Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu trong điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Phạm Vô Kỵ
• Người hướng dẫn: Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Hòe
• Trường học: Học viện Quân y
• Chuyên ngành: Ngoại khoa
• Đề tài: Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cảm ơn
• Lời cam đoan
• Danh mục các chữ viết tắt
• Danh mục các hình
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu đồ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu về trượt đốt sống trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.1.1. Các nghiên cứu về trượt đốt sống trên thế giới
• 1.1.2. Các nghiên cứu về trượt đốt sống tại Việt Nam
• 1.2. Giải phẫu cột sống vùng thắt lưng
• 1.2.1. Đốt sống và đĩa đệm cột sống thắt lưng
• 1.2.2. Hệ thống dây chằng
• 1.2.3. Tam giác Kambin
• 1.2.4. Một số bất thường về giải phẫu của rễ thần kinh vùng thắt lưng
• 1.3. Phân loại trượt đốt sống
• 1.3.1. Phân loại trượt đốt sống theo nguyên nhân
• 1.3.2. Phân loại trượt đốt sống theo mức độ
• 1.4. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của trượt đốt sống thắt lưng
• 1.4.1. Đặc điểm lâm sàng
• 1.4.2. Đặc điểm hình ảnh học
• 1.5. Điều trị trượt đốt sống thắt lưng
• 1.5.1. Điều trị nội khoa
• 1.5.2. Điều trị ngoại khoa
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Các bước tiến hành
• 2.2.3. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi
• 3.1.2. Phân bố bệnh nhân theo giới
• 3.1.3. Nghề nghiệp của bệnh nhân
• 3.1.4. Chỉ số khối cơ thể và mức độ loãng xương
• 3.1.5. Nguyên nhân trượt đốt sống
• 3.1.6. Vị trí trượt đốt sống thắt lưng
• 3.1.7. Thời gian khởi phát bệnh và thời gian điều trị nội khoa
• 3.1.8. Cách khởi phát bệnh và lý do nhập viện
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của trượt đốt sống thắt lưng
• 3.2.1. Đặc điểm lâm sàng của trượt đốt sống thắt lưng
• 3.2.2. Đặc điểm hình ảnh học của trượt đốt sống thắt lưng
• 3.3. Kết quả điều trị phẫu thuật trượt đốt sống thắt lưng
• 3.3.1. Đánh giá kết quả gần
• 3.3.2. Đánh giá kết quả xa sau phẫu thuật
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.1. Nguyên nhân trượt
• 4.1.2. Vị trí trượt
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng của trượt đốt sống thắt lưng
• 4.2.1. Triệu chứng cơ năng
• 4.2.2. Triệu chứng thực thể
• 4.2.3. Mức độ giảm chức năng cột sống theo ODI
• 4.3. Đặc điểm hình ảnh học của bệnh trượt đốt sống thắt lưng
• 4.3.1. Hình ảnh Xquang qui ước
• 4.3.2. Hình ảnh Xquang động
• 4.3.3. Hình ảnh cộng hưởng từ
• 4.4. Đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật
• 4.4.1. Kết quả gần
• 4.4.2. Kết quả xa
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Bệnh án minh họa
• Phụ lục 2: Bệnh án nghiên cứu
• Phụ lục 3: Danh sách bệnh nhân

Tóm tắt

I. Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu và trượt đốt sống thắt lưng

Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu là một phương pháp hiện đại được ứng dụng rộng rãi trong điều trị trượt đốt sống thắt lưng. Phương pháp này giúp giảm thiểu tổn thương mô mềm, giảm mất máu và rút ngắn thời gian phục hồi sau phẫu thuật. Trượt đốt sống thắt lưng là tình trạng dịch chuyển bất thường của đốt sống, gây mất vững cột sống và ảnh hưởng đến chức năng thần kinh. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu trong điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng, sử dụng hệ thống ống banh Caspar.

1.1. Lịch sử và phát triển của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu

Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu đã được phát triển từ những năm 1990, với mục tiêu giảm thiểu tổn thương mô mềm và tăng tốc độ phục hồi. Năm 1995, Mathews H. và cộng sự lần đầu tiên thực hiện phẫu thuật nội soi cột sống qua đường bụng. Đến năm 2002, Khoo L. và cộng sự giới thiệu kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn qua da. Năm 2003, Foley K. và cộng sự phát triển phương pháp ghép xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp, giúp giảm thiểu biến chứng và tăng hiệu quả điều trị.

1.2. Ưu điểm của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu

Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu mang lại nhiều ưu điểm so với phương pháp mổ mở truyền thống. Đường mổ nhỏ hơn giúp giảm tổn thương mô mềm, giảm mất máu và nguy cơ nhiễm trùng. Bệnh nhân có thể phục hồi nhanh hơn và thời gian nằm viện được rút ngắn. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp duy trì cấu trúc giải phẫu tự nhiên của cột sống, giảm nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật.

II. Điều trị trượt đốt sống thắt lưng bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu

Điều trị trượt đốt sống thắt lưng bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu là một giải pháp hiệu quả, đặc biệt đối với các trường hợp mất vững cột sống và chèn ép thần kinh. Phương pháp này bao gồm các bước giải ép thần kinh, ghép xương liên thân đốt và cố định cột sống bằng vít chân cung. Nghiên cứu này đánh giá hiệu quả điều trị trượt đốt sống thông qua các chỉ số lâm sàng và hình ảnh học.

