MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Kết cấu sandwich là một dạng kết cấu lai, phối hợp nhiều dạng vật liệu khác nhau. Trong kết cấu sandwich các lớp vật liệu phía ngoài đóng vai trò chịu lực chính, các lớp lõi thƣờng bằng vật liệu nhẹ có yêu cầu chịu lực không cao, có khả năng cách âm, cách nhiệt tốt. Hiện nay, kết cấu sandwich trong xây dựng thƣờng có lớp vỏ bằng bê tông cốt thép thƣờng.
Kết cấu này có khả năng chịu lực lớn, độ cứng cao nên có khả năng vƣợt nhịp lớn. Tuy nhiên, nó có tuổi thọ không cao do bê tông cốt thép bị ăn mòn. Để khắc phục nhƣợc điểm này một loại vật liệu mới đƣợc nghiên cứu và phát triển có khả năng chịu lực cao và bên vững với môi trƣờng đó là bê tông cốt lƣới dệt, bê tông côt lƣới dệt sẽ thay thế bê tông cốt thép thƣờng. Bê tông cốt lƣới dệt (TRC) gồm hai thành phần: lƣới sợi dệt và bê tông hạt mịn.
Khác với bê tông sợi ngắn, lƣới sợi dệt trong bê tông cốt lƣới dệt đƣợc làm từ những sợi nhỏ (sợi cơ bản), có nguồn gốc từ carbon hoặc thủy tinh, với chiều dài không giới hạn đƣợc bó lại thành các bó nhỏ. Mỗi bó này chứa rất nhiều sợi cơ bản nằm song song với nhau và có vị trí không thay đổi trên mặt cắt ngang của bó sợi. Các bó sợi đƣợc dệt thành tấm lƣới và đặt vào bê tông hạt mịn thay thế thép làm cốt. Lƣới sợi dệt đƣợc phủ lớp bọc polymer kích thƣớc nano giúp làm tăng khả năng dính bám các sợi cơ bản với nhau và giữa các bó sợi với bê tông hạt mịn trên bề mặt tiếp xúc.
Thành phần chính thứ 2 của TRC là hỗn hợp xi măng hạt mịn đặc biệt (bê tông hạt mịn) với kích thƣớc hạt lớn nhất của cốt liệu là 1 mm. Bê tông hạt mịn này sử dụng xi măng, tro bay, microsilica làm chất kết dính, nƣớc và phụ gia trong trƣờng hợp cần thiết. Cốt lƣới dệt là vật liệu có nhiều ƣu điểm đặc biệt nhƣ có cƣờng độ cao, trọng lƣợng nhẹ và rất bền vững với môi trƣờng. Cốt lƣới dệt đƣợc sản xuất từ carbon, thủy tinh không bị ăn mòn bởi môi trƣờng, do đó chiều dày yêu cầu của lớp bê tông bảo vệ của cấu kiện giảm xuống chỉ ở mức mm và kết cấu trở nên thanh mảnh hơn.
Lớp lƣới dệt có diện tích bề mặt lớn hơn nhiều so với thanh cốt thép truyền thống, do đó bê tông cốt Trang 10 lƣới dệt có đƣợc lực dính bám lớn hơn nhiều, có khả năng giảm chiều dài neo, khoảng cách và bề rộng vết nứt nhỏ. Bê tông nhẹ là loại bê tông có khối lƣợng riêng nhỏ, khoảng từ 1000kg/m3 đến 2000kg/m3. Vật liệu này có thể đƣợc sử dụng trong kết cấu sandwich làm lớp lõi có vai trò nhất định trong chịu lực và đặc biệt là để cách âm, cách nhiệt. Nhƣ vậy, sự kết hợp bê tông cốt lƣới dệt và bê tông nhẹ sẽ tạo thành kết cấu sandwich có nhiều ƣu điểm: nhẹ, có khả năng chịu lực lớn, độ cứng lớn và bền vững với môi trƣờng.
Việc nghiên cứu ứng xử chịu uốn của dạng kết cấu này để làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp thiết kế, chế tạo và ứng dụng kết câu sandwich trong công trình xây dựng là rất cần thiết. Từ đó, việc lựa chọn đề tài “Nghiên cứu ứng xử chịu uốn của kết cấu sandwich bằng bên tông cốt lƣới dệt và bê tông nhẹ” nhằm giải quyết các nhiệm vụ trên và có thể ứng dụng hiệu quả bê tông cốt lƣới dệt ở Việt Nam. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Xác định đƣợc ứng xử chịu uốn của kết cấu sandwich bằng bê tông nhẹ và bê tông cốt lƣới dệt. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU Kết cấu sandwich bằng bê tông nhẹ và bê tông cốt lƣới dệt sợi carbon.
