CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG 1. Tổng quan về đa dạng sinh học 1. Khái niệm Đa dạng sinh học (tiếng Anh: biodiversity) được định nghĩa là sự phong phú, đa dạng, khác nhau giữa các sinh vật sống ở tất cả mọi nơi, bao gồm: các hệ sinh thái trên cạn, sinh thái trong đại dương và các hệ sinh thái thủy vực khác, cũng như các phức hệ sinh thái mà các sinh vật là một thành phần trong đó. Thuật ngữ đa dạng sinh học này bao hàm sự khác nhau trong một loài, giữa các loài và giữa các hệ sinh thái khác nhau[1].
Tầm quan trọng của đa dạng sinh học Thế giới càng ngày càng phát triển với sự vượt trội của khoa học công nghệ đã mang đến một xã hội văn minh hơn hiện đại hơn nhưng đi kèm với đó là nguy cơ của sự tàn phá thiên nhiên tàn phá môi trường và trong đó có cả các hệ sinh thái phong phú, đa dạng. Con người chúng ta đã sử dụng một bộ phận của đa dạng sinh học có hoặc có thể có giá trị. Việc khai thác này đã từng được tiến hành tự do để phục vụ cho quá trình phát triển của loài người. Vậy tầm quan trọng của đa dạng sinh học như thế nào? Giá trị của ĐDSH có thể phân thành hai loại: Giá trị trực tiếp của ĐDSH bao gồm: giá trị sử dụng cho tiêu thụ và giá trị sử dụng cho sản xuất.
+ Giá trị sử dụng cho tiêu thụ bao gồm các sản phẩm tiêu dùng lương thực, thực phẩm, thuốc men, năng lượng, xây dựng là nhu cầu cuộc sống hàng ngày. + Giá trị sử dụng cho sản xuất: cung cấp cho con người nguyên liệu hoạt động cho các ngành công nghiệp như sản xuất dược phẩm, dầu khí, hóa chất, chất đốt…. Giá trị kinh tế trực tiếp - Giá trị được tính ra tiền do việc khai thác, sử dụng mua bán hợp lý các tài nguyên ĐDSH. - ĐDSH đảm bảo cơ sở cho an ninh lương thực và phát triển bền vững của đất nước, đảm bảo các nhu cầu về ăn, mặc của nhân dân, góp phần xóa đói giảm nghèo.
- ĐDSH cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến nông sản: mía đường, bông vải, cây lấy dầu, cây lấy sợi, thuốc lá, cói, hạt điều. - ĐDSH góp phần nâng cao độ phì nhiêu của đất, qua đó làm tăng giá trị nông sản. + Về nông nghiệp: Nền nông nghiệp hiện đại nhờ sử dụng các nguồn gen lấy từ các hệ sinh thái tự nhiên. + Về thuốc chữa bệnh: Vào khoảng 80% dân số trên thế giới vẫn dựa vào những dược phẩm mang tính truyền thống lấy từ các loài động vật, thực vật để sử dụng cho những sơ cứu ban đầu khi họ nhiễm bệnh.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 + Một trong những nhu cầu không thể thiếu được của con người là protein động vật, từ xưa đến nay người dân có thể kiếm được bằng việc săn bắn các loài động vật hoang dã để lấy thịt. Cá biển cũng là nguồn thực phẩm rất quan trọng của nhân dân các vùng gần biển…. + ĐDSH cung cấp phần lớn chất đốt cho nhân loại. Giá trị kinh tế gián tiếp Ngoài việc bảo vệ nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm cho ngày nay và cho tương lai, củi đốt, bảo vệ sức khỏe, môi trường đa dạng sinh học còn là nguồn giải trí.
Nguồn thu về giải trí có liên quan đến động vật, thực vật, cảnh quan thiên nhiên là rất lớn. - ĐDSH góp phần đắc lực trong việc giáo dục con người, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước. - ĐDSH là yếu tố chống căng thẳng, tạo sự thoải mái cho con người. Điều này đặc biệt có giá trị trong thời đại công nghiệp, trong cuộc sống hiện tại căng thẳng và đầy sôi động.
- ĐDSH góp phần tạo ổn định xã hội thông qua việc bảo đảm an toàn lương thực, thực phẩm, thỏa mãn các nhu cầu của người dân về đầy đủ các chất dinh dưỡng, về ăn mặc, tham quan du lịch và thẩm mỹ. Những giá trị vật chất khác của đa dạng sinh học: - Nhiều hệ sinh thái tự nhiên hoặc bán tự nhiên, một số trong đó có thể có tính đa dạng sinh học cao, có giá trị đáng kể đối với con người, chẳng hạn như: - Vai trò của rừng trong việc điều chỉnh và ổn định đất trên vùng đất dốc của lưu vực sông. - Vai trò ổn định bờ biển và làm bãi đẻ và sinh sống cho nhiều loài cá của rừng ngập mặn. - Vai trò quan trọng của các rạn san hô đối với sự tồn tại của ngành ngư nghiệp.
- Vai trò tạo nguồn thu nhập từ du lịch sinh thái của các hệ sinh thái tự nhiên được bảo vệ làm vườn quốc gia. Đa dạng sinh học thực sự đóng vai trò rất to lớn trong cuộc sống con người cũng như bầu khí quyển mà chúng ta đang sống. Thật vậy, những hậu quả mà việc tàn phá đa dạng sinh học là rất khủng khiếp. Suy thoái đa dạng sinh học dẫn đến mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của con người, đe dọa sự phát triển bền vững của trái đất.
