Nghiên cứu xác định Rhodamine B trong thực phẩm bằng phương pháp HPLC

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích xác định rhodamine b trong thực phẩm bằng kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao hplc sử dụng detector, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Thị Thanh Nga
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Luân
• Trường học: Học viện Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Phân tích
• Đề tài: Nghiên Cứu Xác Định Rhodamine B Trong Thực Phẩm Bằng Phương Pháp HPLC
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Rhodamine B Trong Thực Phẩm

Vấn đề an toàn thực phẩm ngày càng được quan tâm do ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Sự tồn dư các chất độc hại, đặc biệt là phẩm màu công nghiệp như Rhodamine B, là một mối lo ngại lớn. Rhodamine B được sử dụng để tạo màu sắc bắt mắt cho thực phẩm, nhưng lại bị cấm do độc tính cao, gây hại cho gan, thận và có thể gây ung thư. Các phương pháp phân tích hiện đại, như HPLC, đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm tra và đánh giá chất lượng thực phẩm. Việc nghiên cứu và định lượng Rhodamine B là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì vậy, việc xây dựng quy trình chuẩn và áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại là vô cùng quan trọng.

1.1. Giới Thiệu Tổng Quan Về Rhodamine B

Rhodamine B là một hợp chất hóa học thuộc nhóm phẩm màu công nghiệp, có công thức phân tử là C28H31ClN2O3. Nó tồn tại ở dạng tinh thể màu tối có ánh xanh hoặc bột màu nâu đỏ. Rhodamine B tan tốt trong methanol, ethanol và nước. Dung dịch của nó có màu đỏ ánh xanh nhạt và phát huỳnh quang mạnh, đặc biệt trong dung dịch loãng. Dung dịch này hấp thụ cực đại ánh sáng ở bước sóng 526 và 517 nm. Theo tài liệu nghiên cứu, Rhodamine B gây độc cấp tính và mãn tính cho cơ thể con người. Do đó, việc kiểm soát Rhodamine B trong thực phẩm là rất quan trọng.

1.2. Độc Tính Rhodamine B Và Nguy Cơ Với Sức Khỏe

Rhodamine B gây độc cấp và mãn tính. Tiếp xúc có thể gây dị ứng, mẩn ngứa da và mắt. Hít phải gây ho, ngứa cổ, khó thở, đau ngực. Tiêu thụ gây nôn mửa, hại gan và thận. Tích tụ lâu dài có thể gây ung thư. Nghiên cứu trên chuột cho thấy Rhodamine B gây ung thư với liều 89.5 mg/kg. Rhodamine B có thể chuyển hóa thành amin thơm, gây ung thư gan. Một số nghiên cứu chỉ ra Rhodamine B phá vỡ cấu trúc ADN và nhiễm sắc thể. Do đó, việc kiểm soát Rhodamine B trong thực phẩm là hết sức quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tuân thủ pháp luật về Rhodamine B.

II. Thách Thức Trong Phân Tích Rhodamine B Trong Thực Phẩm

Việc phân tích Rhodamine B trong thực phẩm đối mặt với nhiều thách thức. Các phương pháp truyền thống như vi sinh có độ nhạy và độ chọn lọc kém. Các phương pháp hóa học như sắc ký bản mỏng (TLC) cũng có độ nhạy và chọn lọc hạn chế, tốn thời gian xử lý mẫu và sử dụng nhiều hóa chất độc hại. Mặc dù các phương pháp hiện đại như LC-MS và sắc ký lỏng huỳnh quang có độ nhạy cao, nhưng đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền và quy trình phức tạp, bao gồm chiết mẫu bằng dung môi độc hại và làm sạch bằng cột chiết pha rắn (SPE). Vì vậy, việc tìm kiếm một phương pháp phân tích Rhodamine B đơn giản, nhanh chóng, chính xác và ít độc hại là vô cùng cần thiết để kiểm nghiệm thực phẩm.

2.1. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Phân Tích Truyền Thống

Các phương pháp phân tích Rhodamine B truyền thống như sắc ký bản mỏng (TLC) có nhiều hạn chế. Độ nhạy và độ chọn lọc của TLC thấp, dẫn đến khó khăn trong việc xác định chính xác hàm lượng Rhodamine B trong các mẫu thực phẩm phức tạp. Quy trình xử lý mẫu thường kéo dài, tốn thời gian và công sức. Việc sử dụng nhiều hóa chất độc hại trong quá trình phân tích cũng gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe của người thực hiện. Do đó, các phương pháp phân tích hiện đại như HPLC được ưa chuộng hơn để khắc phục những hạn chế này.

