Khóa luận: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, vai trò của ngân hàng thương mại (NHTM) ngày… 97 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng TP Hồ Chí Minh · 2024.

• Tác giả: Nguyễn Thụy Minh Châu
• Người hướng dẫn: TS. Vương Thị Hương Giang
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Ổn Định Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu của nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm về tính ổn định tài chính
• 2.2. Đo lường tính ổn định tài chính
• 2.3. Lý thuyết các nhân tố tác động đến sự ổn định của ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Lý thuyết triển vọng
• 2.3.2. Lý thuyết rủi ro đạo đức
• 2.3.3. Lý thuyết lợi thế kinh tế theo vi mô
• 2.4. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Các nghiên cứu ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH, DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Giải thích các biến và các giả thuyết trong nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.7. Mô hình ước lượng
• 3.7.1. Mô hình GLS
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến số trong mô hình nghiên cứu
• 4.2. Phân tích ma trận tương quan mô hình nghiên cứu
• 4.3. Tương quan giữa các biến độc lập với nhau và kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Kết quả ước lượng
• 4.4.1. So sánh mô hình Pooled OLS và FEM
• 4.4.2. So sánh mô hình FEM và REM
• 4.4.3. Kiểm định những khuyết tật của mô hình REM
• 4.4.4. Kết quả mô hình GLS
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ CÁC ĐỀ XUẤT
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH MẪU NGHIÊN CỨU GỒM 27 NGÂN HÀNG
• PHỤ LỤC 2: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Ổn Định Tài Chính NHTM

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đầy biến động, vai trò của ngân hàng thương mại (NHTM) ngày càng được đề cao. Tại Việt Nam, NHTM đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân thông qua các dịch vụ tài chính và cho vay, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19. Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp kích thích kinh tế, như các chương trình hỗ trợ tín dụng và giảm lãi suất. Tuy nhiên, suy thoái kinh tế do đại dịch đã gây ra những lo ngại về chất lượng tài sản của các NHTM, khi doanh nghiệp đối mặt với gián đoạn và khó khăn tài chính. Điều này tạo ra thách thức trong việc quản lý nợ xấu (NPL) và duy trì chất lượng tài sản. Các cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát an toàn vốn, thanh khoản và quản lý rủi ro để đảm bảo sự ổn định trước các biến động tiềm ẩn. Chính phủ cũng xem xét cải cách pháp lý để ngăn ngừa rủi ro hệ thống và bảo vệ quyền lợi của người dân. Do đó, việc đánh giá sự ổn định của hệ thống NHTM tại Việt Nam trở nên vô cùng quan trọng. Sự hiểu biết sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định này là chìa khóa để xây dựng các chiến lược và chính sách hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của ổn định tài chính ngân hàng trong kinh tế

Sự ổn định tài chính của các NHTM là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Khi ngân hàng hoạt động ổn định, nguồn vốn được luân chuyển hiệu quả, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm. Ngược lại, sự bất ổn của hệ thống ngân hàng có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính, gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của NHTM là vô cùng quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời.

1.2. Ảnh hưởng của biến động kinh tế vĩ mô đến ngân hàng thương mại

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ giá hối đoái có tác động trực tiếp đến hoạt động của NHTM. Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị tài sản của ngân hàng và tăng chi phí hoạt động. Tăng trưởng kinh tế chậm lại có thể làm giảm nhu cầu tín dụng và tăng rủi ro nợ xấu. Biến động tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận từ các hoạt động ngoại tệ. Do đó, việc quản lý rủi ro kinh tế vĩ mô là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định tài chính của NHTM.

II. Rủi Ro Nợ Xấu Thách Thức Lớn Với Ổn Định Tài Chính NHTM

Một trong những thách thức lớn nhất đối với sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam là vấn đề nợ xấu (NPL). Nợ xấu làm suy giảm lợi nhuận, làm giảm vốn chủ sở hữu và ảnh hưởng đến khả năng cho vay của ngân hàng. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, các doanh nghiệp và cá nhân có thể gặp khó khăn trong việc trả nợ, dẫn đến tăng nợ xấu. Việc quản lý và xử lý nợ xấu hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Các cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát và yêu cầu các ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro để giảm thiểu tác động của nợ xấu. Tuy nhiên, việc xử lý nợ xấu vẫn còn gặp nhiều khó khăn do các quy định pháp lý chưa hoàn thiện và thị trường mua bán nợ còn hạn chế.

