Tổng Quan Những Vấn Đề Lý Luận Chung Về Hạch Toán Kế Toán Cho Người Mới

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, vai trò của hạch toán kế toán ngày càng trở nên quan trọng. 86 trang.

• Đề tài: Những Vấn Đề Lý Luận Chung Về Hạch Toán Kế Toán

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN KẾ TOÁN
• 1.1. Khái niệm hạch toán kế toán
• 1.2. Hạch toán kế toán với công tác quản lý
• 1.3. Những nguyên tắc chung được thừa nhận
• 1.3.1. Nguyên tắc giá gốc
• 1.3.2. Nguyên tắc ghi nhận doanh thu
• 1.3.3. Nguyên tắc thận trọng
• 1.3.4. Nguyên tắc nhất quán
• 1.3.5. Nguyên tắc khách quan
• 1.3.6. Nguyên tắc công khai
• 1.3.7. Nguyên tắc trọng yếu
• 1.3.8. Nguyên tắc phù hợp
• 1.3.9. Nguyên tắc rạch ròi giữa hai kỳ kế toán
• 1.4. Nhiệm vụ và yêu cầu của hạch toán kế toán
• 1.4.1. Nhiệm vụ của kế toán
• 1.4.2. Yêu cầu đối với công tác kế toán
• 1.5. Các phương pháp kế toán
• 1.5.1. Phương pháp chứng từ và kiểm kê
• 1.5.1.1. Phương pháp chứng từ
• 1.5.1.2. Kiểm kê
• 1.5.2. Phương pháp tính giá
• 1.5.3. Phương pháp tài khoản và ghi sổ kép
• 1.5.3.1. Phương pháp tài khoản
• 1.5.3.2. Ghi sổ kép
• 1.5.4. Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán
• 1.6. Các hình thức sổ kế toán
• 2. PHẦN II: VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN VÀO CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP

Tóm tắt

I. Toàn cảnh lý luận chung về hạch toán kế toán cho người mới

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, vai trò của hạch toán kế toán ngày càng trở nên quan trọng. Nó không chỉ là công cụ ghi chép mà còn là một hệ thống thông tin toàn diện, phục vụ công tác quản lý và ra quyết định kinh tế. Lý luận chung về hạch toán kế toán cung cấp nền tảng kiến thức cơ bản, giúp các nhà quản trị, nhà đầu tư và các bên liên quan hiểu rõ về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Về bản chất, hạch toán kế toán là quá trình quan sát, đo lường, tính toán và ghi chép các hoạt động kinh tế, tài chính nhằm phản ánh và giám sát tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động của một đơn vị. Đây là một môn khoa học có tính hệ thống, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch, kiểm tra và đánh giá hiệu quả kinh doanh. Thông tin kế toán là đầu vào không thể thiếu cho ba giai đoạn của quá trình quản lý: lập kế hoạch, thực hiện và kiểm tra, đánh giá kết quả. Chẳng hạn, người quản lý sử dụng dữ liệu kế toán để lập dự toán tài chính, kế hoạch dòng tiền và mục tiêu lợi nhuận. Trong quá trình hoạt động, thông tin về giá thành và lợi nhuận thực tế được so sánh với kế hoạch để có những điều chỉnh kịp thời. Cuối cùng, các báo cáo tài chính cho phép đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu đã đề ra. Việc nắm vững những vấn đề lý luận này không chỉ cần thiết cho sinh viên chuyên ngành mà còn cho bất kỳ ai tham gia vào hoạt động quản trị doanh nghiệp. Sự hiểu biết cặn kẽ về các nguyên tắc, phương pháp và yêu cầu của hạch toán kế toán là chìa khóa để vận hành doanh nghiệp hiệu quả và minh bạch.

1.1. Khám phá khái niệm cốt lõi của hạch toán kế toán

Khái niệm hạch toán kế toán được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, phản ánh sự đa dạng trong chức năng của nó. Nếu xem là một nghề nghiệp, kế toán là công việc chuyên ghi chép sổ sách, thu thập và xử lý các giao dịch kinh tế. Nếu nhìn nhận như một môn khoa học, kế toán là một hệ thống thông tin có cấu trúc chặt chẽ, được sử dụng để phản ánh và giám đốc các hoạt động kinh tế, tài chính. Ở một góc độ khác, kế toán còn được coi là một nghệ thuật, đó là nghệ thuật ghi chép, phân loại, tổng hợp và trình bày các con số tài chính một cách có ý nghĩa để phục vụ việc ra quyết định. Mỗi quan niệm đều làm nổi bật một khía cạnh của hạch toán kế toán, nhưng tựu trung lại, đây là quá trình "thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí và kết quả hoạt động kinh doanh của một đơn vị".

1.2. Vai trò không thể thiếu của thông tin kế toán quản lý

Hạch toán kế toán đóng vai trò là một công cụ quản lý kinh tế quan trọng. Thông tin do kế toán cung cấp phục vụ cho nhiều đối tượng khác nhau, được chia thành ba nhóm chính. Thứ nhất là những người điều hành doanh nghiệp như giám đốc, hội đồng quản trị, những người cần thông tin chi tiết và kịp thời để ra quyết định vận hành. Thứ hai là những người bên ngoài có quyền lợi tài chính trực tiếp, bao gồm các nhà đầu tư và chủ nợ. Họ sử dụng các báo cáo tài chính để phân tích, đánh giá khả năng sinh lời và mức độ rủi ro trước khi quyết định đầu tư hoặc cho vay. Nhóm thứ ba là các tổ chức có quyền lợi gián tiếp như cơ quan thuế, cơ quan quản lý nhà nước. Các cơ quan này sử dụng thông tin kế toán để giám sát việc tuân thủ pháp luật về thuế và các nghĩa vụ tài chính khác của doanh nghiệp. Rõ ràng, thông tin kế toán là ngôn ngữ chung trong kinh doanh, kết nối doanh nghiệp với toàn bộ môi trường kinh tế.

II. Top 9 nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận hiện nay

Để đảm bảo thông tin tài chính có tính nhất quán, đáng tin cậy và có thể so sánh được, hạch toán kế toán phải tuân thủ các nguyên tắc chung được thừa nhận. Những nguyên tắc này tạo thành một khuôn khổ lý thuyết, là nền tảng cho việc ghi chép, xử lý và trình bày thông tin trên các báo cáo tài chính. Việc áp dụng đúng đắn các nguyên tắc kế toán giúp cho số liệu phản ánh trung thực, khách quan tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Các nguyên tắc này không phải là các quy luật bất biến mà được xây dựng dựa trên thực tiễn và được chấp nhận rộng rãi. Chúng bao gồm các quy tắc từ cơ bản đến phức tạp, điều chỉnh mọi khía cạnh của công tác hạch toán kế toán, từ việc ghi nhận ban đầu một tài sản cho đến khi lập báo cáo tổng hợp cuối kỳ. Ví dụ, nguyên tắc giá gốc yêu cầu tài sản phải được ghi nhận theo giá trị ban đầu, không phải giá trị thị trường, nhằm đảm bảo tính khách quan. Trong khi đó, nguyên tắc phù hợp đòi hỏi chi phí phải được ghi nhận tương ứng với doanh thu mà nó tạo ra trong kỳ. Hiểu và vận dụng thành thạo các nguyên tắc này là yêu cầu bắt buộc đối với mọi kế toán viên, giúp tạo ra những báo cáo tài chính minh bạch và chất lượng, nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Đây là nền tảng vững chắc để xây dựng một hệ thống hạch toán kế toán hiệu quả.

2.1. Nguyên tắc giá gốc nhất quán và nguyên tắc phù hợp

Nguyên tắc giá gốc (Historical Cost Principle) quy định rằng tài sản phải được ghi nhận theo giá ban đầu tại thời điểm phát sinh. Giá này bao gồm số tiền đã trả hoặc phải trả, hoặc tính theo giá trị hợp lý của tài sản đó. Nguyên tắc nhất quán (Consistency Principle) yêu cầu các chính sách và phương pháp kế toán đã chọn phải được áp dụng thống nhất trong suốt nhiều kỳ kế toán. Bất kỳ sự thay đổi nào cũng phải được giải trình rõ ràng trong thuyết minh báo cáo tài chính. Cuối cùng, nguyên tắc phù hợp (Matching Principle) đòi hỏi việc ghi nhận doanh thu phải đi kèm với việc ghi nhận các khoản chi phí liên quan đã tạo ra doanh thu đó trong cùng một kỳ kế toán. Điều này đảm bảo kết quả kinh doanh được phản ánh chính xác.

2.2. Tìm hiểu nguyên tắc thận trọng khách quan và công khai

Nguyên tắc thận trọng (Prudence Principle) yêu cầu kế toán viên phải xem xét, cân nhắc và phán đoán để lập các ước tính trong điều kiện không chắc chắn. Nguyên tắc này hàm ý không đánh giá cao hơn giá trị tài sản và các khoản thu nhập, cũng như không đánh giá thấp hơn giá trị các khoản nợ phải trả và chi phí. Nguyên tắc khách quan (Objectivity Principle) nhấn mạnh rằng các số liệu kế toán phải được ghi nhận dựa trên các bằng chứng đầy đủ, có thể kiểm chứng được, phản ánh đúng thực tế phát sinh. Nguyên tắc công khai (Full Disclosure Principle) yêu cầu các báo cáo tài chính phải trình bày đầy đủ các thông tin quan trọng liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp, giúp người sử dụng có cái nhìn toàn diện và đưa ra quyết định đúng đắn.

III. Hướng dẫn các phương pháp kế toán cơ bản và cốt lõi nhất

Để biến các giao dịch kinh tế thành những con số biết nói trên báo cáo, hạch toán kế toán sử dụng một hệ thống các phương pháp khoa học và liên kết chặt chẽ với nhau. Các phương pháp kế toán này là công cụ để thu thập, xử lý và tổng hợp thông tin một cách có hệ thống. Việc lựa chọn và vận dụng đúng các phương pháp sẽ quyết định đến chất lượng và tính chính xác của toàn bộ hệ thống thông tin kế toán. Về cơ bản, hệ thống này bao gồm bốn phương pháp chính, mỗi phương pháp đảm nhận một chức năng riêng nhưng lại có mối quan hệ hữu cơ với nhau, tạo thành một chu trình khép kín. Bắt đầu từ phương pháp chứng từ để thu thập thông tin ban đầu, đến phương pháp tính giá để lượng hóa các đối tượng kế toán bằng thước đo tiền tệ. Sau đó, phương pháp tài khoản và ghi sổ kép được sử dụng để hệ thống hóa thông tin. Cuối cùng, phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán dùng để khái quát hóa toàn bộ thông tin, trình bày dưới dạng các báo cáo tài chính. Sự kết hợp nhịp nhàng giữa các phương pháp này đảm bảo cho công tác hạch toán kế toán được thực hiện một cách khoa học, logic và hiệu quả. Mỗi phương pháp đều có những yêu cầu và nguyên tắc áp dụng riêng, đòi hỏi người làm kế toán phải nắm vững để đảm bảo thông tin được phản ánh trung thực và hợp lý. Đây là xương sống của nghiệp vụ hạch toán kế toán.

3.1. Phương pháp chứng từ kế toán và quy trình kiểm kê tài sản

Phương pháp chứng từ kế toán là phương pháp phản ánh các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và đã hoàn thành vào các vật mang tin gọi là chứng từ. Mọi số liệu ghi sổ kế toán đều phải dựa trên các chứng từ hợp lệ. Chứng từ kế toán có ý nghĩa pháp lý quan trọng, là cơ sở để xác định trách nhiệm và kiểm tra hoạt động kinh tế. Song song với đó, phương pháp kiểm kê là cách thức kiểm tra trực tiếp tại chỗ số lượng và chất lượng của tài sản, tiền vốn. Kiểm kê giúp đối chiếu số liệu thực tế với số liệu trên sổ sách, qua đó phát hiện các chênh lệch để xử lý kịp thời, góp phần bảo vệ tài sản của đơn vị. Có hai loại kiểm kê chính là kiểm kê định kỳ và kiểm kê bất thường.

3.2. Bí quyết tính giá tài sản và phương pháp xác định giá vốn

Phương pháp tính giá là việc sử dụng thước đo tiền tệ để biểu hiện giá trị của các loại tài sản, vật tư, hàng hóa. Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp này là phải đảm bảo tính chính xác, khách quan và thống nhất. Ví dụ, nguyên giá tài sản cố định mua sắm được xác định bằng giá mua cộng với các chi phí liên quan trực tiếp trước khi đưa vào sử dụng. Đối với hàng tồn kho, việc tính giá vật liệu xuất kho có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như nhập trước, xuất trước (FIFO), bình quân gia quyền, hoặc thực tế đích danh. Việc lựa chọn phương pháp tính giá phù hợp sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn hàng bán và lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là một trong những nghiệp vụ quan trọng nhất trong hạch toán kế toán.

