Luận Văn Thạc Sĩ Về Nguyên Nhân Rủi Ro Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Agribank

Luận văn thạc sĩ phân tích nguyên nhân rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Agribank, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình hiện tại.

• Tác giả: Mai Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Kiều
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Nguyên Nhân Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank: Nghiên Cứu Tình Huống
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.3. Vấn đề nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.3. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Hoạt động tín dụng
• 2.2. Rủi ro tín dụng
• 2.3. Nguyên nhân rủi ro tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆT NAM
• 3.1. Rủi ro tín dụng xảy ra do bất cân xứng thông tin và tăng trưởng tín dụng
• 3.2. Rủi ro tín dụng do năng lực của ngân hàng và tâm lý bầy đàn
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nguyên Nhân Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Agribank, phải đối mặt. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tín dụng tại Agribank, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi nhằm giảm thiểu rủi ro này.

1.1. Rủi Ro Tín Dụng Là Gì

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình. Điều này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho ngân hàng và nền kinh tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Rủi Ro Tín Dụng

Nghiên cứu về rủi ro tín dụng không chỉ giúp Agribank cải thiện quản lý rủi ro mà còn góp phần vào sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

II. Các Nguyên Nhân Chính Gây Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại Agribank, bao gồm các yếu tố vi mô và vĩ mô. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp ngân hàng có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Bất Cân Xứng Thông Tin

Bất cân xứng thông tin xảy ra khi người vay biết rõ hơn về khả năng trả nợ của mình so với ngân hàng. Điều này có thể dẫn đến việc ngân hàng cho vay không chính xác, làm tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

2.2. Tâm Lý Bầy Đàn Trong Cho Vay

Tâm lý bầy đàn có thể khiến ngân hàng đưa ra quyết định cho vay không hợp lý, dẫn đến việc cho vay quá mức cho những khách hàng có rủi ro cao.

2.3. Năng Lực Quản Trị Rủi Ro Của Agribank

Năng lực quản trị rủi ro của Agribank cần được nâng cao để có thể kiểm soát tốt hơn các khoản vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

III. Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank

Agribank đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ mà còn từ môi trường bên ngoài.

3.1. Tăng Trưởng Tín Dụng Cao

Tăng trưởng tín dụng cao trong những năm qua đã tạo ra áp lực lớn lên chất lượng tài sản của Agribank, làm gia tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

3.2. Thiếu Kỹ Năng Quản Trị Rủi Ro

Nhiều nhân viên tại Agribank chưa được đào tạo đầy đủ về quản trị rủi ro, dẫn đến việc đánh giá rủi ro không chính xác.

IV. Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, Agribank cần áp dụng một số giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và cải thiện quy trình cho vay.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định

Cần cải thiện quy trình thẩm định khoản vay để đảm bảo rằng các quyết định cho vay được đưa ra dựa trên thông tin chính xác và đầy đủ.

4.2. Đào Tạo Nhân Viên Về Quản Trị Rủi Ro

Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro sẽ giúp nâng cao năng lực đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tình Huống Tại Agribank

Nghiên cứu tình huống tại Agribank đã chỉ ra nhiều bài học quý giá trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Những ứng dụng này có thể được áp dụng cho các ngân hàng thương mại khác tại Việt Nam.

5.1. Phân Tích Các Tình Huống Rủi Ro

Phân tích các tình huống rủi ro đã xảy ra tại Agribank giúp nhận diện rõ hơn các nguyên nhân và hệ quả của rủi ro tín dụng.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cụ Thể

Dựa trên các tình huống thực tế, đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện quản lý rủi ro tín dụng tại Agribank.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Rủi Ro Tín Dụng Tại Agribank

Kết luận về các nguyên nhân và giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng tại Agribank sẽ giúp ngân hàng này phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tóm Tắt Các Nguyên Nhân Rủi Ro

Tóm tắt các nguyên nhân chính gây ra rủi ro tín dụng tại Agribank và những tác động của chúng đến hoạt động ngân hàng.

6.2. Triển Vọng Tương Lai

Triển vọng tương lai của Agribank trong việc quản lý rủi ro tín dụng và những bước đi cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lâu đời và quan trọng nhất trong hoạt động ngân hàng, đồng thời là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khủng hoảng ngân hàng và suy thoái kinh tế. Theo báo cáo của ngành, tốc độ tăng trưởng tín dụng của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2010 luôn duy trì ở mức cao, với các con số lần lượt là 57% năm 2007, 23,38% năm 2008, 37,53% năm 2009 và 27,65% năm 2010. Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên tổng tài sản của các ngân hàng thương mại Việt Nam cũng cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực, tạo áp lực lớn lên chất lượng tài sản và năng lực quản trị rủi ro của các ngân hàng. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng thương mại lớn nhất, chiếm hơn 28% thị phần tín dụng và 26% thị phần huy động vốn, với tổng tài sản đạt gần 481 nghìn tỷ đồng năm 2009.

Nghiên cứu tập trung phân tích nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng tại Agribank thông qua các tình huống thực tế, nhằm làm rõ các yếu tố vi mô như bất cân xứng thông tin, tăng trưởng tín dụng nóng, năng lực quản trị rủi ro của ngân hàng và tâm lý bầy đàn trong hoạt động cho vay. Mục tiêu nghiên cứu là xác định các nguyên nhân chủ yếu gây rủi ro tín dụng tại Agribank, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời tăng cường năng lực giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tình huống rủi ro tín dụng xảy ra tại Agribank trong giai đoạn từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000, phản ánh bối cảnh phát triển và thách thức của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Bất cân xứng thông tin: Theo Akerlof (1970), bất cân xứng thông tin dẫn đến lựa chọn ngược và rủi ro đạo đức, khi người vay có lợi thế thông tin hơn người cho vay, gây ra vấn đề "hàng xấu" và làm giảm hiệu quả thị trường tín dụng.
• Tăng trưởng tín dụng và áp lực cạnh tranh: Tăng trưởng tín dụng nóng vượt quá khả năng thẩm định và giám sát của ngân hàng làm gia tăng rủi ro tín dụng. Các nghiên cứu như Foos, Norden và Weber (2009) chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa tăng trưởng tín dụng bất thường và tỷ lệ thất thoát vốn vay.
• Tâm lý bầy đàn: Hành vi sao chép quyết định cho vay của các ngân hàng khác, đặc biệt trong môi trường cạnh tranh và thiếu thông tin minh bạch, dẫn đến rủi ro tín dụng hệ thống.
• Năng lực quản trị rủi ro của ngân hàng: Chất lượng quản lý và hệ thống kiểm soát nội bộ yếu kém làm tăng khả năng xảy ra rủi ro tín dụng, đặc biệt trong các ngân hàng thương mại tại các nền kinh tế mới nổi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tình huống thực tế tại Agribank, dựa trên hồ sơ tín dụng, báo cáo tài chính của khách hàng, hợp đồng tín dụng, biên bản kiểm tra sử dụng vốn và phỏng vấn các cán bộ tín dụng, thẩm định, phê duyệt và người vay. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các tình huống rủi ro tín dụng điển hình xảy ra trong giai đoạn từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000 tại Agribank. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các trường hợp có rủi ro tín dụng rõ ràng và gây tổn thất cho ngân hàng nhằm phân tích nguyên nhân sâu xa.

Phân tích dữ liệu kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng, tập trung vào việc xác định nguyên nhân chủ yếu gây rủi ro tín dụng trong từng tình huống, đồng thời so sánh với các nghiên cứu trước để đưa ra kết luận tổng quát. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2011, với thu thập dữ liệu, phân tích tình huống và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bất cân xứng thông tin và tăng trưởng tín dụng nóng: Qua phân tích tình huống Công ty A, ngân hàng đã cho vay dựa trên báo cáo tài chính không cập nhật và thiếu chính xác, trong khi doanh nghiệp có lợi thế thông tin nội bộ. Tăng trưởng dư nợ tín dụng tại chi nhánh Agribank liên quan tăng 174% năm 2000 và 47% năm 2001, vượt quá khả năng thẩm định và giám sát, dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng. Khoản lỗ lũy kế của Công ty A đến năm 2002 lên tới 32 tỷ đồng, và khoản vay trở thành nợ có khả năng mất vốn.

2. Năng lực quản trị rủi ro yếu kém và tâm lý bầy đàn: Tình huống Tổng Công ty M cho thấy dự án BOT được phê duyệt cho vay dù có nhiều rủi ro như thiếu vốn tự có, kết nối giao thông kém hiệu quả. Chi nhánh Agribank mới được nâng cấp, chịu áp lực cạnh tranh và hành vi sao chép các ngân hàng lớn khác đã dẫn đến quyết định cho vay thiếu thận trọng. Tỷ lệ nợ phải trả trên tổng tài sản của Tổng Công ty lên tới 95%, lợi nhuận sau thuế chỉ khoảng 0,59%, nhưng dự án vẫn được duyệt vay 37 tỷ đồng. Đến năm 2006, dư nợ còn lại 16,4 tỷ đồng và ngân hàng phải dùng dự phòng rủi ro để xử lý.

3. Quy trình cấp tín dụng và kiểm soát nội bộ yếu kém: Agribank áp dụng quy trình cấp tín dụng đơn giản, cán bộ tín dụng kiêm nhiệm nhiều vai trò, thiếu kiểm soát độc lập và hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ chưa được áp dụng chính thức. Việc đánh giá khách hàng dựa trên các tiêu chí hạn chế và không bắt buộc xếp hạng tín dụng khi phê duyệt khoản vay làm tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

4. Ảnh hưởng của môi trường pháp lý và thực thi pháp luật: Quá trình xử lý nợ xấu kéo dài do thủ tục phá sản và năng lực xét xử hạn chế, làm giảm khả năng thu hồi vốn và gia tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện cho thấy rủi ro tín dụng tại Agribank chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ bất cân xứng thông tin, tăng trưởng tín dụng nóng, năng lực quản trị rủi ro hạn chế và tâm lý bầy đàn trong hoạt động cho vay. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với mô hình rủi ro tín dụng trong các nền kinh tế mới nổi, nơi mà yếu tố vi mô đóng vai trò quyết định. Việc thiếu minh bạch thông tin tài chính doanh nghiệp và hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ yếu kém làm giảm khả năng sàng lọc khách hàng, dẫn đến gia tăng nợ xấu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ tín dụng của chi nhánh Agribank, bảng so sánh các chỉ số tài chính của khách hàng vay và sơ đồ quy trình cấp tín dụng của Agribank để minh họa các điểm yếu trong quản trị rủi ro. Kết quả cũng phản ánh sự cần thiết phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro và cải thiện môi trường pháp lý để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện minh bạch thông tin tài chính doanh nghiệp: Mở rộng đối tượng doanh nghiệp phải lập báo cáo tài chính giữa niên độ và rút ngắn thời gian nộp báo cáo nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho các ngân hàng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, các doanh nghiệp; Timeline: 1-2 năm.

2. Phát triển hệ thống thông tin tín dụng đa dạng và minh bạch: Tạo điều kiện cho ít nhất hai công ty cung cấp dịch vụ thông tin tín dụng hoạt động cạnh tranh, nâng cao chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu tín dụng. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Timeline: 1 năm.

3. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng: Yêu cầu các ngân hàng thương mại xây dựng và áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, hoàn thiện quy trình thẩm định và giám sát tín dụng theo chuẩn mực quốc tế Basel II. Chủ thể thực hiện: Các ngân hàng thương mại, NHNN giám sát; Timeline: 2-3 năm.

4. Tăng cường năng lực giám sát của cơ quan quản lý: Đổi mới phương thức giám sát, tập trung đánh giá định tính về quản trị rủi ro tín dụng, phối hợp với Bảo hiểm tiền gửi để giám sát rủi ro hệ thống. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; Timeline: 1-2 năm.

5. Cải cách môi trường pháp lý và thủ tục xử lý nợ xấu: Rút ngắn thời gian xử lý phá sản, nâng cao năng lực xét xử và thực thi pháp luật để tăng khả năng thu hồi nợ cho ngân hàng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân; Timeline: 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và cán bộ quản lý tín dụng: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức về nguyên nhân rủi ro tín dụng, cải thiện quy trình thẩm định và giám sát khoản vay, từ đó giảm thiểu rủi ro và tổn thất.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, quy định về quản trị rủi ro tín dụng và giám sát ngân hàng, góp phần ổn định hệ thống tài chính.

3. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng và rủi ro tín dụng, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp.

4. Học giả và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về rủi ro tín dụng trong bối cảnh Việt Nam, hỗ trợ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro lớn nhất ảnh hưởng đến sự an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng.

2. Nguyên nhân chính gây ra rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam là gì?
   Các nguyên nhân chính gồm bất cân xứng thông tin, tăng trưởng tín dụng nóng vượt khả năng quản trị, năng lực quản trị rủi ro yếu kém và tâm lý bầy đàn trong hoạt động cho vay.

3. Tăng trưởng tín dụng nóng ảnh hưởng thế nào đến rủi ro tín dụng?
   Tăng trưởng tín dụng nhanh và không kiểm soát làm giảm chất lượng thẩm định, dẫn đến gia tăng nợ xấu và tổn thất tín dụng trong tương lai, như đã được chứng minh qua các nghiên cứu và tình huống thực tế tại Agribank.

4. Tâm lý bầy đàn trong ngân hàng là gì và tác động ra sao?
   Tâm lý bầy đàn là hành vi sao chép quyết định cho vay của các ngân hàng khác mà không đánh giá độc lập, dẫn đến rủi ro tín dụng hệ thống và làm suy giảm chất lượng danh mục tín dụng.

5. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có những giải pháp gì để kiểm soát rủi ro tín dụng?
   NHNN đã ban hành các quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng và đang xây dựng các thông tư về quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn Basel, đồng thời phát triển Trung tâm thông tin tín dụng để cải thiện minh bạch thông tin.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng là nguyên nhân chủ yếu gây ra tổn thất và đổ vỡ trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc biệt tại Agribank với quy mô lớn và thị phần chiếm hơn ¼ thị trường tín dụng.
• Nguyên nhân chính gồm bất cân xứng thông tin, tăng trưởng tín dụng nóng, năng lực quản trị rủi ro hạn chế và tâm lý bầy đàn trong hoạt động cho vay.
• Quy trình cấp tín dụng và hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu quản trị rủi ro trong bối cảnh phát triển nhanh.
• Cần thiết có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao minh bạch thông tin, năng lực quản trị rủi ro và giám sát ngân hàng.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách, áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, cải cách môi trường pháp lý và tăng cường năng lực giám sát để đảm bảo sự lành mạnh và ổn định của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm kiểm soát hiệu quả rủi ro tín dụng, bảo vệ an toàn hệ thống tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề về tài trợ vốn lưu động cho Công ty để thi công các công trình. Tháng 9/1999 Công ty bắt đầu có quan hệ tín dụng với Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT. Tại thời điểm vay vốn, Công ty đang có quan hệ với một số TCTD khác tại các tỉnh trên địa bàn miền Trung. Tổng dư nợ vay các TCTD này là 37.705 triệu đồng, trong đó: ngắn hạn: 21.271 triệu đồng, trung dài hạn: 16.434 triệu đồng, và không có nợ quá hạn.

Thông tin về tình hình tài chính của Công ty mà ngân hàng có được tại thời điểm vay vốn như sau: Báo cáo tài chính năm 1998: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Bảng cân đối kế toán năm 1998 của Công ty A TÀI SẢN Số đầu kỳ Số cuối kỳ I. TÀI SẢN LƯU ĐỘNG VÀ ĐTNH 42. Khoản phải thu 24. Hàng tồn kho 13.089 - Tr/đó: Chi phí SXKD dỡ dang 11.

Tài sản lưu động khác 2. TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ ĐTDH 29. Tài sản cố định 29. Chi phí XDCB dở dang 110.000 Tổng cộng tài sản 71.

NỢ PHẢI TRẢ 59. Nợ ngắn hạn 38.221 - Vay ngắn hạn 19.417 - Phải trả người bán 626.974 - Phải trả, phải nộp khác 9. Nợ dài hạn 20. NGUỒN VỐN CHỦ SỞ HỮU 12.001 Tổng cộng nguồn vốn 71.989 Nguồn: Báo cáo tài chính năm 1998 của Công ty A – Hồ sơ tín dụng của Agribank LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Báo cáo kết quả HĐKD năm 1998 của Công ty A Doanh thu 68.397 Các khoản giảm trừ 2.925 Doanh thu thuần 65.472 Giá vốn hàng bán 60.134 Lợi tức gộp 4.338 Chi phí bán hàng Chi phí quản lý doanh nghiệp 4.190 Lợi tức thuần từ hoạt động kinh doanh 570.148 Lợi tức hoạt động tài chính 4.239 Lợi tức bất thường 39.444 Tổng lợi tức trước thuế 614.831 Thuế vốn và thuế lợi tức 397.224 Lợi tức sau thuế 216.607 Nguồn: Báo cáo tài chính năm 1998 của Công ty A – Hồ sơ tín dụng Agribank Căn cứ Báo cáo tài chính năm 1998 của Công ty, ngân hàng đã tiến hành thẩm định, công ty được đánh giá là có tình hình tài chính và sản xuất kinh doanh ổn định, đảm bảo khả năng trả nợ.

Sau khi tiến hành thẩm định ngân hàng đã duyệt cho vay vốn lưu động để trả tiền vật tư là: 500 triệu đồng. Từ tháng 9/1999 đến 31/12/1999 ngân hàng đã phê duyệt 5 món vay với tổng số tiền vay là: 3.660 triệu đồng, dư nợ tại thời điểm 31/12/2009 là: 2. Đến đầu năm 2000, ngân hàng căn cứ vào số liệu báo cáo tài chính 6 tháng năm 1999 để thẩm định và tiếp tục cho vay. Tình hình tài sản và nguồn vốn tại thời điểm 30/06/1999 không có biến động lớn so với cuối năm 1998.

Lợi nhuận 6 tháng đạt: 252 triệu đồng. Từ tháng 1 đến đầu tháng 4/2000, ngân hàng đã giải ngân 22 món vay với doanh số: 7.800 triệu đồng, dư nợ đến thời điểm 6/4/2000 là: 9. Sau đó ngân hàng áp dụng phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng đối với Công ty, thời điểm này Công ty vẫn chưa lập được Báo cáo tài chính năm 1999 và ngân hàng căn cứ vào Báo cáo tài chính tại thời điểm 30/6/1999 để thẩm định, theo báo cáo cho thấy tình hình tài chính của Công ty vẫn ổn định, đảm bảo khả năng thanh toán. Căn cứ vào kế hoạch sản xuất kinh doanh của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 Công ty, ngân hàng đã xác định và phê duyệt hạn mức tín dụng năm 2000 là: 13.650 triệu đồng, và tiếp tục giải ngân vốn trong hạn mức tín dụng đã ký kết.

Đến tháng 5/2000 Công ty hoàn thành việc quyết toán tài chính năm 1999 và Báo cáo tài chính cho thấy năm 1999 Công ty lỗ 5. Khoản lỗ này được ghi nhận vào kỳ kế toán quý 4/1999. Nguyên nhân lỗ do Công ty tiến hành điều chỉnh chi phí, do chi phí các năm trước các đơn vị trực thuộc báo cáo không đầy đủ, do chênh lệch tỷ giá. Tình hình khó khăn về tài chính của Công ty bắt đầu bộc lộ.

Năng lực quản lý của Công ty và các đơn vị trực thuộc (Công trường) cũng cho thấy nhiều vấn đề yếu kém làm cho năng suất lao động thấp, quản lý tài chính lỏng lẻo. Do đã giải ngân một lượng vốn lớn vào các công trình, ngân hàng vẫn tiếp tục tài trợ cho Công ty nhằm hoàn thành các công trình đúng tiến độ tạo điều kiện cho công ty tiếp tục sản xuất và có thể trả nợ ngân hàng. Tuy nhiên năm 2000, doanh thu của Công ty giảm mạnh (31.373 triệu đồng) và lỗ 7. Đến thời điểm này thì Công ty không còn vốn chủ sở hữu do lỗ lũy kế đã lớn hơn vốn chủ sở hữu.

Năm 2001 Công ty tiếp tục lỗ 6. Ngân hàng đã nhiều lần cùng Công ty và Tổng Công ty bán kế hoạch tháo gỡ khó khăn, khắc phục lỗ, với sự hổ trợ tạm thời về tài chính từ Tổng Công ty, Ngân hàng tiếp tục cho vay quay vòng để hoàn thành các công trình, nhưng do bộ máy quản lý và nhân viên của công ty yếu kém nên tình hình không có tiến triển khả quan. Công ty đã phải thay đổi nhiều Giám đốc nhưng tình hình vẫn không thể cải thiện. Đến tháng 2/2002 ngân hàng chấm dứt cho vay do Công ty hoàn toàn không có khả năng trả nợ, tình tình sản xuất kinh doanh của Công ty đã hoàn toàn đình trệ và không có dòng tiền để quay vòng, do các công trình cũ đã hoàn thành hoặc không hoàn thành phải bàn giao cho đơn vị khác thi công, không thắng thầu các công trình mới do năng lực tài chính suy giảm.

Số lỗ lũy kế đến 31/12/2002 là: 32. Năm 2003, Ngân hàng tiến hành khởi kiện phá sản đối với Công ty. Tuy nhiên lường trước khó khăn của việc tiến hành các thủ tục phá sản, Ngân hàng chuyển sang khởi kiện đòi nợ. Tòa án đã mở thủ tục hòa giải và hai bên thỏa thuận lịch trình trả nợ cụ thể.

Sau đó, quá trình cơ cấu lại Công ty gặp nhiều vướng mắc và Công ty vẫn không thể thực hiện việc trả nợ theo cam kết, việc thi hành án cũng bị kéo dài. Năm 2004, Giám đốc Công ty nộp đơn lên Tòa án yêu cầu mở thụ tục phá sản. Toàn bộ tài sản của Công ty được kê biên để tiến hành thủ tục phá sản. Tuy vậy, do thủ tục tiến hành chậm, nhiều tài sản là máy mọc thiết bị LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 thi công xuống cấp nghiêm trọng.

Đến nay, Tòa vẫn chưa tuyên bố phá sản đối với Công ty. Toàn bộ khoản nợ vay của Công ty trở thành nợ có khả năng mất vốn và ngân hàng đã phải dùng nguồn dự phòng rủi ro để xử lý khoản nợ. Phân tích: Thông tin bất cấn xứng trong hoạt động tín dụng là khá phổ biến, đặc biệt ở thị trường chưa có nhiều minh bạch như tại Việt Nam hiện nay. Các báo cáo tài chính của phần lớn các doanh nghiệp không được kiểm toán và có độ chính xác thấp.

