Performing Civility: Các cuộc thi nhạc cổ điển quốc tế và ý nghĩa của sự lịch thiệp

• Tác giả: Lisa McCormick
• Trường học: Đại học Edinburgh
• Chuyên ngành: Xã hội học văn hóa
• Đề tài: Thực hành sự lịch thiệp: Các cuộc thi quốc tế trong nhạc cổ điển
• Loại tài liệu: Sách nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Cambridge

Tóm tắt

I. Tổng quan về cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển

Các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển có lịch sử lâu đời trong nền âm nhạc thế giới. Số lượng cuộc thi đã tăng đáng kể từ sau Thế chiến thứ hai, tất cả đều nhằm mục đích giúp sự nghiệp của nghệ sĩ trẻ được khởi đầu thuận lợi. Sự gia tăng này không đơn giản là biểu hiện của thương mại hóa như nhiều người lầm tưởng. Thực tế phức tạp hơn nhiều, vì các cuộc thi tạo ra không gian để nghệ sĩ thể hiện tài năng trước công chúng và giới chuyên môn quốc tế. Một cơ quan quản lý quốc tế đã được thành lập để giám sát hệ thống cuộc thi. Tuy nhiên, thách thức vẫn tồn tại dưới dạng tin đồn về tham nhũng và thiếu minh bạch. Ngay cả hệ thống bỏ phiếu toán học tinh vi nhất cũng không thể xóa bỏ mọi cáo buộc. Cuốn sách Performing Civility của Lisa McCormick là công trình học thuật đầu tiên giải quyết những câu hỏi này một cách hệ thống. Tác giả đã tiến hành quan sát trực tiếp tại các cuộc thi ở châu Âu và Hoa Kỳ, kết hợp phỏng vấn sâu với thí sinh, giám khảo và giám đốc cuộc thi.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển cuộc thi nhạc cổ điển

Lịch sử các cuộc thi nhạc cổ điển bắt nguồn từ các cuộc đấu tay đôi âm nhạc thời kỳ cổ đại. Những cuộc so tài giữa Clementi và Mozart, hay giữa Liszt và Thalberg, đã tạo tiền lệ cho truyền thống cạnh tranh trong nghệ thuật biểu diễn. Các cuộc đấu này không chỉ mang tính nghệ thuật mà còn chứa đựng chiều cạnh chính trị sâu sắc, phản ánh xung đột giữa các trường phái và giai cấp xã hội. Sau Thế chiến thứ hai, số lượng cuộc thi quốc tế tăng mạnh mẽ. Các sự kiện như Cuộc thi Tứ tấu dây quốc tế Banff ở Canada đã trở thành hình mẫu tiêu biểu. BISQC ban đầu được dự định là sự kiện một lần kỷ niệm 50 năm thành lập Trung tâm Banff năm 1983. Thành công vang dội đã thúc đẩy việc tổ chức định kỳ ba năm một lần tại địa điểm yên bình này.

1.2. Mục đích và vai trò trong nền âm nhạc cổ điển toàn cầu

Mục đích chính của các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển là phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ. Các cuộc thi cung cấp nền tảng để nghệ sĩ mới được công nhận trên trường quốc tế, mở ra cánh cửa sự nghiệp rộng lớn. Chiến thắng tại cuộc thi uy tín mang lại sự công nhận và cơ hội biểu diễn quý giá. Bên cạnh đó, các cuộc thi còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển truyền thống âm nhạc cổ điển. Chúng tạo không gian cho đối thoại giữa các trường phái biểu diễn khác nhau. Qua mỗi cuộc thi, công chúng được tiếp cận với những diễn giải mới mẻ về các tác phẩm kinh điển, góp phần làm phong phú thêm đời sống âm nhạc đương đại.

