CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Lý do chọn đề tài Ngành may mặc là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam, đóng góp lớn vào GDP quốc gia. Sự phát triển của ngành may mặc đã mang lại những thành tựu kinh tế đáng kể nhưng đồng thời cũng để lại nhiều vấn đề về môi trường và xã hội cần được giải quyết như nạn ô nhiễm môi trường sống, sức khoẻ của người lao động….Trong bối cảnh này, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trở thành một yêu cầu bắt buộc, đảm bảo rằng sự phát triển kinh tế không để lại những tổn hại cho xã hội và môi trường sống. Việt Nam đã và đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới thông qua việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do, điển hình hiện nay như hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPTPP.
Những hiệp định này không chỉ mở ra cơ hội phát triển mới mà còn đặt ra những yêu cầu khắt khe về trách nhiệm xã hội khi Việt Nam muốn gia nhập sân chơi quốc tế. Để duy trì và phát triển xuất khẩu, các doanh nghiệp may Việt Nam cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về lao động và môi trường như các tiêu chuẩn của SA8000, WRAP, SMETA, BSCI,. Việc nghiên cứu về công tác thực hiện trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp may sẽ giúp đánh giá mức độ tuân thủ của các doanh nghiệp đối với các quy định này, đồng thời nhận diện những rào cản và thách thức trong quá trình thực hiện. Mặc dù đã có những tiến bộ nhất định trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp may nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện.
Các cuộc thanh tra lao động gần đây của ILO và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã phát hiện ra nhiều vi phạm về an toàn lao động và điều kiện làm việc. Điều này cho thấy rằng, việc thực hiện trách nhiệm xã hội không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp, đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực liên tục. Là sinh viên ngành may, cũng là lực lượng lao động sắp gia nhập vào đội ngũ sản xuất trong ngành thì điều cần thiết là phải hiểu luật, phải biết những quyền lợi nào được hưởng và công ty sử dụng lao động phải có trách nhiệm, nghĩa vụ như thế nào đối với người lao động trong doanh nghiệp và đối với công tác bảo vệ môi trường hiện nay. Từ những lý do trên, đề tài "Tìm hiểu công tác thực hiện trách nhiệm xã hội tại các SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Hằng Chuyên ngành: Công Nghệ May Nguyễn Huỳnh Quế Trâm Khóa 2020 –2024 Đồ án Tốt nghiệp -4- doanh nghiệp may hiện nay" không chỉ có giá trị nghiên cứu khoa học mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, giúp sinh viên trong ngành may nói riêng và đại đa số các anh chị lao động trong ngành nói chung hiểu về các quyền, nghĩa vụ của mình nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp may mặc, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.
Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu các qui định về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngành may. - Khảo sát các hoạt động thực thi trách nhiệm xã hội tại một số doanh nghiệp may điển hình. - Đánh giá thực trạng chung khi thực hiện trách nhiệm xã hội của các công ty may công nghiệp hiện nay. Đối tượng nghiên cứu - Các tiêu chuẩn thực thi trách nhiệm xã hội như WRAP, SA8000, SMETA tại các doanh nghiệp Công ty Cổ phần 28 Hưng Phú, Công ty Cổ phần May mặc Bình Dương, Công ty TNHH Tessellation Bình Dương.
- Quy trình thực hiện các tiêu chuẩn tại các công ty nêu trên. Phạm vi nghiên cứu - Công ty Cổ phần 28 Hưng Phú. Địa chỉ: 168 Quang Trung, Phường 10, Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh. - Công ty Cổ phần May mặc Bình Dương.
Địa chỉ: Số 7/128 Khu phố Bình Đức 1, Phường Bình Hòa, Thành phố Thuận An, Tỉnh Bình Dương, Việt Nam. - Công ty TNHH Tessellation Bình Dương. Địa chỉ: Số 15 Đại Lộ Tự Do, khu công nghiệp Việt Nam - Singapore, Phường Bình Hòa, Thành phố Thuận An, Tỉnh Bình Dương, Việt Nam. Giới hạn của đề tài Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là nội dung rất sâu rộng, trong đó doanh nghiệp phải tuân thủ theo luật pháp của nước sở tại, phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, thực hiện các cam kết bảo vệ môi trường, xử lý chất SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Hằng Chuyên ngành: Công Nghệ May Nguyễn Huỳnh Quế Trâm Khóa 2020 –2024 Đồ án Tốt nghiệp -5- thải,….Những trách nhiệm đó được qui định cụ thể trong rất nhiều các tiêu chuẩn quốc tế như WRAP, ISO, SMETA, BSCI….Trong phạm vi đề tài của mình, nhóm chỉ tập trung vào ba tiêu chuẩn WRAP, SA8000, SMETA và được khảo sát tại Công ty Cổ phần 28 Hưng Phú, Công ty Cổ phần May mặc Bình Dương và Công ty TNHH Tessellation Bình Dương.
Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập thông tin: sưu tầm tài liệu trên các diễn đàn, trang web, tài liệu do công ty, trung tâm cung cấp. - Phương pháp phân tích: phân tích tổng hợp các hoạt động thực thi trách nhiệm xã hội tại các công ty theo các tiêu chuẩn WRAP, SA8000, SMETA. Phân tích cách bài viết liên quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp để có cái nhìn đa chiều hơn về công tác thực hiện TNXH không chỉ bao hàm trong 3 đối tượng khảo sát. Kiểm chứng, đối chiếu lý thuyết với yêu cầu của 3 tiêu chuẩn với tình hình thực hiện tại 3 công ty.