2.1. Tác động của nợ xấu đến khả năng sinh lời của ngân hàng

Nợ xấu trực tiếp làm giảm khả năng sinh lời (ROA, ROE) của ngân hàng. Khi nợ xấu tăng lên, ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận trước thuế. Ngoài ra, ngân hàng cũng phải chịu chi phí quản lý và xử lý nợ xấu, làm giảm lợi nhuận sau thuế. Do đó, việc kiểm soát và giảm thiểu nợ xấu là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.2. Giải pháp quản lý nợ xấu hiệu quả cho ngân hàng Việt Nam

Để quản lý nợ xấu hiệu quả, các ngân hàng cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Đầu tiên, cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng ngay từ khâu thẩm định và phê duyệt cho vay. Thứ hai, cần theo dõi sát sao tình hình tài chính của khách hàng và có biện pháp can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu khó khăn. Thứ ba, cần đẩy mạnh công tác thu hồi nợ và xử lý tài sản đảm bảo. Cuối cùng, cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến nợ xấu.

III. Quy Mô Ngân Hàng Ảnh Hưởng Đến Ổn Định Tài Chính Thế Nào

Quy mô của ngân hàng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính. Các ngân hàng lớn thường có khả năng đa dạng hóa hoạt động và chịu đựng các cú sốc tốt hơn so với các ngân hàng nhỏ. Tuy nhiên, các ngân hàng lớn cũng có thể gây ra rủi ro hệ thống lớn hơn nếu gặp khó khăn. Theo tài liệu nghiên cứu, quy mô ngân hàng (SIZE) là một trong những yếu tố tác động đáng kể đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Việc quản lý quy mô hiệu quả, bao gồm kiểm soát tăng trưởng tín dụng và đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn, là rất quan trọng để duy trì sự ổn định tài chính.

3.1. Mối liên hệ giữa quy mô ngân hàng và khả năng đa dạng hóa rủi ro

Các ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng đa dạng hóa hoạt động kinh doanh tốt hơn, từ đó giảm thiểu rủi ro tập trung vào một lĩnh vực hoặc một khách hàng cụ thể. Ví dụ, một ngân hàng lớn có thể cung cấp nhiều loại hình dịch vụ khác nhau như cho vay, đầu tư, thanh toán quốc tế, bảo hiểm,... Điều này giúp ngân hàng giảm thiểu tác động tiêu cực từ một sự kiện bất lợi xảy ra ở một lĩnh vực kinh doanh nhất định.

3.2. Rủi ro hệ thống từ các ngân hàng có quy mô quá lớn Too Big To Fail

Các ngân hàng có quy mô quá lớn (Too-Big-To-Fail) có thể tạo ra rủi ro hệ thống lớn hơn. Nếu một ngân hàng lớn gặp khó khăn, nó có thể gây ra hiệu ứng lan truyền đến các ngân hàng khác và toàn bộ hệ thống tài chính. Do đó, các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và quản lý rủi ro đối với các ngân hàng lớn để đảm bảo sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

3.3. Tác động của quy mô ngân hàng đến chi phí hoạt động và hiệu quả

Quy mô ngân hàng có thể ảnh hưởng đến chi phí hoạt động và hiệu quả. Một số nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng lớn có thể đạt được lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giúp giảm chi phí hoạt động trên mỗi đơn vị sản phẩm. Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác lại cho thấy rằng các ngân hàng quá lớn có thể gặp khó khăn trong việc quản lý và kiểm soát, dẫn đến tăng chi phí và giảm hiệu quả.

IV. Tăng Trưởng Tín Dụng Ảnh Hưởng Đến Ổn Định Tài Chính NHTM

Tăng trưởng tín dụng là một yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro cho sự ổn định tài chính của các NHTM. Tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể dẫn đến bong bóng tài sản, nợ xấu tăng và rủi ro hệ thống. Theo nghiên cứu, tăng trưởng cho vay (LG) là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý cần kiểm soát tăng trưởng tín dụng ở mức hợp lý và đảm bảo chất lượng tín dụng để duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

4.1. Rủi ro bong bóng tài sản do tăng trưởng tín dụng quá nóng

Tăng trưởng tín dụng quá nóng có thể dẫn đến bong bóng tài sản, đặc biệt là trên thị trường bất động sản và chứng khoán. Khi tín dụng tăng mạnh, giá tài sản có thể tăng quá cao so với giá trị thực, tạo ra bong bóng. Khi bong bóng vỡ, giá tài sản có thể giảm mạnh, gây thiệt hại lớn cho các ngân hàng và nhà đầu tư.

4.2. Giải pháp kiểm soát tăng trưởng tín dụng hợp lý và bền vững

Để kiểm soát tăng trưởng tín dụng hợp lý và bền vững, các cơ quan quản lý cần sử dụng đồng bộ nhiều công cụ. Đầu tiên, cần điều chỉnh chính sách tiền tệ để kiểm soát lượng tiền cung ứng và lãi suất. Thứ hai, cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động tín dụng của các ngân hàng. Thứ ba, cần áp dụng các biện pháp hạn chế tín dụng đối với các lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Cuối cùng, cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để giải quyết các vấn đề liên quan đến thị trường bất động sản và chứng khoán.