II. Phân tích thách thức và vấn đề của cuộc thi nhạc cổ điển

Các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng trong quá trình tổ chức và đánh giá. Vấn đề lớn nhất là tin đồn về tham nhũng và thiếu minh bạch. Mặc dù đã có cơ quan quản lý quốc tế giám sát, các cáo buộc vẫn không ngừng xuất hiện từ nhiều phía. Hệ thống bỏ phiếu là lĩnh vực gây tranh cãi đặc biệt. Ngay cả những hệ thống toán học tinh vi nhất cũng không thể xóa bỏ nghi ngờ rằng kết quả không phản ánh đúng tài năng thực sự. Điều này đặt ra câu hỏi nghiêm trọng về tính hợp pháp của toàn bộ hệ thống thi đấu. Một vấn đề khác liên quan đến động lực tham gia của nghệ sĩ. Tại sao các nhạc sĩ chịu áp lực và rủi ro khi tham gia cuộc thi? Tại sao khán giả quan tâm nhiều đến kết quả đến vậy? Theo nghiên cứu của McCormick, câu trả lời nằm ở khái niệm phép lịch sự. Các cuộc thi tồn tại vì chúng tạo ra không gian thể hiện sự văn minh và tôn trọng lẫn nhau giữa các bên tham gia.

2.1. Tin đồn tham nhũng và vấn đề minh bạch trong đánh giá

Tin đồn về tham nhũng là vấn đề dai dẳng nhất trong các cuộc thi nhạc cổ điển quốc tế. Các cáo buộc thường xoay quanh mối quan hệ cá nhân giữa giám khảo và thí sinh. Nhiều người cho rằng kết quả bị ảnh hưởng bởi các yếu tố phi âm nhạc như danh tiếng trước đó hay mối quen biết cá nhân. Mặc dù đã có cơ quan quản lý quốc tế được thành lập để giám sát, tình hình vẫn chưa được cải thiện đáng kể. Các hệ thống bỏ phiếu được thiết kế nhằm đảm bảo tính công bằng, nhưng không đủ để xóa bỏ mọi nghi ngờ. Sự thiếu minh bạch trong quy trình đánh giá tiếp tục là nguồn gốc của tranh cãi kéo dài giữa các bên liên quan trong giới âm nhạc cổ điển quốc tế.

2.2. Câu hỏi về động lực tham gia của nghệ sĩ biểu diễn

Tại sao các nhạc sĩ lại tham gia cuộc thi quốc tế? Đây là câu hỏi trung tâm mà nghiên cứu của McCormick tìm cách giải đáp. Áp lực thi đấu rất lớn, và nguy cơ thất bại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự nghiệp non trẻ. Tuy nhiên, số lượng thí sinh tham gia vẫn tăng đều đặn qua các năm. Câu trả lời không chỉ nằm ở cơ hội chiến thắng. Nhiều nghệ sĩ xem cuộc thi là dịp để rèn luyện kỹ năng biểu diễn dưới áp lực cao. Họ cũng coi đây là cơ hội kết nối với đồng nghiệp và giới chuyên môn quốc tế. Khía cạnh xã hội của cuộc thi, nơi các nghệ sĩ thể hiện sự tôn trọng và lịch sự với nhau, cũng là yếu tố thu hút mạnh mẽ.

III. Giải pháp và phương pháp đánh giá trong cuộc thi nhạc cổ điển

Để giải quyết các thách thức, nhiều cuộc thi đã áp dụng các phương pháp đánh giá tiên tiến và sáng tạo. Hệ thống bỏ phiếu được thiết kế để loại bỏ thiên vị cá nhân và đảm bảo tính công bằng tối đa. Tuy nhiên, không hệ thống nào hoàn hảo tuyệt đối vì đánh giá âm nhạc luôn mang tính chủ quan. Một hướng tiếp cận mới đầy hứa hẹn là tập trung vào khái niệm phép lịch sự trong thi đấu. Theo McCormick, các cuộc thi thành công là những nơi tạo được bầu không khí tôn trọng và văn minh. Bầu không khí lễ hội tại cuộc thi Tứ tấu dây Banff ở Canada là minh chứng điển hình cho mô hình này. Phương pháp nghiên cứu của McCormick cũng cung cấp góc nhìn mới mẻ. Bà kết hợp quan sát trực tiếp, phỏng vấn sâu và phân tích dữ liệu từ blog của người theo dõi cuộc thi. Phương pháp đa chiều này giúp hiểu rõ hơn về bản chất thực sự của các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển hiện đại.

