mở đầu cho việc nghiên cứu Tâm lý học người thấy giáo xã hội chủ nghĩa. Xukhômlinxki trong cuộc đời của mình luôn tâm niệm: “Muốn trở thành người thay giáo chân chính của trẻ thì phải hiến dang trái tim cho trẻ” (38, 8]. Và trái tim của ông đã thực sự hiến dâng cho trẻ, cho một tình yêu thương nồng nàn những học sinh bé nhỏ của mình, cho công việc rất đỗi giản đơn nhưng vô cùng cao quý - giáo viên tiểu học. Luận văn tốt nghiệp đại học 8 A.
Makarenko trong những tác phẩm của mình đã luôn đặt ra câu hỏi “nhà giáo dục phải là người như thế nào?". Ông nói: “Tôi đi đến một niềm tin sâu sắc là không có nhà giáo duc nào cả, còn tốt hơn là có những nhà giáo duc tự rèn luyện kém" (32, 272]. Những phẩm chất mà Makarenko yêu cẩu ở người giáo viên là phải yêu nghề, yêu trẻ; sống say sưa, vui vẻ, không được đem nỗi u buồn, sự bực bội cá nhân đến với trẻ; phải mẫu mực trong mọi lời nói, ăn mặc. cử chỉ; có lý tưởng.
có hoài bão ước mơ; sống lạc quan. (32, 272] và điểu quan trọng nhất là lòng trung thực, công bằng và làm việc hết lòng vì lợi ich chưng của toàn xã hội. Gônôbôlin là người đã có nhiều đóng góp trong việc nghiên cứu tâm lý người thấy giáo. Tác phẩm “Những phẩm chất tâm lý của người giáo viên " của ông được đánh giá như là tài liệu bổi dưỡng cho giáo viên, vì trong đó là những kết luận được đúc kết từ những công trình quan sất lâu năm của tác giả vé nghề sư phạm, và có thể đem lại thành công cho công tấc của giáo viên.
Gônôbôlin đã trình bày rất nhiều vấn để về người thay giáo như thé giới quan, tính tích cực xã hội, khả năng tự giáo dục, động cơ hoạt động giáo dục, thái độ đối với trẻ, với công việc. tình cảm đạo đức và thẩm mỹ. cùng với những phân tích sâu sắc và dẫn chứng thực tiễn phong phú. Đặc biệt ông để cao tỉnh thần rèn luyện ở các nhà giáo: “Chí hướng của nhà giáo — đó không phải là cái trời phá cho, không phải như tai âm nhạc hoặc năng lực thi ca.
Chí hướng của nhà giáo dục được nảy sinh, duy trì và rèn giãa trong quá trình công tác” (11, 47]. “Công tác sự phạm là một trong những nghề lạc quan nhất. Còn ai làm nghề này mà không thấy thích thi thì cần phải hoặc là rèn luyện bản thân, hoặc là phải từ bỏ hoạt động sư phạm nay” (11, 162]. Từ những quan điểm trên, V.
Cruchetxki đã đúc kết và viết quyển “Những cơ sở của Tâm lý học sư phạm”. Trong đó phan trình bày về người giáo viên tuy dung lượng không nhiều nhưng đã khái quát được những nét nhân cách cẩn thiết của người giáo viên xã hội chủ nghĩa. Về phẩm chất, ông định hướng rö Luận văn tốt nghiệp đại học gy rệt người giáo viên phải có thế giới quan duy vật biện chứng, xu hướng cộng sản chủ nghĩa; có lòng yêu trẻ; yêu lao động su phạm; chân thật, giản dị: cùng các phẩm chất ý chí như tính mục đích, tính kiên tri, khiêm tốn v. Về năng lực ông chia ra các năng lực dạy học, năng lực khoa học.
năng lực nhận biết, năng lực ngôn ngữ. năng lực tổ chức. năng lực xây dung uy tín, năng lực giao tiếp, năng lực tưởng tượng sự phạm (định hướng mục tiêu) và năng lực phân phối chú ý. Petrovski, một nhà tâm lý học sư phạm và lứa tuổi người Nga, đã có nhiều giáo trình giảng dạy vé nhân cách người thầy giáo.
