Luận văn thạc sĩ nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp giảm nghèo tại xã búng lao huyện mường ảng tỉnh điện biên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu và đề xuất giải pháp giảm nghèo tại xã Búng Lao, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, nhằm cải thiện đời sống người dân.

• Tác giả: Quàng Thị Hà
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Châu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Và Giải Pháp Giảm Nghèo Hiệu Quả Tại Xã Búng Lao, Huyện Mường Ảng, Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG KHOÁ LUẬN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 0.5. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về đói nghèo và xoá đói giảm nghèo
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Một số quan niệm về nghèo
• 1.1.2.1. Nghèo tuyệt đối
• 1.1.2.2. Nghèo tương đối
• 1.2. Hộ nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia
• 1.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.3.1. Các chỉ tiêu phản ánh thực trạng nghèo đói
• 1.3.2. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.4.1. Thực trạng nghèo trên thế giới và khu vực hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM NGHÈO TẠI XÃ BÚNG LAO – HUYỆN MƯỜNG ẢNG
• 4.1. Quan điểm của việc xóa đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước ta
• 4.2. Phương hướng giảm nghèo của xã Búng Lao
• 4.2.1. Mục tiêu trong công tác giảm nghèo của xã giai đoạn 2013 – 2015 và định hướng đến năm 2020
• 4.2.1.1. Mục tiêu chung
• 4.2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 4.2.2. Giải pháp về thiếu vốn trong sản xuất
• 4.2.3. Giải pháp về kiến thức và tư duy trong cách làm nông nghiệp hạn chế
• 4.2.4. Đói nghèo do thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật trong sản xuất
• 4.2.5. Đói nghèo do diện tích đất canh tác ít
• 4.2.6. Hộ nghèo do đông con, lười lao động và thiếu nguồn nhân lực trong sản xuất. Do tệ nạn xã hội
• 4.2.7. Các giải pháp về thị trường
• 4.2.8. Các giải pháp về chính sách, khuyến khích phát triển kinh tế - xã hội
• 4.2.8.1. Đối với chính quyền
• 4.2.8.2. Đối với người dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào giảm nghèo tại xã Búng Lao, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, một khu vực có tỷ lệ nghèo cao và đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế - xã hội. Nghiên cứu giảm nghèo này nhằm đánh giá thực trạng nghèo đói, phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp giảm nghèo hiệu quả. Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong khuôn khổ các chính sách giảm nghèo của Chính phủ, với mục tiêu xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế bền vững. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện đời sống người dân và góp phần vào sự phát triển của địa phương.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng nghèo đói, tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất các giải pháp giảm nghèo phù hợp. Mục tiêu cụ thể bao gồm: điều tra thực trạng nghèo, phân tích nguyên nhân, đánh giá hiệu quả các chương trình giảm nghèo hiện có, và đề xuất các giải pháp thiết thực. Nghiên cứu này nhằm góp phần cải thiện đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa cả về mặt học thuật và thực tiễn. Về học thuật, nó giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào thực tế, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và phân tích. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để chính quyền địa phương đưa ra các chính sách giảm nghèo hiệu quả hơn, góp phần hỗ trợ người nghèo và phát triển bền vững.

II. Cơ sở lý luận và thực tiễn

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm cơ bản về nghèo đói, bao gồm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối được định nghĩa là tình trạng thiếu thốn các nhu cầu cơ bản như thức ăn, nước uống, và chỗ ở. Nghèo tương đối liên quan đến sự bất bình đẳng trong xã hội. Nghiên cứu cũng tham khảo các chính sách giảm nghèo quốc gia và quốc tế, đặc biệt là các chương trình xóa đói giảm nghèo của Việt Nam. Thực trạng nghèo đói trên thế giới và tại Việt Nam cũng được phân tích để làm rõ bối cảnh nghiên cứu.

