Nghiên Cứu Nguyên Tắc Bình Đẳng Doanh Nghiệp Trong Pháp Luật Việt Nam

Khám phá nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam qua luận văn thạc sĩ, phân tích và đánh giá các quy định hiện hành.

• Tác giả: Han Tấn Đô
• Người hướng dẫn: TS. C Í Minh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Nguyên Tắc Bình Đẳng Doanh Nghiệp Trong Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Lịch sử tồn tại nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam
• 1.2.1. Giai đoạn trước 1990
• 1.2.1.1. Thời kỳ Pháp thuộc
• 1.2.1.2. Miền Nam – Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa
• 1.2.1.3. Miền Bắc – Xây dựng Xã hội Chủ nghĩa (đến năm 1975)
• 1.2.1.4. Đất nước thống nhất cho đến trước khi đổi mới kinh tế
• 1.2.2. Giai đoạn 07/2015 đến nay
• 1.3. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong luật quốc tế
• 1.3.1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong WTO
• 1.3.2. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong Hiệp định thương mại tự do (FTA)
• 1.3.2.1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA)
• 1.3.2.2. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong Hiệp định đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA)
• 1.3.3. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật các nước
• 1.3.3.1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức
• 1.3.3.2. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Hợp chủng quốc Hoa Kỳ
• 1.4. Tổng kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG DOANH NGHIỆP TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 2.1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong Luật Doanh nghiệp
• 2.1.1. Nội dung cơ bản quyền bình đẳng doanh nghiệp trong Luật Doanh nghiệp
• 2.1.1.1. Bình đẳng lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh
• 2.1.1.2. Bình đẳng đăng ký ngành, nghề kinh doanh
• 2.1.1.3. Bình đẳng trong quá trình hoạt động
• 2.1.2. Thực tiễn nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong Luật Doanh nghiệp
• 2.1.2.1. Bất bình đẳng lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh
• 2.1.2.2. Bất bình đẳng đăng ký ngành, nghề kinh doanh
• 2.1.2.3. Bất bình đẳng trong quá trình hoạt động
• 2.2. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong luật chuyên ngành
• 2.2.1. Luật Đất đai
• 2.2.2. Luật Kinh doanh bất động sản
• 2.2.3. Luật Kế toán Luật Kiểm toán độc lập
• 2.3. Tổng kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN NGUYÊN TẮC BÌNH ĐẲNG DOANH NGHIỆP TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 3.1. Nguyên nhân gây bất bình đẳng doanh nghiệp
• 3.1.1. Nguyên nhân từ phía Nhà nước
• 3.1.1.1. Pháp luật chưa bảo đảm nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp
• 3.1.1.2. Năng lực của cán bộ, công chức và đạo đức công vụ chưa bảo đảm nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp
• 3.1.1.3. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức xã hội, cá nhân để bảo đảm bình đẳng doanh nghiệp chưa đồng bộ
• 3.1.2. Nguyên nhân từ phía doanh nghiệp
• 3.1.2.1. Chưa xây dựng văn hóa doanh nghiệp
• 3.1.2.2. Chưa có biện pháp giáo dục liêm chính
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam
• 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện về lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện quy định ngành, nghề kinh doanh
• 3.2.3. Giải pháp hoàn thiện bình đẳng doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh
• 3.3. Tổng kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp

Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam là một trong những yếu tố quan trọng đảm bảo sự công bằng trong hoạt động kinh doanh. Nguyên tắc này được quy định trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật liên quan, nhằm bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp không phân biệt hình thức sở hữu. Theo đó, mọi doanh nghiệp đều có quyền bình đẳng trong việc lựa chọn hình thức tổ chức, đăng ký ngành nghề và hoạt động kinh doanh. Điều này không chỉ tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng mà còn thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thực thi nguyên tắc này vẫn còn nhiều hạn chế, dẫn đến sự bất bình đẳng trong hoạt động của các doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm về bình đẳng doanh nghiệp

Khái niệm bình đẳng doanh nghiệp được hiểu là sự đối xử công bằng giữa các doanh nghiệp trong cùng một lĩnh vực hoạt động. Điều này có nghĩa là không có doanh nghiệp nào bị phân biệt đối xử trong việc tiếp cận các nguồn lực, cơ hội kinh doanh và các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Nguyên tắc này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp mà còn góp phần tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, khuyến khích sự cạnh tranh và đổi mới sáng tạo. Theo pháp luật doanh nghiệp, mọi doanh nghiệp đều có quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật, điều này thể hiện rõ ràng trong các quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2014.

