CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN THƯ SPAM 1. Khảo sát thư spam 1. Định nghĩa thư spam Hiện nay, chưa có bất cứ một định nghĩa chính thức nào về thư spam. Một định nghĩa thông dụng nhất về spam có thể hiểu thư spam như sau ([15]) : “Thư rác (spam) là những bức thư điện tử không yêu cầu, không mong muốn và được gửi hàng loạt tới nhiều người nhận khác nhau”.
“Thư không yêu cầu” là người nhận thư không yêu cầu người gửi gửi bức thư đó. “Thư được gửi hàng loạt” là bức thư có nội dung gửi giống nhau, người nhận đã nhận được nằm trong một loạt các thư được gửi đi cho nhiều người khác. Tuy nhiên, không phải tất cả các thư không mong muốn đều là thư spam và ngược lại không phải tất cả các thư spam đều là thư quảng cáo. Theo một số quan điểm hiểu theo nghĩa hẹp, thư spam là những thư quảng cáo không được yêu cầu (Unsolicited Commercial Email – UCE).
Một số quan điểm hiểu theo nghĩa rộng thư spam là bao gồm tất cả thư quảng cáo, quấy rối, những thư có nội dung không lành mạnh (Unsolicited Bulk Email – UBE). Tóm lại, thư spam có thể xem là thư không được yêu cầu và được gửi đi hàng loạt. Nội dung bức thư là yếu tố quyết định dùng để phân biệt thư spam và thư thông thường, và đó cũng chính là cơ sở chính cho giải pháp phân loại thư spam bằng cách phân tích nội dung thư. Phân loại thư spam 1.
Thư spam tiếng Anh + Thư spam quảng cáo thuốc: thư spam quảng cáo bán thuốc Viagra, Cialis, thuốc giảm đau trực tuyến. + Thư spam Penny Stock: Thư spam khuyến khích mua chứng khoán, thư loại này khuyến khích nhà đầu tư mua chứng khoán giá rẻ. + Thư spam tài chính: Trong khi spam quảng cáo có xác suất nhỏ để người nhận đáp ứng như mua hàng, gửi tiền .v, thì spam tài chính chỉ thực hiện với những người khờ dại và nhận được tiền của họ vì một lý do nào đó. 4 + Thư spam hẹn sex hay khiêu dâm: Các site khiêu dâm và các site hẹn sex thường được mua bán thông qua sex (hiện nay tỷ lệ này so với các loại spam khác ngày càng ít đi).
Thư spam tiếng Việt Hiện tại, chưa có một thống kê chính xác nào, xác định những đặc điểm chung của thư rác tiếng Việt. Theo khảo sát, đa phần thư rác tiếng Việt tập trung vào + Thư spam mời tham gia các diễn đàn trực tuyến: hoclamgiau.com, diễn đàn học tiếng Anh miễn phí. + Thư spam quảng cáo, rao vặt: mua bán bất động sản, sim số đẹp,. + Thư spam giới thiệu các chương trình khuyến mãi mua sắm: mời mua hàng trên các website giảm giá, tạo tài khoản mua hàng,… + Mời tham gia các mạng xã hội.
Đặc điểm thư spam Đặc tính chung của thư spam là không ràng buộc về mặt nội dung. Phần lớn các spam tuân theo các mẫu chung và có thể được nhận diện một cách rõ ràng. Ngoài ra, các thư spam có các đặc điểm về ngôn ngữ, thời gian. Hầu hết các thư spam này đều được viết bằng tiếng Anh với tỉ lệ rất cao hơn 80%.
Đặc điểm chính của thư spam khác biệt với thư thông thường đó là + Không được yêu cầu. + Người nhận không quan tâm đến thông tin trong thư mình nhận được. + Không rõ người gửi. Người nhận không biết, không có bất cứ liên hệ nào với người gửi.
