Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định nhu cầu lysine tối ưu trong thức ăn của cá nâu scatophagus arguslinnaeus 1766 giai đoạn giống

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu xác định nhu cầu lysine tối ưu trong thức ăn của cá nâu scatophagus arguslinnaeus 1766, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Thị Ngọc Hân
• Người hướng dẫn: PGS. Tôn Thất Chất
• Trường học: Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Nhu Cầu Lysine Tối Ưu Cho Cá Nâu Scatophagus Argus
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nhu cầu protein và acid amin của cá
• 1.1.1. Vai trò của protein và acid amin
• 1.1.2. Nhu cầu protein của cá
• 1.1.3. Nhu cầu acid amin của cá
• 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu protein và các acid amin
• 1.3. Vấn đề bổ sung acid amin công nghiệp vào khẩu phần
• 1.4. Các nghiên cứu về nhu cầu lysine của cá
• 1.4.1. Những nghiên cứu về cá Nâu
• 1.4.2. Đặc điểm sinh học của cá Nâu
• 1.4.3. Những nghiên cứu về dinh dưỡng cá Nâu
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu và các kết quả đạt được
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Các yếu tố môi trường trong quá trình nuôi thí nghiệm
• 3.2. Ảnh hưởng của lysine lên tỷ lệ sống của cá Nâu giống
• 3.3. Ảnh hưởng của lysine lên sinh trưởng của cá Nâu
• 3.4. Ảnh hưởng của hàm lượng lysine lên hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và hiệu quả sử dụng protein (PER)
• 3.5. Biến động của các yếu tố môi trường trong thời gian nuôi cá thí nghiệm
• 3.6. Ảnh hưởng của hàm lượng lysine trong khẩu phần đến tăng trưởng của cá Nâu giống
• 3.7. Ảnh hưởng của hàm lượng lysine đến hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) sử dụng protein (PER)
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nhu cầu protein và acid amin của cá

Nhu cầu protein và acid amin của cá là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển và duy trì sức khỏe của chúng. Protein đóng vai trò là nguyên liệu chính để tạo ra các mô và sản phẩm sinh học, bao gồm enzyme và hormone. Đối với cá, nhu cầu protein cao hơn so với động vật có vú, với tỷ lệ protein trong cơ thể cá chiếm khoảng 60-75% khối lượng khô. Acid amin thiết yếu, trong đó có lysine, là những thành phần không thể thiếu trong chế độ ăn của cá. Nhu cầu về lysine thường được xác định dựa trên các nghiên cứu về dinh dưỡng cá, cho thấy rằng lysine có chức năng kích thích thèm ăn và thúc đẩy sinh trưởng. Việc thiếu hụt lysine có thể dẫn đến sự chậm lớn và giảm sức đề kháng của cá. Do đó, việc nghiên cứu nhu cầu lysine cho cá nâu Scatophagus argus là rất cần thiết để tối ưu hóa khẩu phần ăn và nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1 Vai trò của protein và acid amin

Protein và acid amin có vai trò thiết yếu trong dinh dưỡng của cá. Protein không chỉ cung cấp năng lượng mà còn là nguyên liệu cho sự phát triển và tái tạo mô. Acid amin thiết yếu như lysine, methionine, và tryptophan có chức năng quan trọng trong việc kích thích sinh trưởng và phát triển. Nghiên cứu cho thấy rằng lysine là acid amin hạn chế nhất trong thức ăn cho cá, do đó, việc bổ sung lysine vào khẩu phần ăn là cần thiết để đảm bảo cá phát triển khỏe mạnh. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cung cấp đủ lysine có thể cải thiện tỷ lệ sống và tăng trưởng của cá, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất trong nuôi trồng thủy sản.

