Xác Định Bệnh Virus Hại Đậu Đỗ Tại Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định bệnh virus hại đậu đỗ tại hải phòng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trần Thị Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Viết Cường
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Xác định bệnh virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. TẦM QUAN TRỌNG CỦA MỘT SỐ CÂY HỌ ĐẬU
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CHI BEGOMOVIRUS
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái
• 2.2.2. Cấu trúc genome của Begomovirus

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Virus Hại Đậu Đỗ Tại Hải Phòng 2024

Cây họ đậu đóng vai trò quan trọng trong nông nghiệp và dinh dưỡng, đặc biệt ở châu Á. Chúng cung cấp protein và có khả năng cố định nitơ, giảm nhu cầu phân bón và ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, virus hại đậu đỗ gây ra nhiều thiệt hại đáng kể. Nghiên cứu về các loại bệnh virus trên đậu đỗ tại Hải Phòng là rất cần thiết để bảo vệ năng suất và chất lượng cây trồng. Các nghiên cứu trước đây đã xác định được nhiều loại virus gây hại, bao gồm cả những virus mới như Kudzu mosaic virus (KuMV) và French bean severe leaf curl virus (FbSLCV). Việc chẩn đoán chính xác và phòng trừ hiệu quả các loại virus này là một thách thức lớn đối với người trồng đậu đỗ. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định thành phần loài virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trừ phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của cây đậu đỗ trong nông nghiệp Hải Phòng

Cây đậu đỗ là nguồn cung cấp protein quan trọng cho người dân và thức ăn gia súc. Chúng cũng có vai trò trong luân canh và cải tạo đất. Tại Hải Phòng, quy trình canh tác đậu đỗ đóng góp vào sự đa dạng của hệ thống nông nghiệp địa phương. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng đậu đỗ thường bị ảnh hưởng bởi các loại sâu bệnh hại đậu đỗ Hải Phòng, đặc biệt là các bệnh do virus gây ra. Việc nghiên cứu và kiểm soát các bệnh này là rất quan trọng để đảm bảo nguồn cung cấp đậu đỗ ổn định cho thị trường.

1.2. Các loại virus gây hại phổ biến trên đậu đỗ

Ít nhất 150 loại virus đã được báo cáo gây hại trên cây họ đậu trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, các chi virus phổ biến bao gồm Begomovirus và Potyvirus. Các virus như Bean common mosaic virus (BCMV), Soybean mosaic virus (SMV), Kudzu mosaic virus (KuMV) và French bean severe leaf curl virus (FbSLCV) gây ra các triệu chứng khác nhau trên cây đậu đỗ, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. Việc xác định chính xác các loại virus gây bệnh khảm lá đậu đỗ là rất quan trọng để áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

II. Thách Thức Thiệt Hại Do Virus Gây Ra Trên Đậu Đỗ 2024

Các bệnh virus trên đậu đỗ gây ra những thiệt hại đáng kể về năng suất và chất lượng. Thiệt hại do virus gây ra trên đậu đỗ có thể lên đến hàng chục phần trăm, ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân. Các triệu chứng bệnh thường khó nhận biết ở giai đoạn sớm, dẫn đến việc phòng trừ chậm trễ và kém hiệu quả. Hơn nữa, một số virus mới như KuMV và FbSLCV có khả năng lây lan nhanh chóng và gây ra những thiệt hại nghiêm trọng. Việc nghiên cứu và phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả là rất cần thiết để giảm thiểu thiệt hại do virus gây ra trên đậu đỗ.

2.1. Ảnh hưởng của virus đến năng suất và chất lượng đậu đỗ

Virus có thể gây ra các triệu chứng như khảm lá, vàng lá, xoăn lá, và biến dạng quả, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và phát triển của cây. Điều này dẫn đến giảm năng suất và chất lượng đậu đỗ. Triệu chứng virus hại đậu đỗ có thể khác nhau tùy thuộc vào loại virus và giống cây trồng. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời.

2.2. Khó khăn trong việc chẩn đoán và phòng trừ bệnh virus

Việc chẩn đoán chính xác các loại virus gây bệnh trên đậu đỗ là một thách thức lớn, đặc biệt là đối với những virus mới hoặc có triệu chứng không điển hình. Các biện pháp phòng trừ hóa học thường không hiệu quả đối với virus, do đó cần phải áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp, bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, và kiểm soát vector truyền bệnh. Biện pháp phòng trừ sâu bệnh đậu đỗ cần được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống để đạt hiệu quả cao nhất.