2.1. Kỹ thuật ghép xương liên thân đốt

Ghép xương liên thân đốt là phương pháp phổ biến trong điều trị trượt đốt sống thắt lưng. Phương pháp này giúp khôi phục chiều cao liên thân đốt và tăng tỷ lệ liền xương. Có ba đường tiếp cận chính: lối trước, lối sau và qua lỗ liên hợp. Trong đó, phẫu thuật qua lỗ liên hợp được ưa chuộng do hạn chế được tổn thương rễ thần kinh và màng cứng.

2.2. Hiệu quả điều trị và phục hồi sau phẫu thuật

Hiệu quả điều trị trượt đốt sống được đánh giá thông qua các chỉ số như giảm đau, cải thiện chức năng cột sống và tỷ lệ liền xương. Nghiên cứu cho thấy, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu giúp giảm đau đáng kể ngay sau phẫu thuật và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Thời gian phục hồi sau phẫu thuật cột sống cũng được rút ngắn, giúp bệnh nhân trở lại sinh hoạt bình thường sớm hơn.

III. Ứng dụng và giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này có giá trị thực tiễn cao trong việc ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu để điều trị trượt đốt sống thắt lưng. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả của phương pháp này, giúp các bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân. Ngoài ra, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu biến chứng sau phẫu thuật.

3.1. Giá trị khoa học của nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu khoa học quan trọng về hiệu quả điều trị trượt đốt sống bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu. Các kết quả nghiên cứu được đánh giá dựa trên các chỉ số lâm sàng và hình ảnh học, giúp xác định rõ hiệu quả và độ an toàn của phương pháp này. Đây là cơ sở để phát triển các hướng nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực phẫu thuật cột sống.

3.2. Ứng dụng thực tiễn trong y học

Nghiên cứu này có thể được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn y học, đặc biệt là trong điều trị bệnh lý cột sống thắt lưng. Các bác sĩ có thể áp dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu để điều trị trượt đốt sống thắt lưng, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và giảm thiểu chi phí điều trị. Ngoài ra, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức về lợi ích của các phương pháp điều trị ít xâm lấn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Trượt đốt sống thắt lưng là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự dịch chuyển bất thường ra phía trước hoặc phía sau của đốt sống tầng trên so với đốt sống tầng dưới trong vùng cột sống thắt lưng. Quá trình dịch chuyển này làm biến đổi cấu trúc giải phẫu bình thường, gây mất vững cột sống và có thể chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận. Theo các tài liệu dịch tễ học được trích dẫn trong luận án, tỷ lệ mắc trượt đốt sống thắt lưng chiếm khoảng 6% dân số. Trong các nguyên nhân gây bệnh, khuyết eo và thoái hóa cột sống là hai nguyên nhân phổ biến nhất. Biểu hiện lâm sàng của bệnh rất đa dạng, từ đau thắt lưng cục bộ, đau thần kinh tọa theo phân bố rễ, phối hợp cả hai hội chứng hoặc không biểu hiện triệu chứng rõ rệt, dẫn đến nguy cơ chẩn đoán nhầm với các bệnh lý thoái hóa cột sống khác.

Về phương diện điều trị, đa số các trường hợp trượt đốt sống thắt lưng mức độ nhẹ được chỉ định điều trị bảo tồn nội khoa. Phẫu thuật can thiệp được đặt ra khi xuất hiện tình trạng mất vững cột sống hoặc chèn ép thần kinh gây suy giảm chức năng vận động và sinh hoạt. Mục tiêu phẫu thuật bao gồm giải phóng chèn ép thần kinh, nắn chỉnh độ trượt và làm vững cấu trúc cột sống. Trong đó, kỹ thuật ghép xương liên thân đốt kết hợp cố định vít chân cung được ứng dụng rộng rãi nhờ ưu điểm phục hồi chiều cao gian đốt và tỷ lệ liền xương cao. Tuy nhiên, phẫu thuật mổ mở truyền thống thường đòi hỏi đường mổ rộng, tàn phá khối cơ cạnh sống, mất nhiều máu và kéo dài thời gian nằm viện. Xu hướng ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu thông qua hệ thống ống banh Caspar giúp giảm thiểu tổn thương phần mềm nhưng vẫn còn ít nghiên cứu trong nước đánh giá hệ thống và theo dõi kết quả dài hạn.

Luận án tiến sĩ y học của nghiên cứu sinh Phạm Vô Kỵ thực hiện tại Học viện Quân y (năm 2018) nhằm giải quyết khoảng trống thực tiễn này với hai mục tiêu cụ thể:

1. Khảo sát đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học Xquang quy ước, cộng hưởng từ của trượt đốt sống thắt lưng một tầng có chỉ định phẫu thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng ống banh Caspar.
2. Đánh giá kết quả điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu có sử dụng ống banh Caspar.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm các bệnh nhân được chẩn đoán trượt đốt sống thắt lưng một tầng có chỉ định phẫu thuật can thiệp tối thiểu sử dụng hệ thống ống banh Caspar, được thu thập và theo dõi tại Bệnh viện Quân y 103 và Bệnh viện Kiên Giang trong khuôn khổ đào tạo tiến sĩ chuyên ngành Ngoại khoa (Mã số: 9720104).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Lịch sử nghiên cứu phẫu thuật trượt đốt sống trên thế giới

Lịch sử nhận biết và điều trị trượt đốt sống trên thế giới đã trải qua hơn hai thế kỷ phát triển với các mốc thời gian và công trình tiêu biểu:

• Năm 1782, Herbiniaux (bác sĩ sản khoa người Bỉ) lần đầu tiên mô tả bất thường khung chậu do trượt thân đốt sống L5 ra trước S1 gây cản trở chuyển dạ ở sản phụ.
• Năm 1854, Kilian chính thức đưa ra thuật ngữ y học "spondylolisthesis" (kết hợp từ "spondylos" nghĩa là đốt sống và "oslisthesis" nghĩa là trượt trong tiếng Hy Lạp).
• Năm 1932, Capener thực hiện ca ghép xương liên thân đốt đường vào lối trước đầu tiên. Cùng giai đoạn, Lane và Moore công bố 36 trường hợp ghép xương liên thân đốt đơn thuần không dùng dụng cụ cố định, đạt tỷ lệ liền xương khoảng 76%.
• Năm 1944, Briggs và Milligan giới thiệu kỹ thuật ghép xương liên thân đốt lối sau sử dụng mảnh xương cắt từ bản sống; đến năm 1946, Jaslow cải tiến bằng cách dùng xương gai sau.
• Năm 1952, Cloward chuẩn hóa và phổ biến kỹ thuật ghép xương liên thân đốt lối sau bằng xương mào chậu tự thân, nâng tỷ lệ liền xương lên 89%.
• Năm 1982, Harms J. và cộng sự mô tả kỹ thuật ghép xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp (TLIF) trên 41 bệnh nhân có cố định cột sống bằng thanh giằng Harrington.
• Năm 1986, Roy-Camille giới thiệu hệ thống cố định nẹp vít qua chân cung đốt sống, tạo độ vững chắc cơ học tức thì và nâng cao khả năng liền xương.
• Năm 1995, Mathews H. và cộng sự thực hiện kỹ thuật ghép xương liên thân đốt lối trước xâm lấn tối thiểu qua nội soi ổ bụng trên 5 ca trượt L5S1, ghi nhận kết quả liền xương tốt sau 6 tháng.
• Năm 2002, Khoo L. và cộng sự mô tả ghép xương liên thân đốt lối sau can thiệp tối thiểu kết hợp bắt vít qua da trên 3 bệnh nhân, ghi nhận thời gian mổ trung bình 5,4 giờ, lượng máu mất 185 ml và nằm viện 2,8 ngày.
• Năm 2003, Foley K. và cộng sự lần đầu tiên triển khai kỹ thuật ghép xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIS-TLIF).
• Sau đó, các tác giả quốc tế như Park P. và cs (theo dõi 40 BN trượt độ I-II trong 2 năm, VAS giảm từ 6,5 xuống 0,8, ODI giảm từ 55 xuống 16, liền xương 100%), Kim J. và cs (46 BN, theo dõi 29 tháng, máu mất 397,6 ml, nằm viện 8,5 ngày, VAS giảm từ 7 xuống 2,3, ODI từ 52 xuống 14,4, liền xương 95,7%), Wang J. và cs (2010, so sánh 42 ca MIS và 43 ca mổ mở), Cheng J. và cs (2013, so sánh 50 ca MIS và 25 ca mổ mở trong 5 năm) đã chứng minh tính ưu việt của phẫu thuật ít xâm lấn về mặt giảm mất máu, rút ngắn thời gian nằm viện và bảo tồn chức năng cơ lưng.

Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các kỹ thuật can thiệp ngoại khoa điều trị trượt đốt sống thắt lưng được ghi nhận qua nhiều công trình nghiên cứu:

• Năm 2006, Phan Trọng Hậu công bố kết quả mổ 70 bệnh nhân trượt đốt sống do khuyết eo ở người trưởng thành, tỷ lệ kết quả tốt đạt 75,7%, liền xương tốt đạt 69,9%.
• Năm 2007, Vũ Văn Hòe và cộng sự phẫu thuật ghép xương liên thân đốt bằng xương mào chậu hoặc gai sau kết hợp vít chân cung cho 25 trường hợp trượt do khuyết eo, kết quả tốt và khá đạt 88%.
• Năm 2010, Nguyễn Hùng Minh và cộng sự báo cáo 36 bệnh nhân ghép xương liên thân đốt lối sau kèm vít chân cung, đạt tỷ lệ giảm đau rễ 97,2% ngay sau mổ, tai biến rách màng cứng là 1/36 ca.
• Năm 2010, Nguyễn Thế Luyến nghiên cứu 30 bệnh nhân trượt đốt sống được bắt vít chân cung kết hợp ghép xương sau bên hoặc ghép xương liên thân đốt lối sau, đạt kết quả tốt 92%.
• Năm 2013, Lê Hữu Mỹ báo cáo 33 trường hợp ghép xương liên thân đốt và bắt vít chân cung với tỷ lệ tốt - khá đạt 88,9% sau 6 tháng theo dõi. Nguyễn Vũ công bố 90 ca mổ mở truyền thống ghép xương liên thân đốt lối sau (PLIF) đạt 93,4% tốt và khá.
• Năm 2013, Lê Ngọc Quang nghiên cứu 84 bệnh nhân trượt đốt sống độ 1 sử dụng ống banh Caspar theo đường tiếp cận bộc lộ tách cơ đường giữa trên gai sau, ghi nhận tỷ lệ tốt 92% sau 6 tháng.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án

Phần lớn các can thiệp phẫu thuật trượt đốt sống tại Việt Nam thời điểm này vẫn sử dụng kỹ thuật mổ mở truyền thống bộc lộ rộng. Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật can thiệp tối thiểu sử dụng hệ thống ống banh Caspar theo đường gian cơ (Wiltse) tiếp cận qua lỗ liên hợp, đánh giá toàn diện từ đặc điểm hình ảnh học đến kết quả liền xương và chức năng vận động ở các mốc theo dõi kéo dài (lên đến 18 tháng) vẫn còn thiếu hụt dữ liệu đồng bộ. Luận án được thực hiện nhằm hoàn thiện quy trình và cung cấp bằng chứng lâm sàng về phương pháp này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở giải phẫu và sinh cơ học

