phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận án gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Chủ trƣơng về xoá đói, giảm nghèo của Đảng và vận dụng của các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La (1996-2000) Chƣơng 2. Chủ trƣơng mới về xoá đói, giảm nghèo của Đảng và vận dụng của các đảng bộ Bắc Giang, Hà Giang, Hòa Bình và Sơn La (2001- 2010) Chƣơng 3. Nhận xét và kinh nghiệm (LUAN.2010 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1.
Những công trình nghiên cứu liên quan và trực tiếp về xoá đói, giảm nghèo trên cả nƣớc 1. Những công trình của tác giả nước ngoài Công ty Aduki trong tác phẩm “Vấn đề nghèo ở Việt Nam” xuất bản năm 1996 (NXB Chính trị quốc gia) [16] phân tích thực trạng các nhóm nghèo ở Việt Nam, đánh giá kết quả thực hiện chính sách giảm nghèo của Đảng và Nhà nƣớc, trên cơ sở đó nêu lên một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện giảm nghèo ở Việt Nam. Công trình “Nghèo” xuất bản năm 2003 (Công ty in và văn hoá phẩm) [2] của các nhà tài trợ tại Hội nghị Tƣ vấn các nhà tài trợ Việt Nam đánh giá thực trạng đói nghèo và công tác tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo của Đảng, Nhà nƣớc, trong đó nêu lên một số hạn chế về công tác tổ chức thực hiện nhƣ sự hiểu biết của đội ngũ cán bộ về chính sách chƣa đầy đủ, quá trình lập kế hoạch đƣợc thực hiện từ trên xuống, sự tham gia của ngƣời dân vào việc lập kế hoạch, ra quyết định và thực hiện còn hạn chế. Công trình nghiên cứu “Cơ sở hạ tầng và xoá đói, giảm nghèo” năm 2005 của Pierre Jacquet (Tạp chí Lao động và xã hội) [89] đánh giá những lợi ích của thực hiện chính sách hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng đối với xoá đói, giảm nghèo, trong đó khẳng định rằng các hộ gia đình ở nông thôn Việt Nam khi cƣ trú ở địa bàn có đƣờng nhựa thì có thêm cơ hội để thoát nghèo cũng nhƣ tại các vùng có hệ thống thuỷ lợi thì đói nghèo cũng ít trầm trọng hơn.
Việc đầu tƣ mở rộng hệ thống thuỷ lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp là một trong những khoản đầu tƣ của Nhà nƣớc đƣợc đánh giá là có tính phân phối lại cao nhất về mặt xã hội.2010 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Martin Ravallion, Dominique van de Walle với công trình “Đất đai trong thời kỳ chuyển đổi - Cải cách và nghèo đói ở nông thôn Việt Nam” xuất bản năm 2008 (Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên In Tiến bộ) [78] đánh giá kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ đất đai đối với ngƣời nghèo, trong đó cho rằng các viên chức nhà nƣớc tiếp tục thực hiện tái phân bổ đất đai tại một số xã và từ đó tỷ lệ ngƣời nghèo không có đất sản xuất ngày càng gia tăng. Ngân hàng thế giới trong công trình “Tăng cường nông nghiệp cho phát triển” năm 2008 (NXB Văn hoá thông tin) [87] nêu lên một thực tế là tỷ lệ đói nghèo giảm đáng kể khi các hộ tiểu nông ở Việt Nam thực hiện sản xuất theo hƣớng thị trƣờng và đa dạng hoá nguồn thu nhập ngoài nông nghiệp. Những công trình của tác giả Việt Nam Nguyễn Hải Hữu với bài viết “Phát huy kết quả đạt được - vượt qua thách thức - về sớm mục tiêu” năm 2004 (Tạp chí Lao động và xã hội) [71] đánh giá kết quả thực hiện chủ trƣơng, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng và Nhà nƣớc, từ đó nêu một số kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xóa đói, giảm nghèo. “Chương trình quốc gia xoá đói, giảm nghèo - một nhân tố mới trong quản lý của Nhà nước ta” của Phạm Đi, năm 2005 (Tạp chí Lý luận chính trị) [46] phân tích những điểm mới của Chƣơng trình mục tiêu quốc gia xoá đói, giảm nghèo của Chính phủ, trong đó cho rằng tầm quản lý và điều chỉnh chƣơng trình ở cấp độ vĩ mô cho phép thực hiện những đầu tƣ lớn và đa dạng hơn về các nguồn lực.