II. Lịch sử hình thành nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp

Lịch sử hình thành nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Từ thời kỳ trước 1990, doanh nghiệp nhà nước được ưu tiên và bảo vệ, trong khi các doanh nghiệp tư nhân gặp nhiều khó khăn. Sau khi Việt Nam thực hiện chính sách đổi mới, nguyên tắc bình đẳng trong kinh doanh được khẳng định và phát triển mạnh mẽ. Các văn bản pháp luật đã dần dần điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi cho tất cả các thành phần kinh tế. Tuy nhiên, sự thực thi nguyên tắc này vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc áp dụng các quy định pháp luật cho các doanh nghiệp khác nhau. Điều này dẫn đến sự cần thiết phải cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật để bảo đảm nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp được thực hiện một cách hiệu quả.

2.1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong các giai đoạn lịch sử

Trong giai đoạn trước 1990, doanh nghiệp nhà nước chiếm ưu thế và được Nhà nước bảo vệ một cách tuyệt đối. Tuy nhiên, sau khi thực hiện chính sách đổi mới, doanh nghiệp tư nhân bắt đầu được công nhận và phát triển. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp được ghi nhận trong các văn bản pháp luật, đặc biệt là trong Luật Doanh nghiệp năm 2014. Điều này thể hiện sự chuyển mình trong tư duy quản lý kinh tế của Nhà nước, từ việc bảo vệ một thành phần kinh tế duy nhất sang việc tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng cho tất cả các doanh nghiệp.

III. Thực tiễn áp dụng nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp

Thực tiễn áp dụng nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có các quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều bất cập. Các doanh nghiệp tư nhân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng trong cạnh tranh, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tăng cường giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật, cũng như nâng cao nhận thức của các cơ quan chức năng về tầm quan trọng của nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp.

3.1. Những thách thức trong thực tiễn

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc thực hiện nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật. Nhiều doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với các rào cản pháp lý và hành chính, dẫn đến việc không thể phát huy hết tiềm năng của mình. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch trong các quy trình cấp phép và quản lý cũng tạo ra cơ hội cho sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp luật và quản lý kinh tế, nhằm đảm bảo rằng mọi doanh nghiệp đều có cơ hội phát triển bình đẳng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp (DN) trở thành một trong những yếu tố then chốt để xây dựng môi trường kinh doanh cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả tại Việt Nam. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong 7 tháng đầu năm 2017, cả nước có thêm khoảng 72.950 DN mới thành lập, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của khu vực DN. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại nhiều bất bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực, lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh và hoạt động kinh doanh giữa các loại hình DN, đặc biệt là giữa DN nhà nước, DN tư nhân và DN có vốn đầu tư nước ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng nguyên tắc bình đẳng DN trong pháp luật Việt Nam, so sánh với pháp luật quốc tế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao tính cạnh tranh và bình đẳng trong môi trường kinh doanh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật liên quan đến quyền bình đẳng DN trong Luật Doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản pháp luật liên quan, trong giai đoạn từ năm 1990 đến nay, với trọng tâm là các DN hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện chính sách pháp luật, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Đồng thời, nghiên cứu cũng hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách, DN và các tổ chức liên quan trong việc nhận diện và xử lý các bất cập về bình đẳng DN, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về bình đẳng và công bằng trong pháp luật, và lý thuyết về quản trị doanh nghiệp trong môi trường kinh tế thị trường. Khái niệm bình đẳng được hiểu là sự ngang nhau về quyền lợi và nghĩa vụ trong cùng điều kiện, mang tính tương đối và được pháp luật bảo đảm. Công bằng được xem là mục tiêu cao hơn, trong khi bình đẳng là yếu tố cơ bản để đạt được công bằng.

Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình phân tích so sánh pháp luật quốc tế và trong nước, tập trung vào các khái niệm chính như: quyền bình đẳng doanh nghiệp, hình thức tổ chức kinh doanh, đăng ký ngành nghề kinh doanh, và bình đẳng trong quá trình hoạt động. Các nguyên tắc quốc tế như nguyên tắc không phân biệt đối xử trong WTO, cam kết trong các Hiệp định thương mại tự do (FTA) như EVFTA, ACIA cũng được xem xét để làm cơ sở so sánh và đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam (Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Đầu tư 2014, các nghị định hướng dẫn), các văn bản quốc tế (WTO, FTA), báo cáo của các tổ chức quốc tế (WB, VCCI), cùng các tài liệu học thuật, luận án, sách chuyên khảo liên quan.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phương pháp lý luận trên tài liệu: tổng hợp, phân tích các quan điểm khoa học, pháp luật liên quan đến nguyên tắc bình đẳng DN.
• Phương pháp lịch sử: khảo sát sự phát triển của nguyên tắc bình đẳng DN qua các giai đoạn Hiến pháp và pháp luật Việt Nam từ năm 1946 đến nay.
• Phương pháp so sánh: đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với các quốc gia phát triển và các cam kết quốc tế để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu.
• Phương pháp đánh giá: phân tích thực tiễn thi hành pháp luật, dựa trên số liệu thống kê về số lượng DN, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), báo cáo Doing Business của WB.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản pháp luật liên quan và các báo cáo, nghiên cứu có liên quan trong khoảng thời gian từ năm 1990 đến 2017. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các văn bản pháp luật tiêu biểu và các báo cáo có uy tín để đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền bình đẳng trong lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh còn hạn chế: Mặc dù Luật Doanh nghiệp 2014 quy định DN có quyền tự do lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh, thực tế các DN nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn do các luật chuyên ngành giới hạn hình thức pháp lý (ví dụ: công ty chứng khoán chỉ được thành lập dưới dạng CT TNHH hoặc CTCP). Theo báo cáo PCI 2016, khoảng 60% DN nhỏ và vừa phản ánh sự bất bình đẳng trong tiếp cận các hình thức tổ chức kinh doanh.

2. Bất bình đẳng trong đăng ký ngành, nghề kinh doanh: Luật Đầu tư 2014 quy định DN được tự do kinh doanh các ngành nghề không bị cấm, nhưng thực tế có khoảng 150 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phân tán trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau, gây khó khăn cho DN trong việc đăng ký và hoạt động. Khoảng 35% DN phản ánh thủ tục đăng ký ngành nghề phức tạp, không minh bạch.

3. Bất bình đẳng trong quá trình hoạt động kinh doanh: DN nhà nước vẫn được hưởng nhiều ưu đãi và tiếp cận nguồn lực thuận lợi hơn DN tư nhân và DN có vốn đầu tư nước ngoài. Theo số liệu của VCCI, DN có vốn nhà nước chiếm khoảng 30% tổng số DN nhưng chiếm hơn 50% nguồn lực tài chính và đất đai được phân bổ. Điều này tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của khu vực tư nhân.

4. Sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và thực thi: Các quy định pháp luật về bình đẳng DN chưa được đồng bộ, dẫn đến sự chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật chuyên ngành và luật DN. Việc thực thi pháp luật còn bị ảnh hưởng bởi năng lực cán bộ, công chức và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước chưa hiệu quả, làm giảm tính minh bạch và công bằng trong môi trường kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các bất bình đẳng trên xuất phát từ lịch sử phát triển pháp luật DN tại Việt Nam, khi mà các giai đoạn Hiến pháp và pháp luật kinh tế chưa nhất quán trong việc bảo đảm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. So với các quốc gia phát triển như Đức và Hoa Kỳ, nơi quy định rõ ràng về quyền bình đẳng của DN trong việc lựa chọn hình thức tổ chức và hoạt động, Việt Nam còn nhiều hạn chế do sự phân biệt đối xử giữa các loại hình DN và chủ sở hữu.

Việc tham gia các FTA như EVFTA và ACIA đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo đảm bình đẳng DN, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, các cam kết này chưa được thực thi hiệu quả do hạn chế trong hệ thống pháp luật nội địa và năng lực thực thi. Biểu đồ so sánh chỉ số PCI và Doing Business cho thấy Việt Nam còn cách xa các nước trong khu vực về chỉ số cạnh tranh bình đẳng.

