Nghiên cứu về quản lý bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình

Chuyên khảo phân tích Luận văn phân vùng trọng điểm cháy rừng tỉnh quảng bình, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. BỎ Minh Châu
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý bảo vệ tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu về quản lý bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thực tập khoa học
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ VỀN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ XÃ HỘI
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Đặc điểm dân sinh kinh tế xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Đặc điểm phân bố TNR và tình hình cháy rừng ở Quảng Bình
• 4.2. Đặc điểm phân bố tài nguyên rừng
• 4.3. Tình hình cháy rừng trong những năm gần đây (2001-2007)
• 4.4. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến nguy cơ cháy rừng ở Quảng Bình
• 4.5. Điều kiện khí hậu
• 4.6. Nhiệt độ không khí
• 4.7. Lượng mưa và độ ẩm không khí
• 4.8. Biến đổi của chỗ độ nhiệt, ẩm trung bình theo kinh độ, vĩ độ và độ cao
• 4.9. Đặc điểm các trạng thái rừng và vật liệu cháy
• 4.10. Đặc điểm cấu trúc các loại trạng thái rừng
• 4.11. Đặc điểm vật liệu cháy ở các trạng thái
• 4.12. Đặc điểm thời tiết
• 4.13. Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế xã hội đến nguy cơ cháy rừng
• 4.14. Phân vùng trọng điểm cháy cho tỉnh Quảng Bình
• 4.15. Phân cấp nguy cơ cháy theo trạng thái rừng
• 4.16. Phân vùng trọng điểm cháy theo điều kiện khí hậu
• 4.17. Phân cấp nguy cơ cháy theo điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.18. Phân vùng trọng điểm cháy tổng hợp theo điều kiện khí hậu, địa hình, trạng thái rừng và điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.19. Một số giải pháp nâng cao khả năng phòng cháy, chữa cháy rừng trên kết quả phân vùng trọng điểm cháy cho tỉnh Quảng Bình
• 4.19.1. Giải pháp về khoa học kỹ thuật
• 4.19.2. Giải pháp về kinh tế
• 4.19.3. Giải pháp về xã hội
• 4.20. Kết luận, tồn tại, kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quản Lý Bảo Vệ Rừng Quảng Bình

Nghiên cứu về quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình là một vấn đề cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và gia tăng các hoạt động khai thác rừng trái phép. Quảng Bình, với diện tích rừng lớn và đa dạng sinh học cao, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái của khu vực Bắc Trung Bộ. Việc quản lý hiệu quả tài nguyên rừng không chỉ giúp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh. Tuy nhiên, công tác này đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi cần có các giải pháp nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật phù hợp. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào đánh giá hiện trạng quản lý, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình.

1.1. Tầm quan trọng của tài nguyên rừng Quảng Bình

Rừng Quảng Bình có vai trò thiết yếu trong việc cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái quan trọng như điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, và bảo tồn đa dạng sinh học. Theo tài liệu gốc, Việt Nam có khoảng 12.6 triệu ha rừng, và Quảng Bình đóng góp một phần không nhỏ vào con số này. Rừng còn là nguồn sinh kế quan trọng cho nhiều cộng đồng địa phương, cung cấp lâm sản và các nguồn thu nhập khác. Do đó, việc bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu bảo vệ rừng

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình, xác định các thách thức và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các khu rừng tự nhiên và rừng trồng trên địa bàn tỉnh, tập trung vào các hoạt động quản lý, bảo vệ, và phát triển rừng. Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến tài nguyên rừng như biến đổi khí hậu, khai thác trái phép, và các hoạt động kinh tế - xã hội khác.

II. Phân Tích Thực Trạng Cháy Rừng và Thách Thức Quản Lý

Quảng Bình là một trong những tỉnh trọng điểm về cháy rừng của cả nước. Theo số liệu thống kê, từ năm 2001 đến 2007, đã xảy ra 167 vụ cháy rừng, gây thiệt hại hơn 570 ha rừng và thảm thực bì. Tình hình này đặt ra nhiều thách thức lớn cho công tác quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng. Các yếu tố tự nhiên như thời tiết khô hạn, gió Lào, cùng với các hoạt động đốt rừng làm nương rẫy của người dân là những nguyên nhân chính gây ra cháy rừng. Bên cạnh đó, công tác phòng cháy chữa cháy rừng còn nhiều hạn chế về nguồn lực, trang thiết bị, và sự phối hợp giữa các lực lượng.

