Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả rừng trồng quế tại huyện bắc sơn tỉnh lạng sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện kết quả rừng trồng quế tại huyện bắc sơn tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đàm Thu Hảo
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Quốc Hưng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả rừng trồng quế tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa khoa học
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Tổng quan kết quả nghiên cứu về cây Quế
• 2.2.1. Tình hình sản xuất Quế trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu cây Quế trên thế giới
• 2.2.3. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và kỹ thuật gây trồng
• 2.2.3.1. Đặc điểm sinh vật học
• 2.2.3.2. Đặc điểm sinh thái học
• 2.2.3.3. Kỹ thuật gây trồng
• 2.2.4. Giá trị sử dụng
• 2.2.5. Những nghiên cứu về biện pháp phòng trừ
• 2.2.5.1. Biện pháp phòng trừ bệnh hại
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 3.4.2. Phương pháp điều tra và thu thập số liệu
• 3.4.3. Phương pháp điều tra OTC
• 3.4.4. Phương pháp đánh giá các yếu tố sinh thái khu vực trồng Quế, năng suất và chất lượng Quế tại Bắc Sơn
• 3.4.5. Phương pháp nội nghiệp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng trồng, khai thác, chế biến và thị trường tiêu thụ Quế ở Bắc Sơn
• 4.1.1. Thực trạng trồng
• 4.1.2. Thị trường tiêu thụ Quế
• 4.1.3. Các yếu tố sinh thái khu vực gây trồng cây Quế ở huyện Bắc Sơn
• 4.1.3.1. Đặc điểm khí hậu
• 4.1.3.2. Đặc điểm địa hình
• 4.2. Nghiên cứu tình hình sinh trưởng, năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế cây Quế tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 4.2.1. Tình hình sinh trưởng cây Quế tại khu vực nghiên cứu
• 4.2.2. Năng suất và chất lượng Quế tại khu vực nghiên cứu
• 4.2.3. Hiệu quả kinh tế cây Quế đem lại tại khu vực nghiên cứu
• 4.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển bền vững cây Quế trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 4.3.1. Giải pháp về giống
• 4.3.2. Giải pháp về quy hoạch
• 4.3.3. Giải pháp về kỹ thuật
• 4.3.4. Giải pháp về chính sách
• 4.3.5. Các giải pháp khác
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rừng trồng quế tại Bắc Sơn Lạng Sơn

Rừng trồng quế tại Bắc Sơn, Lạng Sơn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Quế là cây đa tác dụng, mang lại giá trị kinh tế cao từ vỏ, lá, và tinh dầu. Nghiên cứu này tập trung vào hiệu quả rừng trồng quế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả để phát triển bền vững. Bắc Sơn là khu vực có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho trồng quế, với khí hậu mát ẩm và đất đai phù hợp. Tuy nhiên, việc trồng quế còn gặp nhiều thách thức như thiếu quy hoạch và kỹ thuật canh tác chưa tối ưu.

1.1. Tình hình trồng quế tại Bắc Sơn

Rừng trồng quế tại Bắc Sơn đã được phát triển từ lâu, với diện tích đáng kể. Tuy nhiên, hiệu quả rừng trồng chưa cao do thiếu đầu tư vào giống và kỹ thuật chăm sóc. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng quy trình trồng quế khoa học có thể cải thiện năng suất và chất lượng quế. Các yếu tố như đất đai, khí hậu, và quản lý rừng cần được tối ưu hóa để đạt hiệu quả kinh tế cao hơn.

1.2. Vai trò của quế trong kinh tế và môi trường

Quế không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ rừng và phát triển bền vững. Tinh dầu quế được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp dược phẩm và thực phẩm. Ngoài ra, rừng trồng quế còn giúp tăng độ che phủ rừng, giữ đất, và giữ nước, đặc biệt ở các vùng đồi núi dốc. Việc phát triển mô hình trồng quế bền vững sẽ góp phần xóa đói giảm nghèo và tạo việc làm cho người dân địa phương.

