BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN THANH PHONG NHẬN DIỆN RỦI RO TÍN DỤNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NGĂN NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006 1 MUÏC LUÏC Trang Trang phuï bìa Lôøi cam ñoan Muïc luïc Danh muïc caùc chöõ vieát taét Lôøi môû ñaàu Chöông I : TOÅNG QUAN VEÀ TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG VAØ RUÛI RO TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG 1. Toång quan veà tín duïng ngaân haøng (TDNH). Nguoàn goác vaø quaù trình phaùt trieån cuûa hoaït ñoäng TDNH.
Chöùc naêng cuûa tín duïng ngaân haøng. Vai troø cuûa tín duïng ngaân haøng. Caùc hình thöùc tín duïng ngaân haøng. Nhaän dieän caùc loaïi ruûi ro trong hoaït ñoäng tín duïng NHTM.
Khaùi nieäm ruûi ro. Caùc loaïi ruûi ro. Ruûi ro thanh khoaûn. Ruûi ro laõi suaát.
Ruûi ro hoái ñoaùi. Ruûi ro tín duïng. Caùc nguyeân nhaân daãn ñeán ruûi ro. Ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc NHTM.
Khaùi nieäm ruûi ro tín duïng. Moät soá moâ hình ñeå ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng. Haäu quaû cuûa ruûi ro tín duïng .15 Keát luaän chöông I. 16 2 Chöông II : THÖÏC TRAÏNG RUÛI RO TÍN DUÏNG TAÏI CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TÆNH ÑOÀNG NAI.
Tình hình kinh teá xaõ hoäi .1 Toång quan veà tình hình kinh teá - xaõ hoäi giai ñoaïn 2000 - 2005.2 Hoaït ñoäng cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn. Thöïc traïng hoaït ñoäng vaø ruûi ro tín duïng cuaû caùc NHTM treân ñòa baøn Ñoàng Nai, giai ñoaïn 2001-2005 .1 Toång quan veà caùc NHTM treân ñòa baøn .1 Hoaït ñoäng cung caáp caùc saûn phaåm dòch vuï cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn. Tình hình huy ñoäng voán cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn .3 Tình hình hoaït ñoäng tín duïng cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn .4 Cô caáu dö nôï phaân theo ngaén haïn vaø trung daøi haïn .5 Cô caáu dö nôï theo thaønh phaàn kinh teá .6 Cô caáu dö nôï theo ngaønh kinh teá. Thöïc traïng NQH vaø caùc nguyeân nhaân gaây ra NQH cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn Haäu quaû cuûa ruûi ro tín duïng.1 NQH cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn (2001-2004) .2 NQH cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn (2005- 06/2006).
Nhaän dieän caùc nguyeân nhaân daãn ñeán ruûi ro tín duïng taïi caùc NHTM .1 Ruûi ro tín duïng töø phía NHTM.1Ruûi ro do vieäc xaây döïng vaø thöïc hieän chính sach cho vay khoâng hôïp lyù .2 Ruûi ro do cho vay khoâng tuaân thuû caùc quy ñònh veà tín duïng .3 Ruûi ro do heä thoáng kieåm tra kieåm soaùt noäi boä keùm hieäu quaû.4Ruûi ro do chuyeân moân ñaïo ñöùc cuûa caùn boä tín duïng.2Ruûi ro tín duïng töø phía khaùch haøng vay voán .3Ruûi ro tín duïng töø phía NHTM.1 Ruûi ro do möùc ñoä quaõn lyù cuûa NHNN treân ñòa baøn.2Ruûi ro do coù söï thay ñoåi cô cheá chính saùch nguyeân nhaân khaùc .42 Keát luaän chöông II. Chöông III: CAÙC GIAÛI PHAÙP NHAÈM HAÏN CHEÁ RUÛI RO TÍN DUÏNG TAÏI CAÙC NHTM TREÂN ÑÒA BAØN TÆNH ÑOÀNG NAI 3. Caùc giaûi phaùp ngaên ngöøa ruûi ro tín duïng töø phí NHTM. Xaây döïng chính saùch cho vay phuø hôïp.
Caân ñoái giöõa nguoàn voán vaø söû duïng voán. Xaây döïng tuaân thuû nghieâm ngaët quy trình cho vay. Tuaân thuû nghieâm ngaët coâng taùc kieåm tra kieåm soaùt khoaûn vay. Naâng cao coâng taùc thaåm ñònh.1 Khai thaùc hieäu quaû thoâng tin trong hoaït ñoäng tí duïng.2 Xaây döïng tieâu chí, phöông phaùp ñaùnh giaù thoáng nhaát .4 Xaây döïng phöông aùn giaûi quyeát nôï coù vaán ñe .5 Xaây döïng heä thoáng KTKS noäi boä vaø heä thoáng toâng ting phoøng ngöøa ruûi ro moät caùch hieäu quaû .1Xaây döïng heä thoáng KTKS noäi boä .2Xaây döïng heä thoáng thoâng tin phoøng ngöøa ruûi ro.6 Giaûi phaùp naâng cao chaát löôïng nguoàn nhaân löïc .7 Kieán nghò vôùi NHNN vaø chính phu .1 Ñoái vôùi NHNN 3.1 Naâng cao chaát löôïng quaûn lyù ñieàu haønh.2 Taêng cöôøng naâng cao coâng taùc thanh kieåm tra.3 Caûi tieán vaø naâng cao vai troø cuûa trung taâm thoâng tin TD.2 Ñoái vôùi chính phuû vaø caùc ban ngaønh.