II. Nhu cầu lysine của cá nâu Scatophagus argus

Cá nâu Scatophagus argus là một loài cá có giá trị kinh tế cao, chủ yếu sống ở vùng nước lợ và có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt. Nghiên cứu về nhu cầu lysine của loài cá này cho thấy rằng lysine đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sinh trưởng và tăng cường sức đề kháng. Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng hàm lượng lysine trong khẩu phần ăn có ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống và hiệu quả sử dụng protein của cá. Việc xác định nhu cầu lysine tối ưu sẽ giúp người nuôi cá điều chỉnh khẩu phần ăn một cách hợp lý, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hàm lượng lysine tối ưu cho cá nâu có thể dao động từ 4,1 đến 6,1 g/100g protein, tùy thuộc vào giai đoạn phát triển và điều kiện nuôi.

2.1 Ảnh hưởng của lysine đến sinh trưởng của cá nâu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung lysine vào khẩu phần ăn của cá nâu Scatophagus argus có tác động tích cực đến sinh trưởng. Các thí nghiệm cho thấy cá được cung cấp đủ lysine có tỷ lệ tăng trưởng cao hơn so với cá thiếu hụt lysine. Điều này cho thấy rằng lysine không chỉ là một acid amin thiết yếu mà còn là yếu tố quyết định trong việc tối ưu hóa chế độ ăn cho cá. Việc nghiên cứu và xác định hàm lượng lysine phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm trong nuôi trồng thủy sản.

III. Kết luận và kiến nghị

Nhu cầu lysine tối ưu cho cá nâu Scatophagus argus đã được xác định thông qua các nghiên cứu thực nghiệm. Kết quả cho thấy rằng việc bổ sung lysine vào khẩu phần ăn không chỉ cải thiện tỷ lệ sống mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng protein. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngành nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng. Đề xuất khẩu phần ăn với hàm lượng lysine hợp lý sẽ giúp người nuôi cá đạt được năng suất cao và hiệu quả kinh tế tốt hơn. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện cơ sở dữ liệu về nhu cầu dinh dưỡng của cá nâu, từ đó phát triển các chế độ ăn tối ưu cho các loài cá khác trong tương lai.

3.1 Kiến nghị cho nghiên cứu tiếp theo

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu về nhu cầu lysine cho cá nâu Scatophagus argus, cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu dinh dưỡng của cá. Các nghiên cứu này nên bao gồm việc khảo sát các điều kiện môi trường khác nhau, cũng như các loại thức ăn khác nhau để xác định ảnh hưởng của chúng đến nhu cầu lysine. Bên cạnh đó, việc phát triển các công thức thức ăn mới với hàm lượng lysine tối ưu sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trong nuôi trồng thủy sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghề nuôi trồng thủy sản lợ mặn đã trở thành ngành công nghiệp phát triển nhanh với giá trị kinh tế cao, đóng góp khoảng 7,4% sản lượng và 16,3% giá trị thủy sản nuôi trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, thủy sản chiếm khoảng 40% lượng protein động vật trong khẩu phần ăn, trong đó cá Nâu (Scatophagus argus) là loài có giá trị kinh tế quan trọng, phân bố chủ yếu ở vùng hạ lưu các sông Nam Bộ. Tuy nhiên, nghiên cứu về nhu cầu dinh dưỡng, đặc biệt là nhu cầu lysine – một acid amin thiết yếu – của cá Nâu còn rất hạn chế. Lysine đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích thèm ăn, thúc đẩy sinh trưởng, tăng sức đề kháng và hiệu quả sử dụng protein. Do đó, việc xác định nhu cầu lysine tối ưu trong khẩu phần thức ăn cho cá Nâu giai đoạn giống là cần thiết để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong nuôi trồng thủy sản.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của lysine trong khẩu phần đến các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ sống, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và hiệu quả sử dụng protein (PER) của cá Nâu giai đoạn giống. Nghiên cứu được thực hiện trong 8 tuần tại Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Nuôi trồng Thủy sản – Viện Nghiên cứu và Phát triển, Trường Đại học Nông Lâm Huế, với các mức lysine khác nhau trong khẩu phần. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu lysine cho cá Nâu, đề xuất khẩu phần ăn hợp lý nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nuôi, đồng thời giảm thiểu lãng phí thức ăn và ô nhiễm môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nhu cầu protein và acid amin thiết yếu là yếu tố quyết định sự phát triển và sinh trưởng của cá. Protein cung cấp nguyên liệu tạo mô, enzyme, hormone và năng lượng trao đổi, trong đó lysine là acid amin thiết yếu thường bị giới hạn trong khẩu phần thức ăn. Lysine có vai trò kích thích thèm ăn, thúc đẩy sinh trưởng, tăng sức đề kháng và hiệu quả sử dụng protein. Nhu cầu lysine của các loài cá thương phẩm dao động từ 4,1% đến 6,1% protein thô, tương đương khoảng 1,2% đến 2,1% trọng lượng khô thức ăn. Sự mất cân đối lysine và arginine trong khẩu phần có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và chuyển hóa protein.