2.1. Nguyên nhân và hậu quả của cháy rừng Quảng Bình

Cháy rừng gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường. Thiệt hại về kinh tế bao gồm mất mát tài sản rừng, giảm năng suất rừng, và chi phí cho công tác chữa cháy. Về xã hội, cháy rừng ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương, gây ra ô nhiễm không khí, và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Về môi trường, cháy rừng làm suy giảm đa dạng sinh học, gây xói mòn đất, và làm gia tăng hiệu ứng nhà kính. Theo tài liệu, biến đổi khí hậu với những đợt nắng hạn kéo dài bất thường là nguyên nhân làm cho cháy rừng trở thành thảm họa ngày càng nghiêm trọng.

2.2. Những hạn chế trong quản lý bảo vệ rừng hiện nay

Công tác quản lý và bảo vệ rừng tại Quảng Bình hiện nay còn nhiều hạn chế. Hệ thống pháp luật và chính sách còn chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ. Nguồn lực đầu tư cho công tác bảo vệ rừng còn hạn chế, trang thiết bị lạc hậu. Sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng còn chưa chặt chẽ. Ý thức của người dân về bảo vệ rừng còn thấp. Ngoài ra, tình trạng khai thác rừng trái phép vẫn diễn ra phức tạp, gây khó khăn cho công tác quản lý.

2.3. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên rừng

Biến đổi khí hậu gây ra những tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng tại Quảng Bình. Tình trạng nắng nóng kéo dài làm tăng nguy cơ cháy rừng. Lượng mưa giảm làm suy giảm nguồn nước, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của rừng. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ gây thiệt hại lớn cho rừng. Biến đổi khí hậu cũng làm thay đổi thành phần loài cây, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học của rừng.

III. Giải Pháp Khoa Học Phòng Cháy Chữa Cháy Rừng Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy rừng tại Quảng Bình, cần áp dụng các giải pháp khoa học kỹ thuật tiên tiến. Cần xây dựng hệ thống dự báo cháy rừng chính xác, dựa trên các yếu tố khí tượng thủy văn, độ ẩm vật liệu cháy, và các yếu tố khác. Cần tăng cường đầu tư trang thiết bị phòng cháy chữa cháy rừng, bao gồm xe chữa cháy, máy bơm nước, và các thiết bị bảo hộ cá nhân. Cần xây dựng các công trình phòng cháy rừng như đường băng cản lửa, hồ chứa nước, và hệ thống thông tin liên lạc.

3.1. Ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong quản lý

Công nghệ viễn thám và GIS có thể được sử dụng để theo dõi diễn biến thời tiết, đánh giá nguy cơ cháy rừng, và lập bản đồ phân vùng trọng điểm cháy. Các phần mềm GIS giúp phân tích không gian, kết hợp nhiều lớp dữ liệu khác nhau như địa hình, thảm thực vật, và dân cư để đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả. Công nghệ viễn thám cung cấp hình ảnh và dữ liệu từ vệ tinh, giúp phát hiện sớm các đám cháy và theo dõi quá trình lan truyền của lửa.

3.2. Xây dựng hệ thống cảnh báo cháy rừng sớm

Hệ thống cảnh báo cháy rừng sớm cần được xây dựng dựa trên các thông tin về thời tiết, độ ẩm vật liệu cháy, và các yếu tố khác. Hệ thống này cần có khả năng phát hiện sớm các đám cháy và thông báo kịp thời cho các lực lượng chức năng. Cần thiết lập các trạm quan trắc khí tượng thủy văn, các điểm theo dõi lửa rừng, và sử dụng các phương tiện thông tin liên lạc hiện đại để đảm bảo thông tin được truyền tải nhanh chóng và chính xác.

