Chương I: Lich sử vấn để nghiên cứu 1. Những nghiên cứu ve gia dinh trén the giới Ngay tir khi xuất hiện xã hội loài người, người ta đã bắt dau tìm hiểu những quy luật vận động của nó trong đó có gia đỉnh, Trong tác nhằm của các nha tư tưởng cổ đại có thé thay được những lý thuyết vẻ một thể chế về gia đình. Có thé coi Platon (428- 348 TCN) là người dau tiên nghiên cứu bai bản vẻ gia đỉnh. Ong quan niệm rang : khi ma chữ viết và luật lệ xã hội chưa hé được hình thành thi đã có gia đình va tinh chất của gia đỉnh là phụ quyền.
Trong gia đình người đản ông có tiếng nói quyết định mọi van đề va gia đình là tế bảo cơ sở của xã hội. Nhưng ông lại cho rang một nhà nước lý tưởng thi trong đủ co sự chung vợ chung chẳng và chung tài sản. Chong lại dự án * Nha nước lý tưởng” của Platon , Aristote (384-322 TCN) phan đôi kịch liệt cái gọi là chung vợ chung chong va chung tải sản va phát triển quan điểm vẻ “ gia đình phụ quyền”, theo ông loaïi gia finh naay lả tế bảo cơ sở của xã hội. Xã hội va Nha nước là kết quả của sự lieân kết hữu cơ của các gia đình trong tổng thé ấy.
Các gia đình kết hợp tạo thành làng nhóm. nhiều làng nhóm tạo thành | quốc gia [13. 8| Còn ở phương Đông, Khong Tử (551-479, TCN) với chủ trưởng: “ Tu thân, lỄ gia. trị quốc, bình thiên hạ”, Theo ông, quan hệ trong gia đình là trung tâm cua moi quan hệ xã hội, từ đó coi việc xây dựng các quan hệ gia đình là nên tảng để ổn định xã hội, Cũng theo ống, trong gia đình chỉ có đàn ông mới có quyền thực sự, là người quyết định những vấn dé to lớn nhất, Trùng thời kì trưng dai, lý thuyết về một gia đình phụ hệ chiếm vị trí độc tôn được phát triển tif tư tưởng thời cổ đại.
Trang kiểu gia đình nay không hé có chỗ cho phụ nữ và con cái, mệnh lệnh cud ông bố là bất dị bat dịch và bắt buộc phải thực hiện. Có thể kể ra một vải nguyên nhân giúp quan hệ ấy tổn tại. Thứ nhất là các nhà cắm quyền thấy được day là nhưng tiện và công cụ hữu hiệu nhằm củng cố chế độ, Thứ hai là sự ảnh hưởng cud Kinh Thánh về sự phục tùng Chua Trời vô điểu kiên làm can trở sự đấu tranh giành quyển bình đẳng trong pia đình. 'Thứ ba là các nhà wf tưởng chưa hệ gdp một hình thức gia đình nau Khia Trong thời kì cẩn đại, các quan niệm vẻ gia đình nhụ quyền vẫn tiếp tục ton tại, Chang hạn Jang Jac Russe( 1712-1778) cho rang: Gia đình là hình ảnh đầu tiên cud xã hội chính tri, người cha là thủ lĩnh, vợ con là quần chúng nhân dân.
[13, 9| Tuy nhiên, chỉ mãi đến những năm 20 — 30 cua thé kỉ 20, khoa học nghiên cứu vẻ gia đình mới ra đời, đặc biệt là sự ra đời cud ngành Xã hội học gia đình, Các nghiên cứu ngày một đi sâu tim hiểu gia đình bằng cơ sở thực nghiệm. Các mối quan hệ. liên hệ cũng được phan tích một cách kỹ lưỡng hơn. Bên cạnh đó, những phương pháp nghiên cứu ngày càng hoàn hảo hơn.