Khung lý thuyết nghiên cứu dựa trên mô hình protein lý tưởng, trong đó lysine được xem là acid amin chuẩn để xác định nhu cầu các acid amin thiết yếu còn lại. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu lysine bao gồm đặc tính sinh học của cá, giai đoạn phát triển, môi trường nuôi (nhiệt độ, độ mặn, pH, oxy hòa tan), và thành phần khẩu phần thức ăn. Việc bổ sung acid amin kết tinh trong khẩu phần giúp cân bằng dinh dưỡng, nâng cao hiệu quả sử dụng protein và giảm lãng phí thức ăn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trong 8 tuần tại Trung tâm Nghiên cứu và Thực hành Nuôi trồng Thủy sản – Viện Nghiên cứu và Phát triển, Trường Đại học Nông Lâm Huế. Thí nghiệm bố trí theo thiết kế hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với 5 nghiệm thức tương ứng 5 mức lysine trong khẩu phần: 35, 40, 45, 50, 55 g/kg protein thô (CP), mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần. Cá giống có trọng lượng 7-11 g/con, chiều dài 5-7 cm được nuôi trong bể composite 4 m³, mật độ 20 con/bể.

Khẩu phần thức ăn có protein thô 35% và năng lượng thô 18,3 MJ/kg, được phối trộn từ bột cá, casein, gelatin, dextrin, cellulose, dầu cá, dầu thực vật, vitamin, khoáng chất và lysine tổng hợp. Hàm lượng lysine trong cá được phân tích là 43,6 g/kg CP, từ đó xây dựng các mức lysine thí nghiệm. Cá được cho ăn 2 lần/ngày, lượng thức ăn 5% trọng lượng thân.

Các yếu tố môi trường (nhiệt độ, pH, DO, NH3/NH4+, độ mặn) được đo 2 lần/tuần. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng (WG, SGR), hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), hiệu quả sử dụng protein (PER). Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel 2007 và SPSS 16.0, phân tích phương sai ANOVA, so sánh Tukey với mức ý nghĩa 95%. Nhu cầu lysine được xác định qua mô hình hồi quy bậc hai dựa trên tốc độ tăng trưởng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Yếu tố môi trường ổn định: Nhiệt độ nước dao động từ 25,59 đến 27,32°C, pH từ 7,0 đến 8,0, DO từ 3,05 đến 5,85 mg/l, độ mặn trung bình 21,32‰, NH3 thấp (0,019 mg/l). Các yếu tố này nằm trong ngưỡng thích hợp cho sinh trưởng cá Nâu, đảm bảo điều kiện nuôi thí nghiệm ổn định.

2. Ảnh hưởng lysine đến tỷ lệ sống: Tỷ lệ sống của cá Nâu giai đoạn giống duy trì cao trên 90% ở các mức lysine từ 40 đến 55 g/kg CP, thấp hơn ở mức 35 g/kg CP, cho thấy lysine ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe và khả năng sống sót của cá.

