Chương 1: Khái quát chung về TGXH và pháp luật TGXH. Chương 2: Thực tiên thực hiện pháp luật TGXH tại huyện Văn Lãng, tinh Lang Son. Chương 3: Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật TGXH và nâng cao hiệu quả thực hiện tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lang Son. CHUONG 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE TRỢ GIÚP XÃ HOI VA PHÁP LUAT TRO GIUP XA HOI.
Những van dé lý luận về TGXH 1. Khai niệm TGXH Trong cuộc sống, không phải lúc nao con người cũng gặp những thuận lợi, may mắn mà do nhiều nguyên nhân khác nhau con người luôn có nguy cơ gặp phải rủi ro bất ngờ, những khó khăn, thiệt hại như mất mát về kinh tế, sức khỏe, ngưng trệ sản xuất. Những đối tượng này tạo thành bộ phận người “yêu thé” trong xã hội ma việc dam bao cuộc sống tối thiểu, hỗ trợ để họ vươn lên hoà nhập cộng đồng là yêu cầu đảm bảo quyền con người và mang tính xã hội sâu sắc. Sự tương trợ, giúp đỡ đối với bộ phận những người “yếu thế” trong xã hội từ tự phát ở quy mô nhỏ đã ngày càng phát triển với quy mô lớn hơn với các hình thức đa dạng, phong phú hơn.
Khi nhà nước ra đời, hoạt động trợ giúp được mở rộng và có sự tham gia của Nhà nước. Bên cạnh những hình thức mang tính truyền thống như từ thiện, phát chân, cứu đói. thì sự can thiệp của nhà nước đối với bộ phận người “yêu thế” trong xã hội như một sự đảm bảo có tính 6n định hơn, TGXH trở thành nội dung quan trọng của chính sách xã hội các quốc gia. Trên thế giới, TGXH được thực hiện ở các quốc gia với sự đa dạng về hình thức thực hiện va có thé có sự khác nhau về phạm vi đối tượng bảo vệ, mức độ trợ giúp.
Tiếp cận từ góc độ ASXH, TGXH là một bộ phận của cầu thành ASXH, là hình thức tương trợ cộng đồng phổ biến nhất nhằm đảm bảo cuộc song tối thiểu cho các thành viên “yếu thế” trong xã hội. Mặc dù Tổ chức Lao động quốc tế không đưa ra định nghĩa chuẩn về TGXH nhưng đã đề cập tới như một trong quy phạm tối thiểu của ASXH và khuyến cáo các quốc gia tô chức thực hiện. Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam, TGXH là “sự giúp đỡ thêm bằng tiên hoặc các điều kiện sinh sống thích hop dé doi tượng được giúp do có thé phát huy khả năng tự lo liệu cuộc sống cho mình hoặc cho gia đình, sớm hòa nhập với cộng đồng”. Đỗi tượng của TGXH là những người rơi vào hoàn cảnh thiếu thốn điều kiện vật chất, tinh thần vì nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến cuộc sông hàng ngày bi đe doa, họ được cộng đồng bảo vệ, giúp đỡ để có cuộc sống bình thường.
TGXH không chỉ nhăm giúp đỡ đối tượng thoát khỏi tình trạng khó khăn cấp thiết của cuộc sống hàng ngày mà còn tính đến việc hỗ trợ, tạo điều kiện để họ phát huy năng lực của mình, vươn lên hòa nhập cộng đồng. Gan với khái niệm “TGXH” có khái niệm “cứu tế xã hội”. “Cứu té xã hội là sự giúp đỡ bang tiền hoặc hiện vật có tính cấp thiết, “cấp cứu” ở mức độ can thiết cho những người lâm vào cảnh ban cùng không có khả năng tự lo liệu cuộc sống thường ngày của bản thân và gia đình”. Cửu té xã hội mang tính chất cấp thiết, cấp cứu giúp đối tượng thoát ngay khỏi tình trạng nguy kịch, hiểm nghèo.