2.2. Yêu Cầu Về Trang Thiết Bị Và Quy Trình Phức Tạp Của LC MS

Các phương pháp phân tích hiện đại như sắc ký lỏng khối phổ (LC-MS) có độ nhạy và độ chọn lọc cao, nhưng đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền và quy trình phức tạp. Việc chuẩn bị mẫu thường bao gồm các bước chiết bằng dung môi độc hại và làm sạch bằng cột chiết pha rắn (SPE), gây tốn thời gian và công sức. Ngoài ra, việc vận hành và bảo trì các thiết bị LC-MS đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao. Do đó, việc áp dụng LC-MS trong các phòng thí nghiệm kiểm nghiệm thực phẩm có thể gặp nhiều khó khăn về mặt tài chính và kỹ thuật.

III. Phương Pháp HPLC Xác Định Rhodamine B Trong Thực Phẩm

Phương pháp HPLC (Sắc ký lỏng hiệu năng cao) là một giải pháp hiệu quả để xác định Rhodamine B trong thực phẩm. HPLC cho phép tách, định tính và định lượng Rhodamine B với độ chính xác và độ nhạy cao. Phương pháp này có thể áp dụng cho nhiều loại mẫu thực phẩm khác nhau và có thể kết hợp với nhiều loại detector khác nhau, như UV-Vis hoặc huỳnh quang. HPLC có ưu điểm vượt trội so với các phương pháp khác như độ chính xác cao, độ nhạy tốt, thao tác đơn giản, tốn ít mẫu và có thể xác định đồng thời nhiều chất. Vì vậy, HPLC được sử dụng rộng rãi trong phân tích thực phẩm để đảm bảo an toàn và chất lượng.

3.1. Nguyên Tắc Cơ Bản Của Phương Pháp HPLC

Phương pháp HPLC dựa trên nguyên tắc tách các chất dựa trên sự khác biệt về ái lực của chúng với pha tĩnh và pha động trong cột sắc ký. Pha động là dung môi di chuyển qua cột, mang theo các chất cần phân tích. Pha tĩnh là vật liệu được nhồi trong cột, có khả năng tương tác khác nhau với các chất khác nhau. Các chất có ái lực mạnh hơn với pha tĩnh sẽ di chuyển chậm hơn qua cột so với các chất có ái lực yếu hơn. Kết quả là các chất được tách ra khỏi nhau và được phát hiện bởi detector ở cuối cột. Việc lựa chọn pha tĩnh và pha động phù hợp là rất quan trọng để đạt được hiệu quả tách tốt nhất.

3.2. Các Thành Phần Của Hệ Thống HPLC Và Vai Trò

Hệ thống HPLC bao gồm các thành phần chính sau: Bơm (pumps): Tạo áp suất để đẩy pha động qua cột sắc ký. Bộ tiêm mẫu (injector): Đưa mẫu vào hệ thống. Cột sắc ký (column): Nơi diễn ra quá trình tách. Detector: Phát hiện các chất sau khi tách. Bộ xử lý dữ liệu: Thu thập và xử lý tín hiệu từ detector. Mỗi thành phần đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu suất và độ chính xác của quá trình phân tích. Việc lựa chọn và bảo trì các thành phần này đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng kết quả phân tích thực phẩm.

IV. Tối Ưu Hóa Quy Trình HPLC Định Lượng Rhodamine B

Để đạt được kết quả định lượng Rhodamine B chính xác và tin cậy bằng HPLC, cần tối ưu hóa các điều kiện sắc ký. Các yếu tố cần xem xét bao gồm: Lựa chọn pha tĩnh và pha động phù hợp, điều chỉnh tốc độ dòng, nhiệt độ cột, và bước sóng của detector. Việc lựa chọn pha tĩnh và pha động phụ thuộc vào tính chất hóa học của Rhodamine B và các chất nền trong mẫu thực phẩm. Tối ưu hóa các điều kiện này giúp cải thiện độ phân giải, độ nhạy và độ chính xác của phương pháp. Ngoài ra, cần thực hiện validation phương pháp theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 để đảm bảo độ tin cậy của kết quả.

4.1. Lựa Chọn Và Tối Ưu Pha Động Và Pha Tĩnh

Việc lựa chọn pha động và pha tĩnh phù hợp là yếu tố then chốt để tối ưu hóa quy trình HPLC định lượng Rhodamine B. Pha tĩnh thường được sử dụng là cột pha đảo (RP-HPLC) với C18 làm vật liệu nhồi. Pha động thường là hỗn hợp của nước hoặc đệm và dung môi hữu cơ như acetonitrile hoặc methanol. Tỷ lệ dung môi hữu cơ trong pha động ảnh hưởng đến khả năng tách và thời gian lưu của Rhodamine B. Việc tối ưu hóa tỷ lệ này giúp cải thiện độ phân giải và độ nhạy của phương pháp. Ngoài ra, việc điều chỉnh pH của pha động cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tách.

4.2. Khảo Sát Ảnh Hưởng Của Tốc Độ Dòng Và Nhiệt Độ Cột

Tốc độ dòng của pha động và nhiệt độ cột cũng ảnh hưởng đến hiệu quả tách và độ nhạy của phương pháp HPLC. Tốc độ dòng quá cao có thể làm giảm độ phân giải, trong khi tốc độ dòng quá thấp có thể kéo dài thời gian phân tích. Nhiệt độ cột có thể ảnh hưởng đến độ nhớt của pha động và khả năng tương tác giữa Rhodamine B và pha tĩnh. Việc khảo sát và tối ưu hóa tốc độ dòng và nhiệt độ cột giúp cải thiện hiệu suất và độ ổn định của quy trình HPLC.

V. Ứng Dụng HPLC Trong Phân Tích Mẫu Thực Phẩm Thực Tế

HPLC đã được ứng dụng thành công trong việc phân tích Rhodamine B trong nhiều loại mẫu thực phẩm thực tế. Các mẫu thực phẩm như tương ớt, kẹo, bánh, và đồ uống thường được kiểm tra để phát hiện sự hiện diện của Rhodamine B. Quy trình phân tích thường bao gồm các bước chuẩn bị mẫu như chiết, làm sạch, và lọc trước khi đưa vào hệ thống HPLC. Kết quả phân tích cho phép đánh giá mức độ ô nhiễm Rhodamine B trong thực phẩm và so sánh với các tiêu chuẩn Việt Nam về thực phẩm hoặc quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thực phẩm. Điều này giúp đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và tuân thủ các quy định pháp luật về Rhodamine B trong thực phẩm.

5.1. Quy Trình Chuẩn Bị Mẫu Thực Phẩm Để Phân Tích HPLC

Quy trình chuẩn bị mẫu thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của kết quả phân tích HPLC. Các bước chuẩn bị mẫu thường bao gồm: Nghiền hoặc đồng nhất hóa mẫu. Chiết Rhodamine B từ mẫu bằng dung môi phù hợp. Làm sạch dịch chiết để loại bỏ các chất gây nhiễu. Lọc dịch chiết để loại bỏ các hạt rắn. Việc lựa chọn dung môi chiết và phương pháp làm sạch phù hợp phụ thuộc vào loại mẫu thực phẩm và nồng độ Rhodamine B dự kiến.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Phân Tích So Với Tiêu Chuẩn Và Quy Định

Sau khi phân tích HPLC, kết quả cần được đánh giá so với các tiêu chuẩn Việt Nam về thực phẩm hoặc quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thực phẩm để xác định xem mẫu có đáp ứng yêu cầu về an toàn hay không. Nếu nồng độ Rhodamine B vượt quá giới hạn Rhodamine B cho phép, mẫu được coi là không đạt tiêu chuẩn và cần có biện pháp xử lý phù hợp. Việc đánh giá kết quả phân tích cần được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

VI. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu HPLC Rhodamine B

HPLC là một phương pháp hiệu quả và tin cậy để xác định Rhodamine B trong thực phẩm. Việc tối ưu hóa quy trình HPLC và áp dụng cho các mẫu thực phẩm thực tế giúp đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và tuân thủ các quy định của pháp luật. Trong tương lai, nghiên cứu có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp HPLC nhanh chóng, đơn giản, và thân thiện với môi trường hơn. Ngoài ra, cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý, và doanh nghiệp thực phẩm để tăng cường kiểm soát và ngăn chặn việc sử dụng Rhodamine B trái phép trong thực phẩm.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về HPLC Rhodamine B