3.3. Nghiên cứu và ứng dụng vật liệu chống cháy

Nghiên cứu và ứng dụng các vật liệu chống cháy là một giải pháp hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ cháy rừng. Các vật liệu này có thể được sử dụng để xây dựng các công trình phòng cháy, hoặc phun lên thảm thực vật để làm giảm khả năng bắt lửa. Cần nghiên cứu các loại cây trồng có khả năng chống chịu lửa tốt để trồng xen kẽ vào các khu rừng dễ cháy.

IV. Giải Pháp Kinh Tế Xã Hội Nâng Cao Ý Thức Bảo Vệ Rừng

Bên cạnh các giải pháp khoa học kỹ thuật, cần có các giải pháp kinh tế xã hội để nâng cao ý thức bảo vệ rừng của người dân. Cần tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục về vai trò của rừng, tác hại của cháy rừng, và nghĩa vụ của công dân trong việc bảo vệ rừng. Cần tạo điều kiện cho người dân địa phương tham gia vào các hoạt động quản lý và bảo vệ rừng, đồng thời hỗ trợ họ phát triển kinh tế bền vững để giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng.

4.1. Tăng cường tuyên truyền giáo dục cộng đồng

Tuyên truyền giáo dục là một giải pháp quan trọng để nâng cao ý thức bảo vệ rừng của người dân. Cần tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, chiếu phim, và phát tờ rơi để cung cấp thông tin về vai trò của rừng, tác hại của cháy rừng, và các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng. Cần sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng như truyền hình, báo chí, và mạng xã hội để lan tỏa thông điệp bảo vệ rừng.

4.2. Hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho người dân

Hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho người dân địa phương là một giải pháp quan trọng để giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất nông lâm kết hợp, du lịch sinh thái, và các ngành nghề khác có thu nhập ổn định. Cần cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như vốn vay, kỹ thuật, và thị trường để giúp người dân phát triển kinh tế.

4.3. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật

Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng là một giải pháp quan trọng để răn đe và ngăn chặn các hành vi phá hoại rừng. Cần tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi khai thác rừng trái phép, đốt rừng làm nương rẫy, và các hành vi vi phạm khác. Cần xử phạt nghiêm minh các đối tượng vi phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị có liên quan.

V. Ứng Dụng Phân Vùng Trọng Điểm Cháy Rừng Thực Tiễn

Việc phân vùng trọng điểm cháy rừng là cơ sở để đưa ra các biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng phù hợp với từng khu vực. Dựa trên các yếu tố về khí hậu, địa hình, thảm thực vật, và dân cư, có thể chia Quảng Bình thành các vùng có nguy cơ cháy rừng khác nhau. Đối với các vùng có nguy cơ cao, cần tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, xây dựng các công trình phòng cháy, và tổ chức lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp. Đối với các vùng có nguy cơ thấp, cần tập trung vào công tác tuyên truyền giáo dục và nâng cao ý thức bảo vệ rừng.

5.1. Xây dựng bản đồ phân vùng nguy cơ cháy rừng

Bản đồ phân vùng nguy cơ cháy rừng là công cụ quan trọng để xác định các khu vực có nguy cơ cháy cao. Bản đồ này cần được xây dựng dựa trên các dữ liệu về khí hậu, địa hình, thảm thực vật, dân cư, và các yếu tố khác. Cần sử dụng các phần mềm GIS để phân tích và hiển thị dữ liệu, tạo ra bản đồ có độ chính xác cao và dễ sử dụng.

5.2. Triển khai các biện pháp PCCCR theo từng vùng

Các biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng cần được triển khai phù hợp với từng vùng, dựa trên mức độ nguy cơ cháy. Đối với các vùng có nguy cơ cao, cần tăng cường công tác tuần tra kiểm soát, xây dựng các công trình phòng cháy, và tổ chức lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp. Đối với các vùng có nguy cơ thấp, cần tập trung vào công tác tuyên truyền giáo dục và nâng cao ý thức bảo vệ rừng.

5.3. Đánh giá hiệu quả ứng dụng phân vùng trọng điểm

Cần thường xuyên đánh giá hiệu quả ứng dụng phân vùng trọng điểm cháy rừng để có những điều chỉnh phù hợp. Đánh giá cần dựa trên các tiêu chí về số vụ cháy, diện tích rừng bị cháy, thiệt hại do cháy gây ra, và hiệu quả của các biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng. Cần thu thập thông tin phản hồi từ các lực lượng chức năng và người dân địa phương để có được đánh giá khách quan và toàn diện.

