đặt vấn đề này, luận án đi sâu nghiên cứu tổng quan các công trình theo các hướng sau: 1. Các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc - Nghiên cứu của các nhà kinh tế tân cổ điển về nợ công Các nhà kinh tế tân cổ điển vào những năm 50 đã đưa ra khái niệm và phân tích vấn đề phân cấp, đại diện là Charles M. Tiebout (1956), Musgrave (1959) đã tập trung làm rõ nguồn gốc, các nguyên tắc và nội dung phân cấp ngân sách, cụ thể là việc phân chia quyền hạn, trách nhiệm về chi, về thu nhằm đảm bảo cho phân cấp trong lĩnh vực ngân sách hoạt động. Các nghiên cứu này cũng chỉ ra thứ tự thực hiện phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi trong phân cấp ngân sách, theo đó phân cấp nhiệm vụ chi phải được xem là bước 7 z đầu tiên trong quá trình phân cấp.
Những nghiên cứu này về cơ bản liên quan tới các ưu tiên giảm chi tiêu công, cân bằng ngân sách, hạn chế các dịch vụ và chuyển giao trách nhiệm tới các cấp chính quyền thấp hơn hoặc trực tiếp tới các cộng đồng dân cư, đây là những nghiên cứu thuộc lĩnh vực lựa chọn công cộng. Các nghiên cứu này cho rằng các cấp chính quyền gần đây nhất sẽ có áp lực cung cấp các dịch vụ tốt nhất, họ cho rằng phân cấp sẽ cho phép chính quyền địa phương quyết định mức dịch vụ tối ưu đồng thời tạo ra sự cạnh tranh giữa các chính quyền địa khi phân cấp tạo ra cơ hội cho cử tri di chuyển từ địa bàn hành chính này tới địa bàn hành chính khác có hoạt động cung ứng dịch vụ hiệu quả. Musgrave (1959), Oates (1972) cũng cho rằng chính quyền địa phương có cơ sở để thiết kế và quản lí các chương trình phát triển vì các lực lượng thị trường và các quá trình chính trị buộc họ phải hành động một cách hiệu quả. Các chính quyền địa phương gần dân hơn sẽ nắm bắt nhu cầu của công chúng tốt hơn và có khả năng đàm phán với người đóng thuế để có mức thuế phù hợp nhất.
Nói cách khác chính quyền địa phương cho phép cư dân lựa chọn các loại dịch vụ và mức độ dịch vụ theo nhu cầu của họ. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng các chính quyền địa phương có khả năng tổ chức các dịch vụ công tốt hơn do có khả năng gắn kết chi phí với lợi ích sử dụng dịch vụ công thông qua việc sử dụng thuế tài sản và phí đối với người sử dụng để chi trả cho các hàng hóa công cộng. - Tình hình nghiên cứu nợ công của các nhà kinh tế học hiện đại Oates (1995), De Mello (1999), Hausmann và cộng sự (1998), Gavin và Hausmann (1998) và Stein (1988) cũng đã thực hiện một loạt nghiên cứu về phân cấp và chỉ ra rằng phân cấp không chỉ có vai trò quan trọng trong việc cung ứng dịch vụ công mà còn tạo ra tăng trưởng kinh tế nhanh hơn. (1997, 1999) nghiên cứu, xác định rõ các cấp chính quyền khác nhau có khả năng khác nhau trong việc quản lí các hoạt 8 z động kinh tế cũng như phân phối lại thu nhập.