Nghiên cứu đã chứng minh tính hiệu quả của HPLC trong việc định lượng Rhodamine B trong các mẫu thực phẩm. Quy trình HPLC đã được tối ưu hóa để đạt được độ phân giải, độ nhạy, và độ chính xác cao. Kết quả phân tích cho thấy một số mẫu thực phẩm có chứa Rhodamine B vượt quá giới hạn cho phép, cho thấy sự cần thiết của việc kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng Rhodamine B trong thực phẩm.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phân Tích Thực Phẩm

Trong tương lai, nghiên cứu có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp HPLC sử dụng cột có kích thước hạt nhỏ hơn để tăng độ phân giải và giảm thời gian phân tích. Ngoài ra, có thể nghiên cứu sử dụng các dung môi xanh để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc phát triển các phương pháp chuẩn bị mẫu đơn giản và nhanh chóng cũng là một hướng đi quan trọng. Cuối cùng, cần có sự hợp tác giữa các phòng thí nghiệm kiểm nghiệm thực phẩm để chia sẻ kinh nghiệm và chuẩn hóa các quy trình phân tích.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Khi xã hội ngày càng phát triển thì vấn đề sức khoẻ của con người ngày càng được chú trọng, trong đó vấn đề an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường được đặt lên hàng đầu vì nó có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của con người. Sự tồn dư của các chất độc hại có trong thực phẩm đang là vấn đề đáng lo ngại đối với người tiêu dùng. Ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nhiều kỹ thuật phân tích mới, hiện đại đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau đặc biệt trong đánh giá, kiểm định các chất độc trong thực phẩm. Trong quá trinh chế biến thực phẩm, để tạo cho thực phẩm màu sắc đẹp, bắt mắt, người ta sử dụng phẩm màu công nghiệp.

Phẩm màu công nghiệp nói chung, rhodamine B nói riêng đều độc hại, bị cấm sử dụng trong thực phẩm vì khó phân huỷ, ảnh hưởng đến gan, thận hoặc tồn dư lâu ngày gây độc hại đến cơ thể con người, đặc biệt có thể gây ung thư. Phẩm màu thực phẩm và tự nhiên có độ bền kém hơn, lại đắt hơn phẩm màu công nghiệp. Do vậy nhiều người đã lạm dụng phẩm màu công nghiệp mặc dù chất này đã bị cấm sử dụng trong thực phẩm. Vì vậy việc nghiên cứu xác định hàm lượng của các rhodamine B là vấn đề cần thiết để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng.

Tuy nhiên, ngoài sự có mặt của rhodamine B còn có các thành phần hoá học khác có trong phẩm nhuộm như Sudan- I, Sudan- IV,…Phương pháp tối ưu nhất để xác định rhodamine B là sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Đây là một phương pháp được ứng dụng nhiều nhất trong những năm gần đây. Nó được áp dụng để tách nhận dạng và xác định hàng loạt các hợp chất mà một số phương pháp khác gặp nhiều khó khăn như các hợp chất không bền với nhiệt, các hợp chất có tính chất hoá học tương tự nhau,…Phương pháp HPLC cũng có nhiều ưu 1 Trần Thị Thanh Nga - Cao học hoá K20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Chuyên ngành phân tích điểm mà các phương pháp khác không có như: xác định đồng thời được nhiều chất, tốn ít mẫu, thao tác đơn giản,… Trong phân tích bằng phương pháp HPLC có hai loại cột tách thường sử dụng là cột trao đổi ion và cột tách pha đảo. Trong luận văn này, chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố đến quá trình tách và xác định hàm lượng của rhodamine B trong một số mẫu thực phẩm bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) ghép nối detetor UV- Vis.

Phương pháp này có độ chọn lọc cao, độ nhạy tốt và được trang bị ở nhiều cơ sở kiểm nghiệm ở nước ta, có tính khả thi và tính ứng dụng thực tế cao. Phân tích một số mẫu thực phẩm như hạt dưa, bánh xu xê, mứt, …và các mẫu thực phẩm khác nhằm đánh giá hàm lượng rhodamine B trong các mẫu thực phẩm này. Dựa trên các kết quả nghiên cứu về phân tích hàm lượng rhodamine B trong các mẫu thực phẩm mà có thể đánh giá vấn đề an toàn thực phẩm của các cơ sở sản xuất. 2 Trần Thị Thanh Nga - Cao học hoá K20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Chuyên ngành phân tích Chƣơng 1: TỔNG QUAN 1.