3.1. Hệ thống đánh giá và bỏ phiếu công bằng minh bạch

Hệ thống đánh giá trong các cuộc thi nhạc cổ điển đã trải qua nhiều cải tiến đáng kể qua thời gian. Các phương pháp tính điểm toán học được áp dụng để giảm thiểu thiên vị cá nhân từ phía giám khảo. Điểm số thường được tính trung bình, loại bỏ các giá trị ngoại lệ nhằm đảm bảo sự công bằng. Tuy nhiên, đánh giá âm nhạc luôn mang tính chủ quan và khó đạt chuẩn tuyệt đối. Mỗi giám khảo có tiêu chí và gu thẩm mỹ riêng biệt. Việc tìm kiếm hệ thống hoàn toàn khách quan là điều bất khả thi. Do đó, nhiều cuộc thi chú trọng vào tính đa dạng của hội đồng giám khảo. Sự hiện diện của các chuyên gia từ nhiều trường phái và quốc gia khác nhau giúp cân bằng quan điểm đánh giá một cách hiệu quả nhất.

3.2. Xây dựng văn hóa ứng xử và phép lịch sự trong thi đấu

Khái niệm phép lịch sự đóng vai trò trung tâm trong nghiên cứu đột phá của McCormick về cuộc thi nhạc cổ điển. Các cuộc thi thành công không chỉ dựa vào chất lượng âm nhạc mà còn vào bầu không khí tôn trọng và văn minh giữa các bên tham gia. Khi tất cả tuân thủ nguyên tắc ứng xử, cuộc thi trở thành lễ hội âm nhạc thực sự. Trung tâm Banff ở Canada là ví dụ điển hình cho mô hình lý tưởng này. Không gian thiên nhiên yên bình, cộng đồng nhỏ và thân thiện đã tạo nên bầu không khí lễ hội đặc trưng. Các cuộc thi được tổ chức tại đây thường đạt được sự cân bằng hoàn hảo giữa tính cạnh tranh và tinh thần hợp tác nghệ thuật. Mô hình này có thể được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi hơn cho các cuộc thi quốc tế khác trên toàn thế giới.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn từ cuộc thi nhạc cổ điển

Nghiên cứu đột phá của McCormick đã mở ra góc nhìn hoàn toàn mới về các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển. Các cuộc thi không chỉ đơn thuần là sân chơi cạnh tranh mà còn là không gian thể hiện sự văn minh và tôn trọng lẫn nhau. Phép lịch sự là yếu tố then chốt giải thích sự tồn tại lâu dài của truyền thống thi đấu âm nhạc. Những phát hiện này mang nhiều ứng dụng thực tiễn quan trọng cho ngành công nghiệp âm nhạc cổ điển. Các nhà tổ chức cuộc thi có thể cải thiện chất lượng sự kiện bằng cách chú trọng hơn đến bầu không khí và văn hóa ứng xử. Việc tạo môi trường tôn trọng sẽ thu hút nhiều nghệ sĩ tài năng tham gia hơn. Đối với nền âm nhạc cổ điển toàn cầu, các cuộc thi quốc tế tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi cuộc thi là dịp để tôn vinh di sản âm nhạc và khám phá tài năng mới. Cuốn sách Performing Civility đã chứng minh rằng âm nhạc và phép lịch sự không thể tách rời nhau trong bối cảnh nghệ thuật biểu diễn đương đại.

4.1. Ý nghĩa đối với nghệ sĩ trẻ và sự nghiệp biểu diễn

Đối với nghệ sĩ trẻ, các cuộc thi quốc tế nhạc cổ điển là bước đệm quan trọng trong sự nghiệp chuyên nghiệp. Chiến thắng mang lại sự công nhận rộng rãi và cơ hội biểu diễn trên các sân khấu danh giá thế giới. Tuy nhiên, ngay cả việc tham gia mà không đạt giải cũng có giá trị to lớn cho sự phát triển cá nhân. Các cuộc thi tạo cơ hội để nghệ sĩ trẻ rèn luyện kỹ năng biểu diễn dưới áp lực cao. Họ học cách đối mặt với đánh giá chuyên môn và phản hồi xây dựng từ hội đồng giám khảo quốc tế. Kinh nghiệm thi đấu cũng giúp nghệ sĩ xây dựng mạng lưới quan hệ chuyên nghiệp bền vững. Những mối liên kết hình thành trong cuộc thi thường kéo dài suốt sự nghiệp, mở ra nhiều cơ hội hợp tác nghệ thuật trong tương lai.

