Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Động Lực Học Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh Của Học Sinh Trường THPT An Lão

Luận văn thạc sĩ phân tích factors affecting students motivation in learning english listening skills at an lao high school, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyến
• Người hướng dẫn: Đỗ Bá Quý, M.
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Động Lực Học Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh Của Học Sinh Trường THPT An Lão
• Loại tài liệu: minor thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN A: MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận về động lực
• 1.1.1. Các khái niệm về động lực
• 1.1.2. Động lực trong học ngoại ngữ
• 1.1.3. Các loại động lực trong học ngoại ngữ
• 1.1.4. Các yếu tố làm giảm động lực trong học ngoại ngữ
• 1.2. Cơ sở lý luận về kỹ năng nghe
• 1.2.1. Các định nghĩa về nghe
• 1.2.2. Quá trình nghe
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 2.2. Công cụ thu thập dữ liệu
• 2.3. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 3.1. Dữ liệu từ phản hồi của học sinh
• 3.1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học nghe tiếng Anh của học sinh
• 3.1.1.1. Các yếu tố liên quan đến người học ảnh hưởng đến động lực học nghe tiếng Anh của học sinh
• 3.1.1.2. Các yếu tố liên quan đến giáo viên ảnh hưởng đến động lực học nghe tiếng Anh của học sinh
• 3.1.1.3. Các yếu tố liên quan đến lớp học ảnh hưởng đến động lực học nghe tiếng Anh của học sinh
• 3.1.2. Kỳ vọng của học sinh đối với kỹ năng dạy nghe của giáo viên
• 3.1.3. Kỳ vọng của học sinh đối với môi trường học nghe
• 3.2. Dữ liệu từ phản hồi của giáo viên
• 3.2.1. Các yếu tố liên quan đến người học ảnh hưởng đến động lực học nghe tiếng Anh của học sinh
• 3.2.2. Nhận thức của giáo viên về việc sử dụng chiến lược của học sinh
• 3.2.3. Các yếu tố liên quan đến giáo viên ảnh hưởng đến động lực học nghe
• 3.2.4. Việc sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• Hạn chế và đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Động Lực Học Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh THPT

Nghiên cứu về động lực học tiếng Anh và đặc biệt là kỹ năng nghe tiếng Anh tại trường THPT An Lão là vô cùng quan trọng. Tiếng Anh ngày càng trở thành ngôn ngữ quốc tế, việc thành thạo các kỹ năng, đặc biệt là nghe, giúp học sinh tiếp cận tri thức và cơ hội. Tuy nhiên, việc học kỹ năng nghe tiếng Anh không phải lúc nào cũng dễ dàng, và động lực đóng vai trò then chốt trong sự thành công. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh THPT tại An Lão, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập. Theo Mendelsohn (1994), thời gian dành cho giao tiếp, nghe chiếm 40-50%, nói 25-30%, đọc 11-16% và viết khoảng 9%. Mặc dù vai trò của kỹ năng nghe là rất quan trọng trong giao tiếp cũng như trong quá trình dạy và học tiếng Anh, việc dạy và học tiếng Anh tại trường THPT An Lão vẫn tập trung vào ngữ pháp và từ vựng. Do đó, cả giáo viên và học sinh đều không chú trọng nhiều đến kỹ năng nghe. Kết quả là học sinh yếu kém về khả năng nghe và gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp thu kỹ năng nghe. Thậm chí họ trở nên căng thẳng và thờ ơ trong các tiết học nghe.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh Ở THPT An Lão

Kỹ năng nghe tiếng Anh là một yếu tố then chốt trong giao tiếp và học tập. Đối với học sinh THPT An Lão, việc cải thiện kỹ năng nghe không chỉ giúp các em đạt kết quả tốt hơn trong học tập mà còn mở ra nhiều cơ hội trong tương lai. Nó cho phép các em tiếp cận nguồn tài liệu phong phú, giao tiếp hiệu quả hơn với người bản xứ, và tự tin hơn trong môi trường quốc tế. Việc trang bị kỹ năng nghe tốt là hành trang quan trọng giúp học sinh THPT An Lão hòa nhập vào thế giới toàn cầu hóa.

1.2. Thực Trạng Động Lực Học Nghe Tiếng Anh Tại Trường THPT An Lão

Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng nghe, nhiều học sinh THPT An Lão vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì động lực học tập. Áp lực từ các môn học khác, phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, hoặc thiếu tài liệu học tập hấp dẫn có thể là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Việc xác định rõ các yếu tố này là bước quan trọng để đưa ra các giải pháp cải thiện động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh cho học sinh.

II. Thách Thức Yếu Tố Cản Trở Động Lực Học Nghe THPT An Lão

Nghiên cứu chỉ ra nhiều yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh THPT An Lão. Những yếu tố này có thể xuất phát từ người học (ví dụ: sự tự tin, thái độ), từ giáo viên (ví dụ: phương pháp giảng dạy, sự hỗ trợ của giáo viên), từ môi trường học tập (ví dụ: cơ sở vật chất, môi trường học tập), hoặc từ chính bản thân môn học (ví dụ: độ khó, tính ứng dụng). Việc nhận diện và phân tích sâu sắc các yếu tố này là cần thiết để xây dựng các biện pháp can thiệp hiệu quả. Dựa trên Dornyei, các yếu tố làm giảm động lực của học sinh bao gồm: Cơ sở vật chất của trường không đầy đủ (nhóm quá lớn hoặc không đúng trình độ, thay đổi giáo viên thường xuyên); giảm môn ngoại ngữ đang học; thái độ tiêu cực đối với cộng đồng L2; thái độ của các thành viên trong nhóm; dựa trên nghiên cứu của Dornyei, sự tự tin (kinh nghiệm thất bại hoặc thiếu thành công); thái độ tiêu cực đối với L2; tính chất bắt buộc của việc học L2.