Một vài nét về rhodamine B 1. Công thức cấu tạo Rhodamine B là một hợp chất hóa học, là một thành phần của phẩm màu công nghiệp. Công thức phân tử là C28H31ClN2O3 Phân tử khối là 479,02g/mol. Công thức cấu tạo của rhodamine B [9-(2-carboxyphenyl)-6-diethylamino-3-xanthenylidene]-diethylammonium chloride 1.

Tính chất vật lý Rhodamin B là những tinh thể màu tối có ánh xanh hay ở dạng bột màu nâu đỏ. Nhiệt độ nóng chảy khoảng từ 2100 C đến 2110C Rhodamine B là một thuốc nhuộm lưỡng tính, độc hại, tan tốt trong methanol, ethanol, nước (khoảng 50 g/l). Dung dịch nước và rượu etylic có màu đỏ ánh xanh nhạt phát huỳnh quang màu đỏ mạnh, đặc biệt rõ trong các dung dịch loãng. Dung dịch nước hấp thụ cực đại với ánh sáng có  = 526 và 517 nm.

3 Trần Thị Thanh Nga - Cao học hoá K20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Chuyên ngành phân tích 1. Tính chất sinh học Rhodamine B gây độc cấp và mãn tính. Qua tiếp xúc, nó gây dị ứng hoặc làm mẩn ngứa da, mắt,. Qua đường hô hấp, nó gây ho, ngứa cổ, khó thở, đau ngực.

Qua đường tiêu hóa, nó gây nôn mửa, có hại cho gan và thận. Nếu tích tụ dần trong cơ thể nó gây nhiều tác hại đối với gan, thận, hệ sinh sản, hệ thần kinh cũng như có thể gây ung thư [17,21]. Thực nghiệm trên chuột cho thấy rhodamine B gây ung thư với liều lượng 89,5mg/kg qua đường uống hoặc tiêm vào tĩnh mạch [21], khi rhodamine B đi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành amin thơm tương ứng có phần độc hại hơn loại rhodamine B thường, gây ung thư và phát triển khối u dạ dầy. Tại đây rhodamine B và dẫn xuất của nó sẽ tác động mạnh mẽ đến các quá trình sinh hóa của tế bào gây ung thư gan, vì gan là cơ quan tạng đầu tiên lọc chất rhodamine B [29].

Một số thực nghiệm khác cho thấy rhodamine B tác động phá vỡ cấu trúc ADN và nhiễm sắc thể khi đưa vào nuôi cấy tế bào [24,19]. Ứng dụng Rhodamine B thường được sử dụng trong nước để xác định tốc độ và hướng của dòng chảy vận chuyển [22]. Được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng công nghệ sinh học như kính hiển vi huỳnh quang, đếm tế bào dòng chảy, quang phổ huỳnh quang [22]. Rhodamine B đang được thử nghiệm để sử dụng trong vắcxin bệnh dại cho động vật hoang dã [22].

Nó cũng được trộn vào thuốc diệt cỏ. Ngoài ra Rhodamine B còn được sử dụng để tạo mầu và nhuộm mầu trong công nghiệp sợi, nhuộm màu trong phòng thí nghiệm, để xét nghiệm tế bào do tính bền mầu [23]. Rhodamine B được sử dụng trong sinh học như là một thuốc nhuộm huỳnh quang. Tận dụng đặc tính phát quang của rhodamine B, người ta dùng 4 Trần Thị Thanh Nga - Cao học hoá K20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Chuyên ngành phân tích chúng để giúp kiểm soát lượng thuốc bảo vệ thực vật phun lên cây ớt, cây lấy dầu [23].

Tại Indonesia, phẩm mầu được đưa vào thực phẩm làm cho món hàng hấp dẫn hơn, đánh lừa cảm quan của người dân Indonesia. Việc tổng hợp màu ngày càng tăng trong một số loại thực phẩm do chi phí rất rẻ [21]. Kết quả phân tích Hóa Lý cho thấy việc sử dụng phẩm màu tổng hợp trong đồ ăn nhẹ và thức uống chứng minh rhodamine B là phẩm màu được sử dụng rộng rãi tại Jakarta. Thông tin này dựa trên những nghiên cứu chứng minh rằng trong 20 đồ ăn nhẹ, 10 loại thức uống và 8 thương hiệu của chất màu đều có chứa rhodamine B [21].