Việc hoàn thiện nguyên tắc bình đẳng DN không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của DN mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, giảm thiểu các rủi ro về độc quyền, lợi ích nhóm và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh: Cần sửa đổi, bổ sung Luật Doanh nghiệp và các luật chuyên ngành để mở rộng quyền lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh cho DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Đơn giản hóa và minh bạch hóa thủ tục đăng ký ngành, nghề kinh doanh: Xây dựng danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện rõ ràng, tập trung trong một văn bản luật hoặc nghị định, giảm thiểu chồng chéo. Áp dụng công nghệ thông tin trong đăng ký kinh doanh để tăng tính minh bạch. Thời gian thực hiện 1 năm, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ ngành liên quan.

3. Tăng cường bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực và hỗ trợ DN: Ban hành chính sách ưu đãi công bằng cho DN tư nhân và DN có vốn đầu tư nước ngoài, giảm thiểu ưu đãi đặc biệt cho DN nhà nước. Xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả phân bổ nguồn lực. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước chủ trì.

4. Nâng cao năng lực thực thi pháp luật và phối hợp quản lý Nhà nước: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức về pháp luật DN và kỹ năng quản lý, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý để đảm bảo thực thi đồng bộ các quy định về bình đẳng DN. Thời gian thực hiện liên tục, do Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý Nhà nước: Giúp nhận diện các bất cập trong hệ thống pháp luật và thực thi, từ đó xây dựng chính sách, pháp luật phù hợp nhằm tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch.

2. Doanh nghiệp các loại hình, đặc biệt DN nhỏ và vừa: Hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong môi trường pháp luật hiện hành, từ đó chủ động lựa chọn hình thức tổ chức và ngành nghề kinh doanh phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức nghiên cứu, học thuật và đào tạo: Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học về nguyên tắc bình đẳng DN, phục vụ cho nghiên cứu, giảng dạy và phát triển chương trình đào tạo về luật kinh tế và quản trị DN.

4. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Nắm bắt được môi trường pháp lý và thực tiễn về bình đẳng DN tại Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác, giảm thiểu rủi ro pháp lý và kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp là gì?
   Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp là sự đảm bảo các DN được đối xử công bằng, không phân biệt về quyền lợi và nghĩa vụ trong cùng điều kiện kinh doanh, được pháp luật bảo vệ và thực thi. Ví dụ, DN tư nhân và DN nhà nước đều có quyền lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh theo quy định pháp luật.

2. Tại sao nguyên tắc bình đẳng DN lại quan trọng trong pháp luật Việt Nam?
   Bình đẳng DN tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và thu hút đầu tư. Ở Việt Nam, việc bảo đảm bình đẳng giúp giảm thiểu sự ưu ái cho DN nhà nước, tạo điều kiện cho DN tư nhân phát triển, phù hợp với cam kết hội nhập quốc tế.

3. Những khó khăn chính trong thực thi nguyên tắc bình đẳng DN hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm: quy định pháp luật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phức tạp, sự ưu tiên không công bằng cho DN nhà nước, năng lực cán bộ quản lý hạn chế và sự phối hợp chưa hiệu quả giữa các cơ quan quản lý.

4. Luật Doanh nghiệp 2014 đã cải thiện gì về nguyên tắc bình đẳng DN?
   Luật Doanh nghiệp 2014 mở rộng quyền tự do kinh doanh, cho phép DN tự do lựa chọn hình thức tổ chức và ngành nghề kinh doanh trong phạm vi pháp luật cho phép, đồng thời thể chế hóa các cam kết quốc tế về bình đẳng DN.