IV. Phương pháp tài khoản và nguyên tắc ghi sổ kép hiệu quả

Sau khi thông tin được thu thập qua chứng từ và được lượng hóa bằng phương pháp tính giá, bước tiếp theo trong quy trình hạch toán kế toán là hệ thống hóa chúng một cách khoa học. Phương pháp tài khoản kế toán và ghi sổ kép chính là công cụ thực hiện nhiệm vụ này. Tài khoản kế toán là phương tiện để phân loại và theo dõi sự biến động của từng đối tượng kế toán cụ thể như tiền mặt, phải thu khách hàng, tài sản cố định, v.v. Mỗi tài khoản có kết cấu gồm hai bên Nợ và Có để phản ánh sự tăng, giảm của đối tượng. Nguyên tắc ghi sổ kép là nền tảng của kế toán hiện đại, quy định rằng mỗi nghiệp vụ kinh tế phát sinh phải được ghi chép vào ít nhất hai tài khoản kế toán có liên quan, trong đó tổng số tiền ghi vào bên Nợ của các tài khoản phải bằng tổng số tiền ghi vào bên Có của các tài khoản. Mối quan hệ này được gọi là quan hệ đối ứng tài khoản. Nguyên tắc này đảm bảo sự cân đối tổng thể của phương trình kế toán cơ bản: Tổng Tài sản = Tổng Nguồn vốn. Nhờ đó, ghi sổ kép không chỉ phản ánh được bản chất của các giao dịch mà còn là một công cụ kiểm tra tính chính xác của việc ghi chép. Việc áp dụng thành thạo hai phương pháp kế toán này giúp cho việc theo dõi và quản lý tài chính trở nên minh bạch và có hệ thống.

4.1. Cấu trúc và phân loại hệ thống tài khoản kế toán thống nhất

Hệ thống tài khoản kế toán được nhà nước ban hành thống nhất để áp dụng cho các doanh nghiệp. Các tài khoản được phân loại dựa trên nội dung kinh tế, bao gồm tài khoản phản ánh tài sản, tài khoản phản ánh nguồn vốn, và các tài khoản phản ánh quá trình kinh doanh (doanh thu, chi phí). Mỗi loại tài khoản có kết cấu ghi chép bên Nợ và bên Có riêng. Ví dụ, đối với tài khoản tài sản, số phát sinh tăng được ghi vào bên Nợ, số phát sinh giảm ghi vào bên Có, và có số dư cuối kỳ bên Nợ. Ngược lại, tài khoản nguồn vốn có số phát sinh tăng ghi bên Có và giảm ghi bên Nợ. Việc nắm vững kết cấu này là điều kiện tiên quyết để thực hiện định khoản chính xác.

4.2. Tìm hiểu về định khoản và quan hệ đối ứng trong kế toán

Định khoản kế toán là quá trình xác định một nghiệp vụ kinh tế cần được ghi vào bên Nợ và bên Có của những tài khoản nào với số tiền tương ứng. Đây chính là việc áp dụng nguyên tắc ghi sổ kép vào thực tế. Có bốn mối quan hệ đối ứng cơ bản: (1) Tăng tài sản này, giảm tài sản khác; (2) Tăng nguồn vốn này, giảm nguồn vốn khác; (3) Tăng tài sản, đồng thời tăng nguồn vốn; (4) Giảm tài sản, đồng thời giảm nguồn vốn. Trong mọi trường hợp, sự cân bằng giữa tổng tài sản và tổng nguồn vốn luôn được duy trì. Mỗi định khoản tạo ra một bút toán, là cơ sở để ghi chép vào sổ sách kế toán.

V. Cách tổng hợp và lập các báo cáo tài chính quan trọng nhất

Phương pháp cuối cùng và cũng là kết quả của toàn bộ quy trình hạch toán kế toán là phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán. Phương pháp này sử dụng các báo cáo để tổng hợp số liệu từ sổ sách, cung cấp một bức tranh toàn cảnh về tình hình tài chính và kết quả hoạt động của doanh nghiệp cho các đối tượng sử dụng thông tin. Đây là sản phẩm cuối cùng, kết tinh toàn bộ công sức của người làm kế toán trong một kỳ. Hệ thống báo cáo tài chính theo quy định của Việt Nam bao gồm bốn báo cáo chính: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, và Thuyết minh báo cáo tài chính. Mỗi báo cáo cung cấp thông tin ở một khía cạnh khác nhau nhưng có mối liên hệ mật thiết với nhau. Việc lập báo cáo đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, tuân thủ các chuẩn mực và quy định hiện hành. Từ những con số trên báo cáo, nhà quản trị có thể phân tích, đánh giá hiệu quả, phát hiện các điểm yếu và đưa ra các quyết định chiến lược. Đối với nhà đầu tư và chủ nợ, báo cáo tài chính là cơ sở quan trọng để đánh giá rủi ro và tiềm năng của doanh nghiệp. Do đó, việc nắm vững kỹ thuật lập và phân tích báo cáo là một kỹ năng không thể thiếu trong lĩnh vực hạch toán kế toán.

5.1. Kỹ thuật lập bảng cân đối kế toán phản ánh tài sản và nguồn vốn

Bảng cân đối kế toán là một báo cáo tài chính tĩnh, phản ánh tổng quát tình hình tài sản và nguồn hình thành tài sản của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định (thường là cuối quý hoặc cuối năm). Báo cáo này được trình bày dưới dạng hai phần cân bằng: Tài sản và Nguồn vốn. Phần Tài sản liệt kê tất cả các nguồn lực kinh tế mà doanh nghiệp kiểm soát, được sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần. Phần Nguồn vốn thể hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp (Nợ phải trả) và vốn của chủ sở hữu. Số liệu để lập bảng được lấy từ số dư cuối kỳ của các tài khoản kế toán từ loại 1 đến loại 4 trên Sổ Cái.

5.2. Hướng dẫn đọc hiểu báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh

Trái ngược với Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh là một báo cáo động, phản ánh tình hình và kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian (một kỳ kế toán). Báo cáo này trình bày chi tiết về doanh thu, các khoản giảm trừ, giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động và các thu nhập, chi phí khác để đi đến chỉ tiêu cuối cùng là lợi nhuận sau thuế. Số liệu để lập báo cáo được lấy từ số phát sinh của các tài khoản kế toán từ loại 5 đến loại 9. Báo cáo này giúp đánh giá khả năng sinh lời và hiệu quả quản lý chi phí của doanh nghiệp.

VI. Tổng hợp 4 hình thức sổ kế toán phổ biến tại doanh nghiệp

Để tổ chức công tác ghi chép một cách khoa học và hiệu quả, doanh nghiệp cần lựa chọn một hình thức sổ kế toán phù hợp. Hình thức sổ kế toán là một hệ thống các loại sổ, trình tự và phương pháp ghi chép để xử lý thông tin từ chứng từ gốc đến khi lên báo cáo tài chính. Việc lựa chọn hình thức nào phụ thuộc vào quy mô, đặc điểm hoạt động và trình độ của đội ngũ kế toán. Hiện nay, có bốn hình thức sổ kế toán chủ yếu được áp dụng tại Việt Nam. Mỗi hình thức đều có những ưu và nhược điểm riêng, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng. Hình thức Nhật ký - Sổ cái đơn giản, phù hợp với doanh nghiệp nhỏ. Hình thức Nhật ký chung linh hoạt hơn, thuận tiện cho việc phân công lao động kế toán. Hình thức Chứng từ ghi sổ đề cao việc kiểm tra, kiểm soát. Trong khi đó, hình thức Nhật ký - Chứng từ lại tối ưu hóa việc kết hợp ghi chép theo thời gian và hệ thống, giảm thiểu khối lượng công việc. Dù áp dụng hình thức nào, mục tiêu cuối cùng của hạch toán kế toán vẫn là cung cấp thông tin một cách đầy đủ, kịp thời và chính xác. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra các phần mềm kế toán, giúp tự động hóa phần lớn quy trình ghi sổ, nhưng việc hiểu bản chất của các hình thức này vẫn là kiến thức nền tảng quan trọng.

6.1. So sánh hình thức Nhật ký chung và hình thức Nhật ký Sổ cái

Hình thức Nhật ký - Sổ cái sử dụng một quyển sổ tổng hợp duy nhất để ghi chép các nghiệp vụ vừa theo trình tự thời gian, vừa theo nội dung kinh tế. Ưu điểm của nó là đơn giản, dễ đối chiếu nhưng khó phân công công việc và không phù hợp với đơn vị quy mô lớn. Ngược lại, hình thức Nhật ký chung tách biệt việc ghi chép theo thời gian (trên Sổ Nhật ký chung) và việc ghi chép hệ thống (trên Sổ Cái). Hình thức này có mẫu sổ đơn giản, dễ làm, thuận tiện cho phân công lao động nhưng khối lượng ghi chép có thể bị trùng lặp và việc đối chiếu thường dồn vào cuối kỳ.

6.2. Phân tích hình thức Chứng từ ghi sổ và Nhật ký Chứng từ

Hình thức Chứng từ ghi sổ có đặc điểm là mọi nghiệp vụ kinh tế trước khi ghi vào Sổ Cái đều phải được lập "Chứng từ ghi sổ" dựa trên chứng từ gốc. Hình thức này tăng cường việc kiểm tra, đối chiếu giữa các kế toán viên. Trong khi đó, hình thức Nhật ký - Chứng từ là hình thức phức tạp hơn, kết hợp ghi chép theo thời gian và hệ thống trên cùng một sổ (Nhật ký - Chứng từ). Nó giúp giảm khối lượng ghi chép, dàn đều công việc trong tháng và cung cấp thông tin kịp thời. Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi người làm kế toán phải có trình độ chuyên môn cao do mẫu sổ phức tạp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, nhu cầu về thông tin tài chính - kinh tế chính xác, kịp thời phục vụ công tác quản lý và điều hành doanh nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết. Hạch toán kế toán giữ vị trí là công cụ quản lý kinh tế quan trọng, cung cấp hệ thống thông tin phục vụ việc ra quyết định kinh doanh cũng như thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Đối với chương trình đào tạo khối ngành kinh tế nói chung và chuyên ngành kế toán nói riêng, môn học Nguyên lý kế toán đóng vai trò nền tảng. Việc nghiên cứu lý thuyết kế toán và nắm vững các nguyên tắc, phương pháp hạch toán giúp người học hiểu rõ bản chất của chu trình kế toán thực tế, tạo tiền đề tiếp thu học phần Kế toán tài chính. Đồ án môn học này được thực hiện nhằm gắn kết giữa cơ sở lý luận nguyên lý kế toán với việc thực hành ghi chép, xử lý nghiệp vụ kinh tế cụ thể tại doanh nghiệp sản xuất.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đồ án bao gồm:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về hạch toán kế toán, bao gồm khái niệm, vai trò đối với công tác quản lý, các nguyên tắc kế toán cơ bản được thừa nhận, nhiệm vụ và yêu cầu của kế toán.
2. Trình bày chi tiết hệ thống bốn phương pháp kế toán cốt lõi (chứng từ và kiểm kê, tính giá, tài khoản và ghi sổ kép, tổng hợp và cân đối kế toán) cùng bốn hình thức tổ chức sổ kế toán.
3. Vận dụng các phương pháp kế toán vào thực tế thông qua việc xử lý các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 6/2017 tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty Cổ phần May 10), thực hiện lập chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán chi tiết và tổng hợp kết quả kinh doanh.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống lý luận về hạch toán kế toán và quy trình xử lý số liệu kế toán tại doanh nghiệp sản xuất. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 6 năm 2017 tại Công ty Cổ phần May 10.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án xây dựng nội dung dựa trên khung lý thuyết chuẩn của môn học Nguyên lý kế toán và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam:

• Khung lý thuyết: Các quan niệm về hạch toán kế toán dưới góc độ nghề nghiệp, môn khoa học và nghệ thuật; hệ thống 9 nguyên tắc kế toán được thừa nhận; hệ thống 4 phương pháp kế toán cơ bản và 4 hình thức tổ chức sổ kế toán doanh nghiệp.
• Hệ thống văn bản quy phạm và biểu mẫu: Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và Quyết định số 12/2014/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính về mẫu biểu chứng từ, sổ kế toán.
• Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu lý luận để hệ thống hóa kiến thức nguyên lý kế toán; kết hợp phương pháp mô phỏng thực hành kế toán (thu thập chứng từ gốc, phân loại, định khoản theo phương pháp ghi sổ kép, vào sổ chi tiết, tập hợp chi phí, tính giá thành và xác định kết quả kinh doanh).
• Nguồn dữ liệu: Số liệu mô phỏng tình hình sản xuất kinh doanh tháng 6/2017 của Công ty Cổ phần May 10, bao gồm bảng cân đối số dư tài khoản đầu kỳ ngày 31/05/2017 và 22 nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh trong kỳ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về hạch toán kế toán

Chương này tập trung trình bày toàn diện cơ sở lý luận về khoa học hạch toán kế toán thông qua các nội dung chính:

1. Khái niệm và vai trò của hạch toán kế toán:

   • Hạch toán kế toán được tiếp cận từ ba góc độ: là một nghề nghiệp chuyên giữ sổ sách ghi chép; là một môn khoa học phản ánh và giám đốc các hoạt động thực tiễn sản xuất kinh doanh; là một nghệ thuật ghi chép, tính toán và phản ánh bằng con số các hiện tượng kinh tế tài chính.
   • Vai trò của kế toán thể hiện xuyên suốt ba giai đoạn quản lý: Phân tích và lập kế hoạch; Thực hiện và kiểm tra kế hoạch; Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch.
   • Đối tượng sử dụng thông tin kế toán gồm ba nhóm: Người điều hành doanh nghiệp (Giám đốc, Hội đồng quản trị); Người bên ngoài có quyền lợi tài chính trực tiếp (nhà đầu tư, chủ nợ); Tổ chức bên ngoài có quyền lợi tài chính gián tiếp (cơ quan thuế, cơ quan quản lý nhà nước).