2.1. Tác Động Của Yếu Tố Cá Nhân Đến Động Lực Học Nghe

Các yếu tố cá nhân như khả năng tiếp thu, sự tự tin, và thái độ học tập có ảnh hưởng lớn đến động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh. Học sinh có nền tảng kiến thức vững chắc, tự tin vào khả năng của mình, và có thái độ tích cực thường có động lực cao hơn. Ngược lại, học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp thu, thiếu tự tin, hoặc có thái độ tiêu cực có xu hướng mất động lực nhanh chóng.

2.2. Vai Trò Của Giáo Viên Trong Việc Khơi Gợi Động Lực

Phương pháp giảng dạy của giáo viên, sự hỗ trợ của giáo viên, và mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc khơi gợi động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh. Giáo viên sử dụng phương pháp giảng dạy sáng tạo, tạo không khí học tập vui vẻ, và quan tâm đến từng học sinh có thể truyền cảm hứng và thúc đẩy động lực học tập của các em. Theo Dornyei (2001), giáo viên nên thể hiện sự nhiệt tình, cam kết đối với sự tiến bộ của học sinh và xây dựng mối quan hệ tốt với học sinh.

III. Cách Tăng Động Lực Học Nghe Giải Pháp Thực Tiễn THPT An Lão

Để nâng cao động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh cho học sinh THPT An Lão, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên, gia đình và chính bản thân học sinh. Các giải pháp có thể bao gồm đổi mới phương pháp giảng dạy, cung cấp tài liệu học tập hấp dẫn, tạo môi trường học tập thân thiện, tăng cường sự hỗ trợ của gia đình, và khuyến khích học sinh tự chủ trong học tập. Điều quan trọng là tạo ra một hệ sinh thái học tập tích cực, nơi học sinh cảm thấy được khuyến khích, hỗ trợ và có động lực để chinh phục kỹ năng nghe tiếng Anh. Woolfolk (2001) cho rằng động lực bên ngoài là khi học sinh tham gia một hoạt động để đạt được phần thưởng hoặc tránh bị phạt. Học sinh này không thực sự quan tâm đến hoạt động vì lợi ích riêng của nó, mà là vì những gì nó sẽ mang lại cho họ.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy Nghe Tiếng Anh Hiệu Quả

Việc áp dụng các phương pháp học tiếng Anh hiệu quả như sử dụng video, podcast, các bài hát, và các hoạt động tương tác có thể làm cho giờ học nghe trở nên thú vị và hấp dẫn hơn. Giáo viên nên khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động, tạo cơ hội cho các em thực hành nghe và giao tiếp trong môi trường thực tế. Sử dụng các trò chơi, bài tập nhóm và các hoạt động sáng tạo khác cũng có thể giúp tăng cường động lực học tập.

3.2. Xây Dựng Môi Trường Học Tập Hỗ Trợ Và Thân Thiện

Một môi trường học tập thân thiện, cởi mở và hỗ trợ lẫn nhau có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong động lực học tập của học sinh. Giáo viên nên khuyến khích học sinh giúp đỡ lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm học tập, và tạo ra một cộng đồng học tập tích cực. Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ tiếng Anh cũng có thể giúp học sinh có thêm cơ hội thực hành và nâng cao kỹ năng nghe tiếng Anh. Theo Dornyei, việc cá nhân hóa lớp học có thể được coi là học sinh thực hiện kiểm soát ngày càng tăng đối với môi trường của họ.

3.3. Tăng Cường Sự Hỗ Trợ Từ Gia Đình Và Cộng Đồng

Sự hỗ trợ của gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì động lực học tập của học sinh. Phụ huynh nên tạo điều kiện cho con em mình học tập, khuyến khích các em xem phim, nghe nhạc bằng tiếng Anh, và tham gia các hoạt động ngoại khóa liên quan đến tiếng Anh. Việc tạo ra một môi trường gia đình khuyến khích học tập có thể giúp học sinh cảm thấy được yêu thích tiếng Anh và có động lực hơn để học tập.

IV. Kết Quả Tác Động Của Động Lực Lên Kỹ Năng Nghe THPT An Lão

Nghiên cứu cho thấy động lực có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập và kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh THPT An Lão. Học sinh có động lực cao thường đạt điểm số tốt hơn, tự tin hơn khi giao tiếp, và có khả năng tiếp thu kiến thức nhanh hơn. Ngược lại, học sinh thiếu động lực thường gặp khó khăn trong việc học tập, dễ nản lòng và có xu hướng tránh né các hoạt động liên quan đến kỹ năng nghe tiếng Anh. Do đó, việc tăng cường động lực là một yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục và giúp học sinh đạt được thành công. Theo Spada (1999), tất cả những người học thành công có thể không mạnh về tất cả các thành phần của năng khiếu và vẫn có thể thành công trong việc học ngôn ngữ thứ hai. Một số cá nhân có thể có trí nhớ tốt nhưng chỉ có khả năng trung bình ở các thành phần năng khiếu khác.