II. Thực trạng và thách thức trong trồng quế

Nghiên cứu chỉ ra rằng, hiệu quả rừng trồng quế tại Bắc Sơn còn thấp do nhiều nguyên nhân. Thiếu quy hoạch và đầu tư vào giống chất lượng là những vấn đề chính. Ngoài ra, kỹ thuật canh tác chưa được áp dụng đồng bộ, dẫn đến năng suất và chất lượng quế không ổn định. Tác động môi trường từ việc trồng quế cũng cần được quan tâm, đặc biệt là vấn đề xói mòn đất và suy thoái rừng.

2.1. Vấn đề về giống và kỹ thuật trồng

Giống quế hiện tại chưa được chọn lọc kỹ lưỡng, dẫn đến chất lượng không đồng đều. Quy trình trồng quế cần được cải tiến, từ khâu chọn giống đến chăm sóc và thu hoạch. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến như tưới tiêu hợp lý và bón phân cân đối sẽ giúp tối ưu hóa rừng trồng và nâng cao năng suất.

2.2. Thách thức về quản lý và bảo vệ rừng

Quản lý rừng trồng quế còn nhiều bất cập, đặc biệt là việc kiểm soát sâu bệnh và cháy rừng. Cần có các biện pháp bảo vệ rừng hiệu quả, bao gồm cả việc nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của rừng. Ngoài ra, việc phát triển kinh tế rừng cần đi đôi với bảo vệ môi trường để đảm bảo sự bền vững lâu dài.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả rừng trồng quế

Để nâng cao hiệu quả rừng trồng quế tại Bắc Sơn, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nâng cao hiệu quả. Đầu tiên, cần cải thiện chất lượng giống và áp dụng quy trình trồng quế khoa học. Thứ hai, tăng cường quản lý rừng và bảo vệ rừng để giảm thiểu rủi ro từ sâu bệnh và cháy rừng. Cuối cùng, phát triển kinh tế rừng bền vững thông qua việc kết hợp trồng quế với các loại cây khác để tăng thu nhập cho người dân.

3.1. Cải thiện giống và kỹ thuật trồng

Việc chọn lọc và nhân giống quế chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả rừng trồng. Áp dụng các quy trình trồng quế tiên tiến, bao gồm tưới tiêu hợp lý và bón phân cân đối, sẽ giúp cải thiện năng suất và chất lượng quế. Ngoài ra, cần đào tạo người dân về kỹ thuật canh tác để đảm bảo sự thành công của mô hình trồng quế.

3.2. Tăng cường quản lý và bảo vệ rừng

Quản lý rừng hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và người dân. Cần xây dựng các biện pháp bảo vệ rừng như kiểm soát sâu bệnh, phòng chống cháy rừng, và giám sát chặt chẽ các hoạt động khai thác. Việc nâng cao nhận thức về phát triển bền vững cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của rừng trồng quế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Quế (Cinnamomum cassia) là một loại cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế và môi trường cao, được trồng phổ biến tại các vùng núi cao Việt Nam, đặc biệt là huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Với diện tích đất lâm nghiệp khoảng 20.000 ha, trong đó rừng trồng chiếm phần lớn, huyện Bắc Sơn đã phát triển mạnh mẽ cây Quế như một nguồn thu nhập quan trọng cho đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2015, toàn huyện trồng được 761 ha rừng, trong đó rừng trồng sản xuất chiếm 541 ha, góp phần nâng độ che phủ rừng lên 57%. Tuy nhiên, việc phát triển cây Quế còn gặp nhiều thách thức về kỹ thuật trồng, chăm sóc, khai thác và thị trường tiêu thụ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng trồng, khai thác, chế biến và thị trường tiêu thụ cây Quế tại huyện Bắc Sơn, đồng thời phân tích các yếu tố sinh thái ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng Quế. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững cây Quế tại địa phương. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 5/2020 đến tháng 6/2021 tại hai xã trọng điểm là Vạn Thủy và Tân Tri.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế cây Quế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giữ đất, giữ nước và phát triển đa dạng sinh học. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý và người dân trong việc hoạch định chính sách, áp dụng kỹ thuật trồng và khai thác phù hợp, đồng thời mở rộng mô hình sản xuất cây Quế hiệu quả tại vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh thái học cây trồng, kinh tế lâm nghiệp và quản lý tài nguyên rừng. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết sinh thái học cây Quế: Phân tích đặc điểm sinh học, sinh thái và điều kiện môi trường thích hợp cho cây Quế phát triển, bao gồm khí hậu, đất đai, địa hình và các yếu tố sinh thái khác. Khái niệm chính gồm: độ ẩm, nhiệt độ, độ pH đất, ánh sáng, và ảnh hưởng của sâu bệnh.