Các nghiên cứu này cho rằng chính quyền địa phương và chính quyền bang nên đảm nhiệm việc phân bổ các quỹ phát triển đường xá, cơ sở hạ tầng, trong khi chính phủ đảm nhiệm việc phân bổ cac quỹ phân phối lại, liên quan tới các chương trình phúc lợi xã hội cho người nghèo, người khuyết tật. Manor (1999), Prud‟ home (1995), Smoke (2005) đã nghiên cứu về quá trình phân cấp và cho rằng chính phủ nên kiểm soát các nguồn lực của nhà nước để hướng tới việc phát triển vào một khu vực nhất định của đất nước. Họ cho rằng chính phủ có thể quản lí chi phí cố định cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng tốt hơn, tránh manh mún, thiếu quy hoạch trong đầu tư phát triển hạ tầng của tất nước. Họ cho cũng rằng, về cơ bản, và đặc biệt là ở các nước đang phát triển, chính phủ ở vị trí tốt hơn trong việc tiếp cận thông tin và các thị trường tài chính quốc tế.
Balh và Johannes 1994; Campbell 2003; De Mello 2000; Montero và Samuels 2004; Rodden 2004; Rodriguez 1997; Rondinelli và Shabbir Cheema 1981 đã tập trung vào nghiên cứu quá trình phân cấp các nguồn lực tài chính ở châu Mĩ La Tinh hoặc tăng nguồn thu ở cấp địa phương thông qua các chính sách khuyến khích của trung ương hoặc phân cấp chi tiêu bằng cách tăng các khoản bổ sung từ trung ương đến địa phương. Họ cho rằng quá trình này không thể thực hiện một cách toàn diện bởi 3 lí do: Liên quan đến rủi ro đạo đức khi chính quyền địa phương vay nợ quá nhiều so với khả năng trả nợ của họ buộc chính phủ phải hỗ trợ khi họ không trả được, kéo theo các bất ổn vĩ mô. Đó là việc tạo ra những động cơ méo mó. Các nghiên cứu này cho thấy việc phân cấp tạo ra rất ít động lực cho các chính quyền địa phương, tăng nguồn thu của họ, vì họ trông chờ vào các nguồn bổ sung cân đối từ trung ương cũng như các khoản hỗ trợ có mục tiêu.
Cuối cùng thì liên quan tới vấn đề hành chính. Các nghiên cứu chỉ ra thực tế là rất nhiều các thị trưởng/chủ 9 z tịch tỉnh có trình độ chuyên môn hạn chế, không đủ khả năng quản lí các nguồn lực lớn được phân cấp. Bên cạnh đó chính phủ đôi khi cũng kiểm soát chặt chẽ việc bầu cử ở địa phương, do đó các áp lực chính trị là rất hạn chế. Tiếp đó các nghiên cứu tập trung vào việc hài hòa giữa ưu tiên quốc gia và vấn đề tự chủ ở địa phương (Rondilli và Shabbir Cheema 1981; Taliercio 2004; Falleti 2005).Những nghiên cứu này cho rằng để quá trình phân cấp hiệu quả, chính phủ nên cho phép và khuyến khích các chính quyền địa phương đánh thuế dân cư để chi trả cho việc cung ứng các dịch vụ công của họ.
Song điều này là rất khó thực hiện. Ở góc độ chính trị cũng có nhiều các nghiên cứu về phân cấp, tập trung vào mối quan hệ giữa phân cấp và vấn đề dân chủ (Bradhan và Mookherjee 1988; Escobar – Lemmon 2001; Fukasaku và Haumann 1998; Grindle 2007; Litvack và Seddon 1998; Prud‟homme 1995). Các nghiên cứu này cho rằng quá trình phân phối sẽ cải thiện mối quan hệ giữa dân cư và chính quyền, tăng trách nhiệm giải trình, tính nhạy cảm của các quyết định công cộng trước các nhu cầu của công chúng. Tuy nhiên các nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng các nội dung trên chỉ đạt được khi chính quyền địa phương có quyền tự chủ nhất định trong việc đặt ra các ưu tiên của họ và có năng lực để thực hiện các chức năng mà họ tự quyết định.