4.1. Mối Liên Hệ Giữa Động Lực Và Điểm Số Môn Tiếng Anh

Thực tế cho thấy có một mối tương quan chặt chẽ giữa động lực và điểm số môn tiếng Anh. Học sinh có động lực cao thường chủ động học tập, làm bài tập đầy đủ, và tham gia tích cực vào các hoạt động trên lớp, từ đó giúp các em nắm vững kiến thức và đạt điểm số cao hơn. Động lực không chỉ giúp học sinh học tốt hơn mà còn tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực, khi thành công trong học tập lại càng củng cố động lực của các em.

4.2. Đánh Giá Khách Quan Về Sự Tiến Bộ Kỹ Năng Nghe

Để đánh giá khách quan sự tiến bộ kỹ năng nghe tiếng Anh, cần sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng, bao gồm kiểm tra định kỳ, bài tập thực hành, và các hoạt động giao tiếp. Việc so sánh kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng các biện pháp tăng cường động lực có thể giúp xác định hiệu quả của các biện pháp này. Ngoài ra, việc thu thập phản hồi từ học sinh và giáo viên cũng có thể cung cấp thông tin quan trọng về sự tiến bộ của kỹ năng nghe tiếng Anh.

V. Kết Luận Nâng Cao Động Lực Phát Triển Kỹ Năng Nghe Tại An Lão

Nghiên cứu này đã làm sáng tỏ các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh THPT An Lão và đề xuất các giải pháp thực tiễn để nâng cao động lực này. Việc áp dụng các giải pháp này không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng nghe tiếng Anh mà còn góp phần phát triển toàn diện các kỹ năng khác và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tâm lý, xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến động lực học tập của học sinh để có thể xây dựng các chương trình giáo dục phù hợp và hiệu quả hơn. Theo Falk (1978), khi nói ngôn ngữ mục tiêu, người học ngưỡng mộ văn hóa và mong muốn làm quen với xã hội nơi ngôn ngữ đó được sử dụng. Gardner và Lambert (1972) cũng coi động lực hội nhập là “sự quan tâm chân thành và cá nhân đến con người và văn hóa được đại diện bởi nhóm kia”.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Động Lực Học

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa động lực, tâm lý học sinh, và phương pháp giảng dạy. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng kết hợp có thể giúp thu thập thông tin chi tiết và toàn diện hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến động lực học tập. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu so sánh giữa các trường THPT khác nhau để có thể đưa ra các kết luận mang tính tổng quát và áp dụng rộng rãi hơn.

5.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Kỹ Năng Nghe

Các hướng nghiên cứu mở rộng có thể tập trung vào việc phát triển các công cụ và phương pháp đánh giá kỹ năng nghe tiếng Anh hiệu quả hơn, nghiên cứu về tác động của công nghệ đến kỹ năng nghe, và phát triển các chương trình đào tạo giáo viên về kỹ năng giảng dạy kỹ năng nghe tiếng Anh sáng tạo và hiệu quả. Việc kết hợp các nghiên cứu về động lực và kỹ năng nghe tiếng Anh có thể mang lại những đóng góp quan trọng cho lĩnh vực giáo dục và giúp học sinh đạt được thành công trong học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ các công trình nghiên cứu về giao tiếp của Mendelsohn (1994), kỹ năng nghe chiếm tới 40% - 50% tổng thời gian trong toàn bộ hoạt động giao tiếp của con người, vượt trội hơn hẳn so với kỹ năng nói (25% - 30%), đọc (11% - 16%) và viết (khoảng 9%). Mặc dù giữ vị trí nền tảng trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin ngôn ngữ, việc dạy và học kỹ năng nghe tiếng Anh tại nhiều trường trung học phổ thông ở Việt Nam vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức. Thực tế tại Trường THPT An Lão (thành phố Hải Phòng) cho thấy chương trình giảng dạy thường tập trung trọng tâm vào ngữ pháp và từ vựng nhằm phục vụ các kỳ thi chuẩn hóa, dẫn đến tình trạng học sinh gặp áp lực lớn, thụ động và suy giảm động lực rõ rệt trong các giờ học nghe.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Tuyến thực hiện trong khuôn khổ luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh (Mã số: 60 14 10) tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội nhằm giải quyết bài toán cấp thiết này. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là khảo sát thực trạng, nhận diện và phân tích toàn diện các nhân tố tác động đến động lực học kỹ năng nghe tiếng Anh của học sinh khối 11 tại Trường THPT An Lão, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm thực tiễn cho giáo viên nhằm cải thiện chất lượng giờ dạy. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên mẫu khảo sát gồm 120 học sinh lớp 11 và 8 giáo viên bộ môn tiếng Anh tại trường. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng khoa học giúp giải tỏa rào cản tâm lý cho 55,0% học sinh đang thiếu hứng thú học nghe, tạo tiền đề nâng cao hiệu quả tiếp nhận ngôn ngữ trong bối cảnh lớp học nông thôn còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết động lực học ngoại ngữ và lý thuyết tiếp nhận kỹ năng nghe hiện đại:

• Lý thuyết động lực học ngôn ngữ: Luận văn kế thừa mô hình động lực của Gardner và Lambert (1972) cùng Gardner (1985), phân định rõ giữa động lực hội nhập (integrative motivation - mong muốn hòa nhập vào cộng đồng và văn hóa bản ngữ) và động lực công cụ (instrumental motivation - hướng tới các mục tiêu thực tế như vượt qua kỳ thi, xin việc làm). Bên cạnh đó, nghiên cứu áp dụng khung lý thuyết động lực 3 cấp độ của Zoltán Dörnyei (1994, 2001) bao gồm cấp độ ngôn ngữ (language level), cấp độ người học (learner level) và cấp độ tình huống học tập (learning situation level), kết hợp với lý thuyết về động lực nội tại - ngoại tại của Deci (1975) và Harmer. Luận văn cũng phân tích sâu các yếu tố làm suy giảm động lực (demotivating factors) theo phân loại của Rebecca Oxford (1998) và Dörnyei (2001), bao gồm rào cản từ giáo viên, người học và môi trường lớp học.
• Lý thuyết quá trình nghe hiểu: Nghiên cứu vận dụng định nghĩa của Bentley & Bacon (1996) và Field (1998), coi nghe là một tiến trình tâm lý chủ động xây dựng ý nghĩa từ tín hiệu âm thanh. Mô hình xử lý thông tin của Brown (1994) được sử dụng để phân tích tiến trình nghe theo hai hướng: xử lý từ dưới lên (bottom-up process - dựa vào tín hiệu âm thanh, từ vựng, ngữ pháp) và xử lý từ trên xuống (top-down process - dựa vào kiến thức nền tảng, ngữ cảnh, suy luận). Ngoài ra, tiến trình giảng dạy 3 giai đoạn (Pre-listening, While-listening, Post-listening) của Susanne Flohr và Pia Paesler (2010) đóng vai trò khung tham chiếu để đánh giá các hoạt động sư phạm trong lớp học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định lượng (quantitative) và định tính (qualitative) nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu cho dữ liệu thu thập:

• Khách thể và cỡ mẫu nghiên cứu: Mẫu khảo sát gồm 120 học sinh khối 11 (đã có quá trình học tiếng Anh ít nhất 5 năm) và 8 giáo viên trực tiếp giảng dạy tiếng Anh (độ tuổi từ 26 đến 40, có từ 3 năm kinh nghiệm giảng dạy trở lên) tại Trường THPT An Lão.
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu học sinh được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp ngẫu nhiên phân tầng giữa các lớp 11 để đảm bảo tính đại diện cho mặt bằng trình độ học sinh tại trường. Để bổ trợ cho dữ liệu định lượng, 10 học sinh được lựa chọn ngẫu nhiên tham gia phỏng vấn bán cấu trúc sâu.
• Công cụ và quy trình thu thập dữ liệu: Công cụ bao gồm hai bộ phiếu khảo sát bằng bảng hỏi đóng/mở (dành riêng cho học sinh và giáo viên) và khung câu hỏi phỏng vấn. Toàn bộ 120 phiếu của học sinh và 8 phiếu của giáo viên được phát và thu hồi hoàn chỉnh sau 2 ngày (tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 100%).
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng được tổng hợp và phân tích bằng phương pháp thống kê mô tả (tần số và tỷ lệ phần trăm). Phương pháp này cho phép định lượng chính xác mức độ tác động của từng nhân tố, so sánh trực diện sự tương quan và độ lệch pha giữa nhận thức của học sinh và nhận định của giáo viên. Dữ liệu phỏng vấn định tính được mã hóa theo chủ đề nhằm làm sáng tỏ nguyên nhân sâu xa đằng sau các con số thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Dữ liệu khảo sát từ học sinh và giáo viên Trường THPT An Lão đã làm sáng tỏ 4 nhóm phát hiện then chốt:

• Mức độ hứng thú và động lực của người học ở mức thấp: Có tới 55,0% học sinh thừa nhận không mấy hứng thú (not very interested) và 4,2% hoàn toàn không hứng thú với giờ học nghe; chỉ có 20,8% cảm thấy hứng thú và 20,0% rất hứng thú. Về mức độ tham gia, 58,3% học sinh chỉ tập trung vào các hoạt động mình yêu thích, 54,2% cảm thấy quá mệt mỏi và chán nản khi phải căng tai nghe, 49,2% thường xuyên làm việc riêng và chỉ có vỏn vẹn 8,3% học sinh chủ động tham gia tích cực vào mọi hoạt động trong giờ học. Động lực học tập của học sinh chủ yếu mang tính công cụ đối phó (nhằm đạt điểm số hoặc vượt qua kỳ thi).
• Sự thiếu hụt nghiêm trọng về kiến thức ngôn ngữ và chiến lược nghe: Về mặt từ vựng, chỉ có 31,7% học sinh hiểu được các từ vựng cần thiết và 24,2% có khả năng đoán nghĩa từ trong ngữ cảnh. Về phát âm, 29,2% học sinh nhận diện được âm thanh để hiểu nội dung nói. Rào cản lớn nhất nằm ở hiện tượng nối âm và biến âm (connected speech): 65,0% học sinh đánh giá mình kém ở kỹ năng nhận diện từ qua nối âm, 53,3% kém ở việc nhận biết hiện tượng lược âm. Đáng chú ý, 87,5% giáo viên khẳng định học sinh rất yếu kém ở mảng nhận biết nối âm và biến đổi âm thanh. Về chiến lược, có tới 48,1% học sinh nghe theo kiểu bám víu vào từng chi tiết (listen to every detail); chỉ 12,5% thường xuyên nghe bắt từ khóa (keywords); 30,8% không bao giờ dự đoán nội dung trước khi nghe và 45,8% không bao giờ đoán nghĩa từ vựng dựa vào ngữ cảnh.
• Tác động từ phương pháp giảng dạy và tương tác của giáo viên: Đa số học sinh đánh giá cao sự tận tâm của giáo viên: 91,7% hài lòng vì được thầy cô cho nghe lại nhiều lần, 55,8% ghi nhận giáo viên tạo không khí thoải mái trước khi nghe và 66,7% nhận xét giáo viên khoan dung, kiên nhẫn. Tuy nhiên, chỉ có 26,7% học sinh nhận thấy giáo viên thiết kế lại bài tập cho phù hợp với trình độ lớp học. Có tới 87,5% giáo viên thừa nhận hiếm khi tổ chức trò chơi ngôn ngữ (games) và 87,5% hiếm khi giao thêm các bài tập mở rộng, chủ yếu phụ thuộc 100% vào các bài tập có sẵn trong sách giáo khoa.
• Hạn chế về môi trường lớp học và trang thiết bị: 100% học sinh và giáo viên đều khẳng định chất lượng âm thanh từ đài cassette, đĩa CD không rõ ràng, gây ức chế lớn cho việc tiếp nhận âm thanh. Ngoài ra, 83,3% học sinh và giáo viên phản ánh sự thiếu thốn các trang thiết bị hiện đại như máy chiếu, tivi, video và mạng internet; 61,7% học sinh cùng 75,0% giáo viên chỉ ra rằng sĩ số lớp học quá đông (trung bình 46 học sinh/lớp) là trở ngại lớn gây mất tập trung.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu của luận văn được trực quan hóa qua 18 bảng thống kê chi tiết, phản ánh rõ nét mối tương quan giữa các biến số độc lập (giáo viên, phương pháp, cơ sở vật chất, kiến thức ngôn ngữ) và biến phụ thuộc (động lực học nghe của học sinh). Các phát hiện này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ phân phối mức độ hứng thú (với cột 55,0% không hứng thú chiếm áp đảo) và biểu đồ tương quan giữa sự thiếu hụt kỹ năng nối âm (87,5% theo đánh giá của giáo viên) với sự sụt giảm mức độ tự tin của người học.

Nguyên nhân gốc rễ của tình trạng suy giảm động lực xuất phát từ sự đứt gãy giữa phương pháp giảng dạy truyền thống và nhu cầu thực tế của học sinh. Việc thiếu vắng các tài liệu nghe sinh động, trực quan (như phim ảnh, âm nhạc, video bản ngữ) đã biến giờ học nghe thành buổi kiểm tra bài thụ động. Tình trạng này hoàn toàn tương thích với các kết luận của một số nghiên cứu gần đây trong nước về việc dạy ngoại ngữ tại khu vực nông thôn, khi học sinh bị hạn chế cơ hội tiếp xúc với người nước ngoài (75,0% giáo viên xác nhận điều này). Hơn nữa, việc học sinh có thói quen cố gắng dịch từng từ trong đầu (bottom-up quá mức) mà không được trang bị các chiến lược nghe từ trên xuống (top-down) như dự đoán, nắm ý chính, bắt từ khóa đã gây ra hiện tượng quá tải nhận thức, khiến người học nhanh chóng nản lòng và từ bỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các rào cản và khơi dậy động lực học kỹ năng nghe cho học sinh, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Nâng cấp cơ sở hạ tầng và thiết bị nghe nhìn chuyên dụng: Ban Giám hiệu nhà trường cần ưu tiên phân bổ ngân sách trong vòng 6 đến 12 tháng để thay thế toàn bộ hệ thống đài cassette cũ kỹ bằng loa chất lượng cao, đồng thời lắp đặt máy chiếu hoặc màn hình tương tác thông minh kết nối internet tại 100% các phòng học bộ môn, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận nguồn tài liệu đa phương tiện chuẩn xác.
• Đổi mới phương pháp và đa dạng hóa hoạt động giảng dạy: Giáo viên bộ môn tiếng Anh cần chủ động thiết kế lại các nhiệm vụ nghe trong sách giáo khoa cho vừa sức với học sinh; tích hợp tối thiểu 1 - 2 hoạt động trò chơi ngôn ngữ, câu đố hoặc bài hát tiếng Anh trong mỗi tuần học. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động lớp học từ mức 8,3% hiện tại lên trên 50% sau một học kỳ áp dụng.
• Huấn luyện bài bản chiến lược nghe và bổ trợ kiến thức ngữ âm: Giáo viên cần lồng ghép việc hướng dẫn các chiến lược nghe cốt lõi (nghe bắt từ khóa, nghe đoán ý chính, ghi chú nhanh theo sơ đồ) vào giai đoạn Pre-listening; đồng thời dành thời lượng trong các tiết học để chỉnh sửa phát âm, đặc biệt là giảng dạy quy tắc nối âm, nuốt âm và trọng âm câu nhằm giảm tỷ lệ học sinh gặp khó khăn về nối âm từ 65,0% xuống dưới 30% trong năm học.
• Phát triển môi trường giao tiếp ngoại khóa và nâng cao tinh thần tự học: Tổ bộ môn ngoại ngữ cần thành lập Câu lạc bộ Tiếng Anh (English Club) sinh hoạt định kỳ 2 lần/tháng, tổ chức các buổi xem phim, nghe nhạc có phụ đề và giao lưu ngoại khóa; bản thân mỗi học sinh lớp 11 cần duy trì thói quen tự luyện nghe ít nhất 15 - 20 phút mỗi ngày qua các kênh trực tuyến để mở rộng vốn từ vựng và làm quen với ngữ điệu tự nhiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Giáo viên dạy tiếng Anh tại các trường THPT và THCS: Cung cấp nguồn tài liệu thực chứng về tâm lý, những khó khăn thực tế của học sinh trong giờ học nghe, cùng hệ thống gợi ý phương pháp thiết kế bài giảng 3 giai đoạn sinh động, khắc phục lối dạy nghe thụ động truyền thống.
• Cán bộ quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu nhà trường: Cung cấp căn cứ khoa học để đưa ra quyết định đầu tư, mua sắm trang thiết bị giảng dạy ngoại ngữ đạt chuẩn, cũng như xây dựng kế hoạch phân bổ sĩ số lớp học hợp lý nhằm tối ưu hóa hiệu quả giáo dục kỹ năng giao tiếp.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục chuyên ngành TESOL: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về động lực học tập theo quan điểm của Dörnyei, phương pháp xây dựng bảng hỏi điều tra thực địa chuẩn mực và nguồn trích dẫn học thuật uy tín về giảng dạy ngoại ngữ tại Việt Nam.
• Học sinh phổ thông và các bậc phụ huynh: Giúp học sinh nhận diện đúng nguyên nhân hạn chế của bản thân (về ngữ âm, chiến lược nghe) để điều chỉnh cách học; giúp phụ huynh hiểu rõ các rào cản tâm lý của con em mình để có sự đồng hành và đầu tư thiết bị học tập tại nhà phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao học sinh THPT tại khu vực nông thôn thường gặp khó khăn lớn nhất ở hiện tượng nối âm khi nghe? Do thói quen học phát âm từng từ đơn lẻ và ảnh hưởng của tiếng Việt đơn lập, học sinh thường không quen với ngữ lưu tự nhiên của tiếng Anh. Khảo sát thực tế chỉ ra có tới 87,5% giáo viên và 65,0% học sinh xác nhận nối âm và biến âm là rào cản lớn nhất, khiến các em không nhận ra những từ vựng vốn đã quen thuộc khi chúng được phát âm liền mạch trong câu nói.

