Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Ổn Định Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Các nhân tố ảnh hưởng đến đến sự ổn định tài chính của ngân hàng thương mại tại việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thụy Minh Châu
• Người hướng dẫn: TS. Vương Thị Hương Giang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Ổn Định Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu của nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm về tính ổn định tài chính
• 2.2. Đo lường tính ổn định tài chính
• 2.3. Lý thuyết các nhân tố tác động đến sự ổn định của ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Lý thuyết triển vọng
• 2.3.2. Lý thuyết rủi ro đạo đức
• 2.3.3. Lý thuyết lợi thế kinh tế theo vi mô
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH, DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Giải thích các biến và các giả thuyết trong nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.7. Mô hình ước lượng
• 3.7.1. Mô hình GLS
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến số trong mô hình nghiên cứu
• 4.2. Phân tích ma trận tương quan mô hình nghiên cứu
• 4.3. Tương quan giữa các biến độc lập với nhau và kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Kết quả ước lượng
• 4.4.1. So sánh mô hình Pooled OLS và FEM
• 4.4.2. So sánh mô hình FEM và REM
• 4.4.3. Kiểm định những khuyết tật của mô hình REM
• 4.4.4. Kết quả mô hình GLS
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ CÁC ĐỀ XUẤT
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH MẪU NGHIÊN CỨU GỒM 27 NGÂN HÀNG
• PHỤ LỤC 2: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Ổn Định Tài Chính NHTM

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, vai trò của ngân hàng thương mại (NHTM) ngày càng được đề cao. Tại Việt Nam, NHTM đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân thông qua các dịch vụ tài chính và cho vay, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19. Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp kích thích kinh tế, như các chương trình hỗ trợ tín dụng và giảm lãi suất. Tuy nhiên, suy thoái kinh tế do đại dịch đã gây ra những lo ngại về chất lượng tài sản của các NHTM, khi doanh nghiệp đối mặt với gián đoạn và khó khăn tài chính. Điều này tạo ra thách thức trong việc quản lý nợ xấu (NPL) và duy trì chất lượng tài sản. Các cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát an toàn vốn, thanh khoản và quản lý rủi ro để đảm bảo sự ổn định trước các biến động tiềm ẩn. Chính phủ cũng xem xét cải cách pháp lý để ngăn ngừa rủi ro hệ thống và bảo vệ quyền lợi của người dân. Do đó, việc đánh giá sự ổn định của hệ thống NHTM tại Việt Nam trở nên vô cùng quan trọng. Sự hiểu biết sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định này là chìa khóa để xây dựng các chiến lược và chính sách hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của ổn định tài chính ngân hàng trong kinh tế

Sự ổn định tài chính của các NHTM là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Khi ngân hàng hoạt động ổn định, nguồn vốn được luân chuyển hiệu quả, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm. Ngược lại, sự bất ổn của hệ thống ngân hàng có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính, gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của NHTM là vô cùng quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời.

1.2. Ảnh hưởng của biến động kinh tế vĩ mô đến ngân hàng thương mại

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ giá hối đoái có tác động trực tiếp đến hoạt động của NHTM. Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị tài sản của ngân hàng và tăng chi phí hoạt động. Tăng trưởng kinh tế chậm lại có thể làm giảm nhu cầu tín dụng và tăng rủi ro nợ xấu. Biến động tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận từ các hoạt động ngoại tệ. Do đó, việc quản lý rủi ro kinh tế vĩ mô là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính của NHTM.

II. Rủi Ro Nợ Xấu Thách Thức Lớn Với Ổn Định Tài Chính NHTM

Một trong những thách thức lớn nhất đối với sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam là vấn đề nợ xấu (NPL). Nợ xấu làm suy giảm lợi nhuận, làm giảm vốn chủ sở hữu và ảnh hưởng đến khả năng cho vay của ngân hàng. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, các doanh nghiệp và cá nhân có thể gặp khó khăn trong việc trả nợ, dẫn đến tăng nợ xấu. Việc quản lý và xử lý nợ xấu hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Các cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát và yêu cầu các ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro để giảm thiểu tác động của nợ xấu. Tuy nhiên, việc xử lý nợ xấu vẫn còn gặp nhiều khó khăn do các quy định pháp lý chưa hoàn thiện và thị trường mua bán nợ còn hạn chế.

2.1. Tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời của ngân hàng

Nợ xấu trực tiếp làm giảm khả năng sinh lời (ROA, ROE) của ngân hàng. Khi nợ xấu tăng lên, ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận trước thuế. Ngoài ra, ngân hàng cũng phải chịu chi phí quản lý và xử lý nợ xấu, làm giảm lợi nhuận sau thuế. Do đó, việc kiểm soát và giảm thiểu nợ xấu là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.2. Giải pháp quản lý nợ xấu hiệu quả cho ngân hàng Việt Nam

Để quản lý nợ xấu hiệu quả, các ngân hàng cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Đầu tiên, cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng ngay từ khâu thẩm định và phê duyệt cho vay. Thứ hai, cần theo dõi sát sao tình hình tài chính của khách hàng và có biện pháp can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu khó khăn. Thứ ba, cần đẩy mạnh công tác thu hồi nợ và xử lý tài sản đảm bảo. Cuối cùng, cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến nợ xấu.

III. Quy Mô Ngân Hàng Ảnh Hưởng Đến Ổn Định Tài Chính Thế Nào

Quy mô của ngân hàng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính. Các ngân hàng lớn thường có khả năng đa dạng hóa hoạt động và chịu đựng các cú sốc tốt hơn so với các ngân hàng nhỏ. Tuy nhiên, các ngân hàng lớn cũng có thể gây ra rủi ro hệ thống lớn hơn nếu gặp khó khăn. Theo tài liệu nghiên cứu, quy mô ngân hàng (SIZE) là một trong những yếu tố tác động đáng kể đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Việc quản lý quy mô hiệu quả, bao gồm kiểm soát tăng trưởng tín dụng và đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn, là rất quan trọng để duy trì sự ổn định tài chính.

3.1. Mối liên hệ giữa quy mô ngân hàng và khả năng đa dạng hóa rủi ro

Các ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng đa dạng hóa hoạt động kinh doanh tốt hơn, từ đó giảm thiểu rủi ro tập trung vào một lĩnh vực hoặc một khách hàng cụ thể. Ví dụ, một ngân hàng lớn có thể cung cấp nhiều loại hình dịch vụ khác nhau như cho vay, đầu tư, thanh toán quốc tế, bảo hiểm,... Điều này giúp ngân hàng giảm thiểu tác động tiêu cực từ một sự kiện bất lợi xảy ra ở một lĩnh vực kinh doanh nhất định.

3.2. Rủi ro hệ thống từ các ngân hàng có quy mô quá lớn Too Big To Fail

Các ngân hàng có quy mô quá lớn (Too-Big-To-Fail) có thể tạo ra rủi ro hệ thống lớn hơn. Nếu một ngân hàng lớn gặp khó khăn, nó có thể gây ra hiệu ứng lan truyền đến các ngân hàng khác và toàn bộ hệ thống tài chính. Do đó, các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và quản lý rủi ro đối với các ngân hàng lớn để đảm bảo sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

3.3. Tác động của quy mô ngân hàng đến chi phí hoạt động và hiệu quả

Quy mô ngân hàng có thể ảnh hưởng đến chi phí hoạt động và hiệu quả. Một số nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng lớn có thể đạt được lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giúp giảm chi phí hoạt động trên mỗi đơn vị sản phẩm. Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác lại cho thấy rằng các ngân hàng quá lớn có thể gặp khó khăn trong việc quản lý và kiểm soát, dẫn đến tăng chi phí và giảm hiệu quả.