2.1. Khái niệm và chuẩn nghèo

Nghiên cứu sử dụng các khái niệm về nghèo đói và chuẩn nghèo được quy định bởi Chính phủ Việt Nam. Theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg, hộ nghèo ở nông thôn có thu nhập dưới 400.000 đồng/người/tháng. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm thu nhập, chỉ số phát triển con người (HDI), và chỉ số nghèo khổ (HPI). Những chỉ tiêu này giúp đánh giá chính xác thực trạng nghèo đói tại địa phương.

2.2. Thực trạng nghèo đói

Nghèo đói là vấn đề toàn cầu, đặc biệt nghiêm trọng tại các nước đang phát triển. Tại Việt Nam, tỷ lệ nghèo tập trung chủ yếu ở nông thôn, nơi người dân phụ thuộc vào nông nghiệp. Xã Búng Lao là một ví dụ điển hình, với tỷ lệ nghèo cao do thiếu cơ hội việc làm, hạn chế tiếp cận dịch vụ xã hội, và điều kiện tự nhiên khó khăn.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra chọn mẫu, thu thập dữ liệu từ các hộ gia đình tại xã Búng Lao. Các phương pháp phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả và phân tích nguyên nhân. Nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp PRA (Participatory Rural Appraisal) để thu thập thông tin từ cộng đồng. Các dữ liệu được kiểm tra chéo để đảm bảo độ chính xác. Phương pháp này giúp đánh giá toàn diện thực trạng nghèo đói và đề xuất các giải pháp giảm nghèo phù hợp.

3.1. Thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm thu nhập, tài sản, và điều kiện sống. Dữ liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích và đưa ra kết luận. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và chính xác của nghiên cứu.

3.2. Phân tích nguyên nhân nghèo đói

Nghiên cứu phân tích các nguyên nhân dẫn đến nghèo đói tại xã Búng Lao, bao gồm thiếu vốn sản xuất, hạn chế kiến thức kỹ thuật, và điều kiện tự nhiên khó khăn. Các yếu tố xã hội như tệ nạn xã hội và thiếu nguồn nhân lực cũng được xem xét. Kết quả phân tích là cơ sở để đề xuất các giải pháp giảm nghèo hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và giải pháp

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nghèo tại xã Búng Lao vẫn ở mức cao, với nhiều hộ gia đình phụ thuộc vào nông nghiệp và có thu nhập thấp. Các chương trình giảm nghèo hiện có đã mang lại một số kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp giảm nghèo như hỗ trợ vốn sản xuất, đào tạo kỹ thuật, và cải thiện cơ sở hạ tầng. Những giải pháp này nhằm tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân, góp phần phát triển bền vững địa phương.

4.1. Thực trạng nghèo đói tại xã Búng Lao

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ nghèo tại xã Búng Lao tập trung chủ yếu ở các hộ nông dân, với thu nhập bình quân dưới 400.000 đồng/người/tháng. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu vốn sản xuất, hạn chế kiến thức kỹ thuật, và điều kiện tự nhiên khó khăn. Các chương trình giảm nghèo hiện có đã giúp cải thiện một phần đời sống người dân, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

4.2. Đề xuất giải pháp giảm nghèo

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp giảm nghèo như hỗ trợ vốn sản xuất, đào tạo kỹ thuật nông nghiệp, và cải thiện cơ sở hạ tầng. Các giải pháp này nhằm tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề xuất tăng cường các chính sách giảm nghèo và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội. Những giải pháp này sẽ góp phần phát triển bền vững và giảm tỷ lệ nghèo tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Những vấn đề cơ bản về đói nghèo và xoá đói giảm nghèo số quan niệm về nghèo 1. Một số khái niệm cơ bản Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tuỳ theo địa phương và theo thời gian.

Tổ chức Y tế thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập. Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm. Theo quan điểm nghèo ở Thành phố Hồ Chí Minh thì nghèo là không có thức ăn bổ dưỡng, phải tiết kiệm tiền cho bữa ăn hôm sau, chẳng có phương tiện đi lại, cuộc sống không ổn định, buôn bán nhỏ lẻ, trẻ con chỉ đi học khi nào có tiền, chẳng có ai giúp đỡ, không được chơi tennis, chẳng có gì giải trí ngoài đánh bạc và mua vé số [4]. Một số quan niệm về nghèo • Nghèo tuyệt đối Để có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nước đang phát triển, Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối.