2. Hệ thống 9 nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận:

   • Nguyên tắc giá gốc: Tài sản được ghi nhận theo số tiền hoặc khoản tương đương đã trả, phải trả hoặc theo giá trị hợp lý tại thời điểm ghi nhận.
   • Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: Doanh thu được ghi nhận bằng số tiền thực tế thu được khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc khi dịch vụ đã thực hiện.
   • Nguyên tắc thận trọng: Xem xét, cân nhắc phán đoán cần thiết khi lập các ước tính kế toán trong điều kiện không chắc chắn.
   • Nguyên tắc nhất quán: Đảm bảo tính thống nhất về nguyên tắc, chuẩn mực và phương pháp hạch toán giữa các kỳ kế toán.
   • Nguyên tắc khách quan: Số liệu phải có đủ cơ sở thẩm tra, phản ánh đúng thực tế phát sinh.
   • Nguyên tắc công khai: Báo cáo tài chính phải chính xác, đầy đủ, rõ ràng và công khai theo quy định.
   • Nguyên tắc trọng yếu: Tập trung xử lý các thông tin có tính chất quan trọng, đơn giản hóa các vấn đề thứ yếu.
   • Nguyên tắc phù hợp: Chi phí phải được tính toán, khấu trừ phù hợp với doanh thu tạo ra trong kỳ.
   • Nguyên tắc rạch ròi giữa hai kỳ kế toán: Nghiệp vụ phát sinh kỳ nào phản ánh đúng kỳ đó, không hạch toán lẫn lộn giữa các kỳ.

3. Nhiệm vụ và yêu cầu của công tác kế toán:

   • Ba nhiệm vụ: Ghi chép, phản ánh tình hình hiện có và luân chuyển tài sản, vốn; Kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch kinh tế, thu chi và bảo vệ tài sản; Cung cấp số liệu phục vụ điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh.
   • Bốn yêu cầu: Trung thực - khách quan; Kịp thời; Đầy đủ; Rõ ràng, dễ hiểu, dễ so sánh đối chiếu.

4. Hệ thống các phương pháp kế toán cơ bản:

   • Phương pháp chứng từ và kiểm kê: Quy định về các yếu tố bắt buộc và bổ sung của chứng từ; trình tự kiểm tra, hoàn chỉnh, luân chuyển và bảo quản chứng từ. Phân loại kiểm kê theo phạm vi (toàn diện, từng phần) và theo thời gian (định kỳ, bất thường).
   • Phương pháp tính giá: Nguyên tắc và công thức xác định nguyên giá tài sản cố định (mua sắm, xây dựng, cấp tặng, góp vốn liên doanh, thuê tài chính); tính giá nhập kho vật liệu (mua ngoài, tự chế, góp vốn); tính giá xuất kho theo phương pháp kê khai thường xuyên (đơn giá tồn đầu kỳ, FIFO, giá đích danh, đơn giá bình quân gia quyền, hệ số giá) và phương pháp kiểm kê định kỳ.
   • Phương pháp tài khoản và ghi sổ kép: Phân loại 8 nhóm tài khoản trong hệ thống tài khoản thống nhất; kết cấu tài khoản tài sản, nguồn vốn, doanh thu và xác định kết quả kinh doanh; nguyên tắc cân đối quan hệ đối ứng tài khoản ($Tổng\ Tài\ sản = Tổng\ Nguồn\ vốn$); quy trình định khoản kế toán, kế toán tổng hợp, kế toán chi tiết, lập bảng cân đối số phát sinh và bảng chi tiết số phát sinh.
   • Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán: Giới thiệu hệ thống báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính) cùng kết cấu và phương pháp lập Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh.

5. Tổng hợp 4 hình thức sổ kế toán:

Hình thức sổ	Sổ kế toán tổng hợp sử dụng	Đặc điểm chính	Ưu điểm	Nhược điểm	Điều kiện áp dụng
Nhật ký - Sổ cái	Sổ Nhật ký - Sổ cái	Kết hợp ghi chép theo thời gian và theo hệ thống trên cùng một sổ duy nhất	Mẫu sổ đơn giản, dễ ghi chép, dễ đối chiếu, không cần lập bảng cân đối số phát sinh	Khó phân công lao động, cồng kềnh khi dùng nhiều tài khoản, ghi chép trùng lặp	Doanh nghiệp quy mô nhỏ, ít tài khoản
Nhật ký chung	Sổ Nhật ký chung, Nhật ký đặc biệt, Sổ cái	Nghiệp vụ ghi vào Nhật ký chung theo thời gian rồi chuyển vào Sổ cái	Mẫu sổ đơn giản, thuận tiện phân công lao động kế toán viên	Ghi chép trùng lặp, khối lượng công việc dồn vào cuối tháng gây chậm thông tin	Doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, nhiều nhân viên kế toán
Chứng từ ghi sổ	Chứng từ ghi sổ, Sổ đăng ký CTGS, Sổ cái	Căn cứ chứng từ gốc lập Chứng từ ghi sổ để ghi sổ tổng hợp	Mẫu sổ đơn giản, dễ phân công lao động	Khối lượng ghi chép nhiều, việc kiểm tra dồn vào cuối kỳ	Phù hợp với nhiều loại hình doanh nghiệp
Nhật ký - Chứng từ	Nhật ký chứng từ, Bảng kê, Sổ cái	Kết hợp hạch toán theo thời gian và hệ thống, kết hợp kế toán tổng hợp và chi tiết	Giảm khối lượng ghi chép, dàn đều công việc, thông tin kịp thời	Mẫu sổ phức tạp, yêu cầu kế toán viên trình độ cao, khó cơ giới hóa	Doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, trình độ kế toán cao

Chương 2: Vận dụng các phương pháp kế toán vào công tác kế toán doanh nghiệp

Chương 2 trình bày việc áp dụng thực tế các phương pháp kế toán vào số liệu của Công ty Cổ phần May 10:

1. Thông tin doanh nghiệp và chính sách kế toán áp dụng:

   • Tên doanh nghiệp: Công ty Cổ phần May 10.
   • Ngành nghề hoạt động: Sản xuất các loại quần áo may mặc.
   • Năm thành lập: 16/11/1992; Chứng nhận chất lượng: ISO 9001:2000.
   • Quy mô lao động: 1.000 đến 2.000 người.
   • Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp khấu trừ.
   • Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên.
   • Phương pháp tính giá xuất kho: Phương pháp đơn giá bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ.
   • Phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung: Phân bổ theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
   • Phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ: Phương pháp sản lượng hoàn thành ước tính tương đương.
   • Hình thức ghi sổ kế toán: Hình thức Nhật ký chung.