2.3. Tình hình dịch tễ học virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng

Nghiên cứu về dịch tễ học virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng cho thấy sự phân bố và mức độ gây hại của các loại virus khác nhau trên các vùng trồng đậu đỗ khác nhau. Các yếu tố như thời tiết, giống cây trồng, và biện pháp canh tác có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và lây lan của virus. Việc nắm bắt thông tin về phân bố virus hại đậu đỗ là rất quan trọng để đưa ra các khuyến cáo phòng trừ phù hợp cho từng vùng.

III. Phương Pháp ELISA Xác Định Virus Hại Đậu Đỗ Hiệu Quả

Phương pháp ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) là một kỹ thuật sinh học phân tử được sử dụng rộng rãi để phát hiện và định lượng các loại virus gây bệnh trên cây trồng. Trong nghiên cứu về virus hại đậu đỗ, ELISA được sử dụng để xác định sự hiện diện của các virus như BCMV, BYMV, CMV, và BLRV trong mẫu bệnh. Phương pháp này có độ nhạy cao, dễ thực hiện, và cho kết quả nhanh chóng, giúp các nhà nghiên cứu và người trồng đậu đỗ có thể chẩn đoán bệnh một cách chính xác và kịp thời.

3.1. Nguyên tắc hoạt động của phương pháp ELISA

ELISA dựa trên nguyên tắc nhận diện kháng nguyên (virus) bằng kháng thể đặc hiệu. Kháng thể được gắn với một enzyme, và khi kháng thể liên kết với virus, enzyme sẽ phản ứng với một chất nền để tạo ra màu. Mức độ màu sắc tỷ lệ thuận với lượng virus có trong mẫu. Phương pháp này có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau, nhưng phổ biến nhất là ELISA gián tiếp và ELISA trực tiếp.

3.2. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp ELISA

Ưu điểm của ELISA bao gồm độ nhạy cao, dễ thực hiện, cho kết quả nhanh chóng, và có thể thực hiện trên số lượng lớn mẫu. Tuy nhiên, ELISA cũng có một số hạn chế, bao gồm khả năng cho kết quả dương tính giả hoặc âm tính giả, và không thể phân biệt được các chủng virus khác nhau. Do đó, cần phải kết hợp ELISA với các phương pháp khác như PCR và RT-PCR để xác định chính xác loại virus gây bệnh.

3.3. Ứng dụng ELISA trong nghiên cứu virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng

Trong nghiên cứu về virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng, ELISA được sử dụng để sàng lọc các mẫu bệnh và xác định sự hiện diện của các virus phổ biến như BCMV, BYMV, CMV, và BLRV. Kết quả ELISA cho thấy tỷ lệ nhiễm các loại virus này khác nhau trên các vùng trồng đậu đỗ khác nhau. Thông tin này giúp các nhà nghiên cứu và người trồng đậu đỗ có thể đưa ra các biện pháp phòng trừ phù hợp cho từng vùng.

IV. Kỹ Thuật PCR RT PCR Phát Hiện Virus Hại Đậu Đỗ Chính Xác

Kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction) và RT-PCR (Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction) là các kỹ thuật sinh học phân tử mạnh mẽ được sử dụng để khuếch đại và phát hiện các đoạn DNA hoặc RNA đặc hiệu của virus. Trong nghiên cứu về virus hại đậu đỗ, PCR và RT-PCR được sử dụng để xác định chính xác loại virus gây bệnh, đặc biệt là đối với những virus mới hoặc có triệu chứng không điển hình. Các kỹ thuật này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp các nhà nghiên cứu có thể chẩn đoán bệnh một cách chính xác và tin cậy.

4.1. Nguyên tắc hoạt động của kỹ thuật PCR và RT PCR

PCR dựa trên nguyên tắc khuếch đại một đoạn DNA đặc hiệu bằng cách sử dụng các mồi (primer) đặc hiệu và enzyme DNA polymerase. RT-PCR được sử dụng để khuếch đại các đoạn RNA, bằng cách chuyển đổi RNA thành cDNA (complementary DNA) bằng enzyme reverse transcriptase, sau đó khuếch đại cDNA bằng PCR. Các kỹ thuật này cho phép khuếch đại một lượng nhỏ DNA hoặc RNA thành một lượng lớn, giúp dễ dàng phát hiện và phân tích.