Chẳng hạn như phương pháp phỏng vấn, quan sát, khai thác và phân tích tư liệu,. ngây càng chứng tỏ được giá trị và hiệu quả. Trong những thập niên 30 cud nữa đầu thé kỉ 20 có nhiều công trình nghiên cứu về quan hệ giưã các thành viên trong gia đình. Có thể đơn cử vào năm 1939, W.Burgess xem gia đình như " sự thống nhất các dang hoạt động và hợp tác cud các cá nhân với nhau”, đặc biệt tác giả đã chú ý đến những quá trình tâm lý bên trong gia đình cũng như quan hệ giưã các thành viên trong gia đình và đặc biệt là ảnh hưởng cud mối quan hệ này đối với hạnh phic gia đình, Bên cạnh đó, cũng có thể để cân đến các công trình cud R.Adler, Wa Goodel cũng đã phân tích mối quan hệ giưã gia đình và xã hội cũng như các yếu tố tâm lý tác động qua lại giưa các thành viên trong gia đình.
Trong nua sau cud thé kỉ 20, có một số nhà nghiên cứu như: E. Ibles, John Locke đã nghiên cứu những vấn để về sự phat triển cud gia đình và những xung đột trong gia đình. Tất cả những tắc giả trên déu xoay quanh những vấn để sau ; * Các mỗi quan hệ giưä các thành viên cud gia đình với tư cách là các thành viên hiệt lap. * Tải sản cud gia đình.
“ Trật tự, thứ tự, sự phân công các vai trò và quyền lực trong gia đình. * Sự cộng tắc cud vợ chẳng và mỗi quan hệ giưã các thế hệ. Ngoài ra cũng có thể để cập đến Irancoise Dolto khi tác giả đã quan tâm sâu sắc đến quan hệ giưã người cha, người mẹ đối với con cái, Tác giả khẳng định sự ảnh hưởng quan trong cua người cha hoặc người mẹ đến đưá con cùng giới tinh. Chính su quan tâm này đã giúp trẻ vị thành niên vượt qua giải đoạn day thử thách.
Tiến sĩ Raymond Beach đã chú ý nhiều đến các mỗi quan hệ trong gia đình, nhất là quan hệ giưa cha me và con cái. Ngoài việc phân tích vai trò cud người cha, người chẳng, người vợ, người mẹ trong gia đình, tác giả đã để cập đến sự cẩn thiết cud biu không khí 4m cúng thân mật cud gia đình trong công việc giáo dục con cdi, đặc hiệt là vai trò cud bua ăn trong gia đình trong việc tao ra sự pan gũi, than mat Tác giả E. 1 Xec Miaj-eo cũng để cập khá sâu sắc đến quan hệ giưã cha mẹ và con cái, đặc biệt là sự xung đột hay mẫu thuẫn giưã cha mẹ và con cái, Tác giả cho rằng chính sự giáo dục gia đình một cách đúng đắn, sự tin tưởng giưã cha mẹ và con cái, sự giúp đữ nhau sẽ làm cho đưá trẻ cảm thấy tự tin và thoải mái. Tác giả con để cập đến nhiều thiểu sót, sai lắm cud cha mẹ khi không quan tâm lắng nghe con cải, Ít trò chuyện với con cái ma chỉ áp đặt ý kiến hay ra lệnh.
Chính kiểu ý tưởng này sẽ dẫn đến xung đột, mâu thuẫn giưã cha mẹ và con cái. Đây là một trong những công trình nghiên cứu làm ec sở quan trong cho để tai. Tuy nhiên, chính tác { giả cũng chưa mé tủ sâu về mau thuẫn giưã cha mẹ và con cái trên nhiều góc nhìn khác nhau. Tom lại, qua những tác gid trên và nhiều nghiên cứu đã đẻ cap đến một bình diện rong về mau thuần và xung đột cua cha mẹ và con cái nhưng chứa di sâu vào nội dung nhiều mặt bén trong và đặc biét là những trở ngại giưã cha mẹ và con cải trong hoạt động giao tiếp hằng ngày.