2. Động lực học kỹ năng nghe của học sinh THPT chịu ảnh hưởng mạnh nhất bởi những nhân tố nào? Nghiên cứu khẳng định động lực học nghe chịu tác động đa chiều từ 4 nhóm nhân tố chính: nhân tố người học (vốn từ vựng, phát âm, chiến lược nghe), nhân tố giáo viên (phương pháp dạy học, thái độ tương tác), môi trường lớp học (sĩ số quá đông khoảng 46 em/lớp, độ ồn) và trang thiết bị học tập (100% phản ánh đài nghe kém chất lượng).

3. Việc giáo viên ít ứng dụng công nghệ trong giờ nghe ảnh hưởng như thế nào đến tâm lý người học? Số liệu cho thấy 87,5% giáo viên hiếm khi dùng máy chiếu/video và chỉ dùng đài cassette, trong khi 83,3% học sinh mong muốn được học với phương tiện trực quan. Sự đơn điệu của nguồn phát thanh truyền thống khiến 54,2% học sinh rơi vào trạng thái buồn chán, mất tập trung và giảm sút động lực tham gia hoạt động.

4. Học sinh cần áp dụng chiến lược nào để cải thiện điểm số và kỹ năng nghe hiểu nhanh nhất? Học sinh cần chuyển dịch từ thói quen cố nghe từng từ chi tiết (đang chiếm tới 48,1%) sang chiến lược nghe bắt từ khóa (keywords) và dự đoán nội dung (prediction) trước khi nghe. Việc chuẩn bị kiến thức nền và ghi chú nhanh các thông tin then chốt sẽ giúp giảm tải áp lực cho trí nhớ ngắn hạn và nâng cao độ chính xác khi làm bài tập.