• Giải phẫu cơ lưng sau và lớp gian cơ: Vùng lưng sau gồm ba lớp cơ chính từ trong ra ngoài: cơ nhiều chân (multifidus), cơ cực dài (longissimus) và cơ sườn chậu (iliocostalis). Cơ nhiều chân bám từ gai sau đến các mấu khớp trên của đốt sống dưới. Giữa cơ nhiều chân và cơ cực dài tồn tại một lớp gian cơ tự nhiên không có mạch máu lớn, cho phép phẫu thuật viên bóc tách tiếp cận thẳng đến diện khớp và chân cung đốt sống mà không làm đứt các bó sợi cơ.
• Đặc điểm tải trọng cột sống: Thân đốt sống và đĩa đệm (cột trước) chịu 80% tải trọng nén ép của cột sống và chiếm 90% diện tích tiếp xúc, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tổ chức liền xương khi thực hiện ghép xương liên thân đốt. Cuống chân cung có vỏ xương dày và bè xương đặc, là điểm tựa cố định cho hệ thống nẹp vít.
• Tam giác an toàn Kambin: Là mốc giải phẫu xác định vùng can thiệp vào khoang đĩa đệm từ phía sau bên nhằm tránh làm tổn thương thần kinh, được giới hạn bởi ba cạnh: cạnh trong là bao màng cứng, cạnh dưới là bờ trên thân đốt sống dưới, cạnh ngoài là rễ thần kinh thoát ra.
• Bất thường giải phẫu rễ thần kinh theo Neidre và Macnab:
  • Loại 1: Rễ chia tách từ một bao màng cứng chung (Type 1A) hoặc rễ hình thành gần rễ nguyên thủy có bao màng cứng riêng (Type 1B).
  • Loại 2: Hai rễ cùng đi ra qua một lỗ liên hợp (Type 2A) hoặc có thêm rễ phụ đi qua lỗ liên hợp phía dưới (Type 2B).
  • Loại 3: Có nhánh nối thông (anastomosis) giữa hai rễ thần kinh kế cận.

Hệ thống phân loại	Tác giả	Tiêu chí phân loại / Các mức độ
Phân loại nguyên nhân trượt	Wiltse – Newman	Gồm 6 nhóm: Loại I (Bẩm sinh: IA, IB, IC), Loại II (Khuyết eo: IIA gãy mệt, IIB eo kéo dài, IIC gãy cấp), Loại III (Thoái hóa), Loại IV (Chấn thương ngoài eo), Loại V (Bệnh lý xương), Loại VI (Sau phẫu thuật/do thầy thuốc).
Phân loại mức độ trượt	Meyerding	Đánh giá trên phim Xquang nghiêng: Độ I (trượt 1–25%), Độ II (26–50%), Độ III (51–75%), Độ IV (76–100%), Trượt hoàn toàn (Spondyloptosis: >100%).
Phân loại thoái hóa đĩa đệm	Pfirrmann (2001)	Đánh giá trên cộng hưởng từ thì T2W gồm 5 độ: Độ 1 (đồng nhất, trắng sáng, tăng tín hiệu, chiều cao bình thường); Độ 2 (không đồng nhất, tăng tín hiệu, chiều cao bình thường); Độ 3 (không đồng nhất, xám/đồng tín hiệu, chiều cao giảm ít); Độ 4 (không đồng nhất, xám đến đen/giảm tín hiệu, chiều cao giảm nhiều); Độ 5 (không đồng nhất, đen/giảm tín hiệu, xẹp đĩa đệm).
Thang điểm đau	VAS	Thang điểm nhìn tương ứng từ 0 (không đau) đến 10 (đau dữ dội).
Thang điểm chức năng	ODI	Chỉ số đánh giá mức độ khuyết tật và hạn chế chức năng cột sống thắt lưng trong sinh hoạt.
Đánh giá liền xương	Bridwell	Phân loại các mức độ liền xương trên phim Xquang/CT sau ghép xương liên thân đốt.
Đánh giá kết quả điều trị	MacNab	Phân loại kết quả điều trị phẫu thuật thành các mức: Xuất sắc, Tốt, Trung bình, Kém.
Đánh giá vị trí vít	Lonstein	Đánh giá độ chính xác của vị trí đặt vít qua chân cung đốt sống.