2. Xử lý số liệu và định khoản nghiệp vụ kinh tế phát sinh:

   • Tác giả phản ánh số dư đầu kỳ ngày 31/05/2017 của các tài khoản (TK 112, 121, 131, 138, 151, 152, 153, 154, 211, 331, 334, 338, 341, 411, 414, 421, 441) với tổng tài sản cân bằng với tổng nguồn vốn.
   • Định khoản 22 nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 6/2017: Mua nguyên vật liệu (vải) nhập kho thanh toán chuyển khoản; Mua tài sản cố định (máy khâu 180.000 đồng); Vay dài hạn thanh toán tiền hàng; Thu tiền bán hàng kỳ trước; Xuất công cụ dụng cụ đi thuê gia công; Nhập kho nguyên vật liệu chưa trả tiền; Xuất kho thành phẩm gửi bán và ghi nhận doanh thu bán hàng; Nhận TSCĐ do Nhà nước cấp (86.000 đồng); Chi tạm ứng đi công tác (35.000 đồng); Rút tiền gửi ngân hàng nhập quỹ tiền mặt (80.000 đồng); Xuất kho 900 mét vải cho sản xuất, bán hàng và quản lý; Tính lương và trích các khoản theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN); Tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành 7.000 mét vải hoàn thành; Kết chuyển doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh với thuế suất thuế TNDN 22%.

3. Lập hệ thống chứng từ và ghi chép sổ kế toán:

   • Tác giả hoàn thành các biểu mẫu chứng từ kế toán theo quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC: Phiếu thu (số 01 ngày 22/06/2017 rút tiền ngân hàng nhập quỹ 80.000.000 đồng kèm Giấy báo nợ BIDV), Giấy đề nghị tạm ứng và Phiếu chi (số 02 ngày 21/06/2017 tạm ứng công tác 35.000.000 đồng), Biên bản giao nhận TSCĐ (số 03-TSCĐ ngày 05/06/2017 bàn giao máy khâu trị giá 180.000 đồng), Hóa đơn GTGT (mua kéo cắt chỉ 55.000 đồng), Phiếu nhập kho (số 01 ngày 02/06/2017 nhập 3.000m vải da đơn giá 23.000 đồng), Phiếu xuất kho (số 02 ngày 23/06/2017 xuất vải).
   • Thực hiện vào sổ chi tiết: Sổ tài sản cố định (mẫu S21-DN), Sổ chi tiết thanh toán với người mua TK 131, Sổ chi tiết vật liệu TK 152, Sổ chi tiết công cụ dụng cụ TK 153, và Bảng tổng hợp chi tiết nguyên vật liệu TK 152.

Kết quả và đóng góp

Đồ án đã đạt được các kết quả cụ thể trong việc mô phỏng thực hành kế toán:

• Xử lý hoàn chỉnh 22 nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong tháng 6/2017 tại Công ty Cổ phần May 10, đảm bảo tính cân đối và tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tập hợp chi phí sản xuất: Kết chuyển chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung vào TK 154 với tổng chi phí tập hợp trong kỳ là 42.000 nghìn đồng.
• Tính toán giá thành sản phẩm: Xác định chi phí dở dang cuối kỳ theo phương pháp hoàn thành tương đương và tính ra tổng giá thành sản phẩm hoàn thành nhập kho (TK 155) là 41.000 nghìn đồng (giá thành Z tính toán đạt 41.427 đồng).
• Xác định kết quả kinh doanh trong kỳ:
  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511): 170.000 nghìn đồng.
  • Giá vốn hàng bán (TK 632): 60.000 nghìn đồng.
  • Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 641, 642): 45.000 nghìn đồng.
  • Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế: 64.800 nghìn đồng.
  • Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành (thuế suất 22%): 14.800 nghìn đồng (14.256 nghìn đồng tạm nộp).
  • Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp: 50.200 nghìn đồng (kết chuyển sang TK 421).
• Hoàn thiện trọn vẹn bộ chứng từ và hệ thống sổ chi tiết minh họa cho chu trình luân chuyển chứng từ tại doanh nghiệp may mặc.

Đóng góp của đồ án thể hiện ở việc cụ thể hóa các khái niệm lý thuyết trừu tượng của môn Nguyên lý kế toán thành quy trình thực hành có số liệu liên kết logic, từ khâu lập chứng từ gốc đến khâu ghi sổ và xác định kết quả kinh doanh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Tác giả tự nhận định kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế. Đồ án mới chỉ thực hiện mô phỏng một số nghiệp vụ kinh tế cơ bản trong phạm vi một tháng (tháng 6/2017), chưa bao quát toàn bộ các phần hành kế toán phức tạp phát sinh trong cả năm tài chính của doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang học phần Kế toán tài chính, đào sâu các phần hành kế toán chuyên sâu như kế toán các khoản đầu tư tài chính, kế toán dự phòng, kế toán thuế hoãn lại và lập đầy đủ bộ Báo cáo tài chính năm.

Giá trị tham khảo

Đồ án có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và khối ngành Kinh tế đang học học phần Nguyên lý kế toán, Kế toán đại cương.
• Người học cần tài liệu mẫu về quy trình định khoản, phương pháp tính giá xuất kho, tính giá thành sản phẩm theo phương pháp hoàn thành tương đương và kỹ năng lập chứng từ, ghi sổ chi tiết theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm bảng hệ thống hóa 9 nguyên tắc kế toán, bảng phân tích so sánh 4 hình thức tổ chức sổ kế toán và hệ thống bài tập thực hành hạch toán khép kín tại doanh nghiệp may mặc.

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án áp dụng các chính sách kế toán cụ thể nào cho Công ty Cổ phần May 10?
Doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá vật liệu xuất kho theo đơn giá bình quân gia quyền cả kỳ dự trữ; phân bổ chi phí sản xuất chung theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp; đánh giá sản phẩm dở dang theo sản lượng hoàn thành ước tính tương đương; và ghi sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung.

2. Hệ thống tài khoản kế toán thống nhất trong đồ án được phân chia thành bao nhiêu loại?
Hệ thống tài khoản kế toán thống nhất được trình bày trong đồ án chia thành 8 loại cơ bản: Loại 1 (Tài sản), Loại 2 (Nợ phải trả), Loại 3 (Nguồn vốn chủ sở hữu), Loại 4 (Doanh thu), Loại 5 (Chi phí sản xuất kinh doanh), Loại 6 (Thu nhập khác), Loại 7 (Chi phí khác), Loại 8 (Xác định kết quả kinh doanh) cùng với việc sử dụng tài khoản Loại 9 trong hạch toán xác định kết quả.