2. Mô hình phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững: Tập trung vào hiệu quả kinh tế của rừng trồng Quế, bao gồm năng suất, chất lượng sản phẩm, giá trị xuất khẩu và tác động xã hội. Các khái niệm chính gồm: năng suất cây trồng, hàm lượng tinh dầu, hiệu quả kinh tế, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và điều tra thực địa. Cỡ mẫu gồm 30 hộ dân trồng Quế, phân bổ đều tại xã Vạn Thủy và Tân Tri. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm hộ trồng Quế với quy mô và phương thức khác nhau.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả và phân tích định lượng, bao gồm tính toán trung bình, tỷ lệ phần trăm, và so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, chất lượng tinh dầu. Ngoài ra, phương pháp điều tra nhanh nông thôn (RRA) và đánh giá có sự tham gia (PRA) được áp dụng để thu thập thông tin định tính về thực trạng sản xuất, khai thác và thị trường tiêu thụ.

Nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp điều tra ô tiêu chuẩn (OTC) với diện tích ô 500 m² để đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng như đường kính ngang ngực, chiều cao vút ngọn và đường kính tán cây Quế ở các cấp tuổi 3, 5, 7, 9, 11 năm. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 5/2020 đến tháng 6/2021, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ theo mùa sinh trưởng của cây.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện sinh thái phù hợp cho cây Quế
   Khu vực nghiên cứu có lượng mưa trung bình khoảng 1.000 - 2.000 mm/năm, nhiệt độ bình quân từ 20,8°C đến 24°C, độ ẩm không khí trên 80%, phù hợp với yêu cầu sinh trưởng của cây Quế. Đất đai chủ yếu là đất feralit đỏ vàng với độ pH từ 4 đến 7, thích hợp cho cây phát triển. Tuy nhiên, địa hình đồi núi dốc, chia cắt mạnh gây khó khăn trong việc trồng tập trung và khai thác.

2. Thực trạng trồng và sử dụng đất
   Xã Vạn Thủy có diện tích trồng Quế khoảng 425,8 ha, chiếm 10,47% tổng diện tích đất tự nhiên; xã Tân Tri có 305 ha, chiếm 8,7%. Diện tích đất trồng cây lâm nghiệp ngoài Quế chiếm phần lớn, lần lượt 75,71% và 43,7% tại hai xã. Việc trồng Quế tập trung chủ yếu ở các vùng đồi núi có độ cao từ 150 đến 1.200 m, phù hợp với đặc điểm sinh thái của cây.

3. Năng suất và chất lượng Quế
   Năng suất bình quân ước tính đạt khoảng 3.000 - 4.500 kg/ha tùy theo cấp tuổi cây (5-11 năm). Hàm lượng tinh dầu trong vỏ Quế dao động từ 4% đến 5%, với thành phần chủ yếu là aldehyd cinnamic chiếm 70-90%. Độ dày vỏ Quế tăng theo tuổi cây, đạt 0,7 - 0,8 cm ở cây trên 35 tuổi. So sánh với các vùng trồng Quế khác trong nước, năng suất và chất lượng tại Bắc Sơn tương đối ổn định và có tiềm năng phát triển.