4.2. Tác động đến nền âm nhạc cổ điển toàn cầu hiện đại

Các cuộc thi quốc tế có tác động sâu sắc và lâu dài đến nền âm nhạc cổ điển toàn cầu. Chúng định hình xu hướng biểu diễn và ảnh hưởng đến cách công chúng tiếp nhận và thưởng thức âm nhạc cổ điển. Kết quả cuộc thi thường tạo ra xu hướng mới trong việc diễn giải các tác phẩm kinh điển của các nhà soạn nhạc vĩ đại. Bên cạnh đó, các cuộc thi thúc đẩy sự giao lưu văn hóa đa quốc gia một cách mạnh mẽ. Nghệ sĩ từ nhiều nền văn hóa khác nhau cùng tranh tài và học hỏi lẫn nhau trong không gian nghệ thuật chung. Sự đa dạng này làm phong phú thêm truyền thống âm nhạc cổ điển thế giới. Các cuộc thi cũng góp phần bảo tồn các tác phẩm kinh điển qua việc giới thiệu chúng đến công chúng mới trên toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Performing Civility Although competitions in classical music have a long history, the number of contests has risen dramatically since the Second World War, all of them aiming to launch young artists’ careers. This is not the symptom of marketization that it might appear to be. Despite the establishment of an international governing body, competitions are plagued by rumors of corruption, and even the most mathematically sophisticated voting system cannot quell accusations that the best talent is overlooked. Why do musicians take part? Why do audiences care so much about who wins? Performing Civility is the first book to address these questions. In this groundbreaking study, Lisa McCormick draws from first-hand observations of contests in Europe and the United States and in-depth interviews with competitors, jurors, and directors, as well as blog data from competition observers, to argue that competitions have endured because they are as much about civility as they are about music. lisa mccormick is Lecturer in Sociology at the Univer- sity of Edinburgh, UK. Cambridge Cultural Social Studies Series editors: jeffrey c. alexander, Department of Sociology, Yale University, and steven seidman, Department of Sociology, University at Albany, State University of New York. Titles in the series jason l. mast, The Performative Presidency mabel berezin, Illiberal Politics in Neoliberal Times linda nicholson, Identity Before Identity Politics margaret r. somers, Genealogies of Citizenship fuyuki kurasawa, The Work of Global Justice tamir sorek, Arab Soccer in a Jewish State jeffrey c. alexander, bernhard giesen and jason l. mast, Social Performance arne johan vetlesen, Evil and Human Agency roger friedland and john mohr, Matters of Culture davina cooper, Challenging Diversity, Rethinking Equality and the Value of Difference krishan kumar, The Making of English National Identity ron eyerman, Cultural Trauma stephen m. engel, The Unfinished Revolution michèle lamont and laurent thévenot, Rethinking Comparative Cultural Sociology ron lembo, Thinking through Television ali mirsepassi, Intellectual Discourse and the Politics of Modernization ronald n. jacobs, Race, Media, and the Crisis of Civil Society (list continues at end of book) Frontispiece. Illustration by Michael Shpigelmacher. Performing Civility International Competitions in Classical Music Lisa McCormick University of Edinburgh University Printing House, Cambridge CB2 8BS, United Kingdom Cambridge University Press is part of the University of Cambridge. It furthers the University’s mission by disseminating knowledge in the pursuit of education, learning and research at the highest international levels of excellence.org Information on this title: www.org/9781107100862  C Lisa McCormick 2015 This publication is in copyright. Subject to statutory exception and to the provisions of relevant collective licensing agreements, no reproduction of any part may take place without the written permission of Cambridge University Press. First published 2015 Printed in the United Kingdom by Clays, St Ives plc A catalogue record for this publication is available from the British Library ISBN 978-1-107-10086-2 Hardback Cambridge University Press has no responsibility for the persistence or accuracy of URLs for external or third-party internet websites referred to in this publication, and does not guarantee that any content on such websites is, or will remain, accurate or appropriate. Contents List of figures page ix List of tables x Acknowledgements xi Introduction 1 Theorizing performance and civility 2 Scenes from the competition circuit 7 The performance perspective 20 Putting competitions in sociological