4.2. Ưu điểm và hạn chế của kỹ thuật PCR và RT PCR

Ưu điểm của PCR và RT-PCR bao gồm độ nhạy và độ đặc hiệu cao, có thể phát hiện được một lượng nhỏ virus, và có thể phân biệt được các chủng virus khác nhau. Tuy nhiên, các kỹ thuật này cũng có một số hạn chế, bao gồm yêu cầu thiết bị và kỹ năng chuyên môn cao, và có thể bị ảnh hưởng bởi các chất ức chế trong mẫu.

4.3. Ứng dụng PCR và RT PCR trong nghiên cứu virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng

Trong nghiên cứu về virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng, PCR và RT-PCR được sử dụng để xác định chính xác loại virus gây bệnh trên các mẫu đậu đỗ có triệu chứng. Các kỹ thuật này cũng được sử dụng để phát hiện các virus mới như KuMV và FbSLCV, và để nghiên cứu sự đa dạng di truyền của các virus này. Kết quả PCR và RT-PCR cung cấp thông tin quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

V. Agroinoculation Đánh Giá Khả Năng Gây Bệnh Của Virus

Agroinoculation là một kỹ thuật lây nhiễm nhân tạo virus vào cây trồng bằng cách sử dụng vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens. Trong nghiên cứu về virus hại đậu đỗ, agroinoculation được sử dụng để đánh giá khả năng gây bệnh của các virus như KuMV và FbSLCV trên các giống đậu đỗ khác nhau. Kỹ thuật này cho phép các nhà nghiên cứu kiểm soát được quá trình lây nhiễm và quan sát các triệu chứng bệnh một cách chi tiết, từ đó hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của virus.

5.1. Quy trình thực hiện kỹ thuật agroinoculation

Agroinoculation bao gồm việc chuyển gen của virus vào vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens, sau đó sử dụng vi khuẩn này để lây nhiễm vào cây trồng. Vi khuẩn sẽ chuyển gen của virus vào tế bào cây trồng, và virus sẽ bắt đầu nhân lên và gây bệnh. Quá trình này cho phép các nhà nghiên cứu kiểm soát được lượng virus lây nhiễm và thời điểm lây nhiễm.

5.2. Ưu điểm và hạn chế của kỹ thuật agroinoculation

Ưu điểm của agroinoculation bao gồm khả năng kiểm soát quá trình lây nhiễm, quan sát các triệu chứng bệnh một cách chi tiết, và đánh giá khả năng gây bệnh của virus trên các giống cây trồng khác nhau. Tuy nhiên, kỹ thuật này cũng có một số hạn chế, bao gồm yêu cầu kỹ năng chuyên môn cao, và có thể không phản ánh chính xác quá trình lây nhiễm tự nhiên.

5.3. Kết quả agroinoculation KuMV và FbSLCV trên đậu đỗ

Nghiên cứu sử dụng agroinoculation để đánh giá khả năng gây bệnh của KuMV và FbSLCV trên các giống đậu đỗ khác nhau. Kết quả cho thấy KuMV có khả năng gây bệnh trên đậu tương, trong khi FbSLCV có khả năng gây bệnh trên đậu cove. Thông tin này giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về phạm vi ký chủ của các virus này, và phát triển các biện pháp phòng trừ phù hợp.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Virus Hại Đậu Đỗ Tương Lai

Nghiên cứu về virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng đã xác định được thành phần loài virus gây bệnh và đánh giá khả năng gây bệnh của một số virus mới. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả và bảo vệ năng suất và chất lượng đậu đỗ. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về sự đa dạng di truyền của các virus này, cơ chế lây nhiễm, và phát triển các giống đậu đỗ kháng bệnh.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã xác định được các loại virus gây bệnh trên đậu đỗ tại Hải Phòng, bao gồm BCMV, BYMV, CMV, BLRV, KuMV, và FbSLCV. Các kỹ thuật ELISA, PCR, RT-PCR, và agroinoculation đã được sử dụng để xác định và đánh giá khả năng gây bệnh của các virus này. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng để phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

6.2. Đề xuất các biện pháp phòng trừ virus hại đậu đỗ

Các biện pháp phòng trừ virus hại đậu đỗ bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, kiểm soát vector truyền bệnh, và áp dụng các biện pháp canh tác hữu cơ. Cần phải thực hiện các biện pháp này một cách khoa học và có hệ thống để đạt hiệu quả cao nhất. Công nghệ sinh học trong phòng trừ virus hại đậu đỗ cũng có tiềm năng lớn trong việc phát triển các giống đậu đỗ kháng bệnh.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về virus hại đậu đỗ

