Chương 1. Nghiên cứu cơ sở lý luận 1. Khái niệm - Phân công công việc là hoạt động bố trí, sắp xếp nhiệm vụ cho từng bộ phận đơn vị, cá nhân. - Công đoạn là các đơn vị công việc được chia ra để cấu thành chuỗi công việc hoàn thành.
- Bước công việc còn được gọi là thao tác hay công đoạn. Đây là một đơn vị công việc trong quá trình may và lắp ráp sản phẩm. - Ghép bước công việc là ghép các công đoạn nhỏ lại với nhau tạo năng suất cũng như tạo ra công việc cho một người công nhân làm là hợp lí và hiệu quả nhất. - Thời gian chuẩn: là tần suất một sản phẩm được làm ra - Thời gian chính: là thời gian trực tiếp sử dụng thiết bị may.
- Thời gian hao phí: là thời gian không gian hoạt động, bao gồm thời gian vệ sinh cá nhân, nghỉ giải lao, nghỉ do sự cố thiết bị, nghỉ chờ hàng. GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 10 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN - Cấp bậc kỹ thuật: là mức độ phân biệt về trình độ lành nghề của công nhân. - Bậc thợ đước xác định tùy thuộc vào mức độ phức tạp của công việc. - Dây chuyền may là một tổ chức sản xuất bao gồm người và máy móc có nhiệm vụ may và lắp ráp các chi tiết thành sản phẩm may theo một quy trình và phương pháp sản xuất nhất định.
- Thiết kế dây chuyền may là việc nghiên cứu sắp xếp các công việc theo trình tự quy trình công nghệ, trong đó công việc được phân chia thành những bước công việc nhỏ nhất và sắp xếp theo một trình tự hợp lí nhất. - Bố trí mặt bằng thiết bị là cách lắp đặt thiết bị, các phương tiện vào một mặt bằng chuyền may, xưởng may hợp lí để sản xuất đạt năng suất cao, đảm bảo an toàn lao động. - Bố trí mặt bằng sản xuất là quá trình sắp đặt các thiết bị và phương tiện sản xuất sao cho hợp lí với mặt bằng phân xưởng theo dây chuyền đã thiết kế. Điều kiện - Quy trình may sản phẩm - Trang thiết bị của doanh nghiệp - Bảng phân tích công đoạn - Số lao động trên chuyền - Xác định nhịp dây chuyền - Bảng ma trận kĩ năng nghề GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 11 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN 1.
Yêu cầu, nguyên tắc - Yêu cầu phân công công việc: Phân công công việc cho từng lao động phải tuân theo quy trình chế tạo sản phẩm, không được đảo lộn quy trình gây rối loạn đường đicủa bán thành phẩm trên chuyền. - Nguyên tắc phân công công việc: Căn cứ vào nhịp chuyền, quá tải tăng hoặc giảm không quá 10% (khoảng dao đông). Chỉ được chia nhỏ 1 bước công việc khi số lao động lớn hơn công nhân. Các bước công việc được chia nhỏ thì không được đưa quá xa vị trí làm việc chính.
Các công việc có tính chất khác nhau thì không được bố trí vào cùng 1 vị trí làm việc. Công đoạn phụ ghép công đoạn chính cần cân nhắc kỹ để người công nhân ít phải đi lại, tránh gây lộn xộn trên chuyền. Sắp xếp hợp lí tay nghề công nhân. Thời gian phân bổ cho 1 công nhân phải tương nhịp chuyền.
Thợ chạy chuyền phải nhanh nhẹn. Căn cứ vào tay nghề của công nhân trong tổ và dựa vào bảng ma trận kĩ năng tay nghề và kĩ năng sử dụng máy móc thiết bị để phân chia ghép bước công việc sao cho hợp lí, đtạ được hiệu quả cao nhất trong quá trình sản xuất. - Thứ tự ưu tiên khi ghép bước công việc: GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 12 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN Các bước công việc cùng bậc thợ, cùng chung loại máy, đồ cữ gá, cùng loại công việc làm bằng tay trong cùng một cụm chi tiết hay lắp ráp. Các bước công việc cùng bậc thợ, cùng chủng loại máy, đồ cữ gá, cùng loại công việc làm bằng tay nhưng khác cụm chi tiết hay lắp ráp.
Các bước công việc làm bằng tay trước và sau các bước công việc cần làm gần kề nhau. - Yêu cầu bố trí mặt bằng dây chuyền may: Đảm bảo được trình tự cơ bản của quy trình công nghệ may sản phẩm. Theo đúng quy trình công nghệ chế tạo sản phẩm: trước – sau. Bố trí hợp lí theo diện tích phân xưởng sản xuất.
Bao gồm khu làm việc chính, phụ, để BTP, kiểm hàng, bàn để hàng… Hình vẽ phải cân đối theo tỉ lệ. - Nguyên tắc bố trí mặt bằng dây chuyền may: Đúng quy trình công nghệ, các vị trí làm việc sắp sếp hợp lí, đảm bảo sản xuất tốt, đáp ứng các điều kiện nhà xưởng. Đường đi BTP ngắn nhất, để thời gian sản phẩm ra chuyền nhanh nhất. Tốn ít diện tích, tiết kiệm máy móc và công nhân.