3. Ảnh hưởng lysine đến sinh trưởng: Tốc độ tăng trưởng đặc biệt (SGR) và tăng trọng (WG) tăng theo hàm lượng lysine trong khẩu phần, đạt cực đại ở mức 50 g lysine/kg CP. Ở mức này, SGR cao hơn khoảng 15% so với mức thấp nhất (35 g/kg CP), cho thấy nhu cầu lysine tối ưu giúp tối đa hóa tăng trưởng.

4. Ảnh hưởng lysine đến FCR và PER: Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) giảm và hiệu quả sử dụng protein (PER) tăng khi lysine tăng đến 50 g/kg CP, sau đó không cải thiện đáng kể. FCR giảm khoảng 12% và PER tăng 10% so với mức lysine thấp nhất, chứng tỏ lysine tối ưu nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và protein.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy lysine là acid amin giới hạn quan trọng trong khẩu phần thức ăn của cá Nâu giai đoạn giống, ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ sống, sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Mức lysine tối ưu khoảng 50 g/kg protein thô tương đồng với các nghiên cứu trên cá thương phẩm khác như cá Tra, cá Chép và cá Trắm cỏ, trong đó nhu cầu lysine dao động từ 40 đến 60 g/kg CP. Sự ổn định các yếu tố môi trường trong thí nghiệm giúp loại trừ ảnh hưởng ngoại cảnh, tập trung đánh giá chính xác tác động của lysine.

Biểu đồ hồi quy bậc hai thể hiện mối quan hệ parabol giữa hàm lượng lysine và tốc độ tăng trưởng, với điểm cực đại tại 50 g/kg CP, phù hợp với mô hình protein lý tưởng. So sánh với các nghiên cứu trước đây, mức lysine này giúp cân bằng dinh dưỡng, giảm thiểu sự đối kháng lysine-arginine và tăng cường chuyển hóa protein. Việc bổ sung lysine hợp lý không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường do thức ăn dư thừa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khẩu phần lysine tối ưu: Áp dụng mức lysine khoảng 50 g/kg protein thô trong khẩu phần thức ăn cho cá Nâu giai đoạn giống nhằm tối ưu hóa tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Thời gian áp dụng ngay trong giai đoạn giống để nâng cao tỷ lệ sống và năng suất.

2. Kiểm soát chất lượng thức ăn: Sử dụng nguyên liệu có thành phần acid amin cân đối, bổ sung lysine tổng hợp để đảm bảo khẩu phần cân đối, giảm thiểu lãng phí protein và chi phí thức ăn. Chủ thể thực hiện là các nhà sản xuất thức ăn và người nuôi.

3. Quản lý môi trường nuôi: Duy trì các yếu tố môi trường như nhiệt độ (25-28°C), pH (7-8), DO (>3 mg/l), độ mặn phù hợp (khoảng 20-22‰) để tạo điều kiện thuận lợi cho cá phát triển. Thực hiện kiểm tra định kỳ và điều chỉnh kịp thời.

4. Đào tạo và chuyển giao kỹ thuật: Tổ chức các khóa đào tạo cho người nuôi về dinh dưỡng cá Nâu, kỹ thuật phối trộn thức ăn và quản lý môi trường nuôi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian triển khai trong vòng 6 tháng đầu sau nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nuôi cá Nâu: Nắm bắt nhu cầu dinh dưỡng lysine để xây dựng khẩu phần thức ăn hợp lý, nâng cao tỷ lệ sống và tăng trưởng, giảm chi phí thức ăn.

2. Nhà sản xuất thức ăn thủy sản: Căn cứ vào kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm thức ăn có thành phần lysine tối ưu, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng đặc thù của cá Nâu.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên: Sử dụng dữ liệu làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về dinh dưỡng thủy sản, đặc biệt là acid amin thiết yếu trong nuôi cá nước lợ.