Đối tượng của cứu tế xã hội là những người lâm vào tình trạng khó khăn nghiêm trọng, nếu không được giúp đỡ thì bản thân và gia đình có thé bị nguy hại đến cuộc song, thậm chi có thé bị chết vì đói, rét, bệnh tật. Vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà cuộc song cua ho bi de doa nhu người già yếu, trẻ em mồ côi không có người nuôi dưỡng, thiếu đói do mat mùa, thiên tai gây thiệt hại nặng nề đến điều kiện sống của đối tượng. Chính vi vậy sự giúp đỡ cũng rất linh hoạt, phong phú với hoàn cảnh cụ thé nhưng mang tính thiết thực gan với điều kiện sống hàng ngày là cơm ăn, áo mặc va trong nhiều trường hợp, cứu tế bằng hiện vật có ý nghĩa thiết thực hơn so với băng tiền. Có thê hiểu TGXH là sự giúp đỡ của Nhà nước, xã hội và cộng đồng đối với những người bị lâm vào hoàn cảnh rủi ro, bất hạnh, nghèo đói.
vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà họ không thé tự lo liệu được cuộc sống tối thiểu của bản thân và gia đình nhăm giúp họ tránh được môi đe dọa của cuộc sông ? Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam, tập I trang 641. thường nhật, giúp họ vượt qua khó khăn, ôn định cuộc song va hoa nhap cong đồng. Đặc điểm của TGXH - Đối tượng TGXH: Đối tượng TGXH là mọi thành viên trong xã hội gặp khó khăn, rơi vào hoàn cảnh thiếu thốn vật chat, tinh thần vì nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến cuộc song thường ngày hoặc lâu dài bi đe doa. Nhu vay, nếu như đối tượng của bảo hiểm xã hội là người lao động và gia đình họ, đối tượng của ưu đãi xã hội là những người có công với cách mạng, thương binh, liệt sĩ, các anh hùng.
thì đối tượng của TGXH rộng hơn, thể hiện tinh bao quát nhất đối với các thành viên xã hội và mang đậm nét nhân đạo trong toàn bộ hệ thống các chế độ ASXH. Đối tượng TGXH có thể là người có tham gia quan hệ lao động hoặc không tham gia quan hệ lao động, người già hoặc trẻ em, người khuyết tật, người lang thang không có nơi cư trú. Dưới góc độ kinh tế, đây là những thành viên có mức sống thấp hon mức sống tối thiểu của xã hội, họ gặp phải rủ ro, khó khăn và cần được trợ giúp về vật chất để đảm bảo điều kiện sống. Trong xã hội, họ là bộ phận những người yếu thế, do những nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau mà bị rủi ro, thiệt thoi, it có cơ may trong cuộc sông như người bình thường và không đủ khả năng tự lo liệu, đảm bảo các điều kiện sống tối thiêu cho bản thân và gia đình.
Dưới góc độ nhân đạo, đối tượng TGXH bao gồm cả những người không may rơi vào tệ nan xã hội dẫn đến khó khăn, không đảm bảo cuộc sông bình thường như nghiện hút, tiêm chích ma túy, mại dâm, lang thang xin ăn. Đối tượng TGXH không bi đặt ra điều kiện về sự đóng góp vật chất, sức khỏe hay tinh thần dé được hưởng TGXH. Bat cứ người nao khi rơi vào hoàn cảnh đáp ứng các điều kiện do pháp luật quy định cho thấy tình trạng khó khăn, khả năng khắc phục và nhu cầu cấp thiết của mình thì đều có thé trở thành đối tượng hưởng TGXH. Phạm vi đối tượng được hưởng trợ giúp, thứ tự ưu tiên trợ giúp phụ thuộc vào đặc điểm của từng nhóm déi tuong, kha năng dap ứng của điều kiện kinh tế, xã hội của quốc gia trong từng thời ky.