Phương pháp nghiên cứu và trang thiết bị

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu lâm sàng can thiệp, theo dõi tiến cứu kết hợp hồi cứu trên các bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng một tầng.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng một tầng (L3L4, L4L5 hoặc L5S1) mức độ nhẹ (độ 1, độ 2 theo Meyerding) do thoái hóa hoặc khuyết eo; thất bại với điều trị nội khoa kéo dài tối thiểu 6-12 tuần; có hội chứng chèn ép rễ thần kinh hoặc đau thắt lưng cơ học mất vững.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Trượt đốt sống từ độ 3 trở lên; tổn thương trượt từ 2 tầng trở lên; độ sâu phẫu trường vượt quá 9 cm; bệnh nhân có tiền sử ghép xương sau bên trước đó; loãng xương mức độ nặng.
• Trang thiết bị chuyên dụng: Hệ thống ống banh Caspar và khung cố định; kính phóng đại phẫu thuật (kính loupe); máy mài xương cao tốc; miếng ghép gian đốt Capstone; hệ thống nẹp vít chân cung Legacy; màn tăng sáng C-Arm trong mổ.
• Kỹ thuật mổ can thiệp tối thiểu: Bệnh nhân gây mê nội khí quản nằm sấp trên khung mổ. Rạch da cạnh đường giữa, tách lớp gian cơ tự nhiên giữa cơ nhiều chân và cơ cực dài dưới hướng dẫn C-Arm. Đặt và mở rộng hệ thống ống banh Caspar. Tiến hành cắt mấu khớp dưới và một phần bản sống mở rộng lỗ liên hợp giải ép rễ thần kinh; cắt bỏ đĩa đệm và xử lý tấm cùng qua tam giác Kambin; ghép xương tự thân cắt nhỏ kết hợp đặt miếng ghép Capstone vào khoảng liên thân đốt (2/3 trước thân sống); bắt hệ thống vít chân cung Legacy và cố định thanh nẹp dọc.
• Xử lý số liệu: Thu thập theo bệnh án mẫu thống nhất; các biến số định lượng được trình bày dưới dạng giá trị trung bình $\pm$ độ lệch chuẩn ($\bar{X} \pm SD$); so sánh các chỉ số VAS, ODI, chiều cao liên thân đốt trước và sau mổ tại các mốc thời gian. Đề tài tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đạo đức trong nghiên cứu y sinh học.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở tri thức về bệnh lý trượt đốt sống thắt lưng và các giải pháp ngoại khoa:

• Tổng thuật lịch sử nghiên cứu từ thế kỷ XVIII đến nay, đối chiếu sự chuyển biến từ kỹ thuật ghép xương không dụng cụ sang cố định vít chân cung và phát triển kỹ thuật ghép xương liên thân đốt ít xâm lấn (MIS-TLIF).
• Phân tích sâu giải phẫu vùng thắt lưng: cấu trúc phức hợp cơ lưng sau, đặc điểm khoang gian cơ nhiều chân - cơ cực dài, giải phẫu đĩa đệm, thân đốt sống, hệ thống dây chằng (dọc trước, dọc sau, dây chằng vàng, gian gai, trên gai), tam giác Kambin và 3 dạng biến dị giải phẫu rễ thần kinh theo Neidre - Macnab.
• Trình bày chi tiết hai hệ thống phân loại nền tảng: phân loại nguyên nhân theo Wiltse - Newman (6 nhóm) và phân loại độ trượt theo Meyerding (4 độ).
• Mô tả lâm sàng gồm hai nhóm triệu chứng cơ bản: hội chứng cột sống (đau thắt lưng cơ học, co cứng cơ, dấu hiệu bậc thang) và hội chứng chèn ép rễ (đau rễ, dấu hiệu Lasègue, rối loạn cảm giác/vận động theo rễ L4, L5, S1, đau cách hồi thần kinh do hẹp ống sống).
• Trình bày giá trị chẩn đoán của các công cụ hình ảnh: Xquang quy ước (thẳng, nghiêng), Xquang chếch (tìm dấu hiệu gãy cổ chó Scottie), Xquang động (đánh giá mất vững khi di lệch $>4,5\text{ mm}$ hoặc $>15%$), chụp cắt lớp vi tính (đánh giá cấu trúc xương, khuyết eo, tỷ lệ đường kính trước sau ống sống tại L5 so với L1), chụp cộng hưởng từ (phân loại thoái hóa đĩa theo Pfirrmann, đánh giá hẹp lỗ liên hợp và chèn ép rễ thần kinh).
• Tổng quan các phương pháp điều trị: chỉ định điều trị nội khoa bảo tồn (6-12 tuần) và các kỹ thuật phẫu thuật ngoại khoa (phẫu thuật giải ép Gill đơn thuần, ghép xương sau bên kèm vít chân cung, ghép xương liên thân đốt lối trước ALIF, lối sau PLIF, lối qua lỗ liên hợp TLIF mở và can thiệp tối thiểu MIS-TLIF sử dụng ống banh Caspar).

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả chi tiết phương pháp luận và quy trình can thiệp lâm sàng:

• Xác định đối tượng nghiên cứu gồm các bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng 1 tầng có chỉ định phẫu thuật can thiệp tối thiểu sử dụng ống banh Caspar.
• Thiết lập tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu chuẩn loại trừ cụ thể (loại trừ trượt độ 3-4, tổn thương nhiều tầng, bộc lộ sâu $>9\text{ cm}$, đã ghép xương sau bên trước đó, loãng xương nặng).
• Mô tả chi tiết trang thiết bị, dụng cụ phẫu thuật: hệ thống ống banh Caspar, kính phóng đại (loupe), máy mài cao tốc, miếng ghép Capstone, vít chân cung Legacy và hệ thống C-Arm.
• Quy chuẩn hóa quy trình phẫu thuật từng bước: chuẩn bị tư thế bệnh nhân, xác định vị trí rạch da, bộc lộ phẫu trường qua lớp gian cơ, định vị và lắp đặt hệ thống ống banh Caspar, mở mấu khớp và giải ép thần kinh, lấy bỏ đĩa đệm và xử lý tấm cùng qua lỗ liên hợp/tam giác Kambin, nhồi xương ghép và đặt miếng đệm Capstone, bắt vít chân cung Legacy nắn chỉnh trượt và cố định vững chắc.
• Xây dựng thang đo theo dõi lâm sàng và hình ảnh học: đánh giá mức độ đau theo VAS (trước mổ, lúc ra viện, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 18 tháng), chức năng cột sống theo ODI, chiều cao liên thân đốt, mức độ nắn chỉnh trượt, độ chính xác của vị trí bắt vít theo Lonstein, mức độ liền xương theo tiêu chuẩn Bridwell và đánh giá kết quả chung theo MacNab.
• Quy định phương pháp xử lý số liệu thống kê y học và đảm bảo đạo đức nghiên cứu.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày các số liệu thu thập được từ mẫu nghiên cứu theo cấu trúc các bảng và biểu đồ:

• Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu: Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi, giới tính, nghề nghiệp; chỉ số khối cơ thể (BMI) và tình trạng loãng xương; tỷ lệ các nhóm nguyên nhân gây trượt (khuyết eo và thoái hóa); tỷ lệ phân bố vị trí trượt một tầng (L3L4, L4L5, L5S1); thời gian khởi phát bệnh, thời gian điều trị nội khoa trước mổ, cách thức khởi phát và lý do nhập viện.
• Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học trước mổ: Tỷ lệ các triệu chứng cơ năng (đau lưng, đau lan chân, đau cách hồi); mức độ đau theo thang điểm VAS; các triệu chứng thực thể (dấu hiệu bậc thang, dấu hiệu Lasègue, rối loạn cảm giác, teo cơ, giảm phản xạ); mức độ giảm chức năng cột sống trước mổ theo ODI; mối liên quan giữa dấu hiệu đau cách hồi với nguyên nhân trượt và liên quan giữa dấu hiệu bậc thang với mức độ trượt; đặc điểm hình ảnh trên Xquang quy ước, tỷ lệ phát hiện khuyết eo đối chiếu giữa Xquang và trong mổ, mức độ mất vững trên Xquang động, đặc điểm chèn ép rễ, hẹp ống sống và phân loại thoái hóa đĩa đệm theo Pfirrmann trên phim chụp cộng hưởng từ.
• Kết quả can thiệp phẫu thuật và đánh giá kết quả gần: Thời gian phẫu thuật trung bình và lượng máu mất trong mổ; tỷ lệ các tai biến, biến chứng trong mổ (rách màng cứng, tổn thương rễ); mức độ giảm điểm đau VAS lúc ra viện so với trước mổ; sự phục hồi các triệu chứng thực thể lúc ra viện; mức độ nắn chỉnh trượt đốt sống sau mổ; tỷ lệ bắt vít chân cung chính xác theo tiêu chuẩn Lonstein; vị trí đặt miếng ghép Capstone; mức độ phục hồi chiều cao liên thân đốt lúc ra viện; thời gian nằm viện và thời gian bệnh nhân tự đi lại được sau mổ; tỷ lệ biến chứng sớm sau mổ.
• Kết quả xa sau phẫu thuật: Đánh giá động thái thay đổi điểm đau VAS, chỉ số hạn chế chức năng ODI và chiều cao liên thân đốt tại các mốc thời gian sau mổ 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng; tỷ lệ và mức độ liền xương liên thân đốt theo tiêu chuẩn Bridwell tại các mốc 6, 12, 18 tháng; kết quả điều trị tổng thể theo tiêu chuẩn phân loại MacNab tại các mốc 6, 12 và 18 tháng.

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN

Chương 4 tập trung phân tích, lý giải các kết quả đạt được và so sánh với y văn trong nước và quốc tế:

• Bàn luận về đặc điểm dịch tễ, tuổi, giới tính, yếu tố cơ học nghề nghiệp, chỉ số BMI, ảnh hưởng của loãng xương, phân bố nguyên nhân (khuyết eo và thoái hóa) và tầng đốt sống tổn thương thường gặp nhất trong trượt một tầng.
• Phân tích giá trị của các biểu hiện lâm sàng cơ năng, thực thể, chỉ số ODI trước mổ và mối tương quan với cơ chế bệnh sinh của trượt đốt sống.
• Luận giải giá trị chẩn đoán của các phương tiện hình ảnh: phân tích hạn chế của Xquang quy ước trong phát hiện khuyết eo, vai trò của phim chếch và giá trị của Xquang động trong xác định mất vững cột sống; phân tích độ nhạy của cộng hưởng từ trong đánh giá mức độ thoái hóa đĩa đệm theo Pfirrmann, tổn thương hẹp lỗ liên hợp và mức độ chèn ép rễ thần kinh.
• Phân tích và đánh giá kết quả can thiệp ngoại khoa:
  • Đánh giá kết quả gần: thời gian mổ, khả năng kiểm soát mất máu của đường vào gian cơ, tỷ lệ tai biến trong mổ (đặc biệt là biến chứng rách màng cứng và tổn thương rễ khi thao tác qua tam giác Kambin), mức độ cải thiện điểm đau VAS và khả năng vận động sớm sau mổ.
  • Đánh giá kết quả xa: mức độ hồi phục chức năng sinh hoạt qua thang điểm ODI, khả năng duy trì chiều cao liên thân đốt sau khi đặt miếng ghép Capstone, tỷ lệ liền xương theo Bridwell tại các thời điểm 6, 12, 18 tháng; so sánh kết quả điều trị gần và tỷ lệ liền xương của nghiên cứu với các công trình của các tác giả trong nước (Phan Trọng Hậu, Vũ Văn Hòe, Nguyễn Hùng Minh, Lê Ngọc Quang, Nguyễn Vũ...) và quốc tế (Park P., Kim J., Wang J., Cheng J....).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt chẩn đoán và chỉ định

• Hệ thống hóa toàn diện các đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học của bệnh lý trượt đốt sống thắt lưng một tầng chỉ định can thiệp tối thiểu; khẳng định giá trị phối hợp của Xquang động và cộng hưởng từ (CHT) trong đánh giá mất vững và mức độ thoái hóa đĩa đệm theo phân loại Pfirrmann.
• Xác định rõ tiêu chí lựa chọn bệnh nhân thích hợp cho can thiệp ít xâm lấn qua ống banh Caspar: trượt đốt sống mức độ nhẹ (độ 1, độ 2 theo Meyerding) do khuyết eo hoặc thoái hóa, thất bại sau điều trị nội khoa, không có loãng xương nặng và chiều sâu phẫu trường $\le 9\text{ cm}$.