4. Cơ quan quản lý và phát triển thủy sản: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nuôi cá Nâu bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Lysine là gì và tại sao quan trọng với cá Nâu?
   Lysine là acid amin thiết yếu, không thể tổng hợp trong cơ thể cá, cần bổ sung qua thức ăn. Nó kích thích thèm ăn, thúc đẩy tăng trưởng, tăng sức đề kháng và hiệu quả sử dụng protein, giúp cá phát triển khỏe mạnh.

2. Nhu cầu lysine tối ưu cho cá Nâu giai đoạn giống là bao nhiêu?
   Nghiên cứu xác định nhu cầu lysine tối ưu khoảng 50 g/kg protein thô trong khẩu phần thức ăn, giúp đạt tốc độ tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn cao nhất.

3. Ảnh hưởng của lysine đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cá như thế nào?
   Lysine đủ giúp tăng tỷ lệ sống trên 90%, cải thiện tốc độ tăng trưởng đặc biệt (SGR) và tăng trọng (WG). Thiếu lysine làm giảm sức khỏe, tăng tỷ lệ chết và giảm hiệu quả sử dụng thức ăn.

4. Làm thế nào để bổ sung lysine trong khẩu phần thức ăn?
   Có thể bổ sung lysine bằng cách phối trộn nguyên liệu giàu lysine hoặc sử dụng lysine tổng hợp trong thức ăn viên, đảm bảo cân đối với các acid amin khác để tránh mất cân đối dinh dưỡng.

5. Các yếu tố môi trường nào ảnh hưởng đến nhu cầu lysine của cá?
   Nhiệt độ, độ mặn, pH, oxy hòa tan ảnh hưởng đến chuyển hóa và nhu cầu dinh dưỡng của cá. Môi trường ổn định giúp cá hấp thu và sử dụng lysine hiệu quả hơn, tăng trưởng tốt hơn.

Kết luận

• Lysine là acid amin thiết yếu và giới hạn quan trọng trong khẩu phần thức ăn của cá Nâu giai đoạn giống, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống, sinh trưởng và hiệu quả sử dụng protein.
• Nhu cầu lysine tối ưu được xác định là khoảng 50 g/kg protein thô, giúp tối đa hóa tốc độ tăng trưởng và giảm hệ số chuyển đổi thức ăn.
• Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH, DO và độ mặn được duy trì ổn định trong phạm vi thích hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho cá phát triển.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng khẩu phần thức ăn cân đối, nâng cao hiệu quả nuôi cá Nâu và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
• Đề xuất triển khai áp dụng khẩu phần lysine tối ưu trong nuôi cá Nâu, đồng thời đào tạo người nuôi và nhà sản xuất thức ăn nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Hãy áp dụng ngay các khuyến nghị từ nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả nuôi cá Nâu và phát triển bền vững ngành thủy sản nước lợ!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Nhu cầu protein và acid amin của cá 1. Vai trò của protein và acid amin Protein có vai trò là nguyên liệu tạo các mô và các sản phẩm, thành phần hoạt chất sinh học (enzyme, hormone.) thực hiện các chức năng vận chuyển (hemoglobin), cơ giới (collagen), bảo vệ (antibody), thông tin (protein thị giác) và cung cấp năng lượng (Trần Thị Thanh Hiền, 2004; Lại Văn Hùng, 2004; Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [4],[8],[17].

Với 1g protein sản sinh ra 4,5 kcal năng lượng trao đổi (ở cá). Cá là loại Aminotelic (thải amoniac) khác với động vật có vú là loại Ureotelic và chim là loại Uricotelic, đối với các loại này 1g protein chỉ cho 4 kcal năng lượng trao đổi (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17]. Vai trò dinh dưỡng của protein phụ thuộc vào thành phần và tỷ lệ các acid amin được phân giải từ quá trình tiêu hóa protein. Căn cứ vào khả năng tổng hợp, người ta phân acid amin thành 2 nhóm: acid amin thiết yếu (acid amin không thể thay thế) và acid amin không thiết yếu (acid amin có thế thay thế) (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17].

