BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN MINH HÙNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN MINH HÙNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 Trang 1 MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU CHÖÔNG I: KHAÙI NIEÄM VEÀ CAÏNH TRANH, CHIEÁN LÖÔÏC CAÏNH TRANH, TOÅNG QUAN VEÀ NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI (NHTM) TRONG NEÀN KINH TEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1 Khaùi nieäm veà caïnh tranh, caùc chieán löôïc caïnh tranh cuûa Michale porter 1 1.1 Khaùi nieäm caïnh tranh 1 1.2 Caùc chieán löôïc veà lôïi theá caïnh tranh cuûa Michael Porter 1 1.2 Toång quan veà NHTM, taàm quan troïng cuûa vieäc môû roäng tín duïng 3 & phaùt trieån dòch vuï cuûa ngaân haøng 1.1 Ñònh nghóa NHTM 3 1.2 Chöùc naêng cuûa NHTM 4 1.3 Caùc nghieäp vuï chuû yeáu cuûa NHTM 5 1.4 Tín duïng ngaân haøng, nghieäp vuï quan troïng cuûa NHTM 11 1.5 Taàm quan troïng cuûa vieäc môû roäng tín duïng ngaân haøng 13 1.6 Moät soá kinh nghieäm môû roäng tín duïng ôû caùc quoác gia trong khu vöïc 15 1.7 Dòch vuï ngaân haøng, taàm quan troïng cuûa vieäc phaùt trieån dòch vuï 16 ngaân haøng trong thôøi ñaïi coâng ngheä thoâng tin vaø hoäi nhaäp kinh teá Keát luaän chöông i 18 CHÖÔNG II: PHAÂN TÍCH THÖÏC TRAÏNG HEÄ THOÁNG NHTM VIEÄT NAM TRONG HOÄI NHAÄP KINH TEÁ QUOÁC TEÁ VAØ HOAÏT ÑOÄNG TÍN DUÏNG & DÒCH VUÏ CUÛA CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TP CAÀN THÔ GIAI ÑOAÏN 2002-2004 2.1 Heä thoáng ngaân haøng Vieät Nam: Khaû naêng caïnh tranh, cô hoäi vaø 19 thaùch thöùc trong hoäi nhaäp kinh teá quoác teá 2.1 Hoäi nhaäp kinh teá quoác teá – xu theá khoâng theå ñaûo ngöôïc 19 2.2 Heä thoáng Ngaân haøng Vieät Nam vaø khaû naêng caïnh tranh 21 2.3 Cô hoäi vaø thaùch thöùc ñoái vôùi caùc Ngaân haøng Vieät Nam trong 28 hoäi nhaäp kinh teá quoác teá 2.2 Tình hình kinh teá xaõ hoäi TP Caàn Thô giai ñoaïn 2001-2005 33 2.1 Thuaän lôïi vaø khoù khaên trong vieäc phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi 33 cuûa TP Caàn Thô 2.2 Moät soá chæ tieâu kinh teá - xaõ hoäi chuû yeáu cuûa TP Caàn Thô 34 thôøi kyø 5 naêm 2001-2005 2.3 Phöông höôùng, nhieäm vuï phaùt trieån TP.Caàn Thô ñeán naêm 2020 35 Trang 2 2.3 Thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng & dòch vuï cuûa caùc NHTM 36 treân ñòa baøn TP Caàn Thô 2.1 Veà hoaït ñoäng tín duïng 37 2.1 Dö nôï phaân theo thôøi haïn cho vay 37 2.2 Dö nôï cho vay phaân loaïi theo thaønh phaàn kinh teá 40 2.3 Chaát löôïng cuûa hoaït ñoäng tín duïng 42 2.4 Nhöõng khoù khaên toàn taïi trong hoaït ñoäng tín duïng ngaân haøng 45 2.2 Veà hoaït ñoäng dòch vuï 48 2.1 Caùc loaïi hình dòch vuï chuû yeáu hieän nay cuûa caùc NHTM 48 treân ñòa baøn TP.2 Thöïc traïng veà hoaït ñoäng dòch vuï cuûa caùc NHTM TP Caàn Thô 49 giai ñoaïn 2002-2004 2.3 Nhöõng haïn cheá cuûa caùc dòch vuï Ngaân haøng hieän nay 53 KEÁT LUAÄN CHÖÔNG II 55 CHÖÔNG III: MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP MÔÛ ROÄNG TÍN DUÏNG & DÒCH VUÏ NGAÂN HAØNG TREÂN ÑÒA BAØN TP CAÀN THÔ 3.1 Chuû tröông ñònh höôùng môû roäng hoaït ñoäng tín duïng vaø 56 dòch vuï ngaân haøng treân ñòa baøn thaønh phoá Caàn Thô 3.2 Caùc giaûi phaùp môû roäng tín duïng ngaân haøng 57 3.1 Giaûi phaùp taêng tröôûng nguoàn voán huy ñoäng ñeå môû roäng tín duïng 57 3.2 Môû roäng tín duïng trong lónh vöïc cho vay noâng nghieäp vaø nuoâi 60 troàng thuûy haûi saûn 3.3 Môû roäng tín duïng tieâu duøng vaø cho vay caùc cô quan haønh 62 chaùnh söï nghieäp coù thu 3.4 Môû roäng nghieäp vuï tín duïng cho vay theá chaáp 63 3.3 Caùc giaûi phaùp môû roäng dòch vuï 64 3.1 Giaûi phaùp haïn cheá thanh toaùn baèng tieàn maët 64 3.2 Giaûi phaùp veà