4. Thị trường tiêu thụ và chế biến
   Hiện tại, chưa có nhà máy chế biến quy mô lớn trên địa bàn huyện, sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô qua các doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã. Việc thiếu cơ sở chế biến làm giảm giá trị gia tăng và ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Công tác xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm Quế còn chậm, ảnh hưởng đến uy tín và chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Thảo luận kết quả

Các điều kiện sinh thái tại huyện Bắc Sơn tương đối phù hợp với yêu cầu phát triển cây Quế, đặc biệt là khí hậu nhiệt đới ẩm, lượng mưa và độ ẩm cao. Tuy nhiên, địa hình đồi núi dốc và chia cắt mạnh tạo ra thách thức trong việc tổ chức sản xuất tập trung và vận chuyển sản phẩm. Kết quả năng suất và chất lượng Quế tại đây tương đồng với các vùng trồng Quế truyền thống như Yên Bái và Quảng Nam, cho thấy tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.

So với các nghiên cứu trước đây, việc áp dụng phương pháp điều tra ô tiêu chuẩn và phân tích định lượng đã cung cấp số liệu chính xác hơn về sinh trưởng và năng suất cây Quế. Kết quả cũng phản ánh rõ ảnh hưởng của tuổi cây đến độ dày vỏ và hàm lượng tinh dầu, phù hợp với các nghiên cứu sinh trưởng cây Quế trong nước và quốc tế.

Thị trường tiêu thụ hiện còn hạn chế do thiếu các cơ sở chế biến và chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm. Việc xây dựng chỉ dẫn địa lý và nâng cao chất lượng sản phẩm là cần thiết để tăng giá trị xuất khẩu và thu nhập cho người dân. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh năng suất theo tuổi cây và bảng phân tích hàm lượng tinh dầu giữa các vùng trồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch và phát triển vùng trồng Quế tập trung
   Đề nghị UBND huyện và các xã xây dựng quy hoạch vùng trồng Quế tập trung, ưu tiên các khu vực có điều kiện sinh thái thuận lợi, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí vận chuyển. Thời gian thực hiện trong 3 năm tới.

2. Xây dựng và phát triển vườn giống chất lượng cao
   Cần thành lập các vườn giống quy mô, cung cấp cây giống đạt tiêu chuẩn về năng suất và chất lượng tinh dầu, giúp người dân nâng cao hiệu quả trồng trọt. Chủ thể thực hiện là các cơ quan lâm nghiệp địa phương phối hợp với trường đại học và viện nghiên cứu.

3. Phát triển cơ sở chế biến và nâng cao giá trị sản phẩm
   Khuyến khích đầu tư xây dựng nhà máy chế biến tinh dầu và sản phẩm từ gỗ Quế trên địa bàn huyện, tạo chuỗi giá trị khép kín, tăng thu nhập cho người dân. Thời gian triển khai trong 5 năm, phối hợp với doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

4. Tăng cường công tác phòng trừ sâu bệnh và áp dụng kỹ thuật chăm sóc hiện đại
   Đào tạo, hướng dẫn người dân áp dụng biện pháp kỹ thuật tổng hợp phòng trừ sâu bệnh như bọ xít, sâu đo, bệnh tua mực; đồng thời áp dụng kỹ thuật bón phân, tỉa cành hợp lý để nâng cao sinh trưởng cây Quế. Chủ thể thực hiện là các trung tâm khuyến nông và cán bộ kỹ thuật địa phương.

5. Xây dựng chỉ dẫn địa lý và thương hiệu sản phẩm Quế Bắc Sơn
   Đẩy nhanh tiến độ xây dựng chỉ dẫn địa lý, nâng cao nhận thức về chất lượng và thương hiệu sản phẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu và tiêu thụ trong nước. Thời gian thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa chính quyền địa phương và các tổ chức ngành nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương
   Giúp hoạch định chính sách phát triển cây Quế, quy hoạch vùng trồng, quản lý tài nguyên rừng và hỗ trợ người dân phát triển kinh tế bền vững.

2. Người dân và hộ gia đình trồng Quế
   Cung cấp kiến thức về kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và khai thác hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và thu nhập.