5. Làm thế nào để DN nhỏ và vừa có thể tận dụng quyền bình đẳng trong kinh doanh?
   DN nhỏ và vừa cần nắm rõ quy định pháp luật, chủ động lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp, đăng ký ngành nghề kinh doanh đúng quy định, đồng thời tham gia các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kết luận

• Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp là nền tảng pháp lý quan trọng để xây dựng môi trường kinh doanh cạnh tranh, minh bạch tại Việt Nam.
• Thực tiễn cho thấy còn tồn tại nhiều bất bình đẳng trong lựa chọn hình thức tổ chức, đăng ký ngành nghề và hoạt động kinh doanh giữa các loại hình DN.
• So sánh với pháp luật quốc tế và cam kết hội nhập cho thấy Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực thực thi để bảo đảm bình đẳng DN.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về hoàn thiện pháp luật, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường bình đẳng tiếp cận nguồn lực và nâng cao năng lực quản lý Nhà nước.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát và đánh giá thực thi nguyên tắc bình đẳng DN trong các giai đoạn tiếp theo, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Các cơ quan quản lý Nhà nước và cộng đồng DN cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường truyền thông, đào tạo để nâng cao nhận thức về quyền bình đẳng doanh nghiệp trong toàn xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn ề tài nghiên cứu Môi trường kinh doanh là tổng thể các yếu tố vận động tương tác lẫn nhau, tác động trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động của DN.8 Môi trường kinh doanh là “môi trường sống” của DN.9 Hoàn thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các DN phát triển là vấn đề quan trọng và cấp bách của Việt Nam hiện nay.10 Trong thế kỷ XXI, môi trường kinh doanh mang tính toàn cầu và biến đổi sâu sắc, hướng tới phát triển bền vững.11 Thể chế môi trường kinh doanh Việt Nam trãi qua hơn 0 năm đổi mới, hội nhập và phát triển đã có những chuyển biến căn bản. Tuy nhiên, kể từ khi nước ta là thành viên của WTO đòi hỏi cần phải có những nỗ lực mạnh mẽ trong việc hoàn thiện thể chế môi trường kinh doanh, để thu hẹp khoảng cách với các nước, nhằm làm cho nền kinh tế nói chung và DN Việt Nam nói riêng tăng tính cạnh tranh, bình đ ng, bảo đảm thành công cho hội nhập.12 Môi trường kinh doanh tốt, tự do, bình đ ng luôn là sự quan tâm hàng đầu của Nhà nước khi ban hành chính sách pháp luật liên quan đến DN,13 được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 5 Luật DN năm 2014. Theo đó, Nhà nước bảo đảm bình đ ng trước pháp luật của các DN không phân biệt hình thức sở hữu và thành phần kinh tế.

Mặc dù sự bình đ ng cho DN là một nguyên tắc hiến định và đã được cụ thể hóa trong nhiều đạo luật tại Việt Nam; Song, thực tế, việc thực thi các quy định pháp luật về bình đ ng cho DN thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế và đòi hỏi phải có những giải pháp pháp lý hoàn thiện vấn đề trên nhằm tăng cường tính cạnh tranh cho môi trường kinh doanh và đáp ứng nguyện vọng của số đông DN tại Việt Nam, là vấn đề hết sức cấp thiết trong giai đoạn hội nhập hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên, Tác giả đã quyết định chọn đề tài 8 Trường ĐH Kinh tế Quốc dân (2015), Giáo trình quản trị kinh doanh, Tái bản lần 8, NXB ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, trang 20. 9 Vũ Huy Từ (2006), “Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam”, Quản lý Nhà nước, Số 2(121), Tháng 2/2006, trang 20. 10 Nguyễn Chí Thành (2012), “Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam: thực trạng và khuyến nghị”, Kinh tế & Phát triển, Số 179, Tháng 5 2012, trang 4.

11 Trường ĐH Kinh tế Quốc dân (2015), Giáo trình quản trị kinh doanh, Tái bản lần 8, NXB ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, trang 2. 12 Lê Danh Vĩnh (Chủ biên – 2009), Hoàn thiện thể chế về môi trường kinh doanh của Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, trang 5. 13 Trần Huỳnh Thanh Nghị (201 ), “Thực trạng pháp luật về giấy phép kinh doanh”, Nghiên cứu Lập pháp, Số 4(2 6), Tháng 2 201 , trang 25-33. 123doc 2 “Nguyên tắc bình đẳng doanh nghiệp trong pháp luật Việt Nam” để làm Luận văn thạc sĩ luật học cho mình.