V. Vai Trò Vốn Chủ Sở Hữu Trong Ổn Định Tài Chính NHTM

Vốn chủ sở hữu là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự ổn định tài chính của các NHTM. Vốn chủ sở hữu đóng vai trò là lớp đệm để hấp thụ các khoản lỗ và bảo vệ người gửi tiền. Theo nghiên cứu, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (EA) là một trong những yếu tố ảnh hưởng tích cực đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam. Các cơ quan quản lý cần yêu cầu các ngân hàng duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu ở mức cao và tăng cường giám sát việc tuân thủ các quy định về an toàn vốn.

5.1. Tác động của tỷ lệ vốn chủ sở hữu đến khả năng chống chịu rủi ro

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao giúp ngân hàng có khả năng chống chịu rủi ro tốt hơn. Khi ngân hàng gặp lỗ, vốn chủ sở hữu sẽ được sử dụng để bù đắp các khoản lỗ này. Nếu vốn chủ sở hữu không đủ, ngân hàng có thể phá sản, gây thiệt hại cho người gửi tiền và toàn bộ hệ thống tài chính.

5.2. Quy định về tỷ lệ an toàn vốn CAR và tầm quan trọng của Basel III

Các quy định về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) là một phần quan trọng của hệ thống quản lý rủi ro trong ngành ngân hàng. Basel III là một bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản lý rủi ro và an toàn vốn trong ngân hàng, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của các ngân hàng trước các cú sốc tài chính. Việc tuân thủ các quy định về CAR và Basel III là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định tài chính của các NHTM.

VI. Giải Pháp Nâng Cao Ổn Định Tài Chính Ngân Hàng Tại VN

Để nâng cao sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, các ngân hàng và các doanh nghiệp. Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các ngân hàng, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý để quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Các ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro tín dụng, quản lý nợ xấu và tuân thủ các quy định về an toàn vốn. Các doanh nghiệp cần nâng cao hiệu quả hoạt động và quản lý tài chính để giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Theo nghiên cứu, biên lãi ròng (NIM), tỷ lệ tăng trưởng thu nhập sau thuế (EAT) và khả năng sinh lời (ROA) có tác động tích cực đến sự ổn định tài chính của các NHTM.

6.1. Đề xuất chính sách tăng cường giám sát và quản lý rủi ro ngân hàng

Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm tra hoạt động của các ngân hàng, đặc biệt là hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro. Cần hoàn thiện khung pháp lý để quản lý rủi ro hiệu quả hơn, bao gồm các quy định về an toàn vốn, quản lý nợ xấu và xử lý khủng hoảng ngân hàng.

6.2. Khuyến nghị cải thiện hiệu quả hoạt động và tăng cường vốn cho ngân hàng

Các ngân hàng cần cải thiện hiệu quả hoạt động bằng cách giảm chi phí, tăng doanh thu và nâng cao năng suất. Cần tăng cường vốn chủ sở hữu để tăng khả năng chống chịu rủi ro. Có thể thực hiện bằng cách phát hành cổ phiếu, giữ lại lợi nhuận hoặc tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống kinh tế của một quốc gia, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò huyết mạch trong việc cung ứng dịch vụ tài chính, lưu chuyển dòng vốn và hỗ trợ các doanh nghiệp cũng như cá nhân phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh. Tại Việt Nam, sau giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008 và đặc biệt là đợt bùng phát của đại dịch Covid-19, nhiều chính sách kích thích kinh tế đã được Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước triển khai như mở rộng chương trình tín dụng, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và hạ lãi suất. Tuy nhiên, tình trạng suy thoái kéo dài đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về chất lượng tài sản, nguy cơ gia tăng nợ xấu (NPL) và sự xáo trộn thanh khoản trong toàn hệ thống ngân hàng. Trước bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế sâu rộng kèm theo rủi ro tiềm ẩn, việc xác định và đo lường các nhân tố tác động đến sự ổn định tài chính của hệ thống NHTM trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý và các tổ chức tín dụng.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu tổng quát: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam trong giai đoạn 2010–2022, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm gia tăng tính ổn định cho hệ thống ngân hàng.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất: Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam.
   • Thứ hai: Phân tích mức độ và chiều hướng tác động của các nhân tố này đến sự ổn định tài chính của các NHTM.
   • Thứ ba: Đưa ra các hàm ý chính sách và giải pháp phù hợp nhằm nâng cao mức độ ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam?
2. Tác động của các nhân tố này đến sự ổn định tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam diễn ra như thế nào?
3. Các hàm ý chính sách nào là phù hợp để gia tăng mức độ ổn định tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố vi mô (nội tại ngân hàng) và vĩ mô tác động đến sự ổn định tài chính của các NHTM tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Mẫu nghiên cứu gồm 27 NHTM tại Việt Nam đã niêm yết trên ba sàn giao dịch chứng khoán gồm HOSE, HNX và UPCoM, đảm bảo tính minh bạch và chuẩn hóa của báo cáo tài chính công khai.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 13 năm, từ năm 2010 đến năm 2022. Đây là giai đoạn nền kinh tế trải qua chu kỳ phục hồi sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008, sau đó chịu tác động từ đại dịch Covid-19 (2021) và bước vào chu kỳ phục hồi kinh tế (2022).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Nghiên cứu vận dụng các khái niệm và lý thuyết kinh tế – tài chính sau để thiết lập giả thuyết nghiên cứu:

• Khái niệm ổn định tài chính: Dựa trên định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (World Bank, 2023) và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), ổn định tài chính là trạng thái mà hệ thống tài chính có năng lực phân bổ hiệu quả nguồn lực, chống đỡ và hấp thụ các cú sốc rủi ro xuất phát từ sự mất cân đối tài chính nội sinh hoặc ngoại sinh, ngăn chặn nguy cơ sụp đổ của các trung gian tài chính.
• Đo lường ổn định tài chính bằng chỉ số Z-score: Kế thừa nghiên cứu của Čihák & Hesse (2008), Altman (1968), Kaffash et al. (2017), chỉ số $Z\text{-score}$ (hệ số khả năng vỡ nợ) được chọn làm biến phụ thuộc đo lường mức độ ổn định tài chính của ngân hàng: $$\text{Z-score} = \frac{\text{ROA} + \text{E/A}}{\sigma(\text{ROA})}$$ Trong đó, $\text{ROA}$ là tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản, $\text{E/A}$ là tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, và $\sigma(\text{ROA})$ là độ lệch chuẩn của ROA. Chỉ số $Z\text{-score}$ càng cao phản ánh xác suất vỡ nợ của ngân hàng càng thấp, tức mức độ ổn định tài chính càng lớn.
• Lý thuyết triển vọng (Prospect Theory): Của Kahneman & Tversky (1979), giải thích tâm lý né tránh tổn thất của nhà quản trị; ngân hàng có khả năng sinh lời tốt và hoạt động trong môi trường kinh tế tăng trưởng có xu hướng hạn chế tham gia vào các tài sản rủi ro quá mức, từ đó củng cố sự ổn định tài chính.
• Lý thuyết rủi ro đạo đức (Moral Hazard Theory): Của Jensen & Meckling (1976), Foos et al. (2010), Sobarsyah (2020), chỉ ra xung đột lợi ích và tình trạng thông tin bất cân xứng khiến các nhà quản lý mở rộng tín dụng quá mức và nới lỏng chuẩn cho vay, dẫn đến tích tụ nợ xấu và đe dọa sự an toàn hệ thống.
• Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô (Economies of Scale): Của De Jonghe et al. (2010), Shim (2013), phân tích cách các ngân hàng quy mô lớn tối ưu hóa chi phí cố định, đầu tư vào hệ thống kiểm soát rủi ro hiện đại, tạo bộ đệm chống đỡ khủng hoảng tốt hơn các ngân hàng nhỏ.

Mô hình hồi quy thực nghiệm

Phương trình hồi quy đa biến có dạng: $$\text{Z-score}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{NPL}{i,t} + \beta_2 \text{EAT}{i,t} + \beta_3 \text{LG}{i,t} + \beta_4 \text{ROE}{i,t} + \beta_5 \text{GDP}{i,t} + \beta_6 \text{INF}{i,t} + \beta_7 \text{NIM}{i,t} + \beta_8 \text{SIZE}{i,t} + \beta_9 \text{EA}{i,t} + \varepsilon_{i,t}$$

Ký hiệu biến	Tên biến và định nghĩa	Cách đo lường / Công thức	Kỳ vọng dấu
Z-score	Biến phụ thuộc: Hệ số nguy cơ phá sản	$(\text{ROA} + \text{E/A}) / \sigma(\text{ROA})$	—
NPL	Tỷ lệ nợ xấu (Rủi ro tín dụng)	$(\text{Nợ xấu} / \text{Tổng cho vay khách hàng}) \times 100%$	$(-)$ (H1)
EAT	Tỷ lệ tăng trưởng thu nhập sau thuế	$(\text{LNST}t - \text{LNST}{t-1}) / \text{LNST}_{t-1}$	$(+)$ (H2)
LG	Tăng trưởng cho vay (Tín dụng)	$%$ thay đổi dư nợ cho vay qua các năm	$(-)$ (H3)
ROE	Khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu	$\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Vốn chủ sở hữu}$	$(+)$ (H4)
GDP	Tốc độ tăng trưởng kinh tế vĩ mô	Tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm (%)	$(+)$ (H5)
INF	Tỷ lệ lạm phát	Tỷ lệ lạm phát hàng năm (%)	$(+)$ (H6)
NIM	Biên lãi ròng	$\text{Thu nhập lãi thuần} / \text{Tổng tài sản sinh lãi}$	$(+)$ (H7)
SIZE	Quy mô ngân hàng	$\ln(\text{Tổng tài sản})$	$(+)$ (H8)
EA	Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$ (H9)