Chƣơng trình có những điểm nhấn ƣu tiên, quan điểm tiếp cận chính xác và đƣợc chia sẻ rộng rãi hơn, đặc biệt là quan điểm về sự tham gia của ngƣời dân và cộng đồng.2010 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 “Về vấn đề phân công giúp đỡ xã nghèo ở địa phương” của Ngô Trƣờng Thi, năm 2006 (Tạp chí Lao động và xã hội) [121] phân tích sự cần thiết của việc phân công giúp đỡ các xã nghèo ở địa phƣơng, trên cơ sở đó đề ra một số giải pháp nhằm thực hiện sự phân công giúp đỡ các xã nghèo hiệu quả. Nghiên cứu của Nguyễn Văn Lộc “Cho vay đối với vùng nghèo, thuận lợi, khó khăn và giải pháp”, năm 2006 (Tạp chí Thị trƣờng tiền tệ) phân tích những thuận lợi, khó khăn trong việc thực hiện chính sách cho vay vốn ở vùng nghèo, từ đó đề ra giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách cho vay vốn [74].TS Hoàng Chí Bảo với công trình nghiên cứu “Dân chủ và dân chủ ở cơ sở nông thôn trong tiến trình đổi mới”, năm 2007 (NXB Chính trị quốc gia) đánh giá vai trò, tác dụng của quy chế dân chủ ở cơ sở đối với thực hiện chính sách xoá đói, giảm nghèo ở nông thôn Việt Nam [11]. Trịnh Duy Luân trong bài viết “Xóa đói giảm nghèo, trao quyền và thực hiện dân chủ cơ sở ở nông thôn”, năm 2007 (Tạp chí xã hội học) đánh giá những tác động của việc trao quyền cho cơ sở trong thực hiện giảm nghèo và kết quả đạt đƣợc trên cơ sở đó rút ra một số bài học kinh nghiệm [75].TS Trần Văn Chử trong “Công cuộc xoá đói, giảm nghèo ở Việt Nam - 60 năm nhìn lại”, năm 2007 (Tạp chí Lao động và xã hội) nêu quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nƣớc về xoá đói, giảm nghèo, đánh giá kết quả thực hiện, từ đó rút ra bài học sau hơn 60 năm thực hiện xoá đói, giảm nghèo ở Việt Nam [19]. Chu Tiến Quang với “Nhìn lại thành tựu xoá đói, giảm nghèo của Việt Nam giai đoạn 2001-2005 và những vấn đề đang đặt ra”, năm 2007 (Tạp chí Cộng sản) đánh giá những kết quả đạt đƣợc về thực hiện chủ trƣơng, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng trong những năm 2001-2005, chỉ ra (LUAN.2010 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 nguyên nhân và nêu lên một số thách thức đối với thực hiện chủ trƣơng, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng [90].