+ Email này được gửi đến một số lượng lớn các địa chỉ. Thể loại thư rác rất đa dạng phần lớn tập trung vào quảng cáo, lừa đảo, phần mềm giá rẻ, nội dung không lành mạnh.1- Nội dung thư spam theo báo cáo tháng 12-2010 [12] 1. Tác hại của thư spam Thư spam hiện tại chiếm một tỷ lệ vô cùng lớn trong tổng số thư điện tử được gửi qua Internet. Lượng thư spam quá lớn này gây ra nhiều tác hại đối với sự phát triển Internet nói chung và người sử dụng thư điện tử nói riêng.
Theo nhiều thống kê từ nhiều nguồn khác nhau, thư rác chiếm khoảng 71% đến hơn 85% lượng thư gửi qua các máy chủ thư điện tử.2- Lưu lượng spam theo báo cáo tháng 12-2010 [12] Dưới đây, mô tả một số tác hại cụ thể rõ ràng nhất của thư rác. + Gây thiệt hại về kinh tế tài chính cho người nhận thư trong trường hợp người nhận thư phải trả tiền cho lượng thông tin truyền qua mạng. + Lãng phí thời gian cực lớn cho việc mở thư và xóa thư khỏi hộp thư và có thể làm đầy hộp thư của người nhận, dẫn đến việc thất lạc những thư đến sau, gây cản trở diễn tiến công việc của những người sử dụng thư điện tử. + Thư rác gây tâm lý xấu đối với người sử dụng thư điện tử.
Theo số liệu thống kê từ [13] , 25% người sử dụng thư điện tử xem thư rác là một trở ngại lớn khi sử dụng dịch vụ thư điện tử trên Internet. + Thư rác chiếm một phần lớn đường truyền Internet và làm tiêu tốn thời gian xử lý của máy chủ. + Thư rác còn gây ra các vấn đề kỹ thuật, phần lớn các thư rác có thể rất nguy hiểm, chứa virus, trojan hay các loại phần mềm gây hại khác, tạo ra các lỗ hổng bảo mật trong máy tính và mạng. Ngoài ra, thư rác còn được xem là phương tiện chính để thực hiện tấn công ”phishing” người dùng.3- Virus trong email theo báo cáo tháng 12-2010 [12] 1.
Phương thức hoạt động của thư spam 1. Quy trình chung phát tán thư spam Để phát tán thư rác, những người gửi thư rác phải có những điều kiện + Có danh sách địa chỉ email nhận thư. + Có các server cho phép gửi thư. + Soạn được nội dung thư theo yêu cầu quảng cáo qua mặt bộ lọc + Có những chương trình để gửi thư đi.
Thu thập địa chỉ email Để gửi thư rác, spammer cần phải có một danh sách địa chỉ email cần gửi. Danh sách này được thu thập được từ nhiều nguồn khác nhau như mua từ website thương mại có nhiều thành viên đăng ký hoặc sử dụng các kỹ thuật khác như + Phishing email: Spammer thường tung ra các website giả để bẫy người dùng gửi địa chỉ email cho họ.4- Ví dụ về trang web lấy cắp địa chỉ email của người dùng [6] + Spambots: dùng các máy tìm kiếm chỉ để tìm kiếm địa chỉ email trên các website. Các máy này sẽ tìm kiếm những trang có kí hiệu “@” và sẽ tách địa chỉ email từ đó ra. + Sinh địa chỉ email theo kiểu từ điển: Danh sách các địa chỉ cũng có thể được sinh tự động để xác suất tồn tại của địa chỉ mới sinh đó có thể chấp nhận được.