Phương pháp nghiên cứu và quy trình xử lý dữ liệu

• Dữ liệu nghiên cứu: Dữ liệu thứ cấp dạng bảng cân bằng/không cân bằng thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, báo cáo thường niên của 27 NHTM Việt Nam giai đoạn 2010–2022; số liệu vĩ mô (GDP, Lạm phát) lấy từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank).
• Quy trình kinh tế lượng:
  1. Thống kê mô tả và phân tích ma trận tương quan giữa các biến.
  2. Kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) để kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến.
  3. Ước lượng các mô hình dữ liệu bảng: Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM), và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
  4. Thực hiện kiểm định F (so sánh Pooled OLS và FEM) và kiểm định Hausman (so sánh FEM và REM).
  5. Kiểm định các khuyết tật mô hình (hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan).
  6. Sử dụng phương pháp Bình phương bé nhất tổng quát (GLS - Generalized Least Squares) để khắc phục triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, đưa ra kết quả ước lượng vững.
• Công cụ hỗ trợ: Microsoft Excel và phần mềm kinh tế lượng Stata 17.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU

Chương 1 thiết lập khung định hướng cho toàn bộ khóa luận:

• Phân tích bối cảnh tài chính hậu Covid-19 và những áp lực lên chất lượng tài sản ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
• Xác định hệ thống 3 mục tiêu tổng quát/cụ thể và 3 câu hỏi nghiên cứu tương ứng.
• Giới hạn không gian tại 27 NHTM niêm yết trên sàn HOSE, HNX, UPCoM và phạm vi thời gian 13 năm (2010–2022).
• Trình bày sơ lược phương pháp nghiên cứu định lượng, nguồn dữ liệu từ báo cáo kiểm toán và World Bank, cũng như bố cục 5 chương của bài khóa luận.

CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT

Chương 2 tập trung tổng hợp hệ thống lý thuyết và lược khảo tài liệu:

• Trình bày các định nghĩa về ổn định tài chính và phương pháp đo lường thông qua chỉ số $Z\text{-score}$.
• Khái quát 3 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết triển vọng (Kahneman & Tversky, 1979), Lý thuyết rủi ro đạo đức (Jensen & Meckling, 1976), và Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô.
• Lược khảo các công trình trong nước (Lê Ngọc Quỳnh Anh & cộng sự, 2020; Nguyen & cộng sự, 2017; Pham & cộng sự, 2021; Võ Xuân Vinh & Mai Xuân Đức, 2020) và công trình quốc tế (Elnahass et al., 2021; Ozili, 2018; Chai et al., 2022; Ghenimi et al., 2017).
• Tổng hợp bảng các biến ảnh hưởng và dấu kỳ vọng lý thuyết làm căn cứ cho việc xây dựng mô hình.

CHƯƠNG 3. MÔ HÌNH, DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 chi tiết hóa thiết kế nghiên cứu:

• Thiết lập quy trình nghiên cứu gồm 10 bước chuẩn hóa từ khâu xác định vấn đề, thu thập số liệu đến ước lượng và đề xuất giải pháp.
• Định nghĩa biến phụ thuộc ($Z\text{-score}$) cùng 9 biến độc lập (NPL, EAT, LG, ROE, GDP, INF, NIM, SIZE, EA), trình bày chi tiết công thức toán học và thiết lập 9 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H9.
• Trình bày cơ sở lý thuyết của các kỹ thuật kinh tế lượng: kiểm định VIF, mô hình hồi quy Pooled OLS, FEM, REM và kỹ thuật ước lượng mô hình GLS nhằm xử lý khuyết tật dữ liệu bảng.

CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 4 công bố kết quả xử lý dữ liệu trên Stata 17 và thảo luận thực nghiệm:

• Thống kê mô tả (bảng 4.1):
  • Biến phụ thuộc $Z\text{-score}$ có giá trị trung bình là 3,215 (hoặc 3,2614), độ lệch chuẩn 4,9950, phản ánh sự phân hóa lớn về mức độ an toàn tài chính giữa các ngân hàng.
  • Biến quy mô ngân hàng ($\text{SIZE}$) có giá trị trung bình 18,5910, nhỏ nhất là 15,9227 và lớn nhất đạt trên 21.
  • Biến lạm phát ($\text{INF}$) trung bình đạt 5,31%, cao nhất năm 2011 là 18,58% và thấp nhất năm 2015 là 0,63%.
  • Tỷ suất sinh lời $\text{ROE}$ trung bình 9,9% (độ lệch chuẩn 8,x%), giá trị nhỏ nhất âm 82% (-0,82) và cao nhất là 26,82%.
  • Tăng trưởng $\text{GDP}$ trung bình đạt 5,88%, thấp nhất là 2,58% (năm 2021 do đại dịch Covid-19) và cao nhất đạt 8,02% (năm 2022).
  • Tỷ lệ nợ xấu ($\text{NPL}$) trung bình là 2,02%, nằm trong ngưỡng an toàn dưới 3% theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.
  • Biên lãi ròng ($\text{NIM}$) trung bình đạt 0,03 (3%); tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản ($\text{EA}$) có giá trị nhỏ nhất là 0,04.
  • Tăng trưởng lợi nhuận sau thuế ($\text{EAT}$) trung bình đạt 0,44 (dao động từ -9,x đến 12,33); tăng trưởng cho vay ($\text{LG}$) trung bình đạt 20,53% (cao nhất đạt 126%).
• Kiểm định đa cộng tuyến (bảng 4.2 & 4.3): Hệ số tương quan cao nhất giữa các cặp biến là 0,5656; chỉ số VIF của tất cả các biến đều nhỏ hơn 10 (VIF cao nhất là SIZE đạt 2,61; VIF trung bình toàn mô hình là 1,61), kết luận mô hình không gặp hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.
• Lựa chọn mô hình: So sánh Pooled OLS, FEM và REM qua kiểm định F và Hausman; sau khi phát hiện các khuyết tật về phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, tác giả áp dụng mô hình GLS để có ước lượng chính xác nhất.
• Thảo luận kết quả hồi quy GLS: Các biến có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự ổn định tài chính ($Z\text{-score}$) gồm: Tỷ lệ lạm phát (INF), Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), Biên lãi ròng (NIM), Tỷ lệ tăng trưởng thu nhập sau thuế (EAT), Khả năng sinh lời (ROE), và Quy mô ngân hàng (SIZE).

CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ CÁC ĐỀ XUẤT

Chương 5 tóm lược kết quả đạt được, đưa ra các khuyến nghị chính sách dựa trên các biến có ý nghĩa thống kê (tối ưu hóa quy mô, nâng cao chất lượng biên lãi ròng, kiểm soát chi phí hoạt động để tăng tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận sau thuế, nâng cao năng lực sinh lời ROE trong điều kiện vĩ mô biến động) và thẳng thắn chỉ ra các hạn chế nghiên cứu.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Dựa trên kết quả ước lượng từ mô hình GLS trên bộ dữ liệu 27 NHTM Việt Nam giai đoạn 2010–2022:

• Tăng trưởng kinh tế ($\text{GDP}$) và Lạm phát ($\text{INF}$) có tác động tích cực đến chỉ số $Z\text{-score}$, phản ánh rằng khi nền kinh tế vĩ mô tăng trưởng, các ngân hàng mở rộng hoạt động an toàn hơn; đồng thời trong điều kiện lạm phát được kiểm soát ở mức vừa phải (bình quân giai đoạn là 5,31%), các ngân hàng có khả năng điều chỉnh biên lãi suất danh nghĩa để duy trì ổn định.
• Các chỉ tiêu tài chính nội tại gồm Biên lãi ròng ($\text{NIM}$), Tốc độ tăng trưởng thu nhập sau thuế ($\text{EAT}$) và Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($\text{ROE}$) đều mang lại tác động cùng chiều rõ rệt đến sự ổn định tài chính, chứng minh rằng nâng cao hiệu quả sinh lời giúp ngân hàng tích lũy vốn tự có, gia tăng tấm đệm chống đỡ rủi ro.
• Quy mô ngân hàng ($\text{SIZE}$) tác động tích cực đến sự ổn định tài chính, ủng hộ Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô: các ngân hàng lớn có lợi thế về chi phí hoạt động, khả năng đa dạng hóa danh mục và đầu tư công nghệ quản trị rủi ro tốt hơn.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Đối với các nhà quản trị NHTM: Cần nâng cao năng lực quản trị tài chính, kiểm soát chặt chẽ biên lãi ròng NIM thông qua việc cơ cấu lại nguồn vốn huy động và danh mục tài sản sinh lãi; tập trung cải thiện hiệu quả sinh lời (ROE) và thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận sau thuế thực chất thay vì chạy theo tăng trưởng tín dụng nóng; tận dụng lợi thế quy mô để đầu tư vào chuyển đổi số và hệ thống quản trị rủi ro hiện đại.
• Đối với cơ quan quản lý (Ngân hàng Nhà nước): Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường giám sát an toàn vốn và các chỉ tiêu an toàn thanh khoản, duy trì tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ở mức an toàn dưới 3% theo đúng định hướng của Thông tư 22/2019/TT-NHNN.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt học thuật: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm vào hệ thống tài liệu nghiên cứu về các nhân tố vi mô và vĩ mô tác động đến chỉ số ổn định tài chính ($Z\text{-score}$) của hệ thống ngân hàng tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn và dữ liệu: Khắc phục hạn chế của các nghiên cứu trước (vốn sử dụng chuỗi dữ liệu cũ) bằng cách cập nhật bộ dữ liệu 13 năm (2010–2022) bao phủ trọn vẹn giai đoạn hậu khủng hoảng 2008 và biến động dịch bệnh Covid-19 (2020–2022) của 27 NHTM niêm yết trên cả 3 sàn HOSE, HNX, UPCoM, cung cấp cơ sở tin cậy cho việc hoạch định chính sách điều hành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về mẫu nghiên cứu: Khóa luận chỉ giới hạn khảo sát trên 27 NHTM đã niêm yết trên các sàn chứng khoán (HOSE, HNX, UPCoM). Mặc dù các ngân hàng này có tính minh bạch cao nhưng chưa bao phủ toàn bộ các ngân hàng thương mại cổ phần chưa niêm yết và ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam.
• Hạn chế về biến số: Mô hình nghiên cứu tập trung vào 9 biến số kinh tế vĩ mô và vi mô phổ biến; chưa tích hợp sâu các biến số về cấu trúc quản trị công ty, tỷ lệ sở hữu nước ngoài, sở hữu tập trung hoặc các rủi ro phi tài chính.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi mẫu nghiên cứu sang toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, kéo dài khung thời gian quan sát và bổ sung thêm các biến tương tác giữa rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng và cấu trúc sở hữu để đánh giá toàn diện hơn tính ổn định tài chính.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế học, Quản trị rủi ro tài chính khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp, luận văn hoặc đề tài nghiên cứu liên quan đến độ an toàn hệ thống ngân hàng.
• Các nội dung đáng tham khảo:
  • Quy trình 10 bước thực hiện nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm chuẩn tắc.
  • Phương pháp xây dựng và tính toán chỉ số $Z\text{-score}$ từ các chỉ tiêu báo cáo tài chính kiểm toán.
  • Các bước xử lý dữ liệu bảng từ Pooled OLS, FEM, REM qua kiểm định Hausman, kiểm định khuyết tật mô hình và phương pháp ước lượng GLS trên phần mềm Stata 17.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Biến phụ thuộc Z-score trong nghiên cứu được tính toán bằng công thức nào và mang ý nghĩa gì?

Biến phụ thuộc $Z\text{-score}$ được tính theo công thức: $$Z\text{-score} = \frac{\text{ROA} + \text{E/A}}{\sigma(\text{ROA})}$$ Trong đó $\text{ROA}$ là tỷ suất sinh lời trên tài sản, $\text{E/A}$ là tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, và $\sigma(\text{ROA})$ là độ lệch chuẩn của ROA. Chỉ số này đại diện cho hệ số khả năng vỡ nợ; giá trị Z-score càng lớn thể hiện ngân hàng có mức độ ổn định tài chính càng cao và xác suất cạn kiệt vốn dự trữ càng thấp.

2. Mẫu dữ liệu của khóa luận bao gồm những đối tượng nào và trong khoảng thời gian bao lâu?

Mẫu nghiên cứu gồm 27 ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã niêm yết trên ba sàn chứng khoán HOSE, HNX và UPCoM, với chuỗi dữ liệu thứ cấp kéo dài 13 năm, từ năm 2010 đến năm 2022 (tạo ra từ 345 đến 351 quan sát tùy biến số).

3. Tại sao tác giả lựa chọn mô hình GLS làm kết quả ước lượng cuối cùng?

Khi tiến hành hồi quy dữ liệu bảng với các mô hình Pooled OLS, FEM và REM, dữ liệu xuất hiện các khuyết tật thống kê gồm hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan. Mô hình GLS (Bình phương bé nhất tổng quát) được áp dụng để gán trọng số phù hợp cho các quan sát, khắc phục triệt để các khuyết tật trên và cung cấp các ước lượng hệ số hồi quy vững.

4. Kết quả thống kê mô tả về tỷ lệ nợ xấu (NPL) của các ngân hàng trong mẫu là bao nhiêu và có đáp ứng quy định không?

Tỷ lệ nợ xấu ($\text{NPL}$) trung bình của 27 NHTM trong giai đoạn 2010–2022 đạt 2,02%. Mức tỷ lệ này đạt ngưỡng an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Thông tư số 22/2019/TT-NHNN (yêu cầu các ngân hàng duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%).