3. Công thức tính giá vật liệu xuất kho theo phương pháp đơn giá bình quân cả kỳ dự trữ được xác định như thế nào?
Đơn giá bình quân cả kỳ dự trữ được tính bằng cách lấy tổng giá trị vật liệu tồn đầu kỳ cộng giá trị vật liệu nhập trong kỳ, chia cho tổng số lượng vật liệu tồn đầu kỳ cộng số lượng vật liệu nhập trong kỳ. Giá thực tế xuất trong kỳ bằng số lượng xuất kho nhân với đơn giá bình quân cả kỳ dự trữ.

4. Bốn hình thức sổ kế toán được so sánh trong đồ án gồm những hình thức nào?
Bốn hình thức sổ kế toán được phân tích chi tiết gồm: Nhật ký - Sổ cái, Nhật ký chung, Chứng từ ghi sổ và Nhật ký - Chứng từ. Mỗi hình thức được phân tích rõ về đặc điểm, các loại sổ sử dụng, trình tự ghi sổ, ưu nhược điểm và điều kiện quy mô doanh nghiệp áp dụng.

5. Kết quả kinh doanh tháng 6/2017 của Công ty Cổ phần May 10 được xác định trong đồ án là bao nhiêu?
Trong tháng 6/2017, doanh thu bán hàng đạt 170.000 nghìn đồng, giá vốn hàng bán là 60.000 nghìn đồng, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp là 45.000 nghìn đồng, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế đạt 64.800 nghìn đồng, chi phí thuế TNDN tạm tính (thuế suất 22%) là 14.800 nghìn đồng, và lợi nhuận sau thuế đạt 50.200 nghìn đồng.

Kết luận

Đồ án môn học Nguyên lý kế toán đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về bản chất, nguyên tắc, các phương pháp kế toán và các hình thức tổ chức sổ kế toán theo chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành. Thông qua việc giải quyết tình huống thực hành tại Công ty Cổ phần May 10 trong tháng 6/2017, đề tài đã minh họa chi tiết chu trình kế toán từ khâu lập chứng từ, xử lý định khoản đến ghi sổ chi tiết và xác định kết quả kinh doanh. Đây là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo tốt cho sinh viên khối ngành kinh tế trong việc củng cố nền tảng lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành kế toán cơ bản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỂ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN KẾ TÓAN 1 Khái niệm hạch toán kế toán Hạch toán kế toán ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội nên được hiểu theo nhiều quan niệm khác nhau :  Là một nghề nghiệp thì kế toán là nghề chuyên giữ sổ sách ghi chép  Là một môn khoa học thì kế toán là một hệ thống thông tin phản ánh, giám đốc các hoạt động thực tiễn sản xuất kinh doanh liên quan chặt chẽ tới lĩnh vực kinh tế,  Là một nghệ thuật thì kế toán là nghệ thuật ghi chép, tính toán và phản ánh bằng con số mọi hiện tượng kinh tế, tài chính phát sinh trong đơn vị 2. Hạch Toán Kế Toán Với Công Tác Quản Lý  Hạch toán kế toán là một công cụ có vai trò quan trọng trong hệ thống các công cụ quản lý kinh tế do thông tin kế toán được sử dụng trong cả 3 giai đoạn của quá trình quản lý : • Phân tích, lập kế hoạch : người kế toán phải lập dự phòng tài chính, lập kế hoạch tiền mặt, nhu cầu về vốn và lập kế hoạch về lợi nhuận • Thực hiện và kiểm tra kế hoạch : thông tin kế toán thu thập được phản ánh lợi nhuận ,giá thành thực tế so với kế hoạch từ đó xem xét và kịp thời điều chỉnh • Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch : thông tin kế toán cho phép nhận định xem mục tiêu đã đặt ra có đạt được thông qua việc thực hiện kế hoạch hay không…  Thông tin kế toán phục vụ cho nhiều đối tượng khác nhau. Các đối tượng này có thể được chia làm 3 loại chính : • Những người điều hành cơ sở kinh doanh gồm : giám đốc, hội đồng quản trị… Họ luôn mong muốn đạt được các mục tiêu đề ra trong kinh doanh là tồn tại, phát triển và tạo lợi nhuận • Những người bên ngoài cơ sở kinh doanh nhưng có quyền lợi tài chính trực tiếp, như các nhà đầu tư ,các chủ nợ học sẽ nghiên cứu tỉ mỉ các bảng báo cáo kế toán và phân tích tài chính của doanh nghiệp thông qua các báo cáo đó sẽ cho họ câu trả lời. • Những tổ chức bên ngoài cơ sở có quyền lợi tài chính gián tiếp với cơ sở đó như các cơ quan chức năng mang tính chất quản lý nhà nước gồm cơ quan thuế vụ, cơ quan lập quy và các thành phần khác.