PHẠM VI NGHIÊN CỨU Lƣới sợi dệt loại carbon sản xuất ở Đức, Bê tông hạt mịn đƣợc chế tạo tại Việt Nam, có cƣờng độ đến 60 MPa, Bê tông nhẹ có cƣờng độ khoảng 20 MPa và khối lƣợng riêng khoảng 1500kg/m3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phƣơng pháp lý thuyết: Nghiên cứu lý thuyết, tổng hợp các nghiên cứu các đặc tính cơ học của kết cấu sandwich bằng bê tông cốt lƣới dệt và bê tông nhẹ. Phƣơng pháp mô phỏng máy tính: Sử dụng phần mềm phần tử hữu hạn để kiểm chứng và phân tích các kết quả thí nghiệm. Trang 11 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KẾT CẤU SANDWICH 1.1 KHÁI NIỆM KẾT CẤU SANDWICH Là dạng kết cấu có cấu tạo gồm nhiều lớp vật liệu tổ hợp thành.
Thông thƣờng, lớp vật liệu phía ngoài là lớp vỏ mỏng nhƣng khả năng chịu lực lớn đƣợc chế tạo từ vật liệu có độ bền hay độ cứng cao có chức năng chịu toàn bộ tải trọng tác dụng theo các phƣơng song song với mặt tấm. Lớp giữa (lõi) có hai chức năng: Liên kết hai lớp vỏ ngoài, chống biến dạng theo phƣơng vuông góc và tạo độ cứng tránh cong vênh. Lớp lõi nhẹ, có cƣờng độ thấp nhƣng chiều dày lớn hơn nhiều, kết hợp lớp vỏ nhằm tăng độ cứng chống uốn cho toàn bộ cấu kiện. Do đặc điểm gồm nhiều lớp vật liệu tổ hợp thành nên kết cấu sandwich thƣờng đƣợc ứng dụng trong sản xuất bản (tấm panel đúc sẵn).1 kết cấu sandwich Các lớp lõi có yêu cầu chịu lực cao, độ cứng lớn thƣờng đƣợc làm bằng hợp kim nhôm, titan, thép và composite dạng lớp.
Các lớp lõi có yêu cầu chịu lực thấp, trọng lƣợng nhẹ thƣờng đƣợc làm từ bê tông nhẹ, polyme xốp, cao su nhân tạo, chất dính vô cơ, gỗ nhẹ hoặc có cấu trúc tổ ong.2 ƢU NHƢỢC ĐIỂM KẾT CẤU SANDWICH Ƣu điểm - Độ bền cơ học cao, trọng lƣợng nhẹ. - Độ cứng lớn nên khả năng vƣợt nhịp cao. - Cách âm, cách nhiệt, cách điện tốt. Trang 12 - Chịu đƣợc môi trƣờng ẩm mặn, bức xạ mặt trời.
- Có khả năng kết hợp với các loại vật liệu khác nhƣ: Gỗ, kim loại,… để vừa tăng sức bền vừa giảm giá thành. - Dễ thi công, dễ sữa chửa, thiết bị thi công đơn giản. - Tuổi thọ cao. - Chi phí bảo dƣỡng thấp.
Sử dụng kết cấu sandwich nhẹ hơn đến 40% so với vật liệu xây dựng truyền thống, điều này sẽ giúp cho việc xử lý nền móng đơn giản hơn và có thể tiết kiệm đƣợc toàn bộ chi phí dầm, cột và thời gian thi công. điều này giúp giảm chi phí đầu tƣ từ 10% đến 20% so với việc sử dụng vật liệu xây dựng truyền thống. Bên cạnh những tính năng vƣợt trội khi áp dụng thi công thì ƣu thế nổi bật của loại vật liệu này là cách âm, cách nhiệt rất tốt. Các công trình sử dụng tấm vật liệu sandwich có khả năng cách âm, cách nhiệt tốt hơn gấp nhiều lần so với việc sử dụng các loại vật liệu khác.