Địa chỉ email thường được tạo ra nhờ kết hợp giữa các họ tên phổ biến với các domain nhiều người dùng và các con số có nghĩa. Ví dụ như địa chỉ email được sinh như sau: Từ địa chỉ gốc là: phanhuutiep + @ + yahoo.com Có thể sinh ra các địa chỉ sau: phanhuutiep1@yahoo.com phanhuutiep 2@yahoo.com phanhuutiep 1982@yahoo.com + Để xác định một địa chỉ email có tồn tại hay không, spammer sẽ gửi một bức thư tới tất cả các hộp thư trong danh sách sinh tự động. Nếu hộp thư đó tồn tại và người dùng của nó mở bức thư đó ra thì sẽ có một chương trình được kích hoạt thông báo về sự tồn tại của địa chỉ cho người gửi thư rác. Tìm kiếm máy tính trên Internet cho phép gửi thư Muốn gửi được thư rác, spammer cần một danh sách các server để gửi thư đi.
Các server này có thể là những server chuyên để gửi thư rác do người gửi thư rác sở hữu hoặc thuê, hoặc là những server bị người gửi thư rác lợi dụng. Dưới đây là hình ảnh quảng cáo của một số công ty chuyên tung thư rác được Google liệt kê khi tìm kiếm hai từ “bulk mail”.5 -Một số website của các công ty gửi thư rác [12] Người gửi thư rác thường khai thác lỗ hổng của những server cho phép chuyển tiếp thư (open relay) hoặc những proxy mở cho phép gửi thư (open proxy).6 - Minh họa cách gửi thư rác qua mail server (open relay) Trên mạng Internet, có rất nhiều mail server cho phép chuyển tiếp thư. Spammer sử dụng các server này để chuyển tiếp thư rác vì khi đó họ sẽ khó bị phát hiện hơn và chuyển được các gánh nặng về đường truyền sang cho các server đó. Tuy nhiên, server dạng này thường sớm bị đưa vào danh sách đen của các bộ lọc thư rác.
Một loại server khác là các proxy cho phép gửi thư mà các spammer thường sử dụng. Mục đích chính của proxy là giúp các trang web vượt qua được tường lửa (firewall). Một số proxy cho phép gửi thư và bất cứ ai cũng có thể truy cập được. Spmmer lợi dụng điểm này để phát tán thư rác.
10 Ngoài ra, spammer còn thuê các máy tính “ma” để gửi thư rác. Đây là các máy tính không được quản lý nên khó có thể pháp hiện ra tác giả của các bức thư rác và giá thuê lại rẻ, nên có tới 40%-60% spammer bắt đầu từ cách này. Nghiêm trọng hơn, các spammer (và cũng là những hacker) còn chiếm quyền kiểm soát các máy tính hợp pháp để gửi thư rác. Tình hình thư spam tại Việt Nam Hãng bảo mật Sophos (Anh) vừa chính thức công bố báo cáo về tình trạng thư spam toàn cầu trong đó có danh sách 12 quốc gia là nguồn xuất phát lớn nhất của thư spam tính đến hết tháng 12 – 2010, Việt Nam đứng thứ 10 trong danh sách kể trên.
Hơn 56% tổng số thư rác toàn cầu xuất phát từ chính 12 quốc gia này.7 – Tình hình thư rác tại một số nước [12] Theo kết quả điều tra ban đầu của VNCERT - Bộ Bưu chính viễn thông hơn 1/3 Số người được hỏi khẳng định mỗi ngày nhận được từ 20 - 50% số thư rác mang nội dung tiếng Việt trên tổng số thư rác phải nhận mỗi ngày, khoảng 40 % khẳng định trong số thư rác từng nhận có chứa các nội dung xuyên tạc , vi phạm thuần phong mỹ tục, gây hại, lừa đảo, 48,36 % người dùng không có ấn tượng gì đặc biệt và 33,45 % cho rằng các công ty được quảng cáo thông qua thư rác là không có uy tín thương hiệu và tiềm lực hạn chế. 11 Chính vì sự phát triển mạnh mẽ của thư rác tại Việt Nam nên nghị định chống thư rác chính phủ đã ra đời và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 09-02-2009. Phương pháp chống thư spam 1. Lọc thư qua địa chỉ IP 1.