Giá trị dinh dưỡng của các protein trong thức ăn phụ thuộc chủ yếu vào thành phần acid amin của chúng. Đa số các nguyên liệu để sử dụng sản xuất thức ăn nuôi trồng thủy sản có khả năng tiêu hóa cao, đầy đủ các acid amin với tỷ lệ các acid amin cần thiết và không cần thiết là 1:1 (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17]. Nhu cầu acid amin của động vật nói chung liên quan chặt chẽ đến các thành phần acid amin trong các tổ chức mô của chúng.a của thức ăn protein chất lượng cao từ thực vật không có sự khác biệt so với protein từ động vật. Tuy nhiên protein từ thực vật thường thiếu hụt một hoặc một vài acid amin cần thiết.

Sự thiếu hụt này có thể khắc phục bằng cách phối hợp hai hay nhiều thức ăn protein khác nhau (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17]. Acid amin cũng đóng vai trò quan trọng, là chất chuyển hóa cho các quá trình trong cơ thể, dẫn truyền thần kinh, hormone (Trần Thị Thanh Hiền, 2009) [5]. Mỗi loại acid amin có chức năng và tính chất đặc trưng riêng của chúng. Có loại là chất kích thích sinh trưởng cho động vật nuôi, làm chống lành các vết thương, tăng sức đề kháng, có loại là nguyên liệu để tạo ra đường.

Đối với động vật thủy sản thì mỗi loại acid amin thiết yếu có một vai trò và chức năng quan trọng khác nhau và được thể hiện bảng 1. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Bảng 1. Tính chất và chức năng của các acid amin thiết yếu Acid amin Tính chất và chức năng Người tìm thấy Kích thích thèm ăn, thúc đẩy sinh trưởng và phát Dressen( dục, làm chóng lành các vết thương, tăng sức đề Tìm xem bảng Lysine kháng với bệnh tật. này mà có được năm thì tốt quá) Trong quá trình trao đổi chất biến thành Tryptophan threonine, phenylalanine có quan hệ mật thiết với Hopkins và Kole vitamin B6.

Có tác dụng ngăn gan nhiễm mỡ, làm cho sự Methionine chuyển hóa của mỡ bình thường, nâng cao chức Muler năng hoạt động của gan… Trong quá trình trao đổi chất, đầu tiên nó chuyển Leucine dịch thành NH4 sau đó thành enzym A tạo thành Braconno đạm của tế bào và huyết tương. Hợp thành vật chất đặc biệt ở trong gan, có tác Histidine dụng như enzym, làm giãn nở huyết quản tăng Kossel và Hedin cường tính thẩm thấu huyết quản. Giống như leucine là nguyên liệu tạo thành Isoleucine đường, tiến hành các phản ứng men trong gan, Kossel và Hedin thận, tim. Nguyên liệu để tạo ra đường, rất cần thiết cho hệ Schuleser và Valine thần kinh.

Bacinesi Tạo thành đạm trong cơ thể, nguyên liệu tạo Schuleser và Phenylalanine thành chất tuyến giáp trạng, chất tuyến thượng Bacinesi thận. Có thể chuyển hóa thành tyrosine. Arginine Rất cần thiết cho sinh trưởng và phát dục. Hedin Phòng chống tác dụng gan nhiễm mỡ.

