Tình Hình Nhiễm Bệnh Giun Đũa Ở Lợn Tại Một Số Xã Thuộc Huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên

Bệnh giun đũa ở lợn là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng lớn đến năng suất chăn nuôi. 56 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Ngô Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Diệu Thùy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Giun Đũa Ở Lợn Tại Một Số Xã Thuộc Huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên Và Áp Dụng Biện Pháp Phòng Chống
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của giun đũa lợn
• 2.3. Chu kỳ phát triển của giun đũa lợn
• 2.4. Đặc điểm dịch tễ học của bệnh giun đũa lợn
• 2.5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm của bệnh giun đũa lợn
• 2.6. Cơ chế phát sinh bệnh của bệnh giun đũa lợn
• 2.7. Tác hại của bệnh giun đũa lợn
• 2.8. Triệu chứng, bệnh tích của lợn bị bệnh giun đũa
• 2.8.1. Triệu chứng
• 2.8.2. Bệnh tích
• 2.9. Chẩn đoán bệnh giun đũa lợn
• 2.10. Biện pháp phòng, trị bệnh giun đũa lợn
• 2.10.1. Phòng bệnh
• 2.10.2. Điều trị
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Nhiễm Bệnh Giun Đũa Ở Lợn Hiện Nay

Bệnh giun đũa ở lợn là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng lớn đến năng suất chăn nuôi. Tình trạng nhiễm giun đũa gây ra nhiều tác hại, từ việc làm chậm lớn, giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng đến các biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, viêm phổi. Việc nghiên cứu và kiểm soát bệnh giun đũa ở lợn là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe vật nuôi và hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Đặc biệt, tại các vùng chăn nuôi nhỏ lẻ, công tác phòng bệnh còn nhiều hạn chế, dẫn đến tỷ lệ nhiễm bệnh cao. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs. (1999), lợn mắc giun đũa chủ yếu từ 2 – 6 tháng tuổi, sau đó giảm dần. Ở lợn dưới hai tháng tuổi tỷ lệ nhiễm thấp.

1.1. Đặc Điểm Hình Thái Và Chu Kỳ Phát Triển Của Giun Đũa

Giun đũa lợn (Ascaris suum) có màu trắng sữa, hình ống, hai đầu nhọn. Giun cái đẻ khoảng 200.000 trứng mỗi ngày. Trứng theo phân ra ngoài, phát triển thành phôi thai có khả năng gây bệnh trong điều kiện thích hợp. Lợn nuốt phải trứng, ấu trùng nở ra, di chuyển qua gan, phổi rồi trở lại ruