CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU A. Tính cấp thiết của đề tài 1. Bối cảnh nghiên cứu Trong thời đại 4.0 hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học và các ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Twitter, Instagram,. đã thu hút hàng triệu người dùng ở Việt Nam và cả thế giới.
Đặc biệt đối với TikTok, một nền tảng mạng xã hội được coi là nơi có những nội dung đầy thú vị và sáng tạo bằng những đoạn video ngắn thông qua người dùng tạo ra. TikTok được sáng lập bởi Trương Nhất Minh, ra mắt lần đầu tiên vào năm 2016 tại Trung Quốc với cái tên Douyin. Đến năm 2017, TikTok mới bắt đầu được phát triển ra thị trường nước ngoài, dần trở thành đối thủ số một của nền tảng mạng xã hội Facebook. Song hành với sự phát triển của TikTok, đã xuất hiện những nhóm người nổi tiếng trên nền tảng mạng xã hội hay còn được gọi là “TikToker" với lượt xem và lượt theo dõi từ trăm nghìn cho đến hàng triệu.
Trong số đó có rất nhiều người đem lại những nội dung bổ ích, thú vị và được người dùng đón nhận, nhưng nhìn một góc sâu hơn sẽ thấy được những người đã lạm dụng những nội dung xấu độc, những nội dung mang tính chất “câu view" giúp họ trở nên “viral" và gây ra sự chú ý của dư luận theo một chiều hướng khác. Với đề tài nghiên cứu "Xu hướng người sáng tạo nội dung TikTok sử dụng nội dung độc hại để trở nên viral" sẽ là một câu câu hỏi cơ bản về việc vì sao một số người dùng TikTok quyết định sử dụng những nội dung độc hại ấy để thu hút lượt xem và theo dõi. Ngoài ra, nghiên cứu sẽ đi sâu hơn về các loại nội dung độc hại và tìm hiểu lý do xu hướng ngày càng gia tăng của các nội dung đó. Cuối cùng, nghiên cứu sẽ phân tích tác động của nội dung độc hại trên cộng đồng TikTok và xem xét các hậu quả từ việc sử dụng các nội dung độc hại để đưa ra các giải pháp, nhận thức để giúp một cộng đồng mạng xã hội trở nên lạnh mạnh hơn.
Lý do lựa chọn đề tài 2. Chủ quan - Bản thân các thành viên có mong muốn tìm hiểu về nguyên nhân cũng như quá trình hình thành của xu hướng sử dụng nội dung độc hại để nổi tiếng - Mối quan tâm của nhóm nghiên cứu: Các thành viên trong nhóm nghiên cứu có mối quan tâm đặc biệt về các nội dung độc hại trên TikTok khi mà nhóm cũng là những người dùng TikTok vô tình lướt phải các nội dung độc hại. - Lợi thế của nhóm khi thực hiện nghiên cứu: + Thành viên có quen biết với các content creator và các thầy cô có chuyên môn trong lĩnh vực truyền thông ở phạm vi trường đại học FPT có thể thực hiện các cuộc phỏng vấn. + Do đây là vấn đề nghiên cứu đang dần trở nên phổ biến, nhóm có thể thực hiện desk research một cách dễ dàng và chi tiết.
Khách quan - Sự cạnh tranh Sự cạnh tranh luôn là điều xảy ra ở tất cả các nền tảng và tới TikTok là đặc biệt khó khăn, nhiều người vì muốn mình thu hút sự chú ý, nổi bật giữa đám đông. - Thiếu kiểm duyệt TikTok đang gặp khó trong việc kiểm duyệt nội dung được tạo mỗi ngày… từ đó các nội dung độc hại luôn song hành cùng các nội dung khác mà không bị gỡ bỏ. - Thuật toán của TikTok Những nội dung gây sự chú ý và tương tác mạnh thường được ưa chuộng, ví dụ như các trend hoặc những bản nhạc được viral nhưng có cả những nội dung gây tranh cãi. Điều này vô tình khuyến khích một bộ phận content creators sử dụng những chiêu trò nhằm gây sự chú ý.
5 - Đến từ chính người xem Như đã nói ở trên thì những nội dung gây sự chú ý và tương tác mạnh thường được ưa chuộng, những lượt like, comment và share là rất lớn, chính từ những cái đó đã gián tiếp khiến cho những người này cảm thấy nếu tiếp tục làm những nội dung như vậy thì sẽ rất nhanh nổi tiếng và có thể sẽ là kiếm được nhiều tiền. Sự cần thiết đối với phân loại nội dung Khá giống với thuật toán khi khả năng phân phối nội dung của TikTok rất nhanh chóng và rộng rãi, nội dung tốt và xấu đều được lan truyền nhưng nếu như nội dung xấu gây sự chú ý lớn thì nó sẽ thu hút hàng triệu lượt xem trong khoảng thời gian ngắn và vô tình khuyến khích mọi người làm những điều tương tự. Mục đích nghiên cứu - Giúp hiểu rõ hơn về lí do vì sao người dùng TikTok chọn sử dụng nội dung độc hại để nổi tiếng. - Kiểm tra về sự ảnh hưởng và sự tác động của việc sử dụng nội dung độc hại trên TikTok đối với xã hội và cộng đồng.
Giúp nhận ra sự nguy hiểm của việc lan truyền của nội dung độc hại, tác động đến nhận thức của mọi người trong xã hội và những hậu quả xã hội dài hạn. - Đưa ra được đề xuất giải pháp và chính sách để giảm thiểu việc sử dụng nội dung độc hại trên TikTok. - Thúc đẩy mọi người tạo ra những chiến dịch nhận thức và giáo dục để cảnh báo người dùng về nguy cơ của nội dung độc hại và khuyến khích họ tham gia vào hành vi trực tuyến tích cực và an toàn hơn. - Đóng góp vào cuộc thảo luận và nghiên cứu liên quan đến truyền thông xã hội, quản lý nội dung trực tuyến, tác động xã hội của nền tảng truyền thông xã hội TikTok 6 4.
Câu hỏi nghiên cứu - Xu hướng người dùng sử dụng nội dung độc hại trên nền tảng Tiktok để viral diễn ra như thế nào? 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5. Đối tượng nghiên cứu - Chuyên gia truyền thông - Content creator trên Tiktok - Người dùng TikTok 5. Phạm vi nghiên cứu - Thời gian: 2019-2021 - Không gian: Nghiên cứu sẽ tập trung và xác định vào việc phân tích và xác định việc sử dụng các nội dung độc hại trên nền tảng TikTok tại Việt Nam độ tuổi từ 13-25 tuổi.
- Khảo sát nghiên cứu: Nghiên cứu sẽ tập trung vào các nội dung độc hại,có thể là ngôn từ hoặc hình ảnh chứa hình ảnh độc hại,không phù hợp với nền tảng Tik Tok, cũng có thể xem phản hồi của người dùng về các nội dung đó. Khái quát về phương pháp nghiên cứu 6. Phương pháp định tính Phương pháp thu thập các thông tin và dữ liệu dưới dạng mô tả và để có được các thông tin chi tiết về đối tượng nghiên cứu, khảo sát hoặc điều tra nhằm phục vụ mục đích phân tích hoặc đánh giá chuyên sâu. Các thông tin này thường được thu thập thông qua phỏng vấn, quan sát trực tiếp hay thảo luận nhóm tập trung sử 7 dụng câu hỏi mở, và thường được áp dụng trong trường hợp mẫu nghiên cứu nhỏ, có tính tập trung.
+ Phỏng vấn sâu: Những người content creator từng sử dụng nội dung độc hại để thu hút thêm sự chú ý, những chuyên gia truyền thông và những content creator đang nổi tiếng hiện tại + Phân tích nội dung: phân loại các nhóm nội dung độc hại tồn tại trên TikTok 6. Phương pháp định lượng Phương pháp thu thập các thông tin và dữ liệu dưới dạng số học, số liệu có tính chất thống kê để có được những thông tin cơ bản, tổng quát về đối tượng nghiên cứu nhằm phục vụ mục đích thống kê, phân tích. + Thu thập dữ liệu: Tiến hành thu thập dữ liệu bằng thống kê các nội dung, bình luận, lượng tương tác, tạo khảo sát diện rộng, dùng các câu hỏi xung quanh nội dung độc hại trên nền tảng TikTok và tần suất các nội dung đó xuất hiện trên mục đề xuất của người dùng. + Khảo sát: tạo bảng khảo sát online cho những đối tượng liên quan đến đề tài nghiên cứu, chủ yếu là người trẻ sử dụng nền tảng 7.
Những đóng góp của nghiên cứu 7. Đóng góp về phương diện lý luận Sự ra đời và phát triển của nền tảng mạng xã hội TikTok đã tạo nên một cơ hội lớn cho người sáng tạo nội dung để truyền tải thông điệp. Tuy nhiên, TikTok cũng rất nhanh chóng lan truyền nên những nội dung độc hại có thể trở nên viral. Nghiên cứu này giúp hiểu rõ hơn về tác động của các nội dung độc hại ở trên 8 TikTok đối với người xem và xã hội đồng thời đề xuất các cách thức để xử lý vấn đề này một cách hiệu quả.
Đóng góp về phương diện thực tiễn - Giúp người dùng xác định và phân loại các loại nội dung độc hại trên TikTok, bao gồm thông tin sai lệch, kích động, hoặc đe dọa đến sức khỏe tinh thần và thể chất của người xem. - Nghiên cứu giúp người đọc hiểu rõ cách người sáng tạo nội dung độc hại để thu hút sự chú ý và trở nên viral như thế nào - Dựa vào các kết quả nghiên cứu, nhóm em sẽ đưa ra các giải pháp để kiểm soát và giảm thiểu sự lây lan của nội dung độc hại trên TikTok - Nâng cao nhận thức xã hội về vấn đề, tác động của bạo lực ngôn từ mạng đến thói quen chia sẻ và thể hiện bản thân CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN A. Cơ sở lý luận chung của đề tài - Sự phát triển của mạng xã hội và TikTok: Sự quan trọng của TikTok trong việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến mạng xã hội. - Hiện tượng "TikToker": Tìm hiểu về sự phổ biến và ảnh hưởng của các người sáng tạo nội dung trên TikTok, cũng như về cách họ có thể sử dụng nội dung độc hại để thu hút sự chú ý.
- Nghiên cứu về tâm lý của người sử dụng TikTok và lý do họ thích xem hoặc tương tác với nội dung độc hại. Điều này có thể bao gồm sự tò mò, cảm giác thú vị, hoặc nhu cầu chia sẻ nội dung gây tranh cãi với người khác. - Mục tiêu nghiên cứu: Bao gồm việc tìm hiểu các loại nội dung độc hại, lý do xu hướng gia tăng của chúng, tác động của nội dung độc hại trên cộng đồng TikTok và đề xuất ra các giải pháp 9 - Giá trị của nghiên cứu: Nghiên cứu có thể đóng góp kiến thức và giúp cộng đồng mạng xã hội trở nên lạnh mạnh hơn. Tổng quan nghiên cứu 1.
Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan - Một nghiên cứu về “A global pandemic in the time of viral memes: COVID-19 vaccine misinformation and disinformation on TikTok”(), được công bố vào ngày 25 tháng 3, 2021; bởi Corey H.