Luận văn thạc sĩ ueh nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại các ngân hàng thương mại ở thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại các ngân hàng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Lê Thanh Tú
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đông Phong
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố tác động đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại các Ngân hàng thương mại ở TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
• 1. CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.1. Mục tiêu chung
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.2.2.1. Phạm vi không gian
• 1.2.2.2. Phạm vi thời gian
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.3.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 1.4. Đóng góp của luận văn
• 1.5. Bố cục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2 - CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG THẺ TÍN DỤNG TẠI TP. HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Lý thuyết về ý định mua của người tiêu dùng
• 2.1.1. Các học thuyết liên quan đến ý định mua của người tiêu dùng
• 2.1.1.1. Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA)
• 2.1.1.2. Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of planned behaviour - TPB)
• 2.1.1.3. Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model- TAM)
• 2.1.2. Khái niệm về ý định mua
• 2.1.3. Các thành phần của ý định mua
• 2.1.3.1. Thái độ đối với hành vi
• 2.1.3.2. Chuẩn mực chủ quan
• 2.1.3.3. Sự kiểm soát hành vi cảm nhận
• 2.1.4. Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng trong các nghiên cứu trước
• 2.1.4.1. Nghiên cứu của Hanudin Amin sử dụng mô hình TRA mở rộng nhằm giải thích “Ý định sử dụng thẻ tín dụng Hồi Giáo” (2012) của khách hàng ở ngân hàng Malaysia
• 2.1.4.2. Nghiên cứu của Maya Sari về “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của cộng đồng các trường đại học Pendidikan ở Indonesia” (2011)
• 2.1.4.3. Nghiên cứu về “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng: Các bằng chứng ở Thổ Nhĩ Kỳ” của Halil Tunalı sử dụng mô hình Tobit (2010)
• 2.1.4.4. Bài nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định sở hữu và sử dụng thẻ tín dụng ở Bắc Síp năm 2007 của Okan Veli Safakli
• 2.2. Thực trạng phát triển của thị trường thẻ tín dụng tại T.p Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Thực trạng phát hành và thanh toán thẻ tín dụng tại T.p Hồ Chí Minh thời gian qua
• 2.2.2. Hệ Thống ATM và Máy Pos tại Việt Nam
• 2.3. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.3.1. Ý nghĩa của các biến trong mô hình đề xuất
• 2.3.1.1. Quy chuẩn chủ quan về hành vi sử dụng thẻ tín dụng
• 2.3.1.2. Thái độ đối với hành vi sử dụng thẻ tín dụng
• 2.3.1.3. Nhận thức kiếm soát hành vi sử dụng thẻ tín dụng
• 2.3.1.4. Các chi phí liên quan đến thẻ tín dụng ( Phí phát hành thẻ, phí giao dịch, lãi suất
• 2.3.1.5. Ý định hành vi sử dụng thẻ tín dụng
• 2.3.2. Các giả thuyết của mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3 - THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu sơ bộ định tính
• 3.2.1.1. Thảo luận tay đôi
• 3.2.1.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.1.3. Điều chỉnh thang đo
• 3.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.2.2.1. Phương pháp
• 3.2.2.2. Phương pháp chọn mẫu và thiết kế mẫu
• 3.2.2.2.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.2.2.2.2. Thiết kế mẫu
• 4. CHƯƠNG 4 - PHÂN TÍCH NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm nhân khẩu học
• 4.1.2. Hành vi sử dụng thẻ ngân hàng
• 4.2. Thang đo các yếu tốt ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng ở các Ngân hàng thương mại tại T.p Hồ Chí Minh
• 4.2.1. Đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach’s alpha
• 4.2.1.1. Thang đo “Quy chuẩn chủ quan về hành vi sử dụng thẻ tín dụng”
• 4.2.1.2. Thang đo “Thái độ đối với hành vi sử dụng thẻ tín dụng”
• 4.2.1.3. Thang đo “Nhận thức kiểm soát hành vi sử dụng thẻ tín dụng”
• 4.2.1.4. Thang đo “Các chi phí liên quan đến thẻ tín dụng”
• 4.2.1.5. Thang đo “Ý định hành vi sử dụng thẻ tín dụng”
• 4.2.2. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng ở các Ngân hàng thương mại tại T.p Hồ Chí Minh
• 4.2.2.1. Phân tích các biến độc lập
• 4.2.2.2. Phân tích biến phụ thuộc
• 4.2.2.3. Đánh giá lại độ tin cậy của thang đo
• 4.2.3. Phân tích hồi quy bội
• 4.2.3.1. Phân tích hệ số tương quan
• 4.2.3.2. Phân tích hồi quy bội
• 4.2.4. Đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại các Ngân hàng thương mại ở Tp. Hồ Chí Minh
• 4.2.4.1. Kiểm định sự phù hợp của giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.4.2. Thực tiễn các giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.5. Kiểm định sự khác biệt trong ý định sử dụng thẻ tín dụng giữa các nhóm
• 4.2.5.1. Kiểm định sự khác biệt trong ý định sử dụng thẻ tín dụng giữa các nhóm tuổi
• 4.2.5.2. Kiểm định sự khác biệt trong ý định sử dụng thẻ tín dụng giữa các nhóm thu nhập
• 4.2.5.3. Kiểm định sự khác biệt trong ý định sử dụng thẻ tín dụng giữa các nhóm giới tính
• 4.2.5.4. Kiểm định sự khác biệt trong ý định sử dụng thẻ tín dụng giữa các nhóm nghề nghiệp
• 5. CHƯƠNG 5 - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Về tác động của các biến nhân khẩu học
• 5.2. Một số gợi ý cho các cấp quản lý Ngân hàng thương mại
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1. DÀN BÀI THẢO LUẬN TAY ĐÔI
• PHỤ LỤC 2. DANH SÁCH THÀNH VIÊN THAM GIA THẢO LUẬN
• PHỤ LỤC 3. TỔNG HỢP KẾT QUẢ THẢO LUẬN TAY ĐÔI
• PHỤ LỤC 4. BẢNG CÂU HỎI CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC 5. DANH SÁCH ĐỊA ĐIỂM KHẢO SÁT TRỰC TIẾP
• PHỤ LỤC 6. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH SPSS
• PHỤ LỤC 7. GIƠI THIỆU VỀ THẺ TÍN DỤNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng

Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố tác động đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại TP.Hồ Chí Minh. Thẻ tín dụng đã trở thành một công cụ tài chính quan trọng, giúp người tiêu dùng dễ dàng hơn trong việc thanh toán và quản lý chi tiêu. Tuy nhiên, việc sử dụng thẻ tín dụng vẫn còn nhiều thách thức và vấn đề cần giải quyết.

1.1. Ý nghĩa của việc nghiên cứu thẻ tín dụng tại TP.Hồ Chí Minh

Nghiên cứu này không chỉ giúp các ngân hàng hiểu rõ hơn về thói quen tiêu dùng của khách hàng mà còn cung cấp thông tin quý giá để phát triển các sản phẩm thẻ tín dụng phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng. Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng, sử dụng bảng hỏi khảo sát để thu thập dữ liệu từ khách hàng.

II. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng

Nghiên cứu đã xác định nhiều yếu tố tác động đến ý định sử dụng thẻ tín dụng. Những yếu tố này bao gồm thái độ của người tiêu dùng, chuẩn mực xã hội và sự kiểm soát hành vi cảm nhận. Mỗi yếu tố đều có vai trò quan trọng trong việc hình thành ý định sử dụng thẻ tín dụng.

2.1. Thái độ đối với thẻ tín dụng

Thái độ tích cực đối với thẻ tín dụng có thể thúc đẩy người tiêu dùng quyết định sử dụng sản phẩm này. Các yếu tố như sự tiện lợi và lợi ích tài chính sẽ ảnh hưởng đến thái độ của khách hàng.

2.2. Chuẩn mực xã hội và ảnh hưởng của nó

Chuẩn mực xã hội có thể tác động mạnh mẽ đến ý định sử dụng thẻ tín dụng. Nếu người tiêu dùng cảm thấy rằng việc sử dụng thẻ tín dụng là phổ biến và được khuyến khích trong xã hội, họ sẽ có xu hướng sử dụng nhiều hơn.

2.3. Sự kiểm soát hành vi cảm nhận

Sự kiểm soát hành vi cảm nhận liên quan đến cảm giác của người tiêu dùng về khả năng sử dụng thẻ tín dụng. Nếu họ cảm thấy tự tin và có khả năng quản lý tài chính, họ sẽ có xu hướng sử dụng thẻ tín dụng nhiều hơn.

III. Thách thức trong việc sử dụng thẻ tín dụng tại TP

Mặc dù thẻ tín dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc sử dụng. Những thách thức này có thể bao gồm sự thiếu hiểu biết về sản phẩm, lo ngại về nợ nần và các khoản phí liên quan.

3.1. Thiếu hiểu biết về thẻ tín dụng

Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa hiểu rõ về cách thức hoạt động của thẻ tín dụng. Điều này dẫn đến việc họ không dám sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả.

3.2. Lo ngại về nợ nần

Nỗi lo về việc không thể thanh toán nợ thẻ tín dụng đúng hạn là một trong những lý do chính khiến người tiêu dùng ngần ngại khi sử dụng sản phẩm này.

3.3. Các khoản phí liên quan đến thẻ tín dụng

Các khoản phí như phí thường niên, phí giao dịch có thể làm giảm ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng. Người tiêu dùng cần được thông tin rõ ràng về các khoản phí này.

IV. Phương pháp nghiên cứu và kết quả chính

Nghiên cứu đã áp dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu từ khách hàng sử dụng thẻ tín dụng tại TP.Hồ Chí Minh. Kết quả cho thấy có sự tương quan mạnh mẽ giữa các yếu tố ảnh hưởng và ý định sử dụng thẻ tín dụng.

4.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế với bảng hỏi khảo sát chi tiết, nhằm thu thập thông tin từ khách hàng về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng.

4.2. Kết quả phân tích dữ liệu

Kết quả phân tích cho thấy rằng thái độ tích cực và chuẩn mực xã hội có ảnh hưởng lớn đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng.

V. Kết luận và gợi ý cho tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng là rất quan trọng. Các ngân hàng cần có chiến lược phù hợp để khuyến khích người tiêu dùng sử dụng thẻ tín dụng nhiều hơn.

5.1. Đề xuất cho các ngân hàng

Các ngân hàng nên cung cấp thông tin rõ ràng về sản phẩm thẻ tín dụng và các lợi ích của nó để tăng cường ý định sử dụng thẻ tín dụng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để tìm hiểu sâu hơn về hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng trong bối cảnh thay đổi của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ trong giai đoạn 2011 - 2015. Theo số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổng số lượng thẻ ngân hàng phát hành trên toàn quốc đã tăng từ 11,60 triệu thẻ vào năm 2011 lên 40,13 triệu thẻ vào cuối năm 2015, trong đó thẻ tín dụng đạt khoảng 1,20 triệu thẻ, tương ứng mức tăng trưởng hơn 3 lần trong vòng 5 năm. Đồng thời, tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán giảm từ 14,10% năm 2011 xuống còn 11,80% vào cuối năm 2015, đánh dấu mức giảm 2,30% điểm phần trăm.

Mặc dù thị trường ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng, tỷ lệ người dân thực sự sở hữu và chủ động sử dụng thẻ tín dụng tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa tương xứng với quy mô dân số gần 90 triệu người. Sự cạnh tranh khốc liệt giữa các ngân hàng thương mại cổ phần nội địa và các ngân hàng ngoại quốc tế như HSBC, ANZ hay Standard Chartered đòi hỏi các tổ chức tài chính phải thấu hiểu sâu sắc tâm lý người tiêu dùng.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh doanh thương mại của tác giả Lê Thanh Tú, thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2016 dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đông Phong, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố chi phối ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng cá nhân tại khu vực đô thị. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, với khung thời gian khảo sát thực nghiệm từ tháng 3/2015 đến tháng 9/2015.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp các ngân hàng tối ưu hóa chiến lược cấp phát thẻ mới, nâng cao tỷ lệ kích hoạt thẻ từ 20% lên trên 45%, giảm thiểu rủi ro nợ xấu và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu thanh toán điện tử theo định hướng vĩ mô của Chính phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự kế thừa và mở rộng các học thuyết hành vi tiêu dùng kinh điển:

Thuyết Hành động Hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) do Ajzen và Fishbein phát triển năm 1975 và 1980 khẳng định ý định hành vi chịu sự chi phối trực tiếp bởi hai thành tố: Thái độ đối với hành vi và Chuẩn mực chủ quan. Tiếp đó, Thuyết Hành vi Có kế hoạch (Theory of Planned Behaviour - TPB) của Ajzen năm 1991 bổ sung thêm yếu tố Nhận thức kiểm soát hành vi nhằm giải thích toàn diện những hành vi mà cá nhân không hoàn toàn kiểm soát được nguồn lực. Bên cạnh đó, Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) của Davis năm 1989 cũng được đối chiếu để làm rõ cảm nhận về tính hữu ích và tính dễ sử dụng trong các sản phẩm tài chính công nghệ.

Kế thừa mô hình TPB và công trình nghiên cứu mở rộng về thẻ tín dụng của Hanudin Amin năm 2012, tác giả đã phát triển mô hình nghiên cứu gồm 4 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc:

• Thái độ đối với hành vi sử dụng thẻ tín dụng: Đánh giá tích cực hoặc tiêu cực của khách hàng về sự tiện lợi, an toàn, nâng cao giá trị bản thân và ưu đãi tài chính.
• Quy chuẩn chủ quan: Áp lực xã hội và sự ủng hộ từ người thân, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và phương tiện truyền thông.
• Nhận thức kiểm soát hành vi: Cảm nhận của cá nhân về mức độ dễ dàng, khả năng kiểm soát hạn mức và năng lực tài chính để hoàn trả nợ đúng hạn.
• Chi phí liên quan đến thẻ tín dụng: Biến mở rộng phản ánh nhận thức về phí phát hành, phí thường niên, phí giao dịch, phí rút tiền mặt và lãi suất phạt chậm trả.
• Ý định hành vi sử dụng thẻ tín dụng: Biến phụ thuộc đo lường mức độ sẵn sàng mở thẻ, trải nghiệm chi tiêu và giới thiệu dịch vụ cho người xung quanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp định tính và định lượng:

Phương pháp định tính sơ bộ được thực hiện qua kỹ thuật phỏng vấn sâu tay đôi với 10 khách hàng cá nhân có kinh nghiệm sử dụng thẻ ngân hàng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bước này giúp điều chỉnh, bổ sung các biến quan sát thực tế như yếu tố an toàn bảo mật thông tin và áp lực kiểm soát chi tiêu trước khi hoàn thiện bảng hỏi chính thức gồm 25 biến quan sát trên thang đo Likert 5 điểm.

Phương pháp định lượng chính thức sử dụng kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện phi xác suất. Tác giả đã phát ra 252 bảng câu hỏi khảo sát từ tháng 7/2015 đến tháng 8/2015, thu về 225 phiếu với tỷ lệ hồi đáp đạt 89,29%. Sau khi sàng lọc và loại bỏ 23 phiếu không đạt yêu cầu, mẫu nghiên cứu hợp lệ cuối cùng đạt 202 quan sát, bao gồm 172 phiếu khảo sát trực tiếp tại quầy giao dịch (chiếm 83,11%) và 30 phiếu khảo sát trực tuyến (chiếm 16,89%). Cỡ mẫu 202 hoàn toàn thỏa mãn tiêu chuẩn kiểm định EFA với yêu cầu tối thiểu là 175 mẫu (tỷ lệ 7 mẫu trên 1 biến quan sát theo tiêu chuẩn của Hair và cộng sự năm 2010).

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 16.0. Các công cụ phân tích bao gồm: Đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (chấp nhận giá trị từ 0,60 trở lên và hệ số tương quan biến tổng lớn hơn 0,30); Phân tích nhân tố khám phá EFA với phép trích Principal Component và phép xoay Varimax (yêu cầu KMO từ 0,50 đến 1,00, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê với Sig nhỏ hơn 0,05, Eigenvalue lớn hơn 1,00 và tổng phương sai trích đạt từ 50% trở lên); Phân tích hồi quy tuyến tính bội theo phương pháp Enter với kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai VIF (yêu cầu nhỏ hơn 10) và tự tương quan qua đại lượng Durbin-Watson; Phân tích phương sai một yếu tố One-Way ANOVA để kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm nhân khẩu học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm từ 202 mẫu dữ liệu hợp lệ đã đem lại những phát hiện quan trọng về hành vi người tiêu dùng:

Thứ nhất, kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA cho thấy tất cả 25 biến quan sát đều đạt chuẩn giá trị hội tụ và phân biệt, hệ số tải nhân tố đều vượt ngưỡng 0,50 và tổng phương sai trích giải thích hơn 50% biến thiên của tập dữ liệu.

Thứ hai, mô hình hồi quy tuyến tính bội xác nhận cả 4 nhóm nhân tố đều có tác động có ý nghĩa thống kê đến ý định sử dụng thẻ tín dụng:

• Thái độ đối với hành vi sử dụng thẻ là nhân tố có tác động tích cực mạnh mẽ nhất đến ý định mở và sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng. Khách hàng đánh giá cao sự tiện lợi trong thanh toán, lợi thế an toàn hơn khi không mang theo nhiều tiền mặt và cơ hội tận hưởng các chương trình hoàn tiền, chiết khấu liên kết.
• Quy chuẩn chủ quan thể hiện tác động đồng biến có ý nghĩa. Sự ủng hộ của người thân, gia đình và xu hướng lan tỏa từ nhóm đồng nghiệp tác động trực tiếp đến quyết định trải nghiệm sản phẩm tài chính hiện đại.
• Nhận thức kiểm soát hành vi tác động tích cực đến ý định sử dụng. Khách hàng tự tin vào khả năng quản lý tài chính và hiểu rõ quy trình thanh toán sẽ có xu hướng chủ động mở thẻ cao hơn.
• Chi phí liên quan đến thẻ tín dụng là nhân tố duy nhất có tác động nghịch biến. Nhận thức về mức lãi suất quá hạn cao, phí thường niên và các khoản phụ phí giao dịch tạo ra rào cản tâm lý e ngại nợ nần cho người tiêu dùng.

Thứ ba, phân tích phương sai One-Way ANOVA chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về ý định sử dụng thẻ giữa các nhóm thu nhập và độ tuổi. Nhóm khách hàng trẻ từ 22 đến 35 tuổi có thu nhập ổn định từ 8 triệu đồng/tháng trở lên thể hiện mức độ sẵn sàng sử dụng thẻ tín dụng cao hơn 30% so với nhóm khách hàng lớn tuổi có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh sự tương đồng sâu sắc với mô hình nghiên cứu của Maya Sari năm 2011 tại Indonesia và Hanudin Amin năm 2012 tại Malaysia, khẳng định Thái độ và Quy chuẩn chủ quan luôn là hai động lực căn bản thúc đẩy hành vi tài chính tiêu dùng. Điểm độc đáo trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh là yếu tố chi phí tạo ra lực cản rất rõ nét. Thực tế cho thấy, trong quý 4 năm 2015, toàn hệ thống ghi nhận 5.907.782 giao dịch thẻ với giá trị 24.277.032 triệu đồng, song phần lớn giá trị này vẫn tập trung vào các khoản chi tiêu nhỏ lẻ thường ngày. Mạng lưới thiết bị chấp nhận thanh toán với 110.021 máy POS và 14.410 cây ATM vào năm 2015 tuy đã mở rộng nhưng chưa tạo được sự liên kết đồng bộ tuyệt đối, khiến khách hàng lo lắng về chi phí rút tiền mặt hoặc phí duy trì thẻ.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột đa chiều so sánh mức độ sẵn sàng sử dụng thẻ theo từng phân khúc thu nhập và biểu đồ mạng nhện (radar chart) mô tả tương quan trọng số hồi quy của 4 nhóm nhân tố. Bảng ma trận tương quan Pearson cũng phản ánh rõ mối liên hệ nghịch chiều giữa cảm nhận rủi ro chi phí và ý định tiêu dùng, nhấn mạnh yêu cầu minh bạch hóa biểu phí từ phía các ngân hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm gia tăng số lượng phát hành thẻ mới và nâng cao tần suất sử dụng thẻ tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, tối ưu hóa chính sách phí và cơ chế tính lãi suất. Khối Khách hàng Cá nhân tại các ngân hàng thương mại cần thực hiện chính sách miễn phí phát hành 0 đồng, miễn phí thường niên năm đầu tiên cho khách hàng kích hoạt thẻ trong vòng 30 ngày, đồng thời nâng thời gian miễn lãi tối đa từ 45 ngày lên 55 ngày. Biểu phí và công thức tính lãi suất phạt quá hạn phải được công khai minh bạch bằng bảng điện tử trực quan nhằm giảm thiểu 40% sự e ngại rủi ro tài chính của người dùng mới, triển khai ngay trong quý 1 và quý 2 năm tiếp theo.

Thứ hai, mở rộng mạng lưới liên kết tiện ích và chương trình khách hàng thân thiết. Phòng Marketing và Phát triển Sản phẩm Thẻ cần đẩy mạnh ký kết hợp tác chiến lược với hơn 100 đối tác bán lẻ, trung tâm thương mại, siêu thị và sàn thương mại điện tử để áp dụng chương trình hoàn tiền từ 5% đến 10% cùng chính sách trả góp lãi suất 0%. Mục tiêu nâng tỷ trọng giao dịch thẻ qua POS tăng thêm 35% trong lộ trình 12 tháng.

Thứ ba, cải tiến quy trình thẩm định và số hóa thủ tục cấp tín dụng. Bộ phận Quản lý Rủi ro và Vận hành Tín dụng cần ứng dụng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động (credit scoring), rút ngắn thời gian phê duyệt và bàn giao thẻ từ 7 ngày làm việc xuống còn 24 đến 48 giờ. Đơn giản hóa thủ tục chứng minh thu nhập đối với nhóm khách hàng trả lương qua tài khoản ngân hàng để tăng 25% tỷ lệ mở thẻ thành công mỗi năm.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông giáo dục tài chính và chuẩn hóa hạ tầng thanh toán. Ngân hàng Nhà nước cùng các ngân hàng thương mại cần đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông đa kênh về kỹ năng quản lý chi tiêu thông minh và bảo mật thẻ công nghệ chip EMV. Mục tiêu chung hướng tới giảm tỷ trọng giao dịch tiền mặt xuống dưới mức 10% trong kế hoạch tổng thể 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham chiếu thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban Lãnh đạo và Giám đốc Khối Bán lẻ các Ngân hàng Thương mại: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp xây dựng chiến lược phát triển thị phần thẻ tín dụng, xác định đúng phân khúc khách hàng mục tiêu và thiết kế các gói sản phẩm phù hợp với nhu cầu thanh toán của cư dân đô thị.
• Chuyên viên Marketing và Phát triển Sản phẩm Thẻ: Báo cáo cung cấp góc nhìn sâu sắc về tâm lý tiêu dùng, giúp chuyên viên thiết kế các chiến dịch quảng cáo, chính sách ưu đãi kích hoạt và thông điệp truyền thông chạm đúng rào cản chi phí của người dùng.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh: Nghiên cứu cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng hạ tầng POS/ATM và thói quen thanh toán, làm cơ sở hoàn thiện khung pháp lý và chính sách thúc đẩy xã hội không dùng tiền mặt.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên Cao học ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, quy trình kiểm định mô hình TPB mở rộng và kỹ thuật phân tích thống kê EFA, hồi quy tuyến tính trong kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình TPB mở rộng trong luận văn có điểm gì cải tiến nổi bật? Nghiên cứu tích hợp thêm biến chi phí liên quan đến thẻ vào khung lý thuyết TPB gốc của Ajzen, phản ánh chính xác tâm lý nhạy cảm về lãi suất và phí dịch vụ của người tiêu dùng Việt Nam trong giai đoạn phát triển thị trường thẻ.

Tại sao nhân tố chi phí lại tác động nghịch biến đến ý định sử dụng thẻ tín dụng? Khách hàng thường lo ngại mức phí thường niên cao, phí rút tiền mặt tại ATM lên đến 4% và lãi suất phạt trả chậm phát sinh, dẫn đến rào cản tâm lý sợ mất kiểm soát tài chính và gánh nặng nợ nần cá nhân.

Nhóm nhân khẩu học nào có xu hướng mở thẻ tín dụng cao nhất? Kết quả kiểm định ANOVA cho thấy nhóm khách hàng trẻ tuổi từ 22 đến 35 tuổi, làm việc tại khu vực văn phòng hoặc kinh doanh tự do với thu nhập từ 8 triệu đồng/tháng trở lên có ý định sử dụng thẻ cao vượt trội.

Cỡ mẫu 202 quan sát có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu 202 hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của Hair và cộng sự (yêu cầu tối thiểu 175 mẫu cho 25 biến quan sát), đảm bảo độ tin cậy cho kiểm định Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy bội.

Các ngân hàng thương mại nội địa cần làm gì để cạnh tranh với ngân hàng ngoại? Ngân hàng nội địa cần số hóa quy trình thẩm định trong 24 đến 48 giờ, mở rộng mạng lưới POS liên kết và thiết kế các gói ưu đãi hoàn tiền thiết thực cho nhu cầu tiêu dùng nội địa thường nhật.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hành vi tiêu dùng và kiểm định thành công mô hình TPB mở rộng giải thích ý định sử dụng thẻ tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nghiên cứu chỉ ra 4 nhân tố then chốt tác động có ý nghĩa thống kê gồm Thái độ (tác động mạnh nhất), Quy chuẩn chủ quan, Nhận thức kiểm soát và Chi phí liên quan (tác động nghịch biến).
• Đóng góp học thuật nổi bật của công trình là lượng hóa cụ thể tác động của rào cản chi phí và chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các phân khúc nhân khẩu học trong bối cảnh thị trường đang phát triển.
• Kế hoạch triển khai tiếp theo cần tập trung vào lộ trình 3 giai đoạn: Tối ưu hóa biểu phí trong 6 tháng đầu, liên kết mở rộng hệ sinh thái số trong 12 tháng tiếp theo và tự động hóa thẩm định tín dụng trong 24 tháng.
• Các nhà quản lý ngân hàng và chuyên gia tài chính hãy ứng dụng ngay mô hình nghiên cứu này để xây dựng chiến lược kinh doanh thẻ hiệu quả, thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và bứt phá thị phần bán lẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài - Giới thiệu chung về đề tài Chương 2: Cơ sở khoa học của đề tài và thực trạng phát triển của thị trường thẻ tín dụng Tp. Hồ Chí Minh - Tổng quan lí thuyết về ý định sử dụng, mô hình các yếu tố LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng và thực trạng phát triển của thị trường thẻ tín dụng tại Tp. Hồ Chí Minh trong những năm gần đây. Chương 3: Thiết kế nghiên cứu- Xây dựng quy trình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và xây dựng thang đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng tại Tp.

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu – Trình bày kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng, đánh giá mức độ quan trọng, Chương 5: Kết luận và kiến nghị – Đưa ra kết luận và một số kiến nghị cho các Ngân hàng kinh doanh dịch vụ thẻ tại T.p Hồ Chí Minh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chương 2 - CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG THẺ TÍN DỤNG TẠI TP. HỒ CHÍ MINH Lý thuyết về ý định mua của người tiêu dùng 2.1 Các học thuyết liên quan đến ý định mua của người tiêu dùng Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) TRA được phát triển bởi Ajzen và Fishbein vào năm 1975 và 1980, là tiền đề cho thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) được phát triển bởi Ajzen vào năm 1991. TRA là một mô hình để dự báo về ý định hành vi, dẫn đến dự báo về thái độ và dự báo về hành vi.

Sự tách biệt tiếp theo của ý định hành vi từ hành vi cho phép giải thích về giới hạn của các yếu tố trên ảnh hưởng thái độ. Lý thuyết này được sinh ra trong sự thất vọng lớn của các nghiên cứu về thái độ - hành vi truyền thống, nhiều trong số đó chỉ ra một tương quan yếu giữa đo lường thái độ và sự thể hiện của các hành vi có chủ đích (Hale, Householder và Greene, 2002, trang 259). Trong TRA, ba khái niệm chính được đề cập đến là ý định hành vi (Behavioral Intention – BI), thái độ (Attitude – A) và chuẩn mực chủ quan (Subjective Norm – SN). Theo đó, ý định hành vi được quyết định bới thái độ và chuẩn mực chủ quan.

Tuy nhiên TRA cũng có giới hạn là trong một số trường hợp khi mà cá nhân có một thái độ rất tích cực đối với hành vi và cũng nhận được áp lực xã hội mạnh mẽ để thực hiện hành vi nhưng cá nhân đó vẫn không có ý định hoặc có một ý định rất yếu để thực hiện hành vi đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Niềm tin về hành vi Thái độ đối với hành vi Đánh giá về hành vi Ý định Hành vi Ý kiến của người tham khảo Chuẩn mực chủ quan Động lực để thực hiện Hình 2. Thuyết hành động hợp lý (TRA) của Ajzen và Fishbein (Nguồn: Ajzen và Fishbein ,1980) Để giải quyết hạn chế của TRA, Ajzen đã phát triển TPB sau đó. Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of planned behaviour - TPB) Trong mô hình TPB (theory of planned behaviour - thuyết hành vi có kế hoạch) của Ajzen, ý định hành vi của cá nhân là một chức năng bao gồm 3 yếu tố cấu thành là Thái độ đối với hành vi, Chuẩn mực chủ quan và Sự kiểm soát hành vi cảm nhận.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Thái độ hướng đến hành vi Chuẩn mực Ý định Hành vi chủ quan hành vi Sự kiểm soát hành vi cảm nhận Hình 2.Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) của Ajzen (Nguồn: Ajzen, 1991) Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model- TAM) Hình 2.Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM) của Davis và cộng sự (Nguồn: Davis và cộng sự, 1989) Mô hình TAM chuyên sử dụng để giải thích và dự đoán về sự chấp nhận sử dụng một công nghệ. TAM cung cấp một cơ sở cho việc khảo sát tác động của nhân tố bên ngoài đối với niềm tin bên trong, thái độ và dự định (Davis và cộng sự, 1989 ) giải thích hành vi của người sử dụng qua nghiên cứu mẫu của nhiều người sử dụng công nghệ. Biến bên ngoài là những nhân tố ảnh hưởng đến niềm tin (sự hữu ích cảm nhận và sự dễ sử dụng cảm nhận) của một người về việc chấp nhận sản phẩm hay dịch vụ. Những tác động bên ngoài ảnh hưởng đến thái độ của một người đối với LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 hành động một cách gián tiếp thông qua niềm tin của người đó ( Ajzen & Fishbein ,1975) Hai yếu tố cơ bản của mô hình là sự hữu ích cảm nhận và dễ sử dụng cảm nhận.

Sự hữu ích cảm nhận là mức độ để một người tin rằng sử dụng hệ thống đặc thù sẽ nâng cao sự thực hiện công việc của họ (Davis & cộng sự, 1989), sự dễ sử dụng cảm nhận là mức độ mà một người tin rằng sử dụng hệ thống đặc thù mà không cần sự nỗ lực (Davis & cộng sự, 1989). Nếu khách hàng tiềm năng tin rằng một ứng dụng là có ích, họ có thể đồng thời tin rằng hệ thống không khó sử dụng và lợi ích từ việc sử dụng hơn cả mong đợi. Người dùng thường chấp nhận một ứng dụng nếu họ cảm nhận được sự thuận tiện khi sử dụng nó hơn sản phẩm khác. Sự dễ sử dụng cảm nhận có ảnh hưởng mạnh đến thái độ trực tiếp cũng như gián tiếp thông qua tác động của nó tới cảm nhận hữu ích (Davis & cộng sự, 1989).

Thái độ hướng đến việc sử dụng là cảm giác tích cực hay tiêu cực về việc thực hiện hành vi mục tiêu (Ajzen & Fishbein, 1975). Ý định sử dụng chịu ảnh hưởng của thái độ cá nhân, từ đó cá nhân sẽ sử dụng hệ thống nếu họ có dự định sử dụng.2 Khái niệm về ý định mua Ý định được cho là chứa đựng những yếu tố thúc đẩy, ảnh hưởng đến hành vi, nó chỉ ra mức độ mà một người sẵn sàng thử, mức độ nỗ lực thực hiện để hoàn thành hành vi. Khi con người có ý định mạnh mẽ để tham gia vào một hành vi nào đó thì họ có khả năng thực hiện hành vi đó nhiều hơn (Ajzen 1991, trang 181). Ý định mua là “những gì chúng ta nghĩ chúng ta sẽ mua” (Park, trích trong Samin và cộng sự, 2012, trang 206).

Còn có thể được định nghĩa là quyết định hành động cho thấy được hành vi của cá nhân tùy theo sản phẩm (Wang và Yang, trích trong Samin và cộng sự, 2012, trang 206). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Dodds và cộng sự (1991) cho rằng ý định mua thể hiện khả năng mua một sản phẩm nào đó của người tiêu dùng (được trích trong Long và Ching, 2010, trang 20). Long và Ching (2010) kết luận ý định mua tượng trưng cho những gì mà một cá nhân muốn mua trong tương lai.3 Các thành phần của ý định mua Thái độ đối với hành vi Thái độ đối với hành vi chịu ảnh hưởng của những cảm xúc cá nhân thông thường về việc thực hiện của hành vi. Niềm tin của cá nhân chính là nguồn gốc của thái độ (Ajzen, 1991).

Fishbein và Ajzen (1975) chỉ ra rằng những cá nhân mà có niềm tin mạnh mẽ rằng những kết quả tích cực sẽ đến như là kết quả của việc thực hiện hành vi thì sẽ có thái độ tích cực đối với hành vi. Ngược lại nếu họ có niềm tin mạnh mẽ rằng những kết quả tiêu cực sẽ đến như là kết quả của việc thực hiện hành vi thì sẽ có thái độ tiêu cực đối với hành vi. Niềm tin có được thông qua học hỏi, kinh nghiệm và đời sống xã hội của cá nhân (Karen và cộng sự, 2008). Ajzen (1991, trang 188) định nghĩa thái độ đối với hành vi là mức độ mà cá nhân có sự đánh giá tốt/ không tốt hoặc là sự đánh giá hành vi đang được xem xét.

Thái độ đối với sự thực hiện hành vi càng tốt thì ý định thực hiện hành vi càng mạnh mẽ. Thái độ đối với hành vi là sự đánh giá toàn diện của cá nhân về hành vi đó. Nó bao gồm hai thành tố tác động cùng nhau: niềm tin về kết quả của hành vi và sự đánh giá tích cực/tiêu cực về mỗi đặc điểm của hành vi. Chuẩn mực chủ quan Theo Ajzen (1991), chuẩn mực chủ quan là sự đồng ý hay không đồng ý của các nhóm tham khảo trong một hành vi nhất định.

Thông thường, nhóm tham khảo giữ một mối quan hệ gần gũi với cá nhân như là thành viên trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hay những người khác có mối quan hệ thân thiết với cá nhân. Nếu một người ảnh hưởng quan trọng của cá nhân có ảnh hưởng mạnh mẽ hoặc nhu cầu thực hiện một hành vi nhất định thì cá nhân đó sẽ thực hiện hành vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Chuẩn mực chủ quan là áp lực xã hội mà cá nhân nhận thức về việc thực hiện hay không một hành vi nào đó (Ajzen, 1991, trang 188). Sudin và cộng sự (2009, trang 68) bổ sung thêm nếu một người tin rằng hầu hết những người tạo động lực cho người đó nghĩ rằng anh ta nên thực hiện hành vi, anh ta sẽ chịu một áp lực xã hội để thực hiện hành vi. Chuẩn mực chủ quan bao gồm hai thành tố tương tác lẫn nhau: niềm tin của cá nhân về cách hành xử mà họ cho là những người quan trọng với họ mong muốn (niềm tin chuẩn mực) và sự thúc đẩy để làm theo.

Sự kiểm soát hành vi cảm nhận Ajzen (1991, trang 188) cho rằng sự kiểm soát hành vi nhận thức trong mô hình TPB là “sự nhận thức của con người về sự dễ dàng hay khó khăn trong việc thực hiện hành vi mong muốn”. Tầm quan trọng của sự kiểm soát hành vi thực tế là hiển nhiên: những nguồn lực và cơ hội có sẵn cho một cá nhân để quyết định khả năng hoàn thành hành vi ở một mức độ nào đó. Sự kiểm soát hành vi cảm nhận là mức độ mà cá nhân cảm thấy họ có khả năng thực hiện hành vi, nó có hai mặt: mức độ kiểm soát hành vi của cá nhân và sự tự tin của cá nhân đó đối với khả năng thực hiện/không thực hiện hành vi.