naâng caáp heä thoáng ATM vaø môû roäng 65 khaùch haøng söû duïng ATM treân ñòa baøn 3.3 Ña daïng theâm caùc loaïi hình dòch vuï nhö: thanh toaùn 65 hoä tieâu duøng, dòch vuï phaùt haønh theû baûo chi noäi - ngoaïi teä cho caùc Ngaân haøng thöông maïi 3.4 Nhanh choùng trang bò caùc dòch vuï Ngaân haøng ñieän töû hieän ñaïi 66 cho caùc NHTM nhö: Internet banking, Mobi banking, Home banking 3.4 Caùc kieán nghò ñoái vôùi cô quan quaûn lyù nhaø nöôùc trong lónh vöïc 67 môû roäng tín duïng vaø dòch vuï ngaân haøng 3.1 Kieán nghò ñoái vôùi Chính phuû 67 Trang 3 3.2 Kieán nghò ñoái vôùi heä thoáng NHNN Vieät Nam 68 3.3 Kieán nghò ñoái vôùi UBND thaønh phoá 70 3.4 Nhöõng bieän phaùp thuoäc baûn thaân caùc NHTM ñeå môû roäng 71 tín duïng vaø dòch vuï ngaân haøng KEÁT LUAÄN CHÖÔNG III 73 PHAÀN KEÁT LUAÄN 74 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Trang 4 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU [\ 1/ Tính thieát thöïc cuûa ñeà taøi: Hoäi nhaäp kinh teá quoác teá laø moät xu theá taát yeáu cuûa theá kyû 21. Vieät Nam cuõng nhö caùc nöôùc ñang phaùt trieån khaùc treân theá giôùi ñang noã löïc hoaø mình vaøo doøng hoäi nhaäp.
Chuû tröông hoäi nhaäp, tham gia caùc toå chöùc kinh teá trong khu vöïc vaø toaøn caàu, ñaëc bieät gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi theá giôùi (WTO) trong thôøi gian tôùi ñaõ ñöôïc Boä Chính trò khaúng ñònh taïi Nghò quyeát 07-NQ/TW ngaøy 27/11/2001 veà hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Trong quùa trình hoäi nhaäp, Ngaân haøng ñöôïc xaùc ñònh laø moät trong nhöõng ngaønh dòch vuï quan troïng vaø nhaïy caûm. Muïc tieâu cuûa luaän vaên nhaèm giôùi thieäu böùc tranh toång theå veà heä thoáng Ngaân haøng Vieät Nam, khaû naêng caïnh tranh, nhöõng ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, caùc cô hoäi vaø thaùch thöùc cuûa Ngaønh Ngaân haøng Vieät Nam trong quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Ñoàng thôøi phaân tích thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng vaø dòch vuï cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn TP.Caàn Thô, neâu leân nhöõng maët coøn toàn taïi vaø haïn cheá veà môû roäng tín duïng – dòch vuï cuûa caùc Ngaân haøng treân ñòa baøn.
Treân cô sôû ñoù, ñeå tieáp tuïc toàn taïi vaø phaùt trieån, ñuû söùc caïnh tranh vôùi caùc Ngaân haøng nöôùc ngoaøi vieäc tìm ra caùc giaûi phaùp ñeå môû roäng tín duïng vaø dòch vuï cho caùc Ngaân haøng thöông maïi TP.Caàn Thô trong giai ñoaïn hieän nay laø heát söùc caàn thieát vaø mang tính thöïc tieãn cao. 2/ Muïc ñích nghieân cöùu: Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø taäp trung vaøo caùc noäi dung chính sau: - Nghieân cöùu moät caùch coù khoa hoïc nhöõng lyù luaän cô baûn veà caïnh tranh, chieán löôïc caïnh tranh, NHTM, tín duïng vaø dòch vuï Ngaân haøng trong cô cheá thò tröôøng, taàm quan troïng vaø söï caàn thieát cuûa vieäc môû roäng tín duïng vaø dòch vuï Ngaân haøng. - Phaân tích thöïc traïng cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam, khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc NHTM Vieät Nam so vôùi caùc Ngaân haøng nöôùc ngoaøi, ñoàng thôøi phaûn aùnh thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng – dòch vuï cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn TP.Caàn Thô giai ñoaïn 2002-2004, xaùc ñònh ñöôïc nhöõng khoù khaên, haïn cheá trong vieäc môû roäng tín duïng vaø dòch vuï cuûa caùc Ngaân haøng treân ñòa baøn. - Tìm ra nhöõng bieän phaùp nhaèm môû roäng tín duïng vaø dòch vuï Ngaân haøng phuø hôïp vôùi ñònh höôùng phaùt trieån cuûa thaønh phoá, vaø ñeà xuaát nhöõng kieán nghò trong hoaït ñoäng môû roäng tín duïng – dòch vuï Ngaân haøng.