- Hình thức TGXH Do sự bao quát của đối tượng TGXH và sự đa dạng của nhu cầu trợ giúp mà TGXH được thực hiện với nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Căn cứ vào thời gian TGXH thì có TGXH thường xuyên và chế độ TGXH đột xuất. TGXH thường xuyên được thực hiện 6n định, trong khoảng thời gian nhất định hoặc cho đến khi đối tượng thoát ra khỏi hoàn cảnh khó khăn, không còn đáp ứng các điều kiện nhận trợ cấp. TGXH đột xuất được thực hiện một lần, có tính nhất thời, linh hoạt gắn với những tình huống, nhu cầu cụ thể.
Căn cứ vào nội dung trợ giúp thì có TGXH về vật chất và TGXH về tinh than, cơ hội. TGXH về vật chất là sự trợ giúp băng tiền thông qua các khoản trợ cấp, các phương tiện sinh sống, chi trả y tế. TGXH vẻ tinh thần, cơ hội bao gồm các hoạt động tư vấn chăm sóc sức khỏe, tâm lý, giáo dục, tổ chức sinh hoạt văn hóa, tạo việc làm, học nghé,. Chăm sóc về vật chất và tinh thần có thể được thực hiện đồng thời, bổ sung cho nhau nhằm đem lại hiệu quả tích cực nhất.
- Nội dung TGXH Chế độ TGXH rất phong phú, bao trùm lên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Về cơ bản, nội dung của TGXH được biết đến là các khoản trợ cấp vật chất và các hỗ trợ hiện vật, phương tiện, cơ hội sinh song. Mức trợ cấp được đặt trong tương quan so với các chi phí sống thiết yêu, đặc điểm của điều kiện kinh tế xã hội nơi người được trợ cấp sinh sông hướng tới bao đảm mức sống tối thiểu. Do đó mức trợ cấp của TGXH thường thấp và linh hoạt.
Thời gian hưởng trợ cấp cũng được xác định phù hợp với đặc điểm khó khăn của đối tượng và khả năng cải thiện điều kiện sống của họ. Trợ cấp có thé được thực hiện một lần đối với các đối tượng rơi vào hoàn cảnh khó khăn, túng quan mang tính đột xuất, tạm thời trước mắt hoặc thực hiện thường xuyên trong khoảng thời gian xác định hoặc lâu dài tùy thuộc nhu cầu trợ giúp và khả năng tài chính của ngân sách, nguồn trợ giúp. Sự đa dạng hoá về nội dung,hinh thức và phương thức trợ giúp không chỉ là đặc điểm của hoạt động này thể hiện tính xã hội sâu sắc mà còn là nguyên tắc trong thực hiện trự giúp xã hội, là yếu tố quan trọng cho sự thành công của TGXH. Vai trò và ý nghĩa của TGXH Vai trò của TGXH: TGXH thực hiện chức năng bảo đảm ASXH của nhà nước.
TGXH thực hiện chức năng tái phân phối lại của cải xã hội. TGXH có vai trò phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu các khắc phục rủi ro và giải quyết một số vấn đề xã hội nảy sinh. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngoài cơ hội cho sự phát triển kinh tế thì ngược lại thách thức và rủi ro lại là van đề xã hội như bất bình đăng gia tăng, phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, nghèo đói, bần cùng hóa và ô nhiễm môi trường. Do vậy kinh tế thị trường càng phát triển mạnh thì vai trò của TGXH càng lớn, có như vậy mới đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển xã hội trong từng bước đi, từng giai đoạn phát triển của đất nước.
Y nghĩa của TGXH: TGXH là sự bảo vệ pho cập và đồng nhất đối với mọi thành viên của xã hội trên cơ sở sự tương trợ cộng đồng, chia sẻ rui ro nên TGXH mang tính nhân đạo, ý nghĩa về kinh tế chính trị, xã hội và pháp luật.