perspective 28 1 The rise and near demise of the international music competition 30 Festivals, keyboard duels and other premodern forms of musical combat 32 Inventing the international format 38 Unresolved dissonance 49 2 Competitions enter the civil sphere 53 A United Nations of music competitions 54 Dramatizing incorporation 66 Van Cliburn as civil hero 72 Musicians without borders 78 3 Narrating the competition 83 The cultural construction of the event 85 The cultural construction of competitors 104 Discursive polytonality 118 4 The presentation of musical self 122 Performing genius 124 Playing with tropes 133 How to do things with music 135 vii viii Contents Gender and musical genius 152 An infelicitous context 156 5 Producing sound judgments 166 The critical ear 167 What judges listen for 171 The elusive ideal of fairness 178 The evaluation process 179 The sources of bad faith 187 Explaining the decline of competitions 189 The possibility of redemption 197 An unlikely source of integration 203 6 Voicing opinions 204 Conceptualizing the competition audience 205 Where the live audience meets the mediated audience 213 Types of musical conduct at the competition 217 The competition audience as musical public 236 Listeners making themselves heard 242 Conclusion: What is the future of music competitions? 244 Appendix A: Selected competitions: facts and figures 247 Appendix B: Membership of the World Federation of International Music Competitions (WFIMC), 1957–2012 251 Appendix C: Putting the “performance perspective” in perspective 258 References 264 Index 282 Figures Frontispiece. Illustration by Michael Shpigelmacher.1 Total number of members in the WFIMC, by year page 56 2.2 Distribution of WFIMC members, by country 57 3.1 Noticeboard at La Chapelle Musicale, Waterloo, Belgium 85 3.2 Banners advertising the Nielsen Competition in downtown Odense, Denmark 86 3.3 Cover for the 1985 Van Cliburn International Piano Competition program book 91 3.4 Brochure advertising the 1977 Van Cliburn International Piano Competition 92 ix Tables 2.1 The binary discourse of civil society page 62 3.1 The discursive construction of competitions and competitors: a summary of symbolic frameworks 119 5.1 Frequency of judging piano competitions, all years 193 5.2 Frequency of judging for more than one organization 193 5.3 Frequency of judging piano competitions, 1–3 most recent cycles 193 6.1 Traffic on the 2005 Cliburn blog, by day 215 6.2 Traffic on the 2009 Cliburn blog, by day 216 6.3 Adorno’s typology of listeners 219 6.4 Typology of competition listeners 225 x Acknowledgements While writing this book I have become indebted to many people. My great- est appreciation is for Jeffrey Alexander, who encouraged me to go against perceived wisdom and write about the arts. His peerless knowledge of social theory, his judicious editing and his wise counsel have made this book greater than the sum of its parts. During my time at Yale I also benefited from working closely with Philip Smith, who modeled the particularly powerful combination of intellectual prowess, sharp wit and insatiable curiosity that I aspired to. Ron Eyerman was especially helpful in forging the path for a cultural sociology of the arts; our tastes in music could not be more different, but our understanding of the sociological significance of music is delectably in tune. I was extremely fortunate that the competitions I observed in my fieldwork welcomed my sociological gaze and provided me with the access and materials I needed. Richard Rodzinski, Sevan Melikyan, Ann Rodda, Eric de Gélis, Laurence Langou, Steve McHolm, Julie Wright, Barry Shiffman, Ken Murphy, Michel-Etienne Van Neste and Marianne Granvig were all generous with their time, advice and guidance. I am grateful to all the competition participants who shared their thoughts and experiences with me. Laura Ruede provided expert assistance in navigating the Van Cliburn International Piano Competition Archive at Texas Christian University and Alexandra Marinescu provided essential data from the archives of the World Federation of International Music Competitions. Denise Mail, Robert Ford and Madeleine Midgley, and Al and Jacqui Randall were kind enough to open their homes to this itinerant scholar during the first phase of her research. I also enjoyed the hospitality and the friendship of Pierre and Martine Walckiers, Barbara and Luc Trekels, Véronique van Lierde and Yolande Verstraeten. My deep gratitude goes to Tia DeNora, who