IV. Tăng Trưởng Tín Dụng Ảnh Hưởng Đến Ổn Định Tài Chính NHTM

Tăng trưởng tín dụng là một yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro cho sự ổn định tài chính của các NHTM. Tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến bong bóng tài sản, nợ xấu tăng và rủi ro hệ thống. Theo nghiên cứu, tăng trưởng cho vay (LG) là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý cần kiểm soát tăng trưởng tín dụng ở mức hợp lý và đảm bảo chất lượng tín dụng để duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

4.1. Rủi ro bong bóng tài sản do tăng trưởng tín dụng quá nóng

Tăng trưởng tín dụng quá nóng có thể dẫn đến bong bóng tài sản, đặc biệt là trên thị trường bất động sản và chứng khoán. Khi tín dụng tăng mạnh, giá tài sản có thể tăng quá cao so với giá trị thực, tạo ra bong bóng. Khi bong bóng vỡ, giá tài sản có thể giảm mạnh, gây thiệt hại lớn cho các ngân hàng và nhà đầu tư.

4.2. Giải pháp kiểm soát tăng trưởng tín dụng hợp lý và bền vững

Để kiểm soát tăng trưởng tín dụng hợp lý và bền vững, các cơ quan quản lý cần sử dụng đồng bộ nhiều công cụ. Đầu tiên, cần điều chỉnh chính sách tiền tệ để kiểm soát lượng tiền cung ứng và lãi suất. Thứ hai, cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động tín dụng của các ngân hàng. Thứ ba, cần áp dụng các biện pháp hạn chế tín dụng đối với các lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Cuối cùng, cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để giải quyết các vấn đề liên quan đến thị trường bất động sản và chứng khoán.

V. Vai Trò Vốn Chủ Sở Hữu Trong Ổn Định Tài Chính NHTM

Vốn chủ sở hữu là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự ổn định tài chính của các NHTM. Vốn chủ sở hữu đóng vai trò là lớp đệm để hấp thụ các khoản lỗ và bảo vệ người gửi tiền. Theo nghiên cứu, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EA) là một trong những yếu tố ảnh hưởng tích cực đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý cần yêu cầu các ngân hàng duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu ở mức cao và tăng cường giám sát việc tuân thủ các quy định về an toàn vốn.

5.1. Tác động của tỷ lệ vốn chủ sở hữu đến khả năng chống chịu rủi ro

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao giúp ngân hàng có khả năng chống chịu rủi ro tốt hơn. Khi ngân hàng gặp lỗ, vốn chủ sở hữu sẽ được sử dụng để bù đắp các khoản lỗ này. Nếu vốn chủ sở hữu không đủ, ngân hàng có thể phá sản, gây thiệt hại cho người gửi tiền và toàn bộ hệ thống tài chính.

5.2. Quy định về tỷ lệ an toàn vốn CAR và tầm quan trọng của Basel III

Các quy định về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) là một phần quan trọng của hệ thống quản lý rủi ro trong ngành ngân hàng. Basel III là một bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản lý rủi ro và an toàn vốn trong ngân hàng, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của các ngân hàng trước các cú sốc tài chính. Việc tuân thủ các quy định về CAR và Basel III là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định tài chính của các NHTM.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Ổn Định Tài Chính Ngân Hàng Tại VN

Để nâng cao sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, các ngân hàng và các doanh nghiệp. Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các ngân hàng, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý để quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Các ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng, quản lý nợ xấu và tuân thủ các quy định về an toàn vốn. Các doanh nghiệp cần nâng cao hiệu quả hoạt động và quản lý tài chính để giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Theo nghiên cứu, biên lãi ròng (NIM), tỷ lệ tăng trưởng thu nhập sau thuế (EAT) và khả năng sinh lời (ROA) có tác động tích cực đến sự ổn định tài chính của các NHTM.

6.1. Đề xuất chính sách tăng cường giám sát và quản lý rủi ro ngân hàng

Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các ngân hàng, đặc biệt là hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro. Cần hoàn thiện khung pháp lý để quản lý rủi ro hiệu quả hơn, bao gồm các quy định về an toàn vốn, quản lý nợ xấu và xử lý khủng hoảng ngân hàng.