Những nghiên cứu ở Việt Nam: Các nghiên cứu vẻ gia đình tại Việt Nam trong những năm trước đây đã để cập đến những vấn để như mỗi quan hệ giữa cha mẹ về con cái, đặc biệt là mâu thuẫn trong hoại động giao liép đã xoay quanh một số vấn dé như : - Tác giả Lê Như Hoa trong tác phẩm “ Văn hóa gia đình với việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ em" đã trình bày khá nhiều vấn để thuộc về văn hóa gia đình nhu quan hệ đạo đức, chuẩn mực, khuôn phép ứng xử, chăm sóc của gia đình đối với con cái. Tác giả khẳng định là cách thức giao tiếp của các thành viên trong gia đình mà đặt biệt là cách thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái để lại những dấu ấn quan trong trong sự nhát tiển của nhãn cách trẻ [18 J. - Tae giả Phạm Khắc Chương trong ~ Giáo due gia đình và tâm lý trẻ ngày nay” đã nhân tích những thuận lợi và khó khăn trong giáo dục gia đình hiện này, đặc biệt là tác động của nền kinh tế thị trường đến quan hệ gia đình và giáo dục gia đình, Tác giả cũng phân tích vai trò giáo dục của gia đình đối với sự phát triển nhân cách của trẻ và nêu lên một số nguyễn tic trong giao tiến gia đình. Tác giả chủ rằng, " véw bì tổ cũng quan trong góp phan to lớn vào kết quả gide dục trong vie đình là sự hiểu biết của các hậc cha mẹ vé tính nết hay đặc điểm tâm lý của 1ù con cái", Để làm được diéu đó tác giả đưa ra lời khuyên “ muốn hiểu được con cái vẻ nhiều mat để tạo hiệu quả giáo duc, các bậc cha me cẩn tạo mỗi trường, không khí hòa thuận trong gia đình để trẻ có cơ hội bộc lộ tâm tư, tình cảm.
nuuyễn vụng, ý kiến ma không khiếp sự, dối trá, che đây những hành vi, ước muon của mình”. Ngoài ra, tác gid cũng xác nhận sự đẳng cảm giữa cha me và con cái là hiệu qua tốt đẹp trong giáo dục gia đình, - Với tác giả Lê Thi Bừng trong “Gia đình trường học của lòng nhân di” đã dẫn ra rất nhiều những ví dụ và từ đó phân tích rút ra những bài học, Tác giả cho rằng mai trường gia đình tạo ra những ảnh hưởng to lớn đến đứa trẻ và đó là thir không thể thay thé đối với con trẻ khi chúng trước ngưỡng của người lớn. Tác giả dan một phát biểu của N. P Firôgốn: " Để đánh giá trẻ em được công bằng va đúng dan, chúng tt không nên chuyển các em từ thể giới trẻ thơ sang thé giới củu chúng ta, mà ta phải dat vào héan cảnh của các em và điều này cũng có thể dùng làm kim chỉ nam cho mỗi ứng xử đối với con trẻ tuổi vị thành niên.
- Hội thảo khoa học về “ Thực trạng gia đình hiện nay và vai trò người phụ nữ trong gia đình" ( do trung tâm nghiên cứu khoa học về phụ nữ tổ chức ngày 25- 26/4/1995) nhằm mục đích: + — Đánh gid kết quả diéu tra khảo sát tinh hình gia đình ở ba đối tượng: gia đình nữ cũng nhân, gia đình nữ nông dẫn, gia đình nữ trí thức. + Xác định những chuyên dé cần đi sâu, khảo sát để làm rõ hơn thực trạng gia đình Việt Nam, những vấn để nổi bật, nhằm tìm phương pháp giải quyết có hiệu quả. i] + Xác định những vấn để lý luận và phương pháp luận can thiết để lý giải các vấn đẻ thực tiễn của gia đình Việt Nam, sự biến đổi từ gia đình truyền thống sang gia đình hiện đại và xu thế phát triển của nó.