Ông định nghĩa khái niệm nghèo tuyệt đối như sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng của giới trí thức chúng ta’’. Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương của địa phương so với (Đô la thế giới) để thỏa mãn nhu cầu sống như là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối. Trong những bước sau đó các giá trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phương hay từng vùng được xác định, từ 2 Đô la cho khu vực Mỹ La Tinh và Carribean đến 4 đô la n 5 cho những nước Đông Âu cho đến 14,40 Đô la cho những Nước công nghiệp.

• Nghèo tương đối Trong những xã hội được gọi là thịnh vượng, nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân. Nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc. Người ta gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không phụ thuộc vào sự xác định khách quan.

Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất (tương đối), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn. Việc nghèo đi về văn hoá - xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt tài chính một phần được các Nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng [4]. Hộ nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia Ngày 30/01/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 09/2011/QĐ - TTg về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015. Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015 như sau: Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống.

Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống. Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng. Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng [9].1: Chuẩn nghèo đói được xác định qua các thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2015 Hộ đói Hộ nghèo Giai đoạn Đơn vị tính (Dưới (Dưới mức) mức) 1. Giai đoạn 1993 – 1994 Gạo Khu vực nông thôn Kg/người/tháng 8 15 Khu vực thành thị Kg/người/tháng 13 20 2.

Giai đoạn 1995 – 1997 Gạo Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Kg/người/tháng 13 15 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Kg/người/tháng 13 20 Vùng thành thị Kg/người/tháng 13 25 3. Giai đoạn 1997 – 2000 Tiền Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Đồng/người/tháng 45.000 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Đồng/người/tháng 45.000 Vùng thành thị Đồng/người/tháng 45. Giai đoạn 2001 – 2005 Tiền Vùng nông thôn miền núi, hải đảo Đồng/người/tháng - 80.000 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du Đồng/người/tháng - 10.000 Vùng thành thị Đồng/người/tháng - 150. Giai đoạn 2006 – 2010 Tiền Khu vực nông thôn Đồng/người/tháng - 200.000 Khu vực thành thị Đồng/người/tháng - 260.

Giai đoạn 2011 - 2015 Tiền Khu vực nông thôn Đồng/người/tháng 400.000 Khu vực thành thị Đồng/người/tháng 500. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 1. Các chỉ tiêu phản ánh thực trạng nghèo đói • Thu nhập của hộ Bao gồm toàn bộ giá trị sản phẩm và các nguồn thu tính được của hộ, được sử dụng để chi cho đời sống và tích luỹ. Để phản ánh chính xác được mức độ đói nghèo và thực trạng đời sống của hộ, chúng tôi nghiên cứu chỉ tiêu thu nhập bình quân trên đầu người theo tháng.

• Hệ thống các chỉ số Chỉ số phát triển con người: Human Development Index (HDI), bao gồm: Tuổi thọ bình quân được phản ánh bằng số năm sống. Trình độ giáo dục được đo bằng cách kết hợp giữa tỷ lệ người lớn biết chữ và tỷ lệ người đi học đúng độ tuổi. Mức thu nhập bình quân/đầu người theo sức mua tương đương. HDI được tính theo phương pháp chỉ số, có giá trị lớn nhất bằng 1, nhỏ nhất bằng 0.

Chỉ số nghèo khổ: HumanPovertyIndex(HPI), được phản ánh ở các khía cạnh: Khía cạnh 1: Liên quan đến khả năng sống như tỷ lệ % người sống đến 40 tuổi. Khía cạnh 2: Liên quan đến trình độ giáo dục như tỷ lệ % người lớn không biết chữ. Khía cạnh 3: Liên quan đến mức sống, được tổng hợp bởi 3 yếu tố: + Tỷ lệ % người dân không có khả năng tiếp cận với nguồn nước sạch. + Tỷ lệ % người dân không có khả năng tiếp cận với các dịch vụ y tế.