6.2. Khuyến nghị cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường vốn cho ngân hàng

Các ngân hàng cần cải thiện hiệu quả hoạt động bằng cách giảm chi phí, tăng doanh thu và nâng cao năng suất. Cần tăng cường vốn chủ sở hữu để tăng khả năng chống chịu rủi ro. Có thể thực hiện bằng cách phát hành cổ phiếu, giữ lại lợi nhuận hoặc tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày các vấn đề cơ bản để bắt đầu thực hiện bài nghiên cứu bao gồm lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu cùng các câu hỏi nghiên cứu và nghiên cứu trong khoảng phạm vi nào. Ngoài ra, nó còn cho biết mô hình mà tác giả sẽ lựa chọn để thực hiện bài nghiên cứu. Bố cục bài nghiên cứu cũng được tác giả trình bày rõ ràng trong chương này. Những vấn đề này là cần thiết để tác giả định hướng chính xác trong việc nghiên cứu ở các chương sau.

TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT 2. Cơ sở lý thuyết tính ổn định của ngân hàng thương mại 2. Khái niệm về tính ổn định tài chính của ngân hàng thương mại Theo Ngân hàng Thế giới (2023), một hệ thống tài chính được coi là ổn định khi nó có khả năng phân bổ hiệu quả các nguồn lực, có thể đánh giá và quản lý các rủi ro tài chính. Đồng thời giữ được mức việc làm gần với tỷ lệ tự nhiên của nền kinh tế và ngăn chặn các biến động giá tương đối của tài sản thực hoặc tài sản tài chính, nhằm đảm bảo sự ổn định của tiền tệ và mức việc làm.Trong một hệ thống tài chính ổn định, khả năng loại bỏ sự mất cân bằng tài chính phát sinh nội sinh hoặc do các sự kiện bất lợi và không lường trước được là quan trọng.

Sự ổn định này cần có khả năng hấp thụ các cú sốc chủ yếu thông qua các cơ chế tự điều chỉnh, ngăn chặn các sự kiện bất lợi có thể tác động xấu đối với nền kinh tế hoặc các hệ thống tài chính khác. Sự ổn định tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, bởi vì hầu hết các giao dịch trong nền kinh tế thực đều phụ thuộc và thông qua các hoạt động của hệ thống tài chính. Việc duy trì sự ổn định tài chính giúp bảo vệ nền kinh tế khỏi những biến động lớn và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển kinh tế bền vững. Theo các Ngân hàng Trung ương Châu Âu, ổn định tài chính là một trạng thái mà trong đó hệ thống tài chính (bao gồm các trung gian tài chính, thị trường và hạ tầng tài chính), có khả năng chống đỡ các rủi ro xuất phát từ sự mất cân đối tài chính.

Mục tiêu của trạng thái này là giảm khả năng sụp đổ của các trung gian tài chính, từ đó giảm tác động tiêu cực lên quá trình phân bổ tiết kiệm và đầu tư. Điều này giúp duy trì sự ổn định trong hệ thống tài chính và ngăn chặn các ảnh hưởng tiêu cực lên việc phân phối tài nguyên kinh tế. Ổn định tài chính được đánh giá dựa trên khả năng của hệ thống tài chính trong việc chống đỡ và giảm thiểu các tác động tiêu cực do sự mất cân đối tài chính gây ra. Điều này làm tăng khả năng chống đỡ 9 của hệ thống tài chính trước các biến cố và giúp duy trì sự cân bằng trong quá trình quản lý tiền tệ và tài chính.