5. Luận văn có thể ứng dụng cho các trường trung học ở các địa phương khác không? Hoàn toàn có thể. Mô hình khảo sát thực trạng, hệ thống bảng hỏi và các khuyến nghị sư phạm trong luận văn có tính khái quát cao, phản ánh bức tranh chung của việc dạy học nghe tại các trường phổ thông vùng nông thôn Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi để chuyển giao và áp dụng thực tiễn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phác họa bức tranh toàn cảnh về thực trạng động lực học nghe tiếng Anh của học sinh khối 11 Trường THPT An Lão, chỉ ra tỷ lệ 55,0% học sinh thiếu hứng thú do áp lực học tập và phương pháp tiếp cận chưa phù hợp.
• Hệ thống hóa và phân tích sâu sắc 4 nhóm nhân tố chi phối động lực: kiến thức ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng), chiến lược nghe hiểu, phương pháp tương tác của giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất phòng học.
• Minh chứng vai trò quyết định của việc kết hợp các chiến lược nghe từ trên xuống (top-down) với việc bổ trợ quy tắc nối âm, nuốt âm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn nhận thức cho người học.
• Đề xuất gói giải pháp sư phạm đồng bộ, khả thi cho Ban Giám hiệu, giáo viên và học sinh với mục tiêu nâng cao trên 50% mức độ tham gia chủ động trong các giờ học nghe theo lộ trình từ 6 đến 12 tháng.
• Để nâng cao toàn diện chất lượng dạy và học ngoại ngữ, các nhà trường và giáo viên cần nhanh chóng hành động, chuyển đổi từ phương pháp dạy nghe thụ động sang mô hình lớp học tương tác đa phương tiện lấy học sinh làm trung tâm ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  NGUYỄN THỊ TUYẾN FACTORS AFFECTING STUDENTS’ MOTIVATION IN LEARNING ENGLISH LISTENING SKILLS AT AN LAO HIGH SCHOOL NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG LỰC HỌC KỸ NĂNG NGHE TIẾNG ANH CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT AN LÃO M. MINOR THESIS SUMMARY Field: English Teaching Methodology Code: 60 14 10 Hanoi – 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  NGUYỄN THỊ TUYẾN FACTORS AFFECTING STUDENTS’ MOTIVATION IN LEARNING ENGLISH LISTENING SKILLS AT AN LAO HIGH SCHOOL NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỘNG LỰC HỌC KỸ NĂNG NGHE TIẾNG ANH CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT AN LÃO M. MINOR THESIS SUMMARY Field: English Teaching Methodology Code: 60 14 10 Supervisor: ĐỖ BÁ QUÝ, M. Hanoi – 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS TABLE OF CONTENTS.

i LISTS OF TABLES. iv LIST OF ABBREVIATIONS. Rationale for the study. Aims of the study.

Scope of the study. Method of the study. Design of the study. 4 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW .1 Theoretical background of motivation .1 Conceptions of motivation .2 Motivation in foreign language learning.

Types of motivation in foreign language learning. Demotivating factors affecting motivation in foreign language learning. Theoretical background of listening. Definitions of listening.

The process of listening. 14 CHAPTER 2: RESEARCH METHODOLOGY. The setting of the study. Instruments for collecting data.

16 i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Data collection procedures. 16 CHAPTER 3: DATA ANANYSIS .1 Data from the students' responses. Factors affecting students' motivation in learning English listening.

Learners- related factors affecting students‟ motivation in learning English listening. Teachers- related factors affecting students‟ motivation in learning English listening. Classroom- related factors affecting students‟ motivation in learning English listening……………………………………………………………27 3. Students' expectations towards teachers' listening teaching skill….

Students' expectations towards learning environment of listening…29 3.2 Data from the teachers' responses. Learners- related factors affecting students‟ motivation in learning English listening……………………………………………………………. Teachers' perception of students strategy use .2 Teachers' -related factors affecting students' motivation in learning listening.Teachers' teaching aid use………………………………………….37 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION………………………. 39 ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Limitations and suggestions for further study .School iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES Table 1: Students' interest in English listening learning. 17 Table 2: Students' activities in class. 18 Table 3: Students' strategies in listening acquisition. 19 Table 4: Students' vocabulary knowledge in listening.

20 Table 5: Students' pronunciation knowledge in listening. 21 Table 6: Students' connected speech knowledge in listening. 22 Table 7: Students' listening skills. 23 Table 8: Teachers' teaching methods.

24 Table 9: Teacher‟s behavior. 26 Table 10: Classroom - related factors affecting students‟ motivation in learning English listening. 27 Table 11: Students' expectations towards teachers' listening teaching skill. 28 Table 12: Students' expectations towards learning environment of listening 29 Table 13: Teachers' perception of students' strategy use.

30 Table 14: Students' language knowledge. 32 Table 15: Teachers' behavior. 34 Table 16: Teachers' teaching aid use. 35 Table 17: Teachers' activities.

36 Table 18: Teachers' perception of environment .School iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS L2 Second language ALHS An Lao High School (LUAN.School v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale for the study English has become one of the most popular languages all over the world. Many Vietnamese people realize the importance of English because it is an international, extra-cultural medium of communication. Consequently, it has become a compulsory subject in most of the schools and universities.

Being a perceptive skill, listening skill plays an important role in communicating; teaching and learning English process, and it has also been defined an active process during which listeners construct meaning from oral input (Bently & Bacon, 1996). Of the total time spent on communicating, listening takes up 40-50%, speaking 25-30%, reading 11-16% and writing about 9% (Mendelsohn, 1994). Although everyone knows the significant role of listening in communicating as well as teaching and learning English, teaching and learning English at ALHS still focus on grammar and vocabulary. Therefore, both teachers and students do not pay much attention to listening skill.

Consequently, students are weak at listening and have a lot of difficulties in listening acquisitions. They even become stressful and ignorant in listening lessons. The above reasons have inspired me to conduct a study on "Factors affecting students' motivation in learning English listening skills at An Lao High School" with the expectation of improving the teaching and learning English listening at ALHS. Aims of the study This study aims to investigate the factors affecting students' motivation in learning English listening skills in Grade 11 at ALHS.