Một số loại phẩm mầu sử dụng tại Indonesia được cho vào các loại thực phẩm như: thức ăn snack, tôm, kẹo bông, siro,…Nghiên cứu cũng chỉ ra trong đồ uống được bán tại các trường tiểu học tiểu bang Bangdung có chứa phẩm mầu công nghiệp với hàm lượng từ 7,841- 3226,55 ppm [21]. Theo Ủy ban an toàn thực phẩm châu Âu, nhiều thuốc nhuộm màu thuộc nhóm azo có khả năng gây ung thư. Năm 2005, Ủy ban châu Âu đã quy định rất rõ các chất nhuộm màu nhóm azo không được dùng trong thực phẩm và mỹ phẩm [11,17] nên không có giới hạn chấp nhận đối với nhóm chất nhuộm này. Do tính độc hại của rhodamine B nên ở các nước thuộc khối EU và hầu hết các nước trên thế giới đều cấm sử dụng rhodamine B cho sản xuất và chế biến thực phẩm [24, 19].

Các phƣơng pháp xác định rhodamine B Hiện nay trên thế giới có nhiều phương pháp phân tích rhodamine B đã được triển khai và chuẩn hóa tại phòng thí nghiệm bao gồm các phương pháp vi sinh và hóa học. Phương pháp vi sinh phân tích rhodamine B cho độ nhạy và độ chọn lọc kém [12]. Vì vậy, các phương pháp hóa học được áp dụng rất rộng rãi trên thế giới như: phương pháp sắc ký bản mỏng, phương pháp sắc ký lỏng khối phổ (LC- MS), phương pháp sắc ký lỏng sử dụng detectơ huỳnh quang. 5 Trần Thị Thanh Nga - Cao học hoá K20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn tốt nghiệp Chuyên ngành phân tích Nhưng phương pháp sắc ký bản mỏng có độ nhạy, độ chọn lọc kém, thời gian xử lý mẫu lâu, sử dụng nhiều hóa chất gây độc hại và tốn kém [21, 15, 10].

Vì vậy phương pháp sắc ký lỏng khối phổ (LC- MS), phương pháp sắc ký lỏng sử dụng detectơ huỳnh quang là các phương pháp được sử dụng hiện nay [19]… Tuy các phương pháp này có độ nhạy và độ chọn lọc cao với giới hạn phát hiện 10ppb, giới hạn định lượng 35 ppb [27] nhưng đòi hỏi trang thiết bị hiện đại, thường phải chiết bởi các dung môi độc hại, làm sạch qua cột chiết pha rắn (SPE) [12] trước khi bơm vào cột sắc ký. Năm 2006, Brian Stuart và M Walker [11] đã đưa ra một phương pháp xử lý mẫu nhanh, đơn giản, ít phải sử dụng đến các dung môi độc. Rhodamine B có khả năng hấp thụ ánh sáng trong vùng khả kiến rất nhạy nên thiết bị sắc ký lỏng với detectơ UV- Vis là rất phù hợp cho việc phân tích rhodamine B. Vì vậy chúng tôi chọn phương pháp của Brian Stuat và M.Walker để áp dụng cho nghiên cứu này.

Hiện nay các phương pháp phân tích rhodamine B trong gia vị vẫn tiếp tục được hoàn thiện nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu phục vụ cho các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thực phẩm và y học. Tại Việt Nam, do ý thức chủ quan của con người, môi trường và thực phẩm ngày càng bị ô nhiễm, nhiều chất độc hại làm ảnh hưởng đến sức khỏe và gia tăng số người mắc bệnh ung thư. Đặc biệt là việc lạm dụng các chất phụ gia trong chế biến thực phẩm như sử dụng rhodamine B để làm tăng màu đỏ của gia vị: bột điều xay, ớt đỏ, bột sa tế, các loại gia vị nấu bò kho, nấu thịt hầm ragu và hạt dưa đỏ làm cho món hàng hấp dẫn hơn. Ngày 02 tháng 02 năm 2010, sở y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã lấy mẫu ớt bột và mẫu gia vị có mầu đỏ tại cơ sở Kim Nga- quận Bình Tân để kiểm tra kết quả đã phát hiện mẫu ớt bột sản xuất ngày 20 tháng 01 năm 2010 có chứa 51 mg/kg rhodamine B và các mẫu bột gia vị nhuộm màu đỏ lấy cùng ngày có chứa 33,4 mg/kg.