều hạn chế về công nghệ và quản trị.
• Người sản xuất chiếm phần lớn trong chuỗi nhưng lợi nhuận thu được chưa tương xứng với công sức bỏ ra.
• Các yếu tố như dịch vụ đầu vào, công nghệ chế biến và liên kết chuỗi là then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả chuỗi giá trị.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao thu nhập cho người nông dân và phát triển bền vững ngành hàng.
• Nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho các nhà quản lý và các bên liên quan trong việc hoạch định chính sách và phát triển ngành hàng miến dong trong giai đoạn tiếp theo.

Triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường hợp tác giữa các tác nhân trong chuỗi và tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện mô hình phát triển ngành hàng miến dong tại Cao Bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Những khái niệm cơ bản 1. Chuỗi sản xuất - Cung ứng Đây là khái niệm mới sử dụng trong kinh tế thị trường với mục tiêu là sản xuất hàng hóa theo ngành hàng. Từ quan điểm của các nhà kinh tế khác nhau chúng tôi cho rằng, một chuỗi sản xuất được hiểu đó là tất cả các bên tham gia vào một hoạt động kinh tế có sử dụng các yếu tố đầu vào để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh và chuyển giao sản phẩm đó tới người tiêu dùng cuối cùng [11].

Trong một chuỗi sản xuất - Cung ứng: Dòng luân chuyển thông tin thường không phải là chủ yếu mà mục tiêu chính hướng đến là chi phí và giá. Chiến lược sản xuất thường tập trung vào sản phẩm, hàng hóa cơ bản. Định hướng của chuỗi sản xuất - Cung ứng chủ yếu là hướng cung. Vấn đề trọng tâm của chuỗi sản xuất chính là khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp và kết cấu tổ chức trong chuỗi là các tác nhân tham gia độc lập [11].

Chuỗi giá trị Chuỗi giá trị hàng hóa - Dịch vụ là nói đến những hoạt động cần thiết để biến một sản phẩm (hoặc một dịch vụ) từ lúc còn là khái niệm khác nhau, đến khi phân phối tới người tiêu dùng cuối cùng và vứt bỏ sau khi đã sử dụng. Một chuỗi giá trị tồn tại khi tất cả những người tham gia trong chuỗi hoạt động và có trách nhiệm tạo ra giá trị tối đa trong toàn chuỗi [6]. Chúng ta có thể hiểu khái niệm này theo nghĩa hẹp hoặc nghĩa rộng: Nếu hiểu chuỗi giá trị theo nghĩa hẹp thì chuỗi giá trị là một khối liên kết dọc hoặc một mạng liên kết giữa một số tổ chức kinh doanh độc lập trong một chuỗi sản xuất. Hay nói cách khác một chuỗi giá trị gồm một loạt các hoạt động thực hiện trong một đơn vị sản xuất để sản xuất ra một sản phẩm nhất định.

Tất cả các hoạt động này tạo thành một "chuỗi" kết nối người sản xuất với người tiêu dùng, mặt khác mỗi hoạt động lại bổ xung giá trị cho sản phẩm cuối cùng [11]. e 5 Nếu hiểu Chuỗi giá trị theo nghĩa rộng thì đó là một phức hợp những hoạt động do nhiều người tham gia khác nhau thực hiện để biến một nguyên liệu thô thành sản phẩm được bán lẻ. Kết quả của chuỗi có được sản phẩm đã được bán cho người tiêu dùng cuối cùng [11]. Như vậy, khái niệm về chuỗi giá trị đã bao hàm cả tổ chức và điều phối, các chiến lược và quan hệ quyền lực của những người tham gia khác nhau trong chuỗi.