Zenlinski và Threonine Sadikov Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 (Nguồn Võ Thị Cúc Hoa, 1997) [7] Một số acid amin thiết yếu như lysine, tryptophan, arginine có chức phận là yếu tố phát triển và rất cần cho tôm cá đang lớn. Lysine, tryptophan, methionine, là bộ 3 acid amin đặc biệt được chú ý khi đánh giá giá trị dinh dưỡng protein thức ăn tôm cá (A´ lvaro, 2009) [27]. Nhu cầu protein của cá Protein là thành phần hóa học chủ yếu của ĐVTS, chiếm khoảng 60-75% khối lượng khô của cơ thể (Trần Thị Thanh Hiền, 2004) [4]. Cá đòi hỏi các protein cho duy trì và tăng trưởng.

Nhu cầu duy trì ở cá cao hơn động vật có vú. Cá hồi 100g có nhu cầu protein duy trì là 52,1mg/ ngày ở 10oC; 69,3 mg/ngày ở 15oC; 97,7 mg/ngày ở 20oC. Nhu cầu protein sản xuất (tăng trưởng) cao hơn động vật có vú 4 lần, gà 2 lần tùy thuộc vào loài, tính biệt, tuổi, khối lượng, khối lượng, mật độ, môi trường và khẩu phần thức ăn của cá. Do bị những yếu tố trên chi phối nên khó có được một hướng dẫn chung về protein cho cả kỳ sinh trưởng của cá (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17].2 là những kết quả nghiên cứu về nhu cầu protein của một số loài cá giai đoạn giống (các thí nghiệm xác định nhu cầu protein của cá thường làm trên cá giống có khối lượng từ 50 -100g) Bảng 1.

Nhu cầu protein trong khẩu phần thức ăn một số loài cá giai đoạn juvenile (%) Tỷ lệ protein khẩu phần Loài (giai đoạn juvenile) (%) Cá hồi Atlantic 45 Cá da trơn 32-36 Cá chép 31-38 Cá trắm cỏ 41-43 Cá hồi vân (Rainbow trout) 40 Cá lóc 52 Cá rô phi 30-34 Cá chình Nhật 44,5 Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 (Nguồn: Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17] Bảng 1. Nhu cầu protein của một số loài cá (%) KL Protein tối Loài cá Nguồn protein Tác giả (g) ưu (%) Cá nheo Mỹ 7 Protein trứng gà 32-36 Garling,1976 I. punctatus 69 Bột thịt, bột huyết, 26-32 Robinson,1999 bột xương Cá trê trắng 0.1 Bột cá + đậu nành 30 Chuapoehu, 1987 C. batrachus Cá trê phi 40 Casein+Arg, Met.

Theo Lee và Putnam (1973) nếu thức ăn không cung cấp đủ nhu cầu protein cho cá sẽ dẫn đến cá chậm lớn, ngừng tăng trưởng hoặc giảm trọng lượng. Ngược lại, nếu protein trong thức ăn dư thừa, vượt quá nhu cầu thì chỉ một phần được sử dụng để tạo protein mới, phần còn lại sẽ chuyển sang dạng năng lượng và cá sẽ bài tiết amonia nhiều, điều này sẽ làm lãng phí thức ăn, tăng giá thành thức ăn không cần thiết. Hơn nữa, Page và Adrew (1973) cho rằng, do động vật thủy sản có khả năng sử dụng năng lượng biến dưỡng từ nguồn protein trong thức ăn nên nhu cầu protein của chúng có khả năng giảm khi mức năng lượng trong thức ăn tăng lên. Nhưng nếu thức ăn quá giàu năng lượng thì sẽ hạn chế sự tiêu thụ thức ăn của động vật thủy sản vì chúng sẽ ngưng bắt mồi khi thỏa mãn nhu cầu năng lượng (Trần Thị Thanh Hiền, 2004) [4].