Do có cấu tạo đặc biệt 3 lớp, điều này rất thuận lợi và phù hợp với các công trình ở đô thị hay những khu dân cƣ bị ô nhiễm tiếng ồn. Bên cạnh khả năng chống cháy cho các công trình thì kết cấu chịu lực của tấm sandwich còn chịu đƣợc sức gió giật lên đến trên 300km/h và khả năng chịu đƣợc các dƣ chấn động đất lên đến 7,5 độ richer. Nhƣợc điểm - Giá thành còn cao do cốt lƣới dệt phải nhập khẩu trực tiếp từ nƣớc ngoài. - Độ bền va đập kém.3 PHÂN LOẠI THEO YÊU CẦU SỬ DỤNG Kết cấu sandwich bản không yêu cầu chịu lực cao, sử dụng trong mái nhà, tấm tƣờng phân chia không gian - Bản panel bông sợi khoáng (Rock wool): vật liệu lõi là bông sợi khoáng đƣợc làm từ nguyên liệu chính là đá Bazan và đá Dolomite, sau khi đƣợc nung nóng với nhiệt độ cao làm cho đá Bazan và đá Dolomite tan chảy thành những sợi khoáng, cùng với một số phụ liệu nhƣ chất kết dính, nƣớc đánh bóng… để tạo thành.
Lớp mặt là tấm thép màu. Chúng đƣợc liên kết bởi các chất kết dính có độ bền cao sau một quá trình Trang 13 tạo áp lực. Vì lớp mặt và lõi đều là vật liệu không gây cháy, nên bản panel bông sợi khoáng đƣợc ứng dụng trong những khu vực có yêu cầu phòng cháy cao.2 Bản panel bông sợi khoáng - “Polystyrene composite panel”: Lớp lõi là nhựa polystyrene, lớp mặt là các tấm thép màu. Với khả năng chống thấm tốt, kết cấu sandwich này đƣợc áp dụng rộng rãi cho các công trình công cộng, khu công nghiệp… Hình 1.3 Polystyrene composite panel - “Polyurethane composite panel”: Lõi vật liệu là Polyurethane, nó có đầy đủ các ƣu điểm của tấm Polystyrene, ngoài ra, nó còn thêm các ƣu điểm nhƣ: không cháy, không giòn, không độc hại, không bị ăn mòn, hiệu suất nhiệt ổn định.
- “Bản panel nhôm”: Lớp lõi là nhựa, lớp mặt gồm ba lớp nhôm. Bề mặt của sản phẩm đƣợc bảo vệ bằng lớp mạ hoặc lớp màng mỏng.4 Bản panel nhôm -“Bản panel đá”: bản từ đá đƣợc tổ hợp lại từ hai hay nhiều tấm đá mỏng. Mặt đá là đá tự nhiên, chất nền là đá, thủy tinh, nhôm…Ƣu điểm của bản panel đá là cách âm, tiết kiệm năng lƣợng, cƣờng độ cao, chống bụi bẩn. Kết cấu sandwich bản chịu lực cao, sử dụng làm bản sàn panel lắp ghép Hiện nay, loại kết cấu này đã và đang đƣợc tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm kết hợp giữa vật liệu lớp lõi và vật liệu lớp mặt.5 Phân bố lực trong dầm sandwich dƣới tác dụng của tải trọng gây uốn Vật liệu lớp mặt: Với tải trọng thông thƣờng, vật liệu lớp mặt đƣợc yêu cầu có cƣờng độ chịu kéo và nén cao.
Ngoài ra, chúng có thể cần có một số đặc tính tốt nhƣ: + Độ cứng chống uốn, chống tạo hình cao Trang 15 + Sức kháng va đập + Chống ăn mòn + Khả năng hoàn thiện bề mặt + Chống lại các tác động từ tự nhiên Một số loại vật liệu đƣợc sử dụng làm lớp mặt: Thép: Vật liệu thép đã sớm đƣợc áp dụng cho kết cấu sandwich bởi độ cứng cao cũng nhƣ cƣờng độ chịu kéo, nén lớn. Nó đƣợc sử dụng làm lớp mặt của sàn hoặc kết cấu mái. Bê tông cƣờng độ cao (HSC): Với đặc điểm chịu lực lớp mặt trên chịu nén, bê tông cƣờng độ cao cũng là một lựa chọn để sử dụng làm vật liệu lớp mặt trên. Cƣờng độ chịu nén của HSC có thể lên đến 600MPa trong điều kiện đƣờng kính cốt liệu đƣợc tối ƣu, sử dụng tỉ lệ nƣớc/xi măng thấp và bổ sung các sợi thép.
Thêm vào đó, với khả năng chống ăn mòn, tuổi thọ cao, chiều dày mỏng là sự lựa chọn thích hợp cho lớp mặt trên. FRP (Fiber Reinforced Polymer): Có cƣờng độ chịu kéo cao, khối lƣợng riêng nhỏ hơn thép.