Đóng góp về mặt kỹ thuật và thực tiễn điều trị

• Chuẩn hóa quy trình phẫu thuật xâm lấn tối thiểu ghép xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp (MIS-TLIF) sử dụng hệ thống ống banh Caspar kết hợp đường vào qua lớp gian cơ tự nhiên (cơ nhiều chân – cơ cực dài), giảm thiểu tàn phá khối cơ cạnh sống so với kỹ thuật mổ mở bộc lộ đường giữa truyền thống.
• Ứng dụng giải phẫu tam giác an toàn Kambin và cắt mấu khớp dưới giúp mở rộng lỗ liên hợp, giải phóng triệt để chèn ép rễ thần kinh mà không cần vén màng cứng quá mức, hạn chế tối đa nguy cơ rách màng cứng và tổn thương rễ.
• Cung cấp dữ liệu theo dõi theo các mốc thời gian rõ ràng (lúc ra viện, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 18 tháng), chứng minh can thiệp ít xâm lấn giúp bệnh nhân giảm đau nhanh (thang điểm VAS), phục hồi chức năng vận động sớm (thang điểm ODI), rút ngắn thời gian nằm viện, phục hồi chiều cao liên thân đốt và đạt tỷ lệ liền xương cao theo tiêu chuẩn Bridwell.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu của luận án chỉ tập trung áp dụng trên nhóm bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng một tầng ở mức độ nhẹ (độ 1 và độ 2 theo phân loại Meyerding); chưa áp dụng cho các trường hợp trượt nặng (độ 3, độ 4), trượt nhiều tầng, bệnh nhân có phẫu trường quá sâu ($>9\text{ cm}$), bệnh nhân có tiền sử ghép xương sau bên hoặc bệnh nhân có loãng xương nặng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục triển khai các nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn, mở rộng theo dõi đánh giá thoái hóa đốt sống liền kề sau phẫu thuật trong thời gian dài hơn và nghiên cứu khả năng ứng dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu cho các trường hợp bệnh lý cột sống nhiều tầng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo có giá trị cao cho:

• Phẫu thuật viên thần kinh và chấn thương chỉnh hình cột sống: Tham khảo chi tiết về quy trình kỹ thuật can thiệp tối thiểu với hệ thống ống banh Caspar, kỹ thuật bóc tách qua lớp gian cơ và thao tác can thiệp đĩa đệm an toàn qua tam giác Kambin.
• Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và bác sĩ nội thần kinh - cơ xương khớp: Sử dụng hệ thống phân loại thoái hóa đĩa đệm theo Pfirrmann, phân loại trượt theo Wiltse - Newman và Meyerding để đánh giá chỉ định điều trị bảo tồn hoặc chuyển phẫu thuật.
• Học viên sau đại học (Bác sĩ Nội trú, Cao học, Nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngoại khoa/Ngoại Thần kinh - Cột sống): Cung cấp cấu trúc nghiên cứu lâm sàng can thiệp chuẩn mực, bộ công cụ đánh giá kết quả phẫu thuật cột sống (VAS, ODI, Bridwell, MacNab, Lonstein).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu trong luận án sử dụng hệ thống thiết bị và vật liệu cấy ghép nào?

Luận án sử dụng hệ thống ống banh Caspar chuyên dụng để bộc lộ phẫu trường, kính phóng đại (loupe), máy mài xương cao tốc, miếng ghép gian đốt sống Capstone và hệ thống vít chân cung Legacy để cố định cột sống.

2. Kỹ thuật tiếp cận qua lớp gian cơ trong luận án mang lại lợi ích gì so với đường mổ mở truyền thống?

Đường mổ đi qua lớp gian cơ tự nhiên giữa cơ nhiều chân (multifidus) và cơ cực dài (longissimus). Đây là khoang vô mạch tự nhiên, giúp phẫu thuật viên tiếp cận trực tiếp diện khớp và chân cung đốt sống mà không cần cắt tách cơ rộng khỏi xương, từ đó giảm tổn thương cơ cạnh sống, giảm đau sau mổ, hạn chế mất máu và rút ngắn thời gian hồi phục.

3. Tam giác Kambin có ranh giới giải phẫu như thế nào và có vai trò gì trong phẫu thuật?

Tam giác Kambin được giới hạn bởi: cạnh trong là bao màng cứng, cạnh dưới là bờ trên thân đốt sống dưới, và cạnh ngoài là rễ thần kinh thoát ra. Xác định đúng tam giác Kambin giúp phẫu thuật viên tiếp cận khoang gian đốt sống an toàn để nạo vét đĩa đệm và đặt miếng ghép Capstone mà không gây tổn thương rễ thần kinh hay rách bao màng cứng.

4. Tiêu chuẩn lựa chọn và chống chỉ định can thiệp của nghiên cứu là gì?

Chỉ định: Bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng một tầng độ 1 hoặc độ 2 (theo Meyerding) do khuyết eo hoặc thoái hóa, thất bại sau điều trị nội khoa 6-12 tuần, có chèn ép thần kinh hoặc đau mất vững.
Chống chỉ định: Trượt độ 3, độ 4; trượt từ 2 tầng trở lên; độ sâu phẫu trường $>9\text{ cm}$; tiền sử đã ghép xương sau bên; bệnh nhân loãng xương nặng.