Mặt khác sinh vật và hệ sinh thái là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm, công cụ, nhiên liệu… Do vậy khi hệ sinh thái bị suy thoái sẽ ảnh hưởng đến an ninh lương thực làm cho con người phải đối mặt với nguy cơ đói nghèo, suy giảm nguồn gen và đặc biệt là biến đổi khí hậu dẫn đến hàng loạt các thảm họa thiên nhiên đe dọa cuộc sống của con người. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 Tình hình hiện nay cho thấy việc khôi phục bảo vệ các hệ sinh thái, nguồn tài nguyên rừng, sự đa dạng loài và đa dạng di truyền để bảo tồn đa dạng sinh học, ngăn chặn sự diệt vong của các loài quý hiếm là một việc làm cấp bách. Do đó đã đến lúc chúng ta thay đổi triệt để nhận thức mối quan hệ giữa con nguời và tài nguyên sinh học mà con người phụ thuộc vào. Mỗi chúng ta cần nâng cao nhận thức về đa dạng sinh học và tuyên truyền cho tất cả mọi người để chung một mục đích bảo tồn các hệ sinh thái, các giống loài thực vật động vật quý hiếm có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống.
Cần thực hiện các biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học, đưa ra các sáng kiến, giải pháp đóng góp cho việc bảo tồn sinh học. Áp dụng cộng nghệ khoa học tiên tiến như các bị thiết bị tin học hiện đại như máy tính, thiết bị di động thông minh. Giới thiệu Hệ thống CSDL đa dạng sinh học quốc gia NBDS Hệ thống CSDL đa dạng sinh học quốc gia NBDS có trang web: https://nbds.vn/ Người dùng có thể tìm kiếm dữ liệu thông tin đa dạng sinh học ở Việt Nam. Có các chức năng như tìm kiếm thông tin theo loài, theo bộ dữ liệu, theo khu vực, theo khu bảo tồn.
Qua những thông tin tìm kiếm được có thể giúp chúng ta hiểu biết hơn về tầm quan trọng của đa dạng sinh học và cũng giúp một phần cho học sinh sinh viên nghiên cứu về bảo vệ đa dạng sinh học. Đó là thông tin về nguồn lợi của đa dạng sinh học trong cuộc sống thường ngày. Cung cấp thực phẩm, cung cấp dược phẩm, chất đốt từ các loài động vật thực vật và cũng làm bình ổn khí hậu. Việc thực hiện khảo sát thống kê các loài ở các địa phương là thực sự cần thiết để đánh giá về sự đa dạng sinh học ở địa phương nói riêng và cả nước nói chung.
Việc tìm hiểu và nghiên cứu thông tin về tiềm năng dược phẩm, thức ăn của các loài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 cũng vô cùng quan trọng có ảnh hưởng tới an ninh thực phẩm quốc gia. Việc khảo sát dữ liệu đa dạng sinh học cũng giúp bảo tồn được các giá trị văn hóa địa phương. Việc xây dựng Android App cho Hệ thống CSDL đa dạng sinh học quốc gia NBDS đáp ứng nhu cầu tra cứu thông tin trên điện thoại di động, thực hiện được việc khảo sát thông tin loài ở địa phương bằng điện thoại di động dễ dàng hơn tiện lợi hơn. Mọi công việc sẽ tiện lợi hơn rất nhiều cho những nơi thiếu máy móc trang thiết bị.
Từ đó tôi xin được đề xuất xây dựng Android App cho Hệ thống CSDL đa dạng sinh học quốc gia NBDS. Với mong muốn ứng dụng này sẽ đóng góp một phần cho việc thực hiện nghiên cứu đa dạng sinh học ở Việt Nam. Đề xuất xây dựng Android app cho hệ thống CSDL ĐDSH Quốc Gia Như ở phần trước chúng ta có thể thấy rằng đa dạng sinh học quốc gia có tầm quan trọng rất lớn đến cuộc sống của mỗi con người và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Bởi vì bảo tồn tài nguyên đa dạng sinh học gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia cũng như hạn chế các tác động của sự thay đổi khí hậu.
Việc xây dựng một ứng dụng trên điện thoại di động có thể đóng góp cho việc cải thiện thông tin cơ sở dữ liệu của hệ thống NBDS bằng hình thức khảo sát thông tin trực tiếp trên di động. Hơn thế nữa việc truy xuất thông tin đa dạng sinh học bằng điện thoại trong một số trường hợp xác định sẽ tiện lợi hơn rất nhiều so với sử dụng máy tính. Hiện nay điện thoại di động thông minh rất phổ biến trong cuộc sống chúng ta. Chỉ cần một chiếc điện thoại nhỏ gọn có dữ liệu 3G.
Chúng ta có thể truy cập được thông tin dữ liệu đa dạng sinh học một cách tiện lợi, cả trong những lúc đi ra ngoài hay làm các công việc khác,. Từ đó tôi xin được đề xuất xây dựng Android App cho Hệ thống CSDL đa dạng sinh học quốc gia NBDS. Ứng dụng có thể giúp đỡ các nhà nghiên cứu khoa học về đa dạng sinh học ở Việt Nam thực hiện các cuộc điều tra, nghiên cứu đa dạng sinh học ở những nơi thiếu điều kiện cơ sở vật chất chuyên dụng. Các chức năng của ứng dụng trên di động Bảng 1: Bảng chức năng của ứng dụng Các chức năng Đáp ứng yêu cầu Tìm kiếm theo loài Tìm kiếm theo khu bảo tồn Tìm kiếm theo khu vực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 Chụp ảnh và lưu thông tin khảo sát nghiên cứu Hiển thị sự xuất hiện của loài cần tìm kiếm trên bản đồ Hiện tại chưa có công cụ, ứng dụng về đa dạng sinh học một cách toàn diện và có hệ thống.