Bên cạnh đó cũng có nhiều nghiên cứu về việc chuyển giao các chương trình xã hội cho địa phương (Kaufman và Nelson 2004; Levy 2008a; Brachet- Marquez 2002). Vào những năm 90 các nghiên cứu về phân cấp tập trung vào việc thiết lập hệ thống quản trị hiệu quả, một quá trình ra quyết định chủ động và vấn đề kiểm soát chính quyền địa phương khi có sự tham gia của dân chúng ngày càng tăng (Delamaz và Villar 2005; Narayan và Patesch 2002; Smith 2009b). Một số nghiên cứu sau này đã tập trung làm rõ hơn vấn đề quản trị phân cấp, trên cơ sở phân tích, đánh giá thực tiễn phân cấp ở các 10 z nước trên thế giới. Ebel and Serdar Yilmaz (2002), Teresa Ter – Minassian (1997); Ngân hàng thế giới, 2005.
Phân cấp ở Đông Á để chính quyền địa phương phát huy tác dụng. Nghiên cứu các cơ chế bổ sung ngân sách giữa TW và địa phương cũng đã thực hiện (Teresa Ter – Minassian 1997), Richard M. Xuất phát từ nguyên tắc phân cấp thu chi, các nghiên cứu này chỉ ra rằng, do các tiêu chí phân cấp nhiệm vụ chi và nguồn thu khác nhau, nên không có gì để đảm bảo cân đối thu – chi ở chính quyền địa phương. Bổ sung giữa các cấp chính quyền, do đó, xuất hiện theo phân cấp ngân sách.
Sự tồn tại của chúng được củng cố hơn nữa bở sự tồn tại của các tác động ngoại ứng và chức năng phân phối lại. Đối với một số hệ thống bổ sung, vấn đề cốt lõi là phải xác định được tổng quỹ dành cho mục đích bổ sung; cơ chế, cách thức phân bổ quỹ bổ sung tới các cấp chính quyền. Bên cạnh các nghiên cứu về phân cấp thu, chi, hệ thống bổ sung các nghiên cứu về phân cấp quyền vay nợ và phát triển một thị trường nợ cho các nhu cầu vốn đầu tư của các địa phương cũng được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm thực hiện. Arik Levinson (1998), “Banlanced budget and business cycle: Evidence from the States”, National Tax Journal, Vol.
75-32; Building local credit system (Petterson and Ahaman 1997); Maria E.Freire and Maecela Huertas and Eenjaamin Darche (1998), “Sub-national access to the capital market: The Latin American experiences”, International conference on sub-national debt market in developing and transition countries”, World bank; Samir EL Daher (2000), “Specialized Financial Intermediaries for Local Governments – A Market-based Tool for Local Infrastructure Finance”, In Infrastructure Notes, Urban No. FM-8d, World Bank… Các nghiên cứu này cho rằng do các hoạt động ngân sách có tính chu kỳ và nhu cầu chi đầu tư thường vượt quá khả năng nguồn thu tại một thời 11 z điểm, cộng với các sản phẩm từ đầu tư công thường được sử dụng lâu dài cho nhiều thế hệ, nên họ đã chỉ ra rằng phân cấp về quyền vay nợ được xem là một cấu thành không thể thiếu trong quá trình phân cấp ngân sách. Tuy nhiên, do có những hạn chế nhất định về mức độ tự chủ đối với nguồn thu và để hạn chế các lạm dụng vay mượn của các cấp chính quyền địa phương, các nghiên cứu này cũng đi sâu làm rõ các đặc thù đối với các thể chế hoạt động trên thị trường nợ địa phương và các chế tài đối với việc vay nợ của các cấp chính quyền địa phương. Các công trình trong nƣớc - Nghiên cứu về nợ công nói chung Vũ Minh Long (2013) về Khủng hoảng nợ công tại một số nền kinh tế trên thế giới: Nguyên nhân, diễn biến, hậu quả, biện pháp khắc phục và những hàm ý chính sách cho Việt Nam.
Nghiên cứu này được xây dựng nhằm mục đích tổng hợp lý thuyết cùng những diễn biễn và phản ứng chính sách thực tế từ các cuộc khủng hoảng nợ lớn trong lịch sử cũng như cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu gần đây nhằm đưa ra được một cái nhìn toàn cảnh về khủng hoảng nợ công.