was a most generous host dur- ing my sabbatical year, providing me with an academic base from which I could dare to expand the scope of this project. I will always remember the xi xii Acknowledgements intellectual and culinary feasts that we enjoyed in Exeter with old and new members of the SocArts network. Inna Faliks has been the sounding board for my ideas from the very beginning of this project, and I am especially grate- ful to her for arranging a short residency at the UCLA Herb Alpert School of Music, where I could share this research with fellow musicians. I also presented early versions of several chapters at conferences and workshops, where I ben- efitted from the insightful feedback and suggestions of Robin Wagner-Pacifici, David Grazian, David Gibson, Randall Collins, Anna and Stefan Lund, Matts Trondman, Jennifer Lena, Dana Gooley, Peggy Levitt, Paul Atkinson, Bill Roy, Robert Winter, Karen Painter and Georgina Born. Chapter 3 is a revised and extended version of an article that appeared in Cultural Sociology, Volume 3, Number 5, 2009. Carlin Sharpe, Sameer Rao and Jessica Poling provided first-rate research assistance. After reading a part of the manuscript, Linda Gerstein raised “his- torians’ questions”, the answers to which fortunately took me well outside my comfort zone. Tyson Smith offered sage advice and a particularly close reading of one chapter when I needed it most; it is wonderful to have someone in my department at Haverford College who shares my interest in performance and who cares just as deeply about writing. I also want to thank John Haslam and Fleur Jones at Cambridge University Press for their expertise and assistance. It was a great pleasure to work with William Stoddard in putting all the finishing touches to the manuscript so that my prose could really sing. This book would never have happened without my parents. When I was an aspiring cellist taking part in music competitions, they were unfaltering in their support, even when that entailed explaining to my teachers why I had to miss school, traveling considerable distances with my cello in tow and keeping my spirits up while we waited for the results (often by perfecting our skill in draw- ing a favorite feathered friend). Later, when competitions became my research interest, they continued to provide ideas, enthusiasm and encouragement. And finally, I would like to thank my husband, Tim Bullamore, for everything he has done to help me see this project through. It is difficult to express to a wordsmith of his caliber how much he has enriched my life and how much he inspires me. Introduction We live in an age of competitions. In the world of business, performance mea- sures dictate whether employees are promoted or fired, and which companies attract investors or fail. Law schools, universities and hospitals are all routinely ranked. Prizes are awarded in nearly every field of endeavor; the most pres- tigious ones, which make careers in science, architecture, poetry, film, jour- nalism, art and literature, are routinely announced in the media. Athletes in every sport undergo grueling training regimens in the hopes of winning the next championship or beating the previous record. Children are encouraged to study so that they can be at the top of their class; after school, many are shuttled off to activities such as competitive dance, spelling bees and scholastic chess, when they might prefer to be at home besting a virtual opponent in the latest video game. Popular reality television shows entertain viewers by pitting par- ticipants against each other in winner-take-all contests for everything from an apprenticeship position to a romantic partner. A standard token of apprecia- tion on occasions such as Father’s Day is a card or confection made out to the “Number 1 Dad” or “World’s Best Father,” declaring one’s parent a winner in a contest that does not exist. Music is no exception. The competitive spirit is nurtured in music students from the very beginning of their instruction; by participating in local and regional competitions, soloists, choirs and bands are told how they measure up to their peers, and receive expert advice on how to improve their standing in future contests. Competitions also figure prominently in the popular music industry. Radio stations, nightclubs and concert promoters regularly stage a “Battle of the Bands” for up-and-coming heavy metal and rock groups to build a local fan base by competing for a recording contract.