Ngành hàng Theo Fabre "Ngành hàng được coi là tập hợp các tác nhân kinh tế quy tụ trực tiếp vào việc tạo ra sản phẩm cuối cùng. Như vậy ngành hàng đã vạch ra sự kế tiếp của các hoạt động, xuất phát từ điểm ban đầu đến điểm cuối cùng của một nguồn lực hay một sản phẩm trung gian, trải qua nhiều giai đoạn của quá trình gia công, chế biến để tạo ra một hay nhiều sản phẩm hoàn chỉnh ở mức độ người tiêu thụ" [20]. Nói cách khác: Ngành hàng là tập hợp những tác nhân kinh tế đóng góp trực tiếp vào sản xuất, tiếp đó là gia công sản phẩm, chế biến và đi đến một thị trường hoàn tất của các sản phẩm nông nghiệp. Nói chung, ngành hàng bao gồm toàn bộ các hoạt động được gắn kết chặt chẽ với nhau trong một quá trình từ sản xuất, vận chuyển, chế biến đến phân phối sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của khách hàng.

Chúng ta thấy rằng ngành hàng là một chuỗi tác nghiệp, chuỗi các tác nhân và cũng là một chuỗi những thị trường, nó kéo theo những luồng vật chất và những bù đắp bằng giá trị tiền tệ. Sản phẩm Trong một ngành hàng, mỗi tác nhân đều tạo ra sản phẩm riêng của mình, trừ những sản phẩm bán lẻ cuối cùng. Sản phẩm của mọi tác nhân khác chưa phải là sản phẩm cuối cùng của ngành hàng mà chỉ là kết quả hoạt động kinh tế, là đầu ra quá trình sản xuất của từng tác nhân. Do tính chất phong phú về chủng loại sản phẩm nên trong phân tích ngành hàng thường chỉ phân tích sự vận hành của các sản phẩm chính.

Sản phẩm của ngành hàng thường lấy tên sản phẩm của tác nhân đầu tiên [20]. Tác nhân Tác nhân là một "tế bào" sơ cấp với các hoạt động kinh tế là trung tâm, hoạt động độc lập và tự quyết định hành vi của mình. Tác nhân có thể là những hộ hay e 6 doanh nghiệp. tham gia trong các ngành hàng thông qua hoạt động kinh tế của họ [20].

Có thể chia tác nhân làm 2 loại: Tác nhân là người thực hiện và tác nhân tinh thần có tính tượng trưng. Nếu theo nghĩa rộng, người ta dùng tác nhân để nói một tập hợp các đơn vị có cùng một hoạt động. Nội dung phân tích chuỗi giá trị ngành hàng Nội dung phân tích chuỗi giá trị gồm 8 nội dung hay còn được gọi là công cụ dùng để phân tích. Trong đó 4 công cụ đầu tiên được coi là "Công cụ cốt yếu" cần được thực hiện để đạt được phân tích tối thiểu về chuỗi giá trị.

Bốn công cụ tiếp theo là "các công cụ nâng cao" có thể tiến hành để có một bức tranh tổng thể hơn về một số mặt của chuỗi giá trị. Lựa chọn các chuỗi giá trị ngành hàng ưu tiên phân tích Trước khi tiến hàng phân tích chuỗi giá trị, chúng ta cần phải quyết định xem sẽ ưu tiên lựa chọn tiểu ngành nào, sản phẩm hay hàng hóa nào để phân tích. Vì nguồn lực để tiến hành phân tích lúc nào cũng hạn chế nên cần phải lập ra phương pháp để lựa chọn một số nhất định các chuỗi giá trị để phân tích trong số nhiều lựa chọn chúng ta có thể đạt được. Lập sơ đồ chuỗi giá trị Để hiểu được chuỗi giá trị mà chúng ta muốn phân tích, cần thiết sử dụng các mô hình, bảng, biểu đồ, số liệu và các hình thức khác để mô tả các tác nhân, đặc điểm và kết quả hoạt động của từng tác nhân.

Việc sử dụng các sơ đồ vẽ các chuỗi giá trị sẽ giúp chúng ta dễ nhận thấy và dễ hiểu hơn trong quy trình nghiên cứu [6]. Xác định chi phí và lợi nhuận Sau khi đã lập sơ đồ chuỗi giá trị bước tiếp theo là nghiên cứu sâu một khía cạnh của chuỗi giá trị. Có rất nhiều khía cạnh có thể lựa chọn để nghiên cứu tiếp. Nhưng xác định chi phí và lợi nhuận xác định số tiền mà một người tham gia trong chuỗi giá trị bỏ ra và số tiền mà một người tham gia chuỗi giá trị nhận được có ý nghĩa hơn cả [6].