Gi thiết, câu hỏi nghiên cứu 2.1 Gi thiết nghiên cứu - Trong hệ thống văn bản pháp luật, không có định nghĩa như thế nào là bình đ ng DN; không phân định rõ ràng giữa bình đ ng DN và bình đ ng thành phần kinh tế. - Hiến pháp, về cơ bản, bảo đảm nguyên tắc bình đ ng DN, nhưng thực tế pháp luật không bảo đảm nguyên tắc này bền vững và toàn diện. - Nguyên tắc bình đ ng DN bị vi phạm là do quá trình ban hành chính sách pháp luật hay quá trình thực thi pháp luật? Cần làm gì để hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến nguyên tắc bình đ ng DN? 2.2 Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi số 1. Quy định về nguyên tắc bình đ ng DN được thể hiện như thế nào trong pháp luật Việt Nam và pháp luật một số quốc gia trên thế giới? Câu hỏi số 2.

Thực tiễn thi hành pháp luật về nguyên tắc bình đ ng DN thời gian qua tại Việt Nam đã đạt được những thành công và hạn chế gì? Câu hỏi số 3. Nguyên nhân nào gây bất bình đ ng cho DN thời gian qua? Từ những hạn chế của quy định pháp luật đó thì cần có những giải pháp cụ thể nào để hoàn thiện nguyên tắc bình đ ng DN trong pháp luật Việt Nam thời gian tới? 3. T nh h nh nghiên cứu 3.1 T nh h nh nghiên cứu xung uanh câu hỏi nghiên cứu số thứ nhất: B nh ng – Doanh nghiệ Nền tảng của nguyên tắc bình đ ng DN được quy định từ trong Hiến pháp nên ngoài việc đọc văn bản quy phạm pháp luật của từng thời kỳ, còn chủ yếu tham khảo giáo trình Luật Hiến pháp của Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật TP.HCM; bình luận khoa học Hiến pháp của Khoa Luật – ĐHQ Hà Nội, Đại học Luật TP.HCM; sách bình luận Luật DN như “Pháp luật về doanh nghiệp” của luật sư Trương Nhật Quang, “Luận giải về Luật Doanh nghiệp năm 2014” của luật sư Trương Thanh Đức… Qua đó, ta có thể thấy quan điểm của các Thầy Cô về nguyên tắc bình đ ng DN trong pháp luật Việt Nam.2 T nh h nh nghiên cứu xung uanh câu hỏi nghiên cứu số thứ hai: Thực tiễn nguyên t c nh ng doanh nghiệ 123doc 3 Chủ đề nguyên tắc bình đ ng DN được TS Đỗ Thị Kim Tiên nghiên cứu ở luận án tiến sĩ luật học năm 2014 “Pháp luật về quyền bình đ ng giữa các doanh nghiệp ở Việt Nam”, lần đầu tiên làm rõ bản chất bình đ ng giữa các DN và quyền bình đ ng giữa các DN. Ngoài ra, còn có một số sách chuyên khảo liên quan như: “Thực hiện công bằng xã hội đối với các thành phần kinh tế ở Việt Nam hiện nay” (TS.

Nguyễn Thị Lan Hương – Chủ biên – 2016), “Công bằng trong phân phối – cở sở để phát triển bền vững” (TS. Bùi Đại Dũng – 2012), “Quyền tự do kinh doanh theo pháp luật Liên minh châu Âu và Việt Nam” (TS. Phan Huy Hồng và TS. Nguyễn Thanh Tú – 2012), “Tự do kinh doanh và vấn đề bảo đảm quyền con người tại Việt Nam” (P S.

Mai Hồng Quỳ – 2012), “Một số vấn đề quyền tự do kinh doanh trong pháp luật kinh tế hiện hành ở Việt Nam” (TS. Bùi Ngọc Cường – 2004).3 Tình h nh nghiên cứu xung uanh câu hỏi nghiên cứu số thứ a: Nguyên nhân – Gi i h hoàn thiện nguyên t c nh ng doanh nghiệ Nguyên nhân gây bất bình đ ng DN và giải pháp hoàn thiện nguyên tắc bình đ ng DN có thể tham khảo các tài liệu như: Luận án tiến sĩ luật học của TS. Trần Huỳnh Thanh Nghị năm 2014 “Pháp luật doanh nghiệp trong mối quan hệ với cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam”; Sách tham khảo “Cơ chế pháp luật kiểm soát quyền lực nhà nước của các cơ quan nhà nước ở Việt Nam hiện nay” do P S. Nguyễn Minh Đoan chủ biên năm 2016, “Cải cách hành chính công phục vụ phát triển kinh tế cải thiện môi trường kinh doanh” do TS.