Trong trường hợp xảy ra rủi ro tín dụng như trên, vấn đề là ngân hàng không có đầy đủ thông tin về thực trạng tài chính của doanh nghiệp, do đó những phân tích để đi đến quyết định cấp tín dụng là thiếu chính xác do: Thứ nhất, thông tin tài chính không được cập nhật: Mặc dù theo quy định tại Quyết định 1141 TC/QĐ/CĐKT ngày 1/11/1995 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Chế độ kế toán doanh nghiệp, doanh nghiệp phải lập báo cáo tài chính hàng quý và cuối niên độ kế toán, báo cáo quý được gửi cho các cơ quan chức năng chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày cuối quý, và báo cáo năm được gửi chậm nhất là 30 ngày kể từ ngày kết thúc niên độ kế toán. Tuy nhiên, tại thời điểm cho vay ngân hàng là tháng 9/1999 nhưng Công ty chỉ có Báo cáo tài chính năm 1998, mà không có báo cáo tài chính quý 2/1999, tương tự báo cáo tài chính năm 1999 cũng lập rất chậm so với quy định. Việc chậm trễ trong việc lập và cung cấp báo cáo tài chính làm cho thông tin tài chính của doanh nghiệp kém minh bạch, thiếu chính xác. Do đó những phân tích dựa trên thông tin này là thiếu sự chính xác về thực trạng tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm vay vốn.

Đối với doanh nghiệp mặc dù báo cáo tài chính được lập chậm, nhưng là người trong nội bộ, lãnh đạo công ty có thể nắm bắt rõ và cập nhật thông tin tài chính của đơn vị qua các sổ sách kế toán hay báo cáo nội bộ từ bộ phận kế toán của Công ty. Như vậy với tình trạng báo cáo tài chính không cập nhật thì Công ty có nhiều lợi thế về thông tin tài chính hơn Ngân hàng. Thứ hai, báo cáo tài chính của doanh nghiệp không chính xác: Đây là vấn đề phổ biến hiện nay, các doanh nghiệp tư nhân lập các báo cáo thiếu chính xác nhằm mục đích trốn thuế, các doanh nghiệp nhà nước thì kinh doanh thua lỗ nhưng báo cáo lãi. Theo Cục Thuế TPHCM, qua phân loại, kiểm tra công tác khai nộp thuế tại các doanh nghiệp ở TPHCM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 17 gần đây, cho thấy có trên 60% số doanh nghiệp khai lỗ nhiều năm liền do rủi ro, kinh doanh thua lỗ và có cả nguyên nhân doanh nghiệp khai lỗ để gian lận, trốn thuế (Thời báo Kinh tế Sài gòn, 2010).

“Báo cáo tài chính của không ít DNNN “có mùi”. Cụ thể, 4/20 tổng công ty được kiểm toán, KTNN xác nhận là hoạt động kinh doanh năm 2008 lỗ tới 28,1 tỷ đồng, trong khi đó, 4 đơn vị này trước đó đã thuê kiểm toán độc lập xác nhận báo cáo tài chính không những không lỗ, mà còn lãi 800 triệu đồng…”. Theo ông Lê Minh Khái, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước, tình trạng lãi giả, lỗ thật, xuất phát từ nguyên nhân công tác quản lý vật tư, hàng hoá tại không ít DNNN còn nhiều tồn tại như không kiểm kê hàng tồn kho khi khoá sổ kế toán, không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, nhiều công trình đã quyết toán, hạch toán đủ doanh thu từ những năm trước nhưng “quên” không tính chi phí…(Mạnh Bôn, 2010). Như trong tình huống trên, doanh nghiệp đã hạch toán vào doanh thu năm 1998 phần khối lượng hoàn thành, nhưng không kê khai đầy đủ chi phí, do đó báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 1998 vẫn có lãi, nhưng thực tế đây là khoản “lãi giả” và khi doanh nghiệp tập hợp đầy đủ chi phí thì cho thấy phát sinh khoản lỗ rất lớn (gần 50% vốn chủ sở hữu).