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về sự đa dạng di truyền của các virus hại đậu đỗ, cơ chế lây nhiễm, và phát triển các giống đậu đỗ kháng bệnh. Nghiên cứu về giống đậu đỗ kháng virus là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do virus gây ra. Cần phải tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, người trồng đậu đỗ, và các cơ quan quản lý để giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cây họ đậu (Fabaceae) là loài cây mang lại giá trị dinh dưỡng vô cùng phong phú, đứng hàng đầu cả về hàm lượng và chất lượng protein- thành phần dinh dưỡng ước tính chiếm tới 80% trong bữa ăn hàng ngày của người dân Châu Á có nguồn cung cấp từ thực vật. Bên cạnh đó với một khả năng đặc biệt, là cố định nitơ trong không khí thông qua việc cộng sinh với vi khuẩn nốt rễ - một loại vi khuẩn sống trong đất. Đặc điểm này mang lại lợi ích lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Cây họ đậu không đòi hỏi các loại phân bón chứa nitơ, vì thế đã giúp làm giảm chi phí và ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, các loại cây họ đậu thường chịu ảnh hưởng lớn bởi sâu hại, bệnh hại, trong đó có các bệnh về virus. Ít nhất 150 virus đã được công bố nhiễm tự nhiên trên cây trồng họ đậu khắp thế giới, đặc biệt ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (Edwardson and Christie, 1991; ICTV, 2012, Hema et al. Năm 2010, ở Việt Nam có 52 virus gây hại thuộc 2 chi chủ yếu là Begomovirus, một số Potyvirus (Hà Viết Cường, 2011). Trong đó gần đây nhất có 2 virus mới được xác định trên cây họ đậu bao gồm 1 Begomovirus là Kudzu mosaic virus (KuMV) gây bệnh khảm lá đậu tương ở Miền Bắc (Hà Viết Cường, 2010).

Một virus thứ 2 là French bean severe leaf curl virus (FbSLCV) được phát hiện đầu tiên năm 2012 tại Ấn Độ, gây bệnh cuốn lá dữ dội trên cây đậu cove, và vẫn chưa công bố trên thế giới. Năm 2013, virus này đã được xếp vào một chi mới của họ Geminiviridae là chi Capulavirus. Do tính chất gây bệnh đặc trưng của virus là lây lan rất nhanh và khó kiểm soát bằng hóa chất. Thêm vào đó, bệnh lại rất khó nhận biết ở giai đoạn sớm, đến khi quan sát được triệu chứng một cách rõ ràng thì bệnh đã phát triển mạnh.

Việc chẩn đoán chính xác tác nhân gây bệnh là yếu tố quan trọng giúp cho sự thành công của biện pháp phòng trừ. Hơn nữa cả KuMV và FbSLCV đều là những virus mới nên đặc tính gây bệnh vẫn đang cần được tiếp tục nghiên cứu. Xuất phát từ thực tiễn trên, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Hà Viết Cường, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Xác định bệnh virus hại đậu đỗ tại Hải Phòng”. MỤC ĐÍCH Xác định được thành phần loài virus hại trên cây đậu đỗ tại Hải Phòng.

YÊU CẦU - Điều tra thu thập mẫu bệnh có triệu chứng điển hình tại các vùng trồng đậu đỗ tại Hải Phòng; - Phát hiện virus bằng ELISA; - Lây nhiễm nhân tạo đánh giá tính gây bệnh của KuMV và FbSLCV trên các cây đậu đỗ; - Phát hiện virus bằng PCR và RT-PCR. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TẦM QUAN TRỌNG CỦA MỘT SỐ CÂY HỌ ĐẬU Nhóm cây đậu đỗ được khai thác để đáp ứng nhu cầu sử dụng dầu thực vật, protein cho người và nguyên liệu thức ăn gia súc đặc biệt là ở các nước phát triển trên thế giới. Đây cũng là loại cây trồng có tác dụng tốt trong việc luân xen canh và cải tạo đất.

Đậu tương (Glycine max (L.) Merrill là một trong những cây trồng quan trọng và phổ biến nhất để cung cấp và dầu thực vật trên thế giới. Cây đậu tương ó nguồn gốc ở Đông Nam hâu Á. Hiện nay đậu tương có diện tích, năng suất và sản lượng lớn nhất trong tất cả các cây đậu đỗ (Duke, 2012). Đây là cây trồng có giá trị dưỡng cao được các nhà khoa học xếp vào một trong những “thực phẩm chức năng và đóng vai trò thiết yếu để nâng cao tiêu chuẩn thực phẩm cho con người ở những nước đang phát triển trong tình trạng thiếu hụt protêin.

Lượng dầu của cây đậu tương đứng ở vị trí thứ nhất trong tổng số dầu thực vật được tiêu thụ ở thế giới. Diện tích đậu tương tập trung chủ yếu ở Mỹ, Brazil, Trung Quốc, Argentina và Ấn Độ, trong đó riêng nước Mỹ thường chiếm 1/3 diện tích đậu tương của toàn cầu (31 triệu ha hằng năm). Xu thế diện tích trồng đậu tương trên thế giới thường gia tăng do nhu cầu sử dụng chính sách quản lý và thương mại của các quốc gia, đặc biệt trong hoàn cảnh ngày càng có nhiều quốc gia sử dụng các giống biến đổi gen (GMO) (Masuda and Goldsmith, 2009). Đậu xanh (Vigna radiata (L) Wilezek) trên thế giới được phân bố ở vùng Nhiệt đới và Á nhiệt đới, chủ yếu tập trung ở châu Á trong đó Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan, Philippine, Srilanca, Trung Quốc, Đài Loan và Thái Lan được coi là các nước sản xuất chủ yếu.

Trong những năm trước đây, tại Thái Lan và Philippine đậu xanh là cây đậu đỗ quan trọng hàng đầu (Trần Đình Long và Lê Khả Tường, 1998). Trên thị trường, cây đậu xanh được sản xuất để khai thác protein, dạng bột trong nguyên liệu thực phẩm, nước giải khát và làm giá sống cung cấp vitamin cho con người. Bột cũng như protein của đậu xanh là dạng rất dễ tiêu, có thể phối trộn với nhiều dạng nguyên liệu khác để tạo sản phẩm do đó có nhu cầu tiêu thụ rất lớn trên thị trường, chủ yếu là các nước châu Á. Trung bình trong 100g bột đậu xanh cho ta 24,2g protein; 1,3g dầu; 3,5g khoáng; 59,9g hyđratcacbon; 75mg Ca; 405mg P; 8,5mg Fe; 49,0mg Caroten; 0,72 mg B1; 3 c 0,25mg B2 và 348 Kcalo.

Với những giá trị về dinh dư ng như trên, từ lâu đậu xanh đã được coi là cây thực phẩm, sử dụng rộng rãi và chế biến thành nhiều sản phẩm rất phong phú phục vụ cho cuộc sống con người. Tại Việt Nam, hàng năm phải nhập nguồn nguyên liệu để chế biến dầu thực vật và thức ăn gia súc với tổng giá trị lên đến 3,7 tỷ USD, trong đó riêng khô dầu đậu tương đã có 2,7 triệu tấn (tương đương 5,4 triệu tấn hạt, cao gấp 15 lần so với sản lượng sản xuất được tại Việt Nam) chủ yếu từ Mỹ và Argentina, trong khi 60% diện tích của cây trồng này trên thế giới đang sử dụng giống GMO (Bùi Chí Bửu, 2012). Hiện nay, chính phủ đang có nhưng ưu tiên để nghiên cứu phát triển cây trồng này thông qua Quyết định 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 phê duyệt đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Cùng với chính sách chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở một số địa phương, cây đậu xanh đang được sự quan tâm của nhiều công ty phân phối và được trồng rất phổ biến khắp cả nước (Phan Xuân Thiệu và cs.

Đậu cove (Phaseolus vulgaris L.) có nguồn gốc từ miền Nam Mexico, Trung Mỹ. Ngày nay, đậu côve vàng được trồng phổ biến ở nhiều vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới. Sản lượng đậu côve vàng của thế giới (1979) ước tính khoảng 8.3 triệu tấn và Brazil là nước sản xuất nhiều đậu cove nhất thế giới với sản lượng đậu giai đoạn 1973- 1975 là 2,3 triệu tấn (Lewis, 2005). Cây đậu đũa (Vigna sesquipedalis Wight) có nguồn gốc từ Đài Loan hay miền Nam Trung Quốc hay từ Bangladesh.