Nhu cầu acid amin của cá Nhu cầu acid amin được nghiên cứu trên 30 loài cá và một số động vật giáp xác và thủy sinh, người ta xác định được 10 loại acid amin thiết yếu gồm: arginine, Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 histidine, isoleucine, leucine, lysine, methionine, phenylalanine, threonine, tryptophan và valine (Vũ Duy Giảng, 2006; Trần Thị Thanh Hiền, 2004) [3],[4]. Nhu cầu acid amin của một số loài cá Axit amin Nhu cầu (g/100g protein) Arginine 3,3 – 5,9 Histidine 1,3- 2,1 Isoleucine 2,0- 4,0 Leucine 2,8- 5,3 Lysine 4,1 – 6,1 Methionine 2,2 -6,5 Phenylalanine 5,0 -6,5 Threonine 2,0 – 4,0 Tryptophan 0,3 – 1,4 Valine 2,3 -4,0 (Nguồn: Lê Anh Tuấn, 2006) [25] Nghiên cứu đầu tiên trên cá chình Nhật Bản (Anguilla japonica) cho thấy, cá chình cũng cần 10 acid amin thiết yếu như các động vật trên cạn. Ở các loài cá và tôm khác như: cá Chép, cá da trơn, cá Rô phi, cá Hồi, tôm Sú và tôm thẻ chân trắng đều cần 10 acid amin thiết yếu. Như vậy, cá cũng như các động vật trên cạn và một số động vật không xương sống, không có khả năng sinh tổng hợp một số acid amin (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17].

Do đó sự mất cân đối acid amin sẽ dẫn đến lãng phí acid amin. Thiếu cũng như thừa bất kỳ acid amin nào thì đều làm giảm hiệu quả sử dụng protein (Lại Văn Hùng, 2004; Lê Thanh Hùng, 2008; Lê Anh Tuấn, 2006) [8], [9], [25]. * Nhu cầu arginine: Nhu cầu arginine của cá nước mặn thấp hơn cá nước ngọt. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 Cá hồi có nhu cầu arginine cao nhất khoảng 60% của protein thức ăn.

Nếu thức ăn có 40% protein thì nhu cầu arginine trong thức ăn là: 60% x 40% = 2,4%. Nhu cầu arginine còn bị ảnh hưởng bởi độ mặn của môi trường. Nhìn chung khi nhiệt độ tăng lên thì nhu cầu protein cũng như các nhu cầu acid amin cũng tăng (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17]. Nhu cầu Arginine trong chế độ ăn của cá hồi vân được đánh giá dựa trên 8 mức phân loại lượng arginine (1-2,4% với bước nhảy 0,2%) hoặc cấp độ khác nhau của lysine (0,8; 2,0 và 3,0%).

Với chế độ ăn thực nghiệm được sử dụng như trên, nghiên cứu kết luận rằng yêu cầu arginine có thể được đáp ứng bởi một tổng nguồn cung thực phẩm có chứa arginine 1,2%. Ở mức độ cao hơn của việc bổ sung arginine, mức độ của chế độ ăn lysine phải trên 2,0% trong khẩu phần ăn (Kaushik, 1988) [63]. * Nhu cầu histidine: Nhu cầu histidine của nhiều loài cá được nghiên cứu nằm trong khoảng từ 1,3 - 2,1% của protein. Wilson và ctv (1980) đã cho thấy hàm lượng histidine tự do trong huyết tương của cá da trơn tăng lên khi sử dụng thức ăn giàu histidine và hàm lượng này được duy trì một cách ổn định ở mức cao hơn so với hàm lượng histidine trong thức ăn (Lê Đức Ngoan và ctv, 2008) [17].

Một thử nghiệm đánh giá tốc độ tăng trưởng trong 8 tuần đã được tiến hành để xác định nhu cầu histidine trong khẩu phần ăn của cá Chép Ấn Độ Cirrhinus mrigala giai đoạn giống (chiều dài 4,22 ± 0,45 cm; trọng lượng 0,61 ± 0,08 g; n ¼ 40). Khẩu phần ăn 40% protein với mức độ phân loại của L-histidine (2,5; 5,0; 7,5; 10,0; 12,5 và 15,0 g.