The following are the aims of the study: 1 (LUAN.School TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  The factors affecting students' motivation in learning English listening in Grade 11 at ALHS; and  The teachers' solutions to help students learn English listening better in Grade 11 at ALHS. Research questions The study focuses on answering the following questions: 1. What are the factors affecting students' motivation in learning English listening skills in Grade 11 at ALHS? 2. What can the teachers do to motivate students in learning English listening skills in Grade 11 at ALHS? 4.

Scope of the study To improve English listening skill for the students in Grade 11 at ALHS. The researcher's intention is to find out factors affecting students' motivation in learning English listening and some suggestions for the teachers to help students to improve their listening skill. Method of the study In order to achieve the aims of the study, both quantitative and qualitative methods were used involving two instruments: survey questionnaires and interviews. Design of the study This study consists of three main parts: the introduction, the development and the conclusion.

Part A is the Introduction. It lays out the reasons for choosing the topic of this thesis and points out the aims, the scope, the methods, research questions and the design of the study. Part B is the Development which consists of three chapters: 2 (LUAN.School TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter 1 – Literature Review - presents the theoretical background related to the motivation, listening and motivation in learning English listening. Chapter 2 – Research methodology - gives the situation analysis, subjects, data collection instruments, data collection procedures Chapter 3 – Data Analysis, some findings, and discussion – shows the detailed results of the survey and a comprehensive analysis on the data collected.

Part C is the Conclusion which presents the review of the study, suggestions for further research and limitations of the study.School TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART B: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW This chapter presents conceptions of motivation, motivation in the foreign language learning, and the theoretical background of listening skills.1 Theoretical background of motivation 1.1 Conceptions of motivation Motivation is necessary for everyone. It is important to help us to take an action. Specially, in learning if we have motivation we will try our best to study well. Defining motivation is not easy.

It is an abstract concept. In fact, many researchers gave definitions of motivation. Dornei (2001:613) defined motivation as “a general ways of referring to the antecedents (i. the causes and the origins”.

He also stated that motivation explained why people decided to do something, how hard they were going to pursue it and how long they were willing to sustain the activitie (2001:7). The author mentioned two dimensions of human behavior direction and magnitude (intensity) which motivation concerns. It can be said that motivation is something that forces us to make our efforts to achieve a goal. As Garder (1985) stated that motivation involved four aspects, such as a goal; an effort; a desire to attain the goal and a favorable attitude toward the activity.2 Motivation in foreign language learning Motivation plays an important role in determining success or failure in foreign language learning.

Therefore, many researchers had given the definitions of motivation in foreign language learning. However they gave various ways of definitions. Ellis (1997) stated “Motivation involves the attitudes and effective states that influence the degree of effort that learners make to learn an L2.School TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Similarly, in 2001, Dornyei added that motivation involved desire to learn a language, intensity of effort to achieve this, and attitudes toward learning the language. In 1994, Dornyei divided motivation into 3 main levels which were language level (integrative motivational subsystem and instrumental motivational subsystem), learner level (depends on need for achievement, self-confidence which is language use anxiety, perceived L2 competence, casual attributions and self-efficacy) and learning situation level ( refers to course specific motivational components, teacher specific motivational components and group specific motivational components).

In addition, Marion Williams and Bob Burden (1997) proposed a detailed framework of L2 motivation with the "Internal" and "External" motivational influence. Types of motivation in foreign language learning Motivation can be classified in different ways. In some studies, motivation is categorized: intrinsic and extrinsic motivation, and some others, it is classified: integrative and instrumental motivation. Intrinsic and extrinsic motivation Harmer stated that "intrinsic motivation comes from within the individual and a person might be motivated by the enjoyment of learning process itself or by the desire to make them feel better".

The teachers doesn't have to stimulate the students to make them learn. It's an inside desire of the students to get a positive learning outcome, as Edward Deci (1975:23) defined intrinsic motivation: "intrinsically motivated activities are ones for which there is no apparent reward except the activity itself. People seem to engage in the activities for their own sake”. Extrinsic motivation is caused by external incentives which include circumstances, situations, rewards or punishment.

In 2001, Woolfolk, stated " 5 (LUAN.School TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Extrinsic motivation is the one in which the student engages in an activity in order to obtain a reward, or to avoid a punishment. This student is not really interested in the activity for its own sake, but rather for what it will gain them” 1. Integrative and instrumental motivation When speaking the target language, learners admire the culture and have a desire to become familiar with the society in which the language is used (Falk, 1978). Gardner and Lambert (1972: 132) also considered “integrative motivation” as “a sincere and personal interest in the people and culture represented by the other group” Contrarily, instrumental motivation concerns the practical and concrete rewards that student‟s desire as Ellis (1994: 75) said "Some functional reasons such as to pass an examination, to get a better job or to get a university place motivate learners to learn an L2 because it opens up educational and economic opportunities for them." In short, it is clear to see the differences between integrative and instrumental motivation.

Integrative motivation stresses a sincere and personal interest in the people and culture, on the other hand, instrumental motivation stresses on the practical and concrete. Demotivating factors affecting motivation in foreign language learning There have been many researches about demotivating factors in foreign language learning and they are classified differently by various people. Rebecca Oxford (1998) analyzed contents of essays written by 250 American students ( in high school and universities) about their learning experiences over a period of five years. In the research, demotivating factors are categorized: The teacher’s personal relationship with the students, including hypercriticism, belligerence, a lack of caring, and favoritism; the 6 (LUAN.School TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.