VI. Kết Luận và Khuyến Nghị Bảo Vệ Rừng Bền Vững

Nghiên cứu về quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng tại Quảng Bình đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong công tác này. Để bảo vệ tài nguyên rừng bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương, và các tổ chức xã hội. Cần tăng cường đầu tư nguồn lực, áp dụng các giải pháp khoa học kỹ thuật tiên tiến, và nâng cao ý thức bảo vệ rừng của người dân. Chỉ khi đó, mới có thể bảo vệ được tài nguyên rừng quý giá của Quảng Bình cho các thế hệ tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ cháy rừng tại Quảng Bình, bao gồm khí hậu, địa hình, thảm thực vật, và dân cư. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp phòng cháy chữa cháy rừng phù hợp với từng khu vực. Bài học kinh nghiệm cho thấy, công tác bảo vệ rừng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương, và các tổ chức xã hội.

6.2. Khuyến nghị chính sách để bảo vệ rừng hiệu quả

Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách về bảo vệ rừng, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi. Cần tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác bảo vệ rừng, bao gồm kinh phí, trang thiết bị, và nhân lực. Cần tạo điều kiện cho người dân địa phương tham gia vào các hoạt động quản lý và bảo vệ rừng, đồng thời hỗ trợ họ phát triển kinh tế bền vững. Cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về quản lý rừng bền vững

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào đánh giá hiệu quả của các biện pháp bảo vệ rừng, xây dựng các mô hình quản lý rừng cộng đồng, và nghiên cứu các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ rừng, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi các mô hình quản lý rừng tiên tiến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp & PTNT TR­êng ®¹i häc L©m nghiÖp NguyÔn tuÊn anh ph©n vïng träng ®iÓm Ch¸y rõng tØnh qu¶ng b×nh LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Hµ Néi, n¨m 2008 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp & PTNT TR­êng ®¹i häc L©m nghiÖp NguyÔn tuÊn anh ph©n vïng träng ®iÓm Ch¸y rõng tØnh qu¶ng b×nh Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng M· sè: 60.68 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp C¸n bé h­íng dÉn: TS. BÕ Minh Ch©u Hµ Néi, n¨m 2008 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp & PTNT TR­êng ®¹i häc L©m nghiÖp NguyÔn tuÊn anh ph©n vïng träng ®iÓm Ch¸y rõng tØnh qu¶ng b×nh Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng M· sè: 60.68 Tãm t¾t luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ Néi, n¨m 2008 C«ng tr×nh ®­îc hoµn thµnh t¹i: Khoa ®µo t¹o Sau ®¹i häc Tr­êng §¹i häc L©m NghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TiÕn sü BÕ Minh Ch©u Ph¶n biÖn 1:. Lô©n v¨n ®· ®­îc b¶o vÖ tr­íc Héi ®ång chÊm luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp häp t¹i Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp. Vµo håi giê ngµy th¸ng n¨m 2008 Cã thÓ t×m hiÓu luËn v¨n t¹i: Th­ viÖn Khoa ®µo t¹o S§H Trung t©m th«ng tin t­ liÖu vµ th­ viÖn – Tr­êng §¹i häc L©m nhiÖp.

Hµ T©y - 2008 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp & PTNT TR­êng ®¹i häc L©m nghiÖp NguyÔn tuÊn anh ph©n vïng träng ®iÓm Ch¸y rõng tØnh qu¶ng b×nh LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Tµi liÖu gèc Hµ Néi, n¨m 2008 C«ng tr×nh ®­îc hoµn thµnh t¹i: Khoa ®µo t¹o Sau ®¹i häc Tr­êng §¹i häc L©m NghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TiÕn sü BÕ Minh Ch©u Ph¶n biÖn 1:. Lô©n v¨n ®· ®­îc b¶o vÖ tr­íc Héi ®ång chÊm luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp häp t¹i Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp. Vµo håi giê ngµy th¸ng n¨m Cã thÓ t×m hiÓu luËn v¨n t¹i: Th­ viÖn Khoa ®µo t¹o S§H Trung t©m th«ng tin t­ liÖu vµ th­ viÖn – Tr­êng §¹i häc L©m nhiÖp Hµ T©y - 2008 LêI C¶M ¥N Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi " Ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y rõng tØnh Qu¶ng B×nh", t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o, ®ång nghiÖp, gia ®×nh, b¹n bÌ, c¸c c¬ quan ®¬n vÞ trong vµ ngoµi tØnh. Nh©n dÞp nµy, t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n: TS.