+ Tỷ lệ % trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng. Các chỉ tiêu phản ánh kết quả Tốc độ phát triển bình quân. Tốc độ phát triển liên hoàn. Giá trị sản xuất (GO): Là toàn bộ giá trị của cải vật chất và dịch vụ tạo ra trong nông hộ trong một giai đoạn nhất định (thường là 1 năm).

n 8 Chi phí trung gian (IC): Là toàn bộ những chi phí vật chất và dịch vụ được sử dụng vào trong quá trình sản xuất. Giá trị gia tăng (VA): Là kết quả thu được sau khi trừ đi chi phí trung gian của một hoạt động sản xuất kinh doanh nào đó. Đây là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả sản xuất. Thu nhập hỗn hợp (MI): Là thu nhập của người nông dân bao gồm thu nhập của công lao động và lợi nhuận khi sản xuất một đơn vị sản phẩm.

Cơ sở thực tiễn của đề tài 1. Thực trạng nghèo trên thế giới và khu vực hiện nay Đói nghèo là vấn đề đang đặt ra cho tất cả các quốc gia trên thế giới, nó trở thành vấn nạn trên toàn cầu. Trong lịch sử đã có nhiều nạn đói chết hàng triệu người dân Châu Á, Châu Phi. Thực trạng đói nghèo trên thế giới đang diễn ra theo chiều hướng rất đáng báo động.

Theo một nghiên cứu của WB, nguy cơ đối với người nghèo đang tiếp tục gia tăng trên quy mô toàn cầu, và tốc độ tăng trưởng kinh tế suy giảm trong năm 2009 đã đẩy thêm 53 triệu người nữa rơi vào tình trạng nghèo đói, thêm vào con số 130 - 155 triệu người của năm 2008, khi giá nhiên liệu và thực phẩm tăng cao (www.com) Đói nghèo đã trở thành thách thức lớn, đe dọa đến sự sống còn, ổn định và phát triển của thế giới và nhân loại. Sở dĩ như vậy bởi vì thế giới là một chỉnh thể thống nhất, và mỗi quốc gia là một chủ thể trong chỉnh thể thống nhất ấy. Toàn cầu hóa đã trở thành cầu nối liên kết các quốc gia lại với nhau, các quốc gia có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau, sự ổn định và phát triển của một quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc đến sự ổn định và phát triển của các quốc gia khác. Nghèo đói đe dọa đến sự sống của loài người bởi “đói nghèo đã trở thành một vấn đề toàn cầu có ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng, nó là nhân tố có khả năng gây bùng nổ những bất ổn chính trị, xã hội và nếu trầm trọng hơn có thể dẫn tới bạo động và chiến tranh” không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà là cả thế giới.

Bởi, những bất công và nghèo đói thực sự đã trở thành những mâu thuẫn gay gắt trong quan hệ quốc tế; và nếu những mâu thuẫn này không được giải quyết một n 9 cách thỏa đáng bằng con đường hòa bình thì tất yếu sẽ nổ ra chiến tranh (www. Thực trạng nghèo tại Việt Nam Ở Việt Nam, đói, nghèo đang là vấn đề xã hội bức xúc. XĐGN toàn diện, bền vững luôn được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm và xác định là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế xã hội (PTKT - XH) và là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu góp phần phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong hơn 25 năm đổi mới, nhờ thực hiện cơ chế chính sách phù hợp với thực tiễn nước ta, công cuộc XĐGN đã đạt được những thành tựu đáng kể, có ý nghĩa to lớn cả về kinh tế, chính trị, xã hội và góp phần quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước bền vững.

Ngày 13/5/2013, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ký Quyết định số 749/QĐ-LĐTBXH phê duyệt kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2012. Điều tra được thực hiện tại 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của cả nước, phân chia theo 8 vùng là: Miền núi Đông Bắc; miền núi Tây Bắc; đồng bằng sông Hồng; Bắc Trung bộ; Duyên hải miền Trung; Tây Nguyên; Đông Nam bộ; đồng bằng sông Cửu Long. Theo kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2012 vừa được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội công bố, năm 2012 cả nước có 2.