62 4 Keát luaän CHÖÔNG I: TOÅNG QUAN VEÀ TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG VAØ RUÛI RO TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG 1.1 Toång quan veà tín duïng ngaân haøng 1.1 Nguoàn goác vaø quaù trình phaùt trieån cuaû hoaït ñoäng TDNH ÔÛ giai ñoaïn ñaàu cuaû neàn saûn xuaát haøng hoaù, khi maø qui moâ saûn xuaát coøn nhoû leõ, phöông thöùc thanh toaùn chöa phaùt trieån vaø ña daïng, haàu heát caùc giao dòch thöông maïi xuaát hieän trong giai ñoaïn naøy ñeàu ôû hình thöùc vaät ñoái vaät, caùc quan heä tín duïng coù phaùt sinh cuõng ôû hình thöùc hieän vaät hoaëc döôùi hình thöùc vay naëng laõi. Tieáp ñoù cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá haøng hoùa, nhaát laø söï phaùt trieån cuûa phöông thöùc saûn xuaát tö baûn chuû nghóa ñaõ taïo ñieàu kieän cho neàn saûn xuaát haøng hoaù phaùt trieån vöôït baäc. Ñieàu naøy ñoøi hoûi trong neàn kinh teá caàn phaûi coù nhöõng phöông thöùc thanh toaùn, hình thöùc tín duïng ña daïng vaø linh hoaït hôn môùi coù theå ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu ñieàu tieát vaø dòch chuyeån voán töø nôi thöøa ñeán nôi thieáu moät caùch kòp thôøi nhaèm ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu voán cuûa neàn saûn xuaát ñang phaùt trieån maïnh veà qui moâ vaø khoái löôïng. Töø ñoù, tín duïng hieän vaät ñöôïc thay theá baèng tín duïng hieän kim, cho vay naëng laõi ñöôïc thay baèng nhieàu loïai hình khaùc nhau nhö : Tín duïng ngaân haøng, Tín duïng nhaø nöôùc.
Hay noùi caùch khaùc TDNH ra ñôøi vaø phaùt trieån ñeå ñaùp öùng cho yeâu caàu phaùt trieån cuûa neàn kinh teá Tö baûn chuû nghóa. Quùa trình ñoù coù theå toùm löôïc nhö sau: - Khi saûn xuaát phaùt trieån, yeâu caàu veà voán taêng. Caùc nhaø tö baûn nhaän thaáy nhöõng maët haïn cheá töø vieäc ñi vay naëng laõi, cuõng nhö quan heä tín duïng thöông maïi (vay baèng hieän vaät) vöøa khoâng coù hieäu quaû vöøa khoâng ñaùp öùng ñöôïc qui moâ voán cho nhu caàu môû roäng saûn xuaát. Töø ñoù hoï lieân keát laïi ñeå taïo laäp neân nhöõng hieäp hoäi tín duïng nhaèm muïc ñích hoã trôï nhau veà voán trong kinh doanh.
Sau ñoù caùc hieäp hoäi tín duïng naøy môû roäng phaïm vi hoaït ñoäng, phaùt trieån caùc phöông 5 thöùc tín duïng môùi (chieát khaáu chöùng töø coù giaù, baûo laõnh.) phuø hôïp vôùi phöông thöùc saûn xuaát TBCN vaø daàn daàn hình thaønh neân caùc ngaân haøng, töø ñoù hoaït ñoäng tín duïng ngaân haøng coù ñieàu kieän phaùt trieån maïnh meõ. ¾ Khaùi nieäm veà tín duïng ngaân haøng Tín duïng ngaân haøng laø quan heä TD giöõa moät beân laø ngaân haøng vôùi moät beân laø caùc toå chöùc, caù nhaân trong xaõ hoäi. Luaät caùc toå chöùc tín duïng Vieät Nam qui ñònh “Caáp tín duïng laø vieäc toå chöùc tín duïng thoaû thuaän ñeå khaùch haøng söû duïng moät khoaûn tieàn vôùi nguyeân taéc hoaøn traû baèng caùc nghieäp vuï cho vay, chieát khaáu, cho thueâ taøi chính, baûo laõnh ngaân haøng vaø caùc nghieäp vuï khaùc” • Muïc ñích cuûa TDNHTM - Ñaùp öùng nhu caàu voán cho SXKD, phuïc vuï ñôøi soáng - Ñaùp öùng moät phaàn voán cho caùc döï aùn ñaàu tö vaø saûn xuaát kinh doanh Töø ñoù taïo ñieàu kieän ñeå thuùc ñaåy hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh trong neàn kinh teá ¾ Baín cháút kinh tãú cuía TDNH Tín duïng laø quan heä giao dòch giöõa hai chuû theå, trong ñoù moät beân chuyeån giao tieàn hoaëc taøi saûn cho beân kia söû duïng trong thôøi gian nhaát ñònh, ñoàng thôøi beân nhaän tieàn hoaëc taøi saûn cam keát seõ hoaøn traû theo thôøi haïn ñaõ thoaû thuaän thoâng thöông giaù trò hoaøn traû lôùn hôn giaù trò khi nhaän ( phaàn lôùn hôn ñoù goïi laø lôïi töùc tín duïng) Quan heä tín duïng maø moät beân laø ngaân haøng goïi laø tín duïng ngaân haøng (TDNH). Caùc ngaân haøng khi tham gia vaøo quan heä tín duïng theå hieän döôùi hai tö caùch : Ngaân haøng ñoùng vai troø thuï traùi goïi laø hoaït ñoäng ñi vay, Ngaân haøng ñoùng vai troø traùi chuû goïi laø hoaït ñoäng cho vay.2 Chöùc naêng cuûa tín duïng ngaân haøng - Taäp trung vaø phaân phoái laïi voán tieàn teä treân cô sôû coù hoaøn traû 6 + Chöùc naêng taäp trung voán tieàn teä: Nhôø hoaït ñoäng cuûa heä thoáng TDNH maø caùc nguoàn tieàn teä nhaøn roãi trong xaõ hoäi, bao goàm tieàn trong daân cö, caùc toå chöùc kinh teá, ñoaøn theå.