3. Các doanh nghiệp và hợp tác xã chế biến, kinh doanh sản phẩm Quế
   Tham khảo thông tin về chất lượng nguyên liệu, thị trường tiêu thụ và các giải pháp phát triển chuỗi giá trị sản phẩm Quế.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành lâm nghiệp, nông nghiệp
   Là tài liệu tham khảo khoa học về sinh trưởng, sinh thái, kỹ thuật trồng và phát triển kinh tế cây Quế tại vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Quế thích hợp trồng ở điều kiện khí hậu nào?
   Cây Quế phát triển tốt trong khí hậu nhiệt đới ẩm, với lượng mưa trên 1.000 mm/năm, nhiệt độ trung bình từ 20°C đến 24°C và độ ẩm không khí trên 80%. Ví dụ, tại huyện Bắc Sơn, các điều kiện này được đáp ứng đầy đủ, giúp cây sinh trưởng ổn định.

2. Tuổi cây Quế nào là thích hợp để khai thác vỏ?
   Tuổi khai thác tốt nhất là từ 30 đến 35 năm, khi cây đã đạt chiều cao và đường kính lý tưởng, vỏ dày và hàm lượng tinh dầu cao. Tuy nhiên, khai thác sớm hơn ở tuổi 20 cũng có thể thực hiện nhưng năng suất và chất lượng sẽ thấp hơn.

3. Các sâu bệnh chính ảnh hưởng đến cây Quế là gì?
   Các đối tượng gây hại chính gồm bọ xít lưng gù, sâu đo, sâu đục ngọn, bệnh tua mực và bệnh thối rễ do nấm Phytophthora cinnamomi. Việc phòng trừ kịp thời bằng biện pháp tổng hợp giúp giảm thiệt hại đáng kể.

4. Làm thế nào để nâng cao giá trị sản phẩm Quế?
   Phát triển cơ sở chế biến tinh dầu và sản phẩm gỗ, xây dựng chỉ dẫn địa lý, áp dụng kỹ thuật trồng và chăm sóc hiện đại, đồng thời nâng cao chất lượng nguyên liệu là các giải pháp hiệu quả.

5. Diện tích trồng Quế tại huyện Bắc Sơn hiện nay là bao nhiêu?
   Xã Vạn Thủy có khoảng 425,8 ha và xã Tân Tri khoảng 305 ha diện tích trồng Quế, chiếm tỷ lệ lần lượt 10,47% và 8,7% tổng diện tích đất tự nhiên của từng xã.

Kết luận

• Cây Quế tại huyện Bắc Sơn phát triển trong điều kiện sinh thái phù hợp với khí hậu nhiệt đới ẩm, đất feralit đỏ vàng và địa hình đồi núi đặc trưng.
• Diện tích trồng Quế tại hai xã trọng điểm Vạn Thủy và Tân Tri chiếm khoảng 731 ha, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế lâm nghiệp địa phương.
• Năng suất trung bình đạt 3.000 - 4.500 kg/ha, hàm lượng tinh dầu trong vỏ đạt 4-5%, phù hợp với tiêu chuẩn xuất khẩu.
• Thị trường tiêu thụ còn hạn chế do thiếu cơ sở chế biến và chính sách hỗ trợ, ảnh hưởng đến giá trị gia tăng sản phẩm.
• Đề xuất các giải pháp quy hoạch vùng trồng, phát triển giống, xây dựng cơ sở chế biến, phòng trừ sâu bệnh và xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững cây Quế tại Bắc Sơn.

Tiếp theo, các cấp chính quyền và người dân cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để khai thác tối đa tiềm năng cây Quế, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu sâu hơn về kỹ thuật trồng và chế biến sản phẩm. Để biết thêm chi tiết và áp dụng hiệu quả, quý độc giả và các bên liên quan được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và liên hệ với các cơ quan chuyên môn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu Quế là một loại cây lâm sản ngoài gỗ (LSNG) và là đặc sản lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao, tinh dầu Quế là nguyên liệu quý trong công nghiệp dược phẩm và thực phẩm, vì thế Quế cũng có thể được xếp vào nhóm cây công nghiệp (Trần Cửu, 2013), (Lê Đình Khả và cs. Ngoài ra, do có tán lá khá dày, rậm và xanh quanh năm nên rừng trồng Quế còn có tác dụng phòng hộ khá hiệu quả. Cây Quế là loài cây thân gỗ, sống lâu năm, ở cây trưởng thành có thể cao trên 15m, đường kính ngang ngực (1,3m) có thể đạt đến 40cm.