Đậu đũa là một trong 10 loại rau quan trọng ở vùng Đông Nam Á, hiện nay được trồng rộng rãi ở vùng nhiệt đới như một vụ rau nhỏ, sản lượng đậu đũa ở Đông Nam Á thường cao hơn ở Châu Phi (Lewis, 2005). Cây đậu đen (Vigna cylindrica Skeels), thuộc họ cánh bướm Fabaceae (Papilionaceae).Tên khoa học của đậu đen hiện nay chưa được xác định chính xác, nó còn có tên gọi là Vigna catiang Endl. Hiện nay cây đậu đen cũng được trồng ở khắp các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Châu Á, Châu Phi, Nam Mỹ và kể cả Hoa Kỳ (ở Hoa kỳ cây đậu đen được trồng làm nguồn thức ăn gia súc) ( Lewis, 2005). Hạt đậu đen có giá trị dinh dưỡng cao.

Ngoài việc dùng làm thực phẩm, đậu đen còn được dùng để bào chế thuốc và làm thuốc, ngâm tẩm các vị thuốc để giảm bớt độc tính của thuốc như Ban miêu, Bã đậu… giảm vị chát của Hà thủ ô. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CHI BEGOMOVIRUS 2. Đặc điểm hình thái Đặc điểm hình thái chung của các Begomovirus đều có cấu trúc phân tử (virion) tương tự nhau bao gồm 2 hình cầu 20 mặt (icosahedron), mỗi mặt là 1 tam giác đều với số đơn vị tam giác (T) trên mỗi mặt bằng 1, nối với nhau để tạo ra phân tử hình cầu đa diện kép (gemini). Do nối với nhau nên 2 hình cầu này không hoàn thiện dẫn tới trên mỗi hình cầu chỉ có 55 tiểu phần protein (protein vỏ) được xắp xếp thành 11 đơn vị hình thái, mỗi đơn vị gồm 5 tiểu phần protein (pentameric capsomer).

Kết quả là toàn bộ phân tử có 110 tiểu phần và 22 đơn vị hình thái (Gafni et al., 2003; Zhang et al. Hình thái của Begomovirus Nguồn: www. Cấu trúc genome của Begomovirus Begomovirus là virus thực vật có bộ gen DNA sợi vòng đơn có kích thước khoảng 2. Chúng hoặc có bộ gen kép (bipartite) gồm 2 phân tử DNA gọi là DNA-A và DNA-B hoặc có bộ gen đơn (monopartite) tương đương DNA-A (Hà Viết Cường, 2011).

Cấu trúc phân tử DNA-A, DNA-B của Begomovirus Nguồn: http://education.org/images/Begomovirus_genome. Cấu trúc của phân tử DNA-A Cấu trúc của một DNA-A điển hình gồm 6 ORF (Open Reading Frame) được sắp xếp theo hai chiều ngược nhau. Trên chiều kim đồng hồ (chiều virus) có hai gen AV1 và AV2. Gen AV1(CP) mã hóa vỏ protein có chức năng chính là tạo vỏ phân tử virus, lan truyền Begomovirus qua vector, vận chuyển bộ gen virus vào và ra khỏi nhân tế bào ký chủ và vận chuyển bộ gen giữa các tế bào.

Gen AV2 mã hóa Protein có chức năng cảm ứng triệu chứng, di chuyển hệ thống và tích lũy DNA của virus. Trên chiều ngược kim đồng hồ (chiều sợi tương đồng virus) gồm có 4 ORF: AC1, AC2, AC3, AC4. Trong đó, gen AC1 mã hóa protein tái sinh (Rep protein) có chức năng chính là cắt- nối bộ gen virus trong quá trình tái sinh và tương tác với protein của ký chủ điều khiển chu kỳ tế bào. Gen AC2 (TrAP- Transcriptional Activator Protein) mã hóa Protein hoạt hóa phiên mã có chức năng ức chế phản ứng phòng thủ của cây.

Gen AC3 mã hóa protein tăng cường tái sinh (REn- Replication Enhancer) có chức năng tương tác với protein ký chủ điều khiển chu kỳ tế bào. Gen AC4 mã hóa protein có chức năng liên quan tới phổ ký chủ, phát triển triệu chứng, ức chế hoạt động câm gen của tế bào ký chủ (Hà Viết Cường, 2011). Cấu trúc phân tử DNA-A của Begomovirus 2. Cấu trúc của phân tử DNA-B DNA-B của các Begomovirus kép chỉ chứa 2 ORF và cũng được sắp xếp theo 2 chiều ngược nhau.