Đo lường tính ổn định tài chính Hiện nay, đã có nhiều tài liệu sử dụng đa dạng các đại lượng dùng để đo lường tính ổn định tài chính, với mục đích đánh giá mức độ ổn định của các tổ chức tài chính, đặc biệt là ngân hàng. Như Berger & cọng sự (2009) đã sử dụng tỷ lệ VCSH trên tổng tài sản như môt chỉ số chấp nhận rủi ro. Họ cho rằng vốn hóa cao có thể bù đắp được những hậu quả tiêu cực mà rủi ro tín dụng đem đến so với rủi ro tổng thể của một tổ chức tài chính. Hay theo Segoviano & Goodhart (2009), họ đã phát triển ba đại lượng quan trọng nhằm đánh giá tính ổn định của ngân hàng.

Các đại lượng này bao gồm: Xác suất kết hợp cho kiệt quệ tài chính, Chỉ số ổn định ngân hàng, và Ma trận kiệt quệ phụ thuộc. Ngoài ra, tỷ lệ tài sản lưu động so với tiền gửi và nguồn vốn ngắn hạn cũng được Beck & cộng sự (2013) sử dụng để đánh giá mức độ nhạy cảm trong hoạt động rút tiền của ngân hàng và nó cũng được chọn làm đại diện cho sự ổn định tài chính. Ngoài ra, có một chỉ số được các nhà nghiên cứu sử dụng rộng rãi là Z-score, được gọi là Hệ số khả năng vỡ nợ, nó dại diện cho tính ổn định của các ngân hàng. Chỉ số này đã từng xuất hiện trong nhiều bài nghiên cứu của Čihák & Hesse (2008), Kaffash et al.

(2017), Noman et al. (2017) và Bilgin et al. Và đây cũng là chỉ số được tác giả lựa chọn để đại diện cho tính ổn định của chủ đề nghiên cứu. Z- score tập trung vào hệ số vỡ nợ, nghĩa là rủi ro mà ngân hàng gặp phải khi hết vốn dự trữ.

Theo Altman (1068), có thể tận dụng mô hình Z-score để dự đoán các vấn đề liên quan đến quản lý tài chính. Bằng cách sử dụng mô hình này, có thể dự báo được các khía cạnh của rủi ro tài chính, từ đó ra các quyết định kịp thời nhằm giải quyết các vấn đề phát sinh, ngăn chặn nguy cơ một tổ chức tài chính đối mặt với tình trạng phá sản. Z-score được ước lượng bằng công thức sau: ��� + �/� Z-score = �(���) 10 Với ROA là tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản. E/A là tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên trổng tài sản.

�(���) là độ lệch chuẩn của ROA ngân hàng. Lý thuyết các nhân tố tác động đến sự ổn định của ngân hàng thương mại 2. Lý thuyết triển vọng Theo lý thuyết triển vọng của Kahneman & Tversky (1979), yếu tố tâm lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình đưa ra quyết định về việc chấp nhận rủi ro đối với mục tiêu lợi nhuận. Lý thuyết này đề xuất rằng các nhà đầu tư, thường có xu hướng ưa thích các lựa chọn đầu tư có ít sự mất mát hơn, mặc dù kỳ vọng về lợi nhuận giữa các lựa chọn có thể là như nhau.

Best & Grauer (2016) lập luận rằng sợ hãi về sự mất mát là đặc điểm chính của lý thuyết triển vọng. Thực tế cho thấy các nhà đầu tư thường nhạy cảm với thua lỗ hơn là lãi nhận được, phản ánh mong muốn tránh thua lỗ lớn hơn so với việc kiếm được lợi nhuận tương tự (Trichilli, et al. Điều này dẫn đến một phản ứng tiêu cực vượt quá phản ứng tích cực khi đối mặt với lợi nhuận. Do đó, theo lý thuyết này, có sự hỗ trợ cho một mối quan hệ tích cực giữa khả năng sinh lời của ngân hàng và sự ổn định tài chính.

Các ngân hàng có khả năng sinh lời cao thường hoạt động hiệu quả và đem về lợi nhuận tốt, từ đó giảm khả năng tham gia vào các hoạt động mang tính rủi ro cao và tăng cường sự ổn định tài chính. Lý thuyết triển vọng cũng ủng hộ mối quan hệ tích cực giữa tăng trưởng kinh tế và ổn định tài chính, vì trong môi trường vĩ mô phát triển, các ngân hàng có thể hoạt động trơn tru và hạn chế khả năng đối mặt với các rủi ro bên ngoài, giảm khả năng tham gia vào các hoạt động rủi ro cao. Ngược lại, khi tăng trưởng kinh tế thấp, các ngân hàng có thể chịu rủi ro lớn hơn vì kỳ vọng đạt được lợi nhuận cao hơn để bù đắp các khoản lỗ tiềm ẩn (Bouheni & Hasnaoui, 2017). Lý thuyết rủi ro đạo đức 11 Jensen & Meckling (1976) đã đề xuất rằng có hai loại vấn đề về rủi ro đạo đức gây ra hành vi không đúng mực đạo đức trong ngân hàng.

Một trong những vấn đề đó là trục lợi quản lý, xuất phát khi các nhà quản lý theo đuổi lợi ích cá nhân của họ bằng cách đầu tư vào "các dự án cá nhân" hoặc thông qua việc giám sát không chặt chẽ các khoản vay. Vấn đề rủi ro đạo đức khác phát sinh từ xung đột lợi ích giữa ngân hàng và người gửi tiền, khi ngân hàng muốn thực hiện các khoản vay rủi ro với hy vọng lợi nhuận cao, nhưng cuối cùng chuyển rủi ro lên người gửi tiền. Cả hai vấn đề này xuất phát từ hậu quả của thông tin bất cân xứng, khi người gửi tiền không biết về các hoạt động của ngân hàng, dẫn đến rủi ro mất tiền khi ngân hàng phá sản. Theo Jensen & Meckling (1976), cả hai vấn đề này đều dẫn đến tốc độ tăng trưởng cho vay cao hơn và số lượng nợ xấu lớn hơn.

Một trong những biểu hiện của các vấn đề đạo đức là chấp nhận rủi ro quá mức trong hoạt động cho vay, được thể hiện qua sự tăng trưởng nhanh chóng của hoạt động tín dụng (Zhang, et al. Foos & cộng sự (2010) cho rằng tăng trưởng cho vay là biểu hiện của sự gia tăng rủi ro trong các ngân hàng. Sobarsyah (2020) chỉ ra rằng cho vay quá mức tăng nguy cơ rủi ro tín dụng, và điều này phản ánh rủi ro đạo đức khi các nhà quản lý ngân hàng chấp nhận các khoản cho vay rủi ro hơn so với quy định, đặc biệt là đối với các ngân hàng có quy mô lớn. Do đó, dựa trên giả thuyết về rủi ro đạo đức, có thể kỳ vọng một mối quan hệ ngược chiều giữa tốc độ tăng trưởng cho vay và sự ổn định tải chính của các Ngân hàng thương mại.

Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô Mối quan hệ giữa quy mô và sự ổn định tài chính là một chủ đề quan trọng trong các cuộc tranh luận về vấn đề nghiên cứu các chính sách, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Theo lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô, ngân hàng lớn hơn có thể tận dụng khả năng phân bổ chi phí cố định của họ, như chi phí cơ sở hạ tầng công nghệ, tuân thủ quy định và chi phí hành chính, dựa trên lợi ích từ khách hàng hoặc quy mô tài sản lớn hơn. Hiệu quả chi phí có thể tăng lên, dẫn đến 12 chi phí trung bình trên mỗi khách hàng hoặc đơn vị hoạt động thấp hơn, từ đó nâng cao hiệu suất chi phí. Chi phí thấp có thể tạo ra một vùng đệm chống lại suy thoái kinh tế hoặc các cú sốc bất ngờ, cũng như tăng cường sự ổn định của các ngân hàng có quy mô lớn.

Những ngân hàng này cũng có khả năng đầu tư nhiều hơn vào các hệ thống, công nghệ và quản lý rủi ro chuyên sâu. Những tài nguyên này giúp họ đánh giá, giám sát và quản lý rủi ro tốt hơn trong các hoạt động của mình.