5. Những nhân tố nào được chứng minh có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến sự ổn định tài chính của NHTM Việt Nam?

Thông qua mô hình ước lượng GLS, các nhân tố có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến sự ổn định tài chính ($Z\text{-score}$) của các NHTM Việt Nam gồm: Tỷ lệ lạm phát (INF), Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), Biên lãi ròng (NIM), Tỷ lệ tăng trưởng thu nhập sau thuế (EAT), Khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), và Quy mô ngân hàng (SIZE).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thụy Minh Châu đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm về tính ổn định tài chính của 27 ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2010–2022. Thông qua phương pháp ước lượng dữ liệu bảng GLS xử lý triệt để các khuyết tật mô hình, nghiên cứu đã lượng hóa thành công tác động tích cực của các nhân tố vi mô (SIZE, ROE, EAT, NIM) và vĩ mô (GDP, INF) đến chỉ số $Z\text{-score}$. Những phát hiện này cung cấp luận cứ thực nghiệm có giá trị giúp các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý ban hành các giải pháp nâng cao an toàn vốn và ổn định hệ thống tài chính trong bối cảnh mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày các vấn đề cơ bản để bắt đầu thực hiện bài nghiên cứu bao gồm lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu cùng các câu hỏi nghiên cứu và nghiên cứu trong khoảng phạm vi nào. Ngoài ra, nó còn cho biết mô hình mà tác giả sẽ lựa chọn để thực hiện bài nghiên cứu. Bố cục bài nghiên cứu cũng được tác giả trình bày rõ ràng trong chương này. Những vấn đề này là cần thiết để tác giả định hướng chính xác trong việc nghiên cứu ở các chương sau.

TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT 2. Cơ sở lý thuyết tính ổn định của ngân hàng thương mại 2. Khái niệm về tính ổn định tài chính của ngân hàng thương mại Theo Ngân hàng Thế giới (2023), một hệ thống tài chính được coi là ổn định khi nó có khả năng phân bổ hiệu quả các nguồn lực, có thể đánh giá và quản lý các rủi ro tài chính. Đồng thời giữ được mức việc làm gần với tỷ lệ tự nhiên của nền kinh tế và ngăn chặn các biến động giá tương đối của tài sản thực hoặc tài sản tài chính, nhằm đảm bảo sự ổn định của tiền tệ và mức việc làm.Trong một hệ thống tài chính ổn định, khả năng loại bỏ sự mất cân bằng tài chính phát sinh nội sinh hoặc do các sự kiện bất lợi và không lường trước được là quan trọng.

Sự ổn định này cần có khả năng hấp thụ các cú sốc chủ yếu thông qua các cơ chế tự điều chỉnh, ngăn chặn các sự kiện bất lợi có thể tác động xấu đối với nền kinh tế hoặc các hệ thống tài chính khác. Sự ổn định tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, bởi vì hầu hết các giao dịch trong nền kinh tế thực đều phụ thuộc và thông qua các hoạt động của hệ thống tài chính. Việc duy trì sự ổn định tài chính giúp bảo vệ nền kinh tế khỏi những biến động lớn và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển kinh tế bền vững. Theo các Ngân hàng Trung ương Châu Âu, ổn định tài chính là một trạng thái mà trong đó hệ thống tài chính (bao gồm các trung gian tài chính, thị trường và hạ tầng tài chính), có khả năng chống đỡ các rủi ro xuất phát từ sự mất cân đối tài chính.

Mục tiêu của trạng thái này là giảm khả năng sụp đổ của các trung gian tài chính, từ đó giảm tác động tiêu cực lên quá trình phân bổ tiết kiệm và đầu tư. Điều này giúp duy trì sự ổn định trong hệ thống tài chính và ngăn chặn các ảnh hưởng tiêu cực lên việc phân phối tài nguyên kinh tế. Ổn định tài chính được đánh giá dựa trên khả năng của hệ thống tài chính trong việc chống đỡ và giảm thiểu các tác động tiêu cực do sự mất cân đối tài chính gây ra. Điều này làm tăng khả năng chống đỡ 9 của hệ thống tài chính trước các biến cố và giúp duy trì sự cân bằng trong quá trình quản lý tiền tệ và tài chính.

Đo lường tính ổn định tài chính Hiện nay, đã có nhiều tài liệu sử dụng đa dạng các đại lượng dùng để đo lường tính ổn định tài chính, với mục đích đánh giá mức độ ổn định của các tổ chức tài chính, đặc biệt là ngân hàng. Như Berger & cọng sự (2009) đã sử dụng tỷ lệ VCSH trên tổng tài sản như môt chỉ số chấp nhận rủi ro. Họ cho rằng vốn hóa cao có thể bù đắp được những hậu quả tiêu cực mà rủi ro tín dụng đem đến so với rủi ro tổng thể của một tổ chức tài chính.