Quế có lá đơn mọc cách hay gần đối lá có 3 gân gốc kéo dài đến tận đầu lá và nổi rõ ở mặt dưới của lá, các gân bên gần như song song, mặt trên của lá xanh bóng, mặt dưới lá xanh đậm, lá trưởng thành dài khoảng 18 – 20cm, rộng khoảng 6 – 8cm, cuống lá dài khoảng 1cm. Quế có tán lá hình trứng, thường xanh quanh năm, thân cây tròn đều, vỏ ngoài màu xám, hơi nứt rạn theo chiều dọc. Trong các bộ phận của cây Quế như vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu, đặc biệt trong vỏ có hàm lượng tinh dầu cao nhất, có khi đạt đến 4 – 5%. Tinh dầu Quế có màu vàng, thành phần chủ yếu là Aldehyt Cinamic chiếm khoảng 70 – 90%.

Cây Quế khoảng 8 đến 10 tuổi thì bắt đầu ra hoa, hoa Quế mọc ở nách lá đầu cành, hoa tự chùm, nhỏ chỉ bằng nửa hạt gạo, vươn lên phía trên của lá, màu trắng hay phớt vàng. Quế ra hoa vào tháng 4 và tháng 5 và quả chín vào tháng 1 và tháng 2 năm sau. Quả Quế khi chưa chín có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1 đến 1,2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt Quế có khoảng 2500 – 3000 hạt. Bộ rễ Quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất, rễ bàng lan rộng, đan chéo nhau vì vậy m 5 Quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc.

Cây Quế lúc còn nhỏ cần có bóng che thích hợp mới sinh trưởng và phát triển tốt, càng lớn lên mức độ chịu bóng càng giảm dần và sau khoảng 3 – 4 năm trồng thì cây Quế hoàn toàn ưa sáng. Tinh dầu Quế có vị thơm, cay, ngọt rất được ưa chuộng. Do đó, Quế còn được gọi là cây đa mục đích và là một trong những loài cây trồng được lựa chọn trong chương trình dự án góp phần xoá đói giảm nghèo, giúp người dân miền núi có cơ hội vươn lên làm giàu. Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu Quế hiện đã không còn dồi dào.

Nhất là hiện nay, người dân chuyển sang trồng cây gỗ Keo nhiều hơn cây Quế, do cây Keo sớm thu lợi nhuận hơn (chỉ khoảng 4-5 năm là thu hoạch). Vì lợi ích trước mắt, rừng trồng có diện tích trồng hẹp và khó mở rộng, làm giảm sản lượng sản phẩm. Tổng quan kết quả nghiên cứu về cây Quế 1. Tình hình sản xuất Quế trên thế giới Các số liệu thống kê của FAO được cung cấp dưới đây cho thấy một bức tranh toàn cầu về Quế trên toàn cầu trong 10 năm qua.