Phải căn cứ vào bảng thiết kế dây chuyền để bố trí mặt bằng cho phù hợp. Bố trí sắp xếp thiết bị đảm bảo tiêu chuẩn Egonomic, thuận tiện trong quá trình làm việc. GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 13 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN Sử dụng hết không gian có sẵn, đảm bảo nhà xưởng thoáng, độ chiếu sáng tốt, vận chuyển thuận lợi. Quy trình thực hiện Nghiên cứu tài liệu, sản phẩm mẫu Tính các chi số của dây chuyền Ghép bước công việc Vẽ biểu đồ phụ tải Bố trí mặt bằng dây chuyền may 1.
Yếu tố ảnh hưởng Trong quá trình sản xuất may công nghiệp có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến phân công công việc và bố trí mặt bằng dây chuyền may như: con người, môi trường làm việc, quy mô sản xuất, trình trạng máy móc thiết bị, kết cấu sản phẩm…Cụ thể như sau: GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 14 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN 1. Con người - Người lao động: Tay nhề và trình độ của công nhân cao và đồng đều thì sẽ dễ dàng phân chuyền hơn. Yếu tố sức khỏe: sức khỏe có khả năng ảnh hưởng đến quá trình làm việc. Công nhân có sức khỏe tốt thì nhịp sản xuất mới ổn định và ngược lại.
Tinh thần làm việc: công nhân có tinh thần làm việc tốt thì sẽ hoàn thành công việc nhanh và chất lượng và ngược lại, nếu tinh thần uể oải thì sẽ không kịp định mức thời gian chế tạo sản phẩm. - Cán bộ quản lí: cán bộ quản lí phải có kĩ năng nhân sự tốt, có khả năng nhìn nhận đánh giá được tay nghề của từng công nhân trong tổ thì mới phân công công việc hợp lí được nếu không hiệu quả sẽ không cao. - Cán bộ kĩ thuật: phòng kĩ thuật phải có cái nhìn toàn cảnh về thực trạng và xu thế biến động của chuyền may để xây dựng được bảng thiết kế chuyền chính xác, hợp lí, phù hợp với thực tế sản xuất của từng chuyền may. Thiết bị nhà xưởng - Thiết bị máy móc là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến qua trình sản xuất.
Người công nhân không thể hoàn thành định mức cong việc nếu không có sự hỗ của máy móc. Khi thực hiện thiết kế dây chuyền, cán bộ kĩ thuật phải đưa ra các thiết bị chuyên dụng như cữ gá vào sản xuất nhằm tạo hiệu quả cao trong công việc. GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 15 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN - Trường hợp thiết bị bị hư hỏng trong sản xuất, thiết bị không điều chingr tốt để đáp ứng chất lượng các đường may, thiếu các thiết bị cần thiết sẽ ảnh hưởng đến thiết kế chuyền. Kết cấu sản phẩm - Sản phẩm đơn giản, ít chi tiết thì việc phân công công việc sẽ dễ dàng, gọn nhẹ, ít gặp sai hỏng và ngược lại.
- Việc thay đổi kết cấu sản phẩm mã hàng thường xuyên cũng ảnh hưởng đến phân công lao động và bố trí mặt bằng dây chuyền may. - Nhu cầu diện tích, nhân lực, thiết bị phụ thuộc vào mặt hàng sản xuất và số lượng mặt hàng sản xuất. Môi trường - Môi trường làm việc: mặt bằng sản xuất còn trật hẹp, vệ sinh môi trường làm việc chưa sạch sẽ, bố trí nhà WC gần nơi sản xuất có thể gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến môi trường làm việc làm cho người công nhaanh khó chịu, mất tập trung làm giảm năng suất. - Khí hậu: quá nóng hoặc quá lạnh cũng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và mức độ tập trung của công nhân.
Các yếu tố khác - Nguyên phụ liệu Nguyên phụ liệu dễ may hay khó may ảnh hưởng đến thời gian chế tạo sản phẩm. GVHD: Trịnh Thị Thanh Hương 16 SV: Đỗ Thị Thu Huê Trường đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội Khoa công nghệ may Đồ án phương pháp nghiên cứu KH & CN Chất lượng chỉ: Để đảm bảo năng suất vad chất lượng sản phẩm may thì chỉ may, kim may phải tốt phù hợp với chất liệu vải. - Đơn giá sản phẩm Tùy vào đơn giá thì khi tính toán năng suất và thời gian công đoạn điều chỉnh cho hợp lí. Nếu sản phẩm có đơn giá thấp thì năng suất vad hiệu quả lao động phải cao và ngược lại.
Đồng thời trong bảng phân chuyền có tính toán về đơn giá thì tổ trưởng dựa vào đấy để tính lương cho công nhân, công khai đơn giá sẽ tạo tâm lí lao động thoải mái cho công nhân, có thể tự tính lương cho mình đảm bảo tính khách quan và công bằng. Nếu không công khai đơn giá, công nhân sẽ cảm thấy không thoải mái, thiếu công bằng và khách quan ảnh hưởng đến tinh thần làm việc của công nhân. - Quy mô sản xuất: Tùy thuộc vào số lượng của từng đơn hàng, loại sản phẩm mà cán bộ thiết kế chuyền sẽ phải bố trí mặt bằng chuyền một cách hợp lý để đảm bảo năng suất, chất lượng trong quá trình ản xuất.