ñöôïc taäp trung laïi ( qua coâng taùc huy ñoäng voán) + Chöùc naêng phaân phoái voán tieàn teä: Töø caùc nguoàn voán ñöôïc taäp trung, noù seõ ñöôïc söû duïng chuyeån hoùa thaønh caùc nguoàn voán phuïc vuï cho nhu caàu saûn xuaát vaø löu thoâng haøng hoaù, vaø nhu caàu tieâu duøng cho toaøn xaõ hoäi. Vì vieäc taäp trung vaø phaân phoái voán ñeàu thöïc hieän theo nguyeân taéc hoaøn traû neân TDNH coù taùc duïng gia taêng söï thu huùt voán vaø kích thích, kieåm tra vieäc söû duïng voán coù hieäu quaû. - Tieát kieäm tieàn maët vaø chi phí löu thoâng cho xaõ hoäi. + Hoaït ñoäng TDNH ñieàu kieän cho söï ra ñôøi cuûa caùc coâng cuï löu thoâng tín duïng nhö thöông phieáu, kyø phieáu, caùc loaïi sec, caùc loaïi phöông tieän thanh toùn hieän ñaïi nhö theû tín duïng, theû thanh toaùn.
cho pheùp thay theá soá löôïng lôùn tieàn maët trong löu thoâng , giaûm ñöôïc chi phí in aán vaø baûo quaûn tieàn. + Hoaït ñoäng TDNH huy ñoäng ñöôïc caùc nguoàn voán nhaøn roåi trong xaõ hoäi söõ duïng cho caùc nhu caàu saûn xuaát kinh doanh. Beân caïnh ñoù noù thuùc ñaåy vieäc söû duïng caùc phöông tieän thanh toaùn qua ngaân haøng - Chöùc naêng phaûn aùnh vaø kieåm soaùt hoaït ñoäng kinh teá Söï vaän ñoäng cuûa voán TDNH veà nguyeân taéc luoân gaén lieàn vôùi söï vaän ñoäng cuûa vaät tö haøng hoaù, gaén lieàn vôùi hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa caùc doanh nghieäp vì vaäy qua ñoù TDNH khoâng nhöõng laø taám göông phaûn aùnh hoaït ñoäng kinh teá maø coøn thoâng qua ñoù thöïc hieän vieäc kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng ñoù nhaèm phaùt hieän vaø ñieàu chænh caùc hoaït ñoäng ñoù theo ñuùng quy ñònh phaùp luaät, traùnh tieâu cöïc laõng phí 1.3 Vai troø cuûa tín duïng Ngaân haøng - Tín duïng goùp phaàn thuùc ñaåy saûn xuaát vaø löu thoâng haøng hoaù phaùt trieån 7 Tröôùc heát TDNH laø nguoàn cung öùng voán cho caùc doanh nhieäp, caùc toå chöùc kinh teá, ñoàng thôøi hoã trôï cho nhu caàu tieâu duøng cuûa caùc caù nhaân trong xaõ hoäi vaø söï thieáu huït taïm thôøi cuûa ngaân saùch. Trong quaù trình saûn xuaát kinh doanh, do ñaëc ñieåm cuûa chu kyø luaân chuyeån voán saûn xuaát kinh doanh, söï khoâng truøng khôùp giöõa saûn xuaát vaø tieâu thuï haøng hoaù, daãn ñeán trong neàn kinh teá luoân xaûy ra tröôøng hôïp coù thôøi ñieåm doanh nghieäp naøy thöøa voán vaø doanh nghieäp khaùc laïi thieáu voán vaø ngöôïc laïi.