Nguyễn Trịnh trong “Công tác uỷ thác cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đối với hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác”, năm 2008 (Tạp chí Lịch sử Đảng) đánh giá thực trạng tham gia nhận uỷ thác vay vốn của các tổ chức chính trị-xã hội từ đó khẳng định rằng các tổ chức chính trị-xã hội có vai trò là cầu nối đƣa chính sách tín dụng ƣu đãi của Chính phủ đến các hộ nghèo và các đối tƣợng chính sách khác [127]. Hoàng Thị Hƣơng trong bài viết “Các chương trình phát triển kinh tế- xã hội đối với đồng bào dân tộc thiểu số cần thực tế, cụ thể”, năm 2008 (Tạp chí Tuyên giáo) phân tích những ƣu điểm của chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng và Nhà nƣớc, đồng thời chỉ ra một số bất cập nhƣ nội dung chính sách xoá đói, giảm nghèo còn chung chung, chƣa sát với thực tế của các vùng đồng bào dân tộc thiểu số… từ đó khiến cho các địa phƣơng khó có thể thực hiện đƣợc các mục tiêu xoá đói, giảm nghèo [69]. “Bảo đảm bình đẳng và tăng cường hợp tác giữa các dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay” của GS.TS Hoàng Chí Bảo, năm 2009 (NXB Chính trị quốc gia) khái quát thực trạng đói nghèo của miền núi, đánh giá thành tựu, hạn chế trong thực hiện chính sách dân tộc nói chung và xoá đói, giảm nghèo nói riêng của Đảng, Nhà nƣớc, trên cơ sở đó đề ra giải pháp nhằm bảo đảm công bằng, bình đẳng và tăng cƣờng hợp tác giữa các dân tộc trong phát triển kinh tế-xã hội nói chung và thực hiện xoá đói, giảm nghèo nói riêng tại các vùng đa dân tộc miền núi [12]. Nguyễn Thị Thanh Hà với công trình “Tăng cường cơ hội tiếp cận nguồn lực cho người nghèo nông thôn”, năm 2009 (Tạp chí Lao động và xã hội) phân tích những hạn chế trong tiếp cận các chính sách kinh tế-xã hội nói (LUAN.2010 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 chung và xoá đói, giảm nghèo nói riêng của ngƣời nghèo nông thôn, trên cơ sở đó đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách [52].
Công trình “Xoá đói, giảm nghèo của Việt Nam đi từ mô hình đến chương trình mục tiêu quốc gia” của Nguyễn Thị Hằng, năm 2009 (Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông) đánh giá việc tổ chức thực hiện và kết quả thực hiện chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng và Nhà nƣớc trong những năm 1992-1998 và 1998-2006 [55]. Công trình của Nguyễn Thị Thanh “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo thực hiện chính sách xã hội từ năm 1991 đến năm 2001”, năm 2004 (Luận án Tiến sĩ) nêu một số chủ trƣơng xoá đói, giảm nghèo và chỉ đạo thực hiện của Đảng trong những năm 1991-1995 và 1996-2001, đánh giá thành tựu, hạn chế từ đó rút ra kinh nghiệm lãnh đạo thực hiện chính sách xã hội nói chung và xóa đói, giảm nghèo nói riêng ở Việt Nam [118]. Bài viết của Nguyễn Đình Tấn “Nhận thức của Đảng ta về vấn đề xoá đói, giảm nghèo”, năm 2005 (Tạp chí Lịch sử Đảng) làm rõ quá trình nhận thức của Đảng về xoá đói, giảm nghèo trong những năm đổi mới, trong đó khẳng định nhận thức của Đảng về vấn đề đói nghèo, xoá đói, giảm nghèo ngày càng trở nên hoàn thiện, sâu sắc và tiến sát với thực tiễn khách quan [94]. Hồ Tố Lƣơng với công trình “Đảng lãnh đạo xoá đói, giảm nghèo trong thời kỳ đổi mới”, năm 2009 (NXB Chính trị quốc gia) nêu chủ trƣơng, chính sách xoá đói, giảm nghèo của Đảng trong thời kỳ đổi mới và chỉ ra một số hạn chế trong tổ chức thực hiện ở Trung ƣơng và địa phƣơng.
Ở Trung ƣơng, nguồn kinh phí chƣa đáp ứng đầy đủ, một số chính sách hỗ trợ chƣa thực sự phù hợp, giải pháp hỗ trợ trực tiếp ngƣời nghèo vẫn là chính, hệ thống theo dõi, giám sát chƣa đƣợc tổ chức một cách hệ thống và đồng bộ. Ở địa phƣơng, nhận thức về trách nhiệm đối với công tác giảm (LUAN.2010 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.