Chi phí trong chuỗi giá trị ngành hàng miến dong tại huyện Nguyên Bình được xác định bao gồm: Các khoản chi phí vật chất đầu tư trực tiếp và các khoản chi phí dịch vụ đây chính là mức vốn đầu tư cần thiết trong quá trình kinh doanh. e 7 Để làm rõ cách xác định chi phí, lợi nhuận của từng tác nhân trong chuỗi giá trị ngành hàng miến dong huyện Nguyên Bình tác giả sẽ phân tích chi tiết hơn trong phần hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu của đề tài. Phân tích công nghệ, kiến thức Công nghệ áp dụng trong sản xuất là nói đến công nghệ truyền thống, công nghệ cao. Phân tích công nghệ và kiến thức nhằm phân tích hiệu quả và hiệu lực của công nghệ, kiến thức dùng trong chuỗi giá trị.

Trên cơ sở xác định loại hình công nghệ đang áp dụng so với những đòi hỏi công nghệ, kiến thức của chuỗi giá trị để thấy được mức độ hợp lý của công nghệ đang áp dụng. Từ đó đưa ra các giải pháp cho sự lựa chọn cải tiếp nâng cấp công nghệ nhằm đáp ứng nhu cầu chất lượng sản phẩm đầu ra, tiếp kiệm chi phí và nâng cao thu nhập cho chuỗi giá trị [6]. Phân tích thu nhập Mục tiêu của phân tích thu nhập: Phân tích tác động, phân bổ thu nhập trong và giữa các tác nhân tham gia trong chuỗi giá trị theo cấp bậc. Phân tích tác động của hệ thống quản trị chuỗi giá trị tới sự phân bổ thu nhập và giá sản phẩm cuối cùng.

Miêu tả sự đa dạng của thu nhập, rủi ro thường gặp và tác động đến chuỗi giá trị. Phân tích việc làm Mục đích của phân tích việc làm trong chuỗi giá trị nhằm: Phân tích tác động của chuỗi giá trị tới việc phân bổ việc làm giữa các tác nhân tham gia chuỗi. Miêu tả sự phân bổ của việc làm theo chuỗi giá trị, miêu tả sự năng động của việc làm dọc theo chuỗi giá trị. Phân tích tác động của hệ thống quản trị khác nhau của chuỗi giá trị đến sự phân bổ việc làm.

Phân tích sự tác động của các chiến lược khác nhau của chuỗi giá trị lên sự phân bổ việc làm. Quản trị và dịch vụ Việc phân tích quản trị và các dịch vụ nhằm: Phân tích các nhà tham gia trong chuỗi giá trị phối hợp với các hoạt động của họ như thế nào thông qua các nguyên tắc chính thức và không chính thức. Hiểu sự tuân thủ nguyên tắc được giám sát như thế nào, phân tích những nhóm khác nhau của những người tham gia chuỗi giá trị nhận e 8 những hình thức hỗ trợ đầy đủ như thế nào để có thể giúp họ đạt được các tiêu chuẩn yêu cầu. Đánh giá tác động của các nguyên tắc tới các nhóm khác nhau.

Sự liên kết giữa các tác nhân Trong nghiên cứu chuỗi giá trị cần thiết miêu tả mối liên kết giữa những người tham gia trong chuỗi giá trị và mối liên kết của họ với các tác nhân ngoài chuỗi. Miêu tả những cam kết, trách nhiệm và lợi ích giữa những người tham gia, sự áp dụng đối với sự phát triển chung của chuỗi. Ý nghĩa của phân tích chuỗi giá trị Phân tích chuỗi giá trị giúp chúng ta xác định những khó khăn của từng khâu trong chuỗi, từ đó có các giải pháp khắc phục để sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của thị trường và phát triển bền vững. Bốn khía cạnh cần lưu ý trong phân tích chuỗi giá trị nông nghiệp [6].

- Thứ nhất: ở mức độ cơ bản nhất, một phân tích chuỗi giá trị cần: lập được sơ đồ một cách hệ thống các bên tham gia vào sản xuất, phân phối, tiếp thị và bán một (hoặc nhiều) sản phẩm cụ thể.