3/ Phöông phaùp nghieân cöùu: Trang 5 Trong quaù trình thöïc hieän nghieân cöùu coù söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, keát hôïp vôùi phöông phaùp thoáng keâ vaø phöông phaùp so saùnh ñeå phaân tích vaø laøm roõ nhöõng vaán ñeà cô baûn cuûa luaän vaên. 4/ Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: - Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän aùn laø thöïc traïng heä thoáng NHTM Vieät Nam, neàn kinh teá xaõ hoäi TP.Caàn Thô, thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng vaø dòch vuï cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn TP.Caàn Thô vaø tìm ra caùc giaûi phaùp ñeå môû roäng tín duïng vaø dòch vuï Ngaân haøng. - Phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän aùn bao goàm ñaùnh giaù thöïc traïng khaû naêng caïnh tranh cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam so vôùi caùc Ngaân haøng nöôùc ngoaøi, tình hình kinh teá xaõ hoäi TP.Caàn Thô, hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn qua caùc naêm 2002-2004. 5/ Nhöõng ñoùng goùp cô baûn cuûa luaän vaên: Thöïc traïng khaû naêng caïnh tranh cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam vaø hoaït ñoäng tín duïng –dòch vuï cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn TP.Caàn Thô ñaõ ñöôïc luaän vaên phaân tích vaø nhaän xeùt roõ neùt, nhöõng khoù khaên vaø haïn cheá trong vieäc môû roäng tín duïng vaø dòch vuï ngaân haøng.
Luaän vaên ñaõ neâu leân ñöôïc vai troø vaø taàm quan troïng cuûa vieäc môû roäng tín duïng vaø dòch vuï ngaân haøng vôùi nhöõng giaûi phaùp vaø kieán nghò cuï theå phuø hôïp vôùi tình hình thöïc teá neân coù theå xem xeùt ñeå aùp duïng vaøo thöïc tieãn. Trang 6 CHÖÔNG I: KHAÙI NIEÄM VEÀ CAÏNH TRANH, CHIEÁN LÖÔÏC CAÏNH TRANH, TOÅNG QUAN VEÀ NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI ( NHTM )TRONG NEÀN KINH TEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1/ Khaùi nieäm veà caïnh tranh, caùc chieán löôïc caïnh tranh cuûa Michale Porter: 1.1/ Khaùi nieäm caïnh tranh: Caïnh tranh trong lónh vöïc kinh teá laø moät cuoäc chaïy ñua veà giaù, cuoäc chieán veà quaûng caùo, giôùi thieäu saûn phaåm vaø taêng cöôøng phuïc vuï khaùch haøng. Cuoäc tranh ñua xaûy ra do moät hoaëc nhieàu ñoái thuû hoaëc caûm thaáy bò cheøn eùp hoaëc thaáy cô hoäi ñeå caûi thieän vò trí. Khi moät coâng ty coù moät böôùc ñi môùi thì coù nhöõng hieäu öùng roõ raøng ñoái vôùi nhöõng ñoái thuû cuûa noù vaø nhö theá coù theå kích thích söï traû ñuõa hoaëc nhöõng coá gaéng choáng traû laïi, noùi moät caùch khaùc laø giöõa caùc ñoái thuû luoân coù söï phuï thuoäc laãn nhau khoâng theå traùnh khoûi.
Ngoaøi aùp löïc töø caùc ñoái thuû hieän taïi, doanh nghieäp coøn phaûi chòu 4 aùp löïc khaùc ñoù laø nguy cô nhaäp cuoäc cuûa caùc ñoái thuû môùi, moái ñe doïa cuûa caùc saûn phaåm thay theá, quyeàn löïc cuûa ngöôøi mua, quyeàn löïc cuûa ngöôøi cung öùng. Nhö theá ñeå ñaït ñöôïc thaéng lôïi trong caïnh tranh, caùc coâng ty caàn phaûi ñaùnh giaù, choïn ñuùng chieán löôïc ñeå taïo lôïi theá, khaúng ñònh vò trí cuûa mình.2/ Caùc chieán löôïc veà lôïi theá caïnh tranh cuûa Michael Porter: Theo Michael Porter :“Lôïi theá caïnh tranh veà cô baûn xuaát phaùt töø giaù trò maø moät xí nghieäp coù theå taïo ra cho ngöôøi mua vaø giaù trò ñoù vöôït quaù phí toån cuûa xí nghieäp”. OÂng ñöa ra 3 loaïi chieán löôïc chung veà caïnh tranh goàm : Chieán löôïc chi phí thaáp nhaát, chieán löôïc khaùc bieät hoaù, vaø chieán löôïc troïng taâm hoaù. Moãi chieán löôïc naøy coù theå ñöôïc löïa choïn theo ñieàu kieän kinh doanh rieâng cuûa töøng doanh nghieäp.