Bố cục đề tài Chương 1: Tổng quan – Giới thiệu lý do chọn đề tài, mục tiêu, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết – Trình bày lý thuyết về các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội đang được áp dụng tại các doanh nghiệp may. Chương 3: Công tác thực thi trách nhiệm xã hội tại Công ty Cổ phần 28 Hưng Phú, Công ty Cổ phần May mặc Bình Dương, Công ty TNHH Tessellation Bình Dương – Tìm hiểu và đánh giá các chính sách, quy trình thực thi trách nhiệm xã hội đang được triển khai tại các doanh nghiệp may. Chương 4: Nhận định về tình hình thực thi trách nhiệm xã hội tại các công ty – Đưa ra các nhận định của nhóm sau khi tìm hiểu tại các công ty.
Và tổng hợp những góp ý nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng thực hiện trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp may hiện nay. Chương 5: Kết luận - đề nghị. Đưa ra kết luận về công tác thực thi trách nhiệm xã hội tại các doanh nghiệp, đồng thời đóng góp đề nghị thay đổi về một số mặt hạn chế. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Hằng Chuyên ngành: Công Nghệ May Nguyễn Huỳnh Quế Trâm Khóa 2020 –2024 Đồ án Tốt nghiệp -6- CHƯƠNG 2: CÁC TIÊU CHUẨN THỰC THI TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI TRONG NGÀNH MAY HIỆN NAY 2.
Khái niệm Trách nhiệm xã hội Thuật ngữ “Trách nhiệm xã hội” lần đầu tiên xuất hiện trong cuốn sách “Trách nhiệm xã hội của doanh nhân (Social Responsibilities of the Businessmen) của tác giả Howard Rothmann Bowen vào năm 1953, nội dung đề cập đến các mục tiêu và các giá trị doanh nghiệp theo đuổi phải góp phần vào mục tiêu chung của kinh tế - xã hội và môi trường sống xung quanh. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (TNXHDN) (tiếng Anh là: Corporate social responsibility, viết tắt: TNXH) là một dạng hình thức hoạt động có quy tắc được các đơn vị doanh nghiệp áp dụng, nhằm giúp doanh nghiệp đóng góp cho các mục tiêu xã hội, hoạt động vì cộng đồng bằng cách tham gia, hỗ trợ các hoạt động tình nguyện hoặc thực hiện những hoạt động mang tính đạo đức. Nguyên tắc hàng đầu mà các doanh nghiệp thực thi trách nhiệm xã hội là các hoạt động xuất phát từ các đạo đức kinh doanh và gắn chặt với phát triển bền vững. Trách nhiệm xã hội là những nỗ lực và trách nhiệm của doanh nghiệp nhằm giảm thiểu hoặc tránh các tác động có hại và tối đa hóa tác động tích cực và hữu ích lâu dài đối với xã hội.
Định nghĩa mới đây nhất của Liên minh châu Âu về khái niệm TNXHDN như sau: “Thực hiện trách nhiệm xã hội là các hoạt động mà doanh nghiệp lồng ghép những vấn đề xã hội và môi trường vào hoạt động quản trị kinh doanh hằng ngày nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của tất cả các đối tượng liên quan đến doanh nghiệp trên tinh thần tự nguyện”. Khái niệm TNXH của Hội đồng kinh doanh thế giới vì sự phát triển bền vững (World Business Council for Sustainable Development) được đánh giá hoàn chỉnh và rõ ràng nhất, theo đó: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua việc tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng đồng, bảo đảm chất lượng sản phẩm… theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội”. SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Hằng Chuyên ngành: Công Nghệ May Nguyễn Huỳnh Quế Trâm Khóa 2020 –2024 Đồ án Tốt nghiệp -7- Như vậy, TNXHDN thể hiện sự gắn kết giữa lợi ích phát triển DN với lợi ích phát triển chung của cộng đồng. Nó bao gồm nhiều khía cạnh liên quan đến ứng xử của DN với các chủ thể và đối tượng có liên quan trong quá trình hoạt động của DN.
Tầm quan trọng của việc thực thi trách nhiệm xã hội Hiện nay, hầu hết tất cả các doanh nghiệp đều xem trách nhiệm xã hội là một phần không thể thiếu đối với hình ảnh thương hiệu của họ. Nguyên nhân sâu xa là do khách hàng sẽ đánh giá cao hơn, có niềm tin hơn với những doanh nghiệp có danh tiếng lớn trong xã hội. Vì vậy, TNXH là một nhân tố quan trọng trong mọi hoạt động quan hệ công chúng của doanh nghiệp. Cụ thể, khi doanh nghiệp áp dụng các bộ tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội sẽ thu về được nhiều lợi ích như: • Cải thiện hình ảnh thương hiệu, tăng sự cạnh tranh: Khi khách hàng nhìn thấy những bằng chứng về trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội, môi trường họ sẽ có xu hướng phản ứng tích cực và có thiện cảm với thông điệp quảng bá của doanh nghiệp hơn.