BÕ Minh Ch©u ®· ®Þnh h­íng, tËn t×nh h­íng dÉn, ®éng viªn trong suèt qu¸ tr×nh lµm ®Ò tµi. TrÇn TuyÕt H»ng ®· chØ dÉn, gãp ý vÒ mÆt chuyªn m«n. C¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o, c¸n bé thuéc Khoa §µo t¹o sau ®¹i häc, Trung t©m th«ng tin t­ liÖu vµ th­ viÖn Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ®· gióp ®ì tËn t×nh vÒ mÆt tµi liÖu, trao ®æi kinh nghiÖm trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n. TËp thÓ c¸n bé c«ng chøc, Chi côc kiÓm l©m Qu¶ng B×nh ®· gióp ®ì vÒ thêi gian, kinh phÝ, t¹o ®iÒu kiÖn vÒ hiÖn tr­êng, nh©n c«ng ®Ó bè trÝ thÝ nghiÖm thµnh c«ng.

B¹n bÌ, ®ång nghiÖp vµ gia ®×nh lu«n ®éng viªn, gióp ®ì t«i cã thªm nghÞ lùc kh¾c phôc khã kh¨n, hoµn thµnh luËn v¨n nµy. §Ò tµi hoµn thµnh song kh«ng thÓ tr¸nh khái thiÕu sãt. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n vµ ghi nhËn nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp quý b¸u cña thÇy c«, b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi cã ý nghÜa trong thùc tiÔn, ®ång thêi gióp b¶n th©n n©ng cao h¬n n÷a tr×nh ®é chuyªn m«n, kh¶ n¨ng nghiªn cøu khoa häc. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! Hµ Néi, th¸ng n¨m 2008 T¸c gi¶ MôC LôC Trang Lêi c¶m ¬n.

ii C¸c chö viÕt t¾t trong ®Ò tµi .iii Danh môc c¸c b¶ng trong ®Ò tµi. iv Danh môc c¸c ¶nh trong ®Ò tµi. 1 Ch­¬ng 1: L­îc sö vÊn §Ò nghiªn cøu. 8 Ch­¬ng 2: Môc tiªu, néi dung, ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.

Môc tiªu nghiªn cøu. §èi t­îng nghiªn cøu. Néi dung nghiªn cøu. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.

14 Ch­¬ng 3: §iÒu kiÖn tù nhiªn kinh tÕ x· héi. §iÒu kiÖn tù nhiªn. §Æc ®iÓm d©n sinh kinh tÕ x· héi. 32 Ch­¬ng 4: KÕt qu¶ vµ ph©n tÝch kÕt qu¶.

§Æc ®iÓm ph©n bè TNR vµ t×nh h×nh ch¸y rõng ë Qu¶ng B×nh. §Æc ®iÓm ph©n bè tµi nguyªn rõng. T×nh h×nh ch¸y rõng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y (2001-2007). ¶nh h­ëng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn ®Õn nguy c¬ ch¸y rõng ë Qu¶ng Binh.

§iÒu kiÖn khÝ hËu. NhiÖt ®é kh«ng khÝ. L­îng m­a vµ ®é Èm kh«ng khÝ. BiÕn ®æi cña chÕ ®é nhiÖt, Èm trung b×nh theo kinh ®é, vÜ ®é vµ ®é cao.

§Æc ®iÓm c¸c tr¹ng th¸i rõng vµ vËt liÖu ch¸y. §Æc ®iÓm cÊu tróc c¸c lo¹i tr¹ng th¸i rõng. §Æc ®iÓm vËt liÖu ch¸y ë c¸c tr¹ng th¸i. §Æc ®iÓm thêi tiÕt.