Trong những năm gần đây nghiên cứu tài liệu thị trường cho thấy thị trường Quế không có những thay đổi đáng kể trong việc cung cấp Quế. Như vậy dữ liệu của FAO về sản xuất Quế được coi là có giá trị và hữu ích cho việc phân tích Quế ở các nước trên thế giới.1: Giá trị sản xuất Quế trên thế giới từ năm 2012 - 2020 Quốc gia Yếu tố 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Thế giới 151.529 In-đô-nê-xi-a 73.102 Việt nam Diện 17.079 Trung Quốc tích 31.300 hoạch Các tiểu quốc đảo đang phát triển 2.000 700 800 Trung phi 153 156 194 201 220 220 224 228 210 m Sao Tome and Principe 153 156 194 201 220 220 224 228 210 Thế giới 132.274 In-đô-nê-xi-a 64.300 (tấn) Các tiểu quốc đảo đang phát triển 459 396 400 400 370 387 375 329 353 Timor-Leste 105 100 109 114 119 126 121 100 105 Grenada 100 Seychelles 200 150 120 100 Số liệu thống kê của FAO Giá trị sản xuất Quế trên thế giới từ năm 2012-2020 7 Hơn 10 năm qua diện tích trồng Quế trên toàn thế giới đã tăng với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 5,2% từ 151.297ha năm 2003 lên đến 227.529ha vào năm 2011 và đặc biệt đáng chú ý đó là Vệt Nam đạt mức tăng trưởng hai chữ số với tỷ lệ 15,6%. Diện tích Quế trên toàn quốc tăng gấp 3 lần từ 17.000ha trong năm 2012 lên 54. In-đô-nê-xi-a, Việt Nam, Trung Quốc và Sri Lanka hiển nhiên là cường quốc sản xuất Quế chính trên thế giới.

In-đô-nê-xi-a chiếm 45% tổng diện tích đất trồng Quế, tiếp theo là Việt Nam, Trung Quốc và Sri Lanka với số phần tương ứng là 24%, 17% và 13%. Tình hình nghiên cứu cây Quế trên thế giới Chi Quế (tên khoa học: Cinnamomum) là một chi các loài thực vật thường xanh thuộc họ Nguyệt Quế (Lauraceae). Lá và vỏ cây các loài thuộc chi này có tinh dầu thơm. Chi này có khoảng hơn 300 loài, phân bố chủ yếu tại các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ, châu Á, châu Đại Dương và Australasia.

Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học và kỹ thuật gây trồng - Đặc điểm sinh vật học Quế (Cinnamomum cassia) là cây thường xanh được trồng rộng rãi ở miền Nam và miền Đông châu Á (Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam). Cây cao từ 10-15 m, vỏ màu xám, lá thuôn dài từ 10- 15 cm, trong các bộ phận của cây Quế như: Vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu. Hoa tự chùm, nhỏ màu trắng, quả Quế khi chưa chín có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1cm đến 1,2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt Quế có khoảng 2500 – 3000 hạt. Bộ rễ Quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất, rễ lan rộng, đan chéo nhau.

Vì vậy, Quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc. m 8 - Đặc điểm sinh thái học Quế C.tamala phân bố ở hầu hết các vùng Himalaya nhiệt đới, cận nhiệt đới và mở rộng đến vùng Đông Bắc Ấn Độ, đến độ cao 2000 m. tamala được trồng ở vùng Khasi, Jaintia, đồi Garo của Meghalaya và vùng đồi Cachar Bắc của Assam (Cinnamom and cassia. Quế Inđonêsia có phân bố từ mặt biển đến độ cao 2000m.

Trung tâm trồng Quế là vùng Padang, ở độ cao từ 500 – 1300m. Một biến chủng của loàinày có lá non màu đỏ sinh trưởng ở độ cao hơn trong vùng núi Korintji (còn gọi là Kerinci). Loại này chất lượng tốt hơn và được buôn bán trên thị trường thế giới với tên gọi Quế Korintji (Cinnamom and cassia. - Kỹ thuật gây trồng Trên thế giới có nhiều nước trồng Quế rất thành công cho sản lượng và năng suất cao như ở Ấn Độ, cây được trồng với cự li 3m x 2m.

Cây con được gieo trên luống và trồng khi cây 4 – 5 tháng tuổi. Khi cây 8 – 10 tuổi được khai thác lá cho đến hàng trăm tuổi. Lá già được thu từ tháng 10 – 12 đến tháng 3 năm sau. Lá được thu hàng năm ở các cây trẻ và khỏe và luân phiên đối với cây già và yếu.

Lá thường được bó thành từng bó, phơi ngoài nắng, rồi đem bán. Sản lượng mỗi cây khoảng 9 – 19 kg/năm. Trồng teijat là một bộ phận trong hệ thống nông lâm kết hợp ở Ấn Độ (Cinnamom and cassia. Rừng Quế ở đây được chăm sóc như đối với cây rừng.

Ngoài chăm sóc về lâm sinh và phân bón, tác động duy nhất là tỉa các cành thấp ở thân cây. Phân bón được khuyến cáo là NPK với tỷ lệ 15-15-15, liều lượng 40 – 100kg/ha tùy thuộc tuổi cây, nhưng người trồng Quế hiếm khi sử dụng phân bón (Akahil Baruah và Subhan C. Giá trị sử dụng Dầu Quế được chiết xuất từ lá, vỏ cây, cành cây bằng cách chưng cất hơi nước. Các thành phần hóa học chính của dầu Quế là aldehyd cinnamic, cinnamyl acetate, benzaldehyde, linalool và chavicol.

Các đặc tính chữa bệnh của dầu Quế là chống đầy hơi, chống tiêu chảy, chống vi khuẩn và chống nôn. Dầu Quế được sử dụng cho các bệnh cảm lạnh, cúm, sốt, viêm khớp và thấp khớp… Vỏ Quế được dùng làm gia vị trong công nghiệp chế biến thực phẩm (ướp thịt, cá, làm bánh kẹo, sản xuất đồ hộp, nước giải khát). Tinh dầu từ vỏ và lá được sử dụng nhiều trong công nghiệp dược phẩm và hoá mỹ phẩm. Tại các nước châu Âu, tinh dầu từ vỏ Quế quan được dùng để uống với chè vì nó có đặc tính kích thích và diệt khuẩn.

Ngoài tinh dầu trong vỏ Quế còn chứa tanin, nhựa dầu (oleoresin), protein, pentosan, chất keo, xơ và các chất khoáng. Tinh dầu lá Quế thành phần chính là eugenol (70-95%), ngoài ra còn khoảng 50 hợp chất khác, trong đó các hợp chất có hàm lượng đáng kể là linalool, cinnamyl acetat, β- caryophyllen, (E)-cinnamic aldehyd, benzyl benzoat…. Do có hàm lượng eugenol cao, nên tinh dầu lá Quế quan được dùng làm nguyên liệu để chuyển hoá thành iso- eugenol và tổng hợp vanilin. Hạt chứa dầu béo (hàm lượng khoảng 30%) nên được dùng làm dầu thực phẩm tại Ấn Độ và Sri Lanka.

Những nghiên cứu về biện pháp phòng trừ - Biện pháp phòng trừ bệnh hại Kiểm soát bệnh đốm tảo do Cephaleuros virescens bằng hỗn hợp hợp 1% Bordeaux, 50% Topsin và 50% Carbendazim lần lượt là 66,2%, 45,9%, và 33,8% (Zheng et al. Rajapakse and Wasantha (2007), để khống chế bệnh đốm lá do C. gloeesporioides bằng cách phun Chlorothalonil 75% WP, Carbendazim 50% m 10 WP, Mancozeb 80%WP or Thiphanatemethyl 70% WP khoảng 7 -10 ngày, có thể cải thiện bệnh. Bệnh Phấn hồng do Corticicum salmonicolor chưa có biện pháp hóa học nào được đề xuất quản lý loại bệnh này mà đốt cháy cành hoặc phần của cây bị nhiễm bệnh là biện pháp làm giảm tỷ lệ bị bệnh.

Phòng trừ bệnh loét sọc bằng cách cải thiện hệ thống thoát nước làm cho tỷ lệ bị bệnh thấp đi. Việc loại bỏ và tiêu hủy các bộ phận bị nhiễm bệnh và băng vết thương bằng nhựa đường cũng được đề xuất để kiểm soát bệnh. Những nghiên cứu cây Quế ở Việt Nam Quế có tên khoa học là: Cinnamomum cassia. BL, thuộc chi: Cinnamomum, họ: Lauraceae.Tên Việt Nam: Quế.

Tên địa phương: Quế Thanh, Quế Quỳ, Quế Quảng, Quế Yên Bái, Quế Bì, Mạy Quế. Tên tiếng Anh: Cinnamo 1.