Trong đó, ông chú trọng nhiều đến những kỹ năng và kỹ xảo sự phạm, xu hướng nghề su phạm, năng lực su phạm, thái độ đối xử khéo léo su phạm, đạo đức su phạm. Những phân tích về quá trình hình thành các phẩm chất và ảnh hưởng của nhân cách người thay đến nhân cách học sinh đã làm nổi lên nhiều vấn để quan trong. Tuy nhiên, sự sắp xếp về những nhóm phẩm chất và năng lực người giáo viên của ông chưa được hệ thống. Ở Việt Nam, nhân dan ta từ bao đời nay đã xây dựng nên một truyền thống “hiếu hoc” và “tôn sư trọng đạo” bất diệt, Đối với bất kì ai, được học hành hay không được học hành, chữ “thầy” luôn được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong suy nghĩ của mình, thể hiện trong ca dao, tục ngữ: “Muốn sang thì bắc cầu Kiểu Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy" "Không thầy đố mày làm nên” “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” Nhìn vào hàng ngũ giáo viên trong hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, ta thấy họ đều có những phẩm chất cao đẹp.
Nhân dân kính mến, yêu thương họ, học sinh cảm phục và biết ơn họ. Kể từ sau Cách mang tháng Tám, Hé Chủ tịch, các vị lãnh đạo Dang va Nhà nước ta rất chú ý đến chất lượng của đội ngũ giáo viên nhân dân, coi giáo Luận văn tốt nghiệp đại học 10 viên là những người kỹ sư tâm hồn, những người có trách nhiệm lớn trong việc xây dựng nhân cách xã hội chủ nghĩa cho thế hệ trẻ. Bác Hồ đã từng nói: “Thảy giáo phải làm kiểu mẫu cho các cháu. Làm được như thế là làm tròn nhiệm vu" |23, 84].
Và không ngừng nhấc nhở các thay, cô giáo vé đạo đức cách mang: “Trong giáo dục, không những phải có tri thức phổ thông mà phải có đạo đúc cách mạng. Có tài phải có đức. Có tài không có đác, tham 6, hủ hóa có hại cho nước. Bác kêu gọi các thẩy, cô giáo không ngừng rèn luyện, phấn đấu để gánh vác sự nghiệp vẻ vang của đất nước, sự nghiệp giáo dục.
Bác đã trần trọng gọi họ là những “anh hùng vô danh”, “anh hùng tập thé” [23, 85]. Để góp phần thực hiện đường lối của Dang và chính phủ ta vé công tác đào tạo, bổi dưỡng đội ngũ giáo viên, năm 1974, ban Tâm lý học thuộc Viện khoa học giáo dục đã thành lập tổ Tâm lý học thấy giáo với chức năng là nghiên cứu các phẩm chất nhân cách của người thầy giáo xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trải qua quá trình nghiên cứu lí luận và thực tiễn, các nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực này đã nêu lên giả định vé cấu trúc nhân cách của thấy giáo xã hội chủ nghĩa. Cấu trúc này đã được các tác giả Phạm Văn Đỗ, Bùi Thị Phúc, Bùi Trọng Thiém phân tích trong các công trình nghiên cứu của mình (1978), gồm hai thành phan lớn: 1) Các phẩm chất tư tưởng (có thể gọi là Đức) gồm các yếu tố về thế giới quan, tư tường chính trị, lòng yêu trẻ, yêu nghề, các nét ý chí, tính cách, các như câu, động cơ, lí tường nghệ nghiệp.
2) Các năng lực sư phạm (có thể gọi là Tài) gồm các yếu tố thuộc nhóm năng lực giảng dạy, năng lực giáo dục và năng lực hoạt động thực tiễn hỗ trợ [37, 148). Sau đó là sự ra đời của nhiều để tài nghiên cứu để cuối cùng đi đến khẳng định các giả định trên. Dan dần, một hệ thống luận điểm về những phẩm chất và năng lực của người thay giáo được thể hiện trong các tài liệu và giáo trình đào tạo giáo viên các cấp, như “Tam lý học” của GS. Pham Minh Hạc, "Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm” của PGS.
Lê Văn Hồng và các tài liệu tâm Luận văn tốt nghiệp đại học il lý học ở các trường sư phạm. Trên cơ sở đó, các nhà nghiên cứu thực tiễn tiến hành các để tài tìm hiểu nhân cách người thấy giáo, phân tích và đưa ra những kết luận phong phú về vấn dé quan trọng này. Nhìn chung, vấn để về nhân cách giáo viên không phải là mới mẻ để thiếu đi những cơ sở lí luận, nhưng cũng không phải là vấn để không cẩn bàn đến. Những điều nêu trên đây phan nào cho thấy tầm quan trọng của nhà giáo trong sự nghiệp phát triển của xã hội, của quốc gia, và quan trọng hơn nữa là việc nghiên cứu vé nhân cách của những con người này.
Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nhắc nhở “Trường ra trường, lớp ra lớp; Thay ra thay, trò ra trò: Dạy ra day, học ra hoc", cho nên việc nghiên cứu những yếu tố trong giáo dục để "cái gì ra cái nấy” luôn luôn được xem là rất quan trọng và cần thiết. Thực tiễn ngày nay, các nghiên cứu vé người thay giáo đã được mở rộng trong mối quan hệ với nhiều thành tế, chẳng hạn như với kết quả học tập từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường sư phạm, với kết quả chuyên môn, với nhân cách của học sinh, hay giữa các phẩm chất, năng lực với nhau. Đó là những mảng nghiên cứu thật sự cẩn thiết, góp phần đem lại chất lượng của giáo dục nước nhà. 12 Các công trình nghiên cứu thực tiễn về phẩm chất người thầy giáo Vấn để tìm hiểu phẩm chất nghề giáo thực ra đã có không ít công trình nghiên cứu để cập đến.
Một số về tự đánh giá của giáo viên, một số là tự đánh giá của sinh viên sư phạm, cũng có để tài tìm hiểu kết quả đánh giá của học sinh phổ thông về nhân cách người giáo viên của mình. Nhưng những công trình ấy chỉ tập trung vào một số yếu tố nào đó trong hệ thống những phẩm chất của người thay giáo, chưa tìm hiểu toàn diện các phẩm chất nhất là trên khách thể sinh viên sư phạm. Tuy vậy, những kết quả đó vẫn mang lại một ý nghĩa thực tiễn nhất định, cho thấy tẩm quan trọng của vấn để nhân cách người thay giáo. Trong tác phẩm “Những phẩm chất tâm lý của người giáo viên” [11, 64], Gônôbôlin đã trình bày kết quả thăm dò được từ một số lớn các giáo viên, cán bộ giáo dục thuộc các trường phổ thông ở Liên Xô khi bàn về “các năng lực Luận văn tốt nghiệp đại học 12 sư phạm".
Phương pháp của ông là điểu tra mở bằng một câu hỏi: “Đồng chí coi phẩm chất nhân cách nào là điển hình nhất của các năng lực sư phạm?”. Các câu trả lời rất phong phú và được tác giả xếp hạng từ cao xuống thấp dựa vào số câu trả lời giống nhau. Có một số phẩm chất điển hình như sau: - Lòng yêu công việc của mình, hứng thú với công tác dạy dỗ trẻ. - Lòng yêu trẻ.
- Nang lực hiểu trẻ. - Say mê và có năng lực về bộ môn mình giảng dạy. - Có nghị lực, tích cực, có mục đích và những phẩm chất ý chí. - Thái độ lao động sáng tạo.
- Tinh thần trách nhiệm, khiêm tốn. - Nhiệt tình, biết truyền cho trẻ lòng yêu công việc.