¶nh h­ëng cña ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi ®Õn nguy c¬ ch¸y rõng. Ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y cho tØnh Qu¶ng B×nh. Ph©n cÊp nguy c¬ ch¸y rõng theo tr¹ng th¸i rõng. Ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y theo ®iÒu kiÖn khÝ hËu.

Ph©n cÊp nguy c¬ ch¸y rõng theo ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi. Ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y tæng hîp theo ®iÒu kiÖn khÝ hËu, ®Þa h×nh, tr¹ng th¸i rõng vµ ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi. Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao kh¶ n¨ng phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng trªn kÕt qu¶ ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y cho tØnh Qu¶ng B×nh. Gi¶i ph¸p vÒ khoa häc kü thuËt.

Gi¶i ph¸p vÒ kinh tÕ. Gi¶i ph¸p vÒ x· héi. KÕt luËn, tån t¹i, kiÕn nghÞ. 76 Tµi liÖu tham kh¶o.

81  C¸C Ký HIÖU B»NG CH÷ VIÕT TRONG §Ò TµI BVR : B¶o vÖ rõng Dt : §­êng kÝnh t¸n D1.3 : §­êng kÝnh t¹i 1,3 m Hvn : ChiÒu cao vót ngän ha : HÐc ta KNR : HÖ sè n­¬ng rÉy NLKH : N«ng l©m kÕt hîp N : Sè ngµy chØ sè P ®¹t cÊp IV,V P : ChØ sè Nesterop PCCCR : Phßng ch¸y ch÷a ch¸y rõng R : HÖ sè t­¬ng quan TPDT: : Thµnh phÇn d©n téc VLC : VËt liÖu ch¸y W% : §é Èm W13 : §é Èm vËt liÖu ch¸y t¹i thêi ®iÓm 13 giê 1 §Æt vÊn ®Ò Ch¸y rõng lµ mét trong nh÷ng hiÖn t­îng thiªn tai g©y tæn thÊt to lín vÒ tµi nguyªn, m«i tr­êng sinh th¸i, tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n con ng­êi. Ch¸y rõng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quan träng lµm gia t¨ng qu¸ tr×nh biÕn ®æi khÝ hËu tr¸i ®Êt vµ nhiÒu thiªn tai kh¸c. ¶nh h­ëng cña nã kh«ng nh÷ng t¸c ®éng ®Õn mét quèc gia mµ cßn ¶nh h­ëng ®Õn c¶ khu vùc vµ toµn cÇu. Trong vµi thËp kû gÇn ®©y, biÕn ®æi khÝ hËu víi nh÷ng ®ît nãng h¹n kÐo dµi bÊt th­êng ®· lµm cho ch¸y rõng trë thµnh th¶m häa ngµy cµng nghiªm träng.

ViÖt Nam hiÖn cã kho¶ng 12,6 triÖu ha rõng, trong ®ã cã tíi 6 triÖu ha c¸c lo¹i rõng dÔ ch¸y nh­: rõng trµm, rõng khép, rõng th«ng, rõng b¹ch ®µn, tre nøa. Vµo mïa kh«, víi xu h­íng gia t¨ng cña khÝ hËu toµn cÇu vµ diÔn biÕn phøc t¹p trong khu vùc nh­ hiÖn nay th× c¸c lo¹i rõng trång ®Òu cã thÓ b¾t löa vµ ch¸y lín. Theo thèng kª cña Côc KiÓm l©m trong vßng 7 n¨m trë l¹i ®©y (tõ th¸ng 1 n¨m 2000 ®Õn th¸ng 5 n¨m 2007) c¶ n­íc x¶y ra 6.172 vô ch¸y, ph¸ huû 40.245 ha rõng, b×nh qu©n hµng n¨m rõng bÞ ch¸y xÊp xØ 6 ngµn ha. NhiÒu nghiªn cøu cho thÊy, kh¶ n¨ng ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña ch¸y rõng chÞu ¶nh h­ëng tæng hîp cña nhiÒu nh©n tè bao gåm c¶ c¸c nh©n tè tù nhiªn vµ x· héi.