Cơ quan chức năng sẽ sử dụng thông tin kế toán để tìm hiểu, giám sát việc thu nộp thuế và nghĩa vụ khác của các doanh nghiệp SVTH 2 3. Những nguyên tắc chung được thừa nhận 3. Nguyên tắc giá gốc Tài sản phải được ghi nhận theo giá gốc. Giá gốc của tài sản được tính theo số tiền hoặc khoản tương đương đã trả, phải trả hoặc tính theo giá trị hợp lý của tài sản đó 3.2 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu Doanh thu được ghi nhận bằng số tiền thực tế thu được và ghi nhận khi quyền sở hữu hàng hóa ra được chuyển dao và khi các dịch vụ được thực hiện 3.3 Nguyên tắc thận trọng Thận trọng là việc xem xét ,cân nhắc, phán đoán cần thiết lập các ước tính kế toán trong các điều kiện thông chắc chắn 3.4 Nguyên tắc nhất quán Nguyên tắc này yêu cầu trong công tác kế toán phải đảm bảo tính nhất quán về các nguyên tắc ,chuẩn mực về phương pháp giữa các kỳ kế toán ,hạch toán .Nếu cần thay đổi thì phải có thông báo để giuos người đọc báo cáo nhận biết được 3.5 Nguyên khách quan Các số liệu kế toán phải có đủ cơ sở để thẩm tra khi cần thiết , nó phải phản ánh đúng với thực tế phát sinh của các nghiệp vụ kinh tế 3.6 Nguyên tắc công khai Báo cáo tài chính phải đảm bảo tính chính xác về số liệu tài chính và phản ánh đầy đủ các thông tin liên quan đến hoạt động sản xuất và được công khai đúng quy định các thông tin trong báo cáo phải rõ ràng dễ hiểu thuận lợi khi đọc và phân tích không gian 3.7 nguyên tắc trọng yếu Theo nguyên tắc này ,người ta sẽ chú ý đến những vấn đề đối tượng quan trọng, còn những vấn đề nhỏ không quan trọng thì có thể giải quyết theo hướng đơn giản hóa 3.8 nguyên tắc phù hợp Nguyên tắc phù hợp này đòi hỏi các khoản chi phí phải đươc tính toán và khấu trừ khỏi doanh thu khi trên thực tế các khoản chi phí gắn liền với doanh thu tạo ra trong kì 3.9 Nguyên tắc rạch ròi giữa hai kỳ kế toán Yêu cầu các nghiệp vụ phát sinh ở kỳ nào thì phản ánh vào kỳ kế toán đó , không được hạch toán lẫn lộn giữa kỳ sau và ngược lại SVTH 3 4 Nhiệm vụ và yêu cầu của hạch toán kế toán 4.1 Nhiệm vụ của kế toán Nhiệm vụ kế toán hạch toán trong doanh nghiệp có chức năng phản ánh kiểm tra các hoạt động kinh tế của doanh nghiệp gồm có các nghiệp vụ kinh tế sau : a) Ghi chép, phản ánh số liệu hiện có, tình hình luân chuyển và sử dụng tài sản, vật tư, tiền vốn, trong các quá trình xuất và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh b) Kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh, kế hoach thu chi tài chính, tình hình nộp ngân sách nhà nước, kiểm tra và bảo vệ tài sản, vật tư, tiền vốn c) Cung cấp số liệu, tài liệu cho việc hoạt động sản xuất , hoạt động kinh tế, tài chính nhằm cung cấp số liệu cho Doanh Nghiệp 4.2 Yêu cầu đối với công tác kế toán :  Kế toán phải trung thực khách quan:  Kế toán phải kịp thời :  Kế toán phải đầy đủ :  Kế toán phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ so sánh, đối chiếu 5.

Các phương pháp kế toán : 5. Phương pháp chứng từ và kiểm kê : 5. Phương pháp chứng từ : Khái niệm : Phương pháp chứng từ kế toán là phương pháp kế toán được sử dụng để phản ánh, kiểm tra các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và thực sự hoàn thành theo thời gian, địa điểm phát sinh nghiệp vụ đó phục vụ cho công tác kế toán và công tác quản lý. a) Hình thức thể hiện : Theo quy định chung hiện nay về kế toán, số liệu kế toán vào các loại sổ sách chính là các chứng từ kế toán hợp lệ .Nhà nước cho phép doanh nghiệp được chủ động xây dựng chứng từ nhưng đáp ứng yêu cầu theo luật kế toán đề ra.

Chứng từ kế toán có ý nghĩa to lớn trong việc chỉ đạo kinh tế cũng như công tác kiểm tra, phân tích hoạt động kinh tế và bảo vệ tài sản của doanh nghiệp. Các yếu tố của chứng từ kế toán có thể chia làm 2 loại: • Yếu tố bắt buộc (cơ bản) : Là yếu tố nêu và gắn nghiệp vụ kinh tế phát sinh với địa điểm, thời gian và trách nhiệm của con người. SVTH 4 • Yếu tố bổ sung : nhằm làm rõ hơn các nghiệp vụ kinh tế về phương thức thanh toán, địa chỉ, số điện thoại của người lập và liên quan a. Kiểm tra chứng từ : • Kiểm tra tính hợp pháp về nội dung của nghiệp vụ kinh tế.

• Kiểm tra các yếu tố của chứng từ. • Kiểm tra việc tính toán, ghi chép trong chứng từ. Hoàn chỉnh chứng từ • Ghi giá cho những chứng từ chưa có giá tiền theo đúng nguyên tắc • Phân loại chứng từ theo từng lọai nghiệp vụ kinh tế, từng thời điểm phát sinh phù hợp yêu cầu ghi sổ kế toán. • Lập định khoản kế toán hoặc lập chứng từ ghi sổ.

Tổ chức luân chuyển chứng từ ghi sổ kế toán :Là việc xác định đường đi cụ thể của từng loại chứng từ cụ thể của từng bộ phận d. Bảo quản chứng từ : Chứng từ kế toán sau khi được sử dụng để ghi sổ phải được bảo quản để làm căn cứ cho việc kiểm tra số liệu kế toán. Kiểm kê : a) Khái niệm : Kiểm kê là phương pháp trực tiếp tại chỗ nhằm xác định chính xác tình hình về số lượng, chất lượng và các loại vật tư tài sản tiền vốn hiện có hiện có trong đơn vị nhằm phát hiện và điều chỉnh kịp thời những khoản chên lệch giữa số liệu thực tế và số liệu trên sổ kế toán. b) Các hình thức kiểm kê :  Theo phạm vi và đối tượng kiểm kê : • Kiểm kê toàn diện : là tiến hành kiểm kê tất cả các loại tài sản hiện có của doanh nghiệp, thường tiến hành ít nhất mỗi năm một lần • Kiểm kê từng phần : là tiến hành kiểm kê một hoặc một số loại tài sản nào đó trong đơn vị, thường tiến hành kiểm kê khi có yêu cầu quản lý hoặc khi bàn giao tài sản.

 Theo thời gian tiến hành : • Kiểm kê định kỳ : là kiểm kê theo kỳ hạn đã quy định trước như tháng, quý, năm… ; đối với tiền mặt phải kiểm kê hàng ngày • Kiểm kê bất thường : Là kiểm kê đột xuất, ngoài kỳ hạn quy định, thường tiến hành khi có sự thay đổi người quản lý tài sản, khi phát hiện hao hụt mất mát hoặc khi có yêu cầu của cơ quan kiểm tra tài chính… SVTH 5 c) Thủ tục và phương pháp tiến hành kiểm kê :  Kiểm kê hiện vật là phương pháp kiểm kê cân, đo, đong, đếm tại chỗ.  Kiểm kê tiền gửi ngân hàng, công nợ: Nhân viên kiểm kê đối chiếu số liệu của ngân hàng và số liệu công nợ của các đơn vị có quan hệ thanh toán với đơn vị.  Sau khi kiểm kê xong, kết quả kiểm kê phải được phản ánh vào biên bản kiểm kê và phải có đầy đủ chữ ký của ban kiểm kê và người chịu trách nhiệm quản lý tài sản. Phương pháp tính giá: 5.

Tính giá : a) Khái niệm : Tính giá là phương pháp thông tin kiểm tra về sự hình thành và phát sinh chi phí có liên quan đến từng loại vật tư, sản phẩm, hàng hoá và dịch vụ. Đây chính là phương pháp dùng thước đo giá trị để biểu hiện các loại tài sản khác nhau nhằm phản ánh thông tin tổng hợp cần thiết cho công tác quản lý.