5. Các công cụ và thang điểm nào được sử dụng để đánh giá kết quả điều trị trong luận án?

Luận án sử dụng thang điểm VAS để đo mức độ đau thắt lưng và đau rễ, chỉ số ODI để đánh giá mức độ suy giảm chức năng sinh hoạt, tiêu chuẩn Lonstein để đánh giá độ chính xác của vít chân cung, tiêu chuẩn Bridwell để phân loại mức độ liền xương, và tiêu chuẩn MacNab để đánh giá kết quả điều trị chung tại các mốc thời gian ra viện, 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng sau mổ.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Vô Kỵ là công trình nghiên cứu lâm sàng hoàn chỉnh về ứng dụng phẫu thuật can thiệp tối thiểu sử dụng hệ thống ống banh Caspar trong điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng. Luận án đã làm rõ các đặc điểm hình ảnh học đặc trưng, chuẩn hóa quy trình phẫu thuật qua đường gian cơ và kiểm soát an toàn qua tam giác Kambin. Các kết quả theo dõi đến 18 tháng khẳng định phương pháp giúp giảm đau nhanh, phục hồi chức năng vận động tốt, duy trì chiều cao liên thân đốt và đạt tỷ lệ liền xương cao. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho chuyên ngành Ngoại khoa và Phẫu thuật Cột sống tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trượt đốt sống thắt lưng là sự dịch chuyển bất thường ra trước hoặc ra sau của đốt sống phía trên so với đốt sống ở phía dưới vùng thắt lưng. Hệ quả là làm thay đổi cấu trúc giải phẫu và mất vững cột sống. Bệnh có tỷ lệ mắc vào khoảng 6% dân số [1]. Có nhiều nguyên nhân gây trượt đốt sống, trong đó khuyết eo và thoái hóa là hai nguyên nhân thường gặp nhất [2], [3].

Biểu hiện lâm sàng của trượt đốt sống thắt lưng rất đa dạng và phong phú, có thể chỉ có đau lưng, đau theo rễ hoặc phối hợp cả hai, đôi khi không có triệu chứng gì [4], [5], [6], dễ chẩn đoán nhầm với các bệnh lý khác vùng thắt lưng. Về điều trị, trượt đốt sống thắt lưng phần lớn được điều trị bảo tồn. Phẫu thuật được đặt ra khi có sự mất vững, chèn ép thần kinh làm suy giảm chức năng cột sống. Phẫu thuật giải ép, nắn chỉnh và làm vững lại cấu trúc cho cột sống là vấn đề then chốt trong điều trị bệnh lý này.

Ngày nay, có nhiều phương pháp phẫu thuật điều trị trượt đốt sống, từ mổ mở truyền thống cho đến phẫu thuật xâm lấn tối thiểu như: giải ép thần kinh đơn thuần, ghép xương sau bên hoặc ghép xương liên thân đốt. Trong đó, ghép xương liên thân đốt là một phương pháp được sử dụng phổ biến nhất hiện nay vì có nhiều ưu điểm: cho tỷ lệ liền xương cao và khôi phục chiều cao liên thân đốt rất tốt [7], [8]. Ghép xương liên thân đốt có thể được tiếp cận bằng nhiều đường khác nhau: lối trước, lối sau hoặc qua lỗ liên hợp. Trong đó, đường vào qua lỗ liên hợp hạn chế được các biến chứng rách màng cứng và tổn thương rễ, do không phải vén màng cứng và rễ thần kinh nhiều [9], [10], [11], [12].

Với những ưu điểm này mà ngày nay phương pháp ghép xương liên thân đốt qua lỗ liên hợp được nhiều phẫu thuật viên áp dụng [7], [13],[14], [15]. 2 Mặt khác, tổn thương mô mềm trong phẫu thuật cũng ảnh hưởng nhiều đến kết quả của điều trị. Phẫu thuật mổ mở truyền thống có nhiều nhược điểm: đường mổ lớn, gây tổn thương mô và mất máu nhiều, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và kéo dài thời gian nằm viện. Ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu làm giảm tổn thương mô mềm là một bước tiến lớn trong điều trị trượt đốt sống.

Sử dụng hệ thống ống banh Caspar là một kỹ thuật xâm lấn tối thiểu. Tuy nhiên, kỹ thuật này vẫn chưa được phổ biến rộng rãi tại Việt Nam, chưa có nhiều nghiên cứu theo d i lâu dài để đánh giá hiệu quả điều trị của phương pháp này. Nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả điều trị cho bệnh nhân trượt đốt sống thắt lưng chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng” với hai mục tiêu: 1. Khảo sát đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học Xquang qui ước, cộng hưởng từ của trượt đốt sống thắt lưng một tầng có chỉ định phẫu thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng ống banh Caspar.

Đánh giá kết quả điều trị trượt đốt sống thắt lưng một tầng bằng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu có sử dụng ống banh Caspar. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Lịch sử nghiên cứu về trƣợt đốt sống trên thế giới và tại Việt Nam 1. Các nghiên cứu về trƣợt đốt sống trên thế giới Trượt đốt sống (TĐS) thắt lưng (TL) đã được biết đến từ hơn 200 năm về trước bởi các bác sĩ sản khoa, vì TĐS gây nên những cản trở chuyển dạ trong lúc sinh.