ë mçi vïng ¶nh h­ëng cña nh©n tè nµy tíi ch¸y rõng cã thÓ kh¸c nhau, dÉn tíi nguy c¬ ch¸y rõng ë c¸c vïng ®ã còng kh¸c nhau. V× vËy, x¸c ®Þnh ®­îc nguy c¬ ch¸y rõng theo vïng sÏ gióp cho c«ng t¸c ®Çu t­ lùc l­îng, c¬ së vËt chÊt vµ kü thuËt phôc vô c«ng t¸c PCCCR chñ ®éng vµ cã hiÖu qu¶ h¬n. Qu¶ng B×nh n»m ë khu vùc B¾c trung bé, là tỉnh cã diÖn tÝch rừng dễ ch¸y tương đối lớn so víi c¶ n­íc, diÖn tÝch lµ 61. Vào mïa kh«, khu vực này chịu t¸c động m¹nh của thời tiết giã T©y kh« nãng.

Đ©y là dạng thời 2 tiết rất nguy hiểm ®èi víi ch¸y rõng, cïng với c¸c hoạt động tr¸i phÐp hay v« t×nh của ng­êi d©n như: canh t¸c nương rẫy; ph¸t dän thùc b×; du lÞch sinh th¸i, ®un nÊu. t¹o m«i trường và điều kiện thuận lợi cho ch¸y rõng và nguy cơ tiềm ẩn về ch¸y rừng rất cao. Theo sè liÖu cña Chi côc KiÓm l©m Qu¶ng B×nh, tõ n¨m 2001 - 2007 ®· x¶y ra 167 vô ch¸y rõng, g©y thiÖt h¹i 570.91ha rõng vµ thùc b×. Qu¶ng B×nh ®­îc xem lµ mét tØnh träng ®iÓm ch¸y cña c¶ n­íc.

HiÖn nay, nh÷ng nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò ch¸y rõng nãi chung vµ nghiªn cøu vÒ ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y nãi riªng ë tØnh Qu¶ng B×nh cßn rÊt Ýt. MÆc dï, ®· cã b¶n ®å ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y cho toµn tØnh nh­ng chñ yÕu dùa vµo diÖn tÝch ph©n bè c¸c tr¹ng th¸i rõng vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®Þnh tÝnh nªn møc ®é chÝnh x¸c kh«ng cao. §iÒu nµy ®· ¶nh h­ëng tíi hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c PCCCR ë Qu¶ng B×nh. V× vËy, viÖc lËp b¶n ®å ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y rõng cã tÝnh tíi ¶nh h­ëng tæng hîp cña c¸c nh©n tè: ®Þa h×nh, khÝ hËu, tr¹ng th¸i rõng, ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi lµ rÊt cÇn thiÕt.

Nh»m ®¸p øng yªu cÇu cÊp b¸ch nµy, xuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh thùc tÕ cña ®Þa ph­¬ng, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tài: “Ph©n vïng träng ®iÓm ch¸y cho tØnh Qu¶ng B×nh”. 3 Ch­¬ng 1 L­îc sö vÊn ®Ò nghiªn cøu Ch¸y rõng lµ mét hiÖn t­îng phæ biÕn, th­êng xuyªn x¶y ra g©y nªn nh÷ng tæn thÊt to lín vÒ tµi nguyªn, cña c¶i vËt chÊt vµ c¶ tÝnh m¹ng con ng­êi. V× vËy, nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng vµ h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt thiÖt h¹i do ch¸y rõng ®· ®­îc ®Æt ra nh­ mét yªu cÇu cÊp b¸ch cña thùc tiÔn. Nh÷ng nghiªn cøu ®Òu h­íng vµo t×m hiÓu b¶n chÊt cña hiÖn t­îng ch¸y rõng vµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng tíi ch¸y rõng.

Tõ ®ã ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p PCCCR phï hîp. Tuy nhiªn, do cã sù kh¸c nhau vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ kinh tÕ, x· héi mµ quy luËt ¶nh h­ëng cña c¸c nh©n tè ®Õn ch¸y rõng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng còng kh«ng hoµn toµn gièng nhau ë c¸c ®Þa ph­¬ng. V× vËy tïy vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng quèc gia, tõng ®Þa ph­¬ng mµ tiÕn hµnh nghiªn cøu nh»m x©y dùng ®­îc nh÷ng gi¶i ph¸p phßng ch¸y, ch÷a ch¸y rõng cã hiÖu qu¶ nhÊt. Trªn thÕ giíi.