Đoàn Duy Khương chủ biên năm 2016, “Hoàn thiện thể chế về môi trường kinh doanh của Việt Nam” do P S. Lê Danh Vĩnh chủ biên năm 2009. Mục ích, ối tượng và hạm vi nghiên cứu 4.1 Mục ích nghiên cứu - Hệ thống các vấn đề lý luận về nguyên tắc bình đ ng DN trong pháp luật Việt Nam và thế giới. - Đánh giá, rà soát nguyên tắc bình đ ng DN trong Luật DN và một số quy định pháp luật liên quan đến DN qua các thời kỳ.

- Xác định nguyên nhân gây bất bình đ ng DN và đề xuất giải pháp hoàn thiện nguyên tắc bình đ ng DN.2 Đối tượng nghiên cứu Luận văn có đối tượng nghiên cứu liên quan đến nguyên tắc bình đ ng DN được quy định trong Hiến pháp và một số văn bản thuộc hệ thống ngành luật kinh 123doc 4 tế, là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh giữa các DN với nhau và giữa DN với các cơ quan quản lý kinh tế.3 Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung nghiên cứu Điều 7 Luật DN năm 2014 liệt kê 12 quyền của DN, nhưng luận văn này nghiên cứu quyền bình đ ng DN qua nội dung: i) Bình đ ng lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; ii) Bình đ ng đăng ký ngành, nghề kinh doanh; iii) Bình đ ng trong quá trình hoạt động. - Về đối tượng nghiên cứu + Chính: Hiến pháp và pháp luật có liên quan đến chủ thể kinh doanh là DN như: Luật DN (Luật CT), Luật DNNN, Luật ĐTNN. + Phụ: 1) Luật Đầu tư; 2) Luật Đất đai; 3) Luật Kinh doanh bất động sản; 4) Luật thuế; 5) Luật Kế toán Luật Kiểm toán độc lập. - Về thời gian nghiên cứu + Hiến pháp: năm 1946, 1959, 1980, 1992 (2001), 201 + Luật: chủ yếu giai đoạn đổi mới từ năm 1990 đến nay 5.

C c hư ng h nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu lý luận trên tài liệu (qua các tài liệu tham khảo như giáo trình, sách chuyên khảo, luận án…): để tham khảo quan điểm của các tác giả về nguyên tắc bình đ ng DN. - Phương pháp lịch sử: để thấy quan điểm nguyên tắc bình đ ng DN thay đổi như thế nào theo thời gian. - Phương pháp nghiên cứu so sánh: để so sánh nguyên tắc bình đ ng DN trong pháp luật Việt Nam ở các giai đoạn và pháp luật quốc tế với pháp luật Việt Nam. - Phương pháp đánh giá: để đánh giá các quy định pháp luật kinh tế có bảo đảm nguyên tắc bình đ ng DN hay không? 6.

Ý nghĩa khoa học và gi t ứng dụng của ề tài 6.1 Ý nghĩa khoa học của ề tài Đánh giá được nguyên tắc bình đ ng DN trong Luật DN nói riêng và nhóm luật kinh tế nói chung tương ứng với từng giai đoạn Hiến pháp Việt Nam.2 Gi t ứng dụng của ề tài 14 Nguyễn Thị Anh và Trần Thị Minh Đức (2014), Pháp luật đại cương: mô hình – câu hỏi trắc nghiệm, NXB Kinh tế TP. 123doc 5 Xem xét lại nguyên tắc bình đ ng DN trong quy định pháp luật, để pháp luật kinh tế ngày càng hoàn thiện hơn, bảo đảm nguyên tắc bình đ ng các chủ thể kinh doanh là DN theo đúng tinh thần của Hiến pháp. Ữ G VẤ ĐỀ LÝ LUẬ VỀ GUYÊ TẮC BÌNH ĐẲ G DOA G IỆ T O G ĐIỀU IỆ I T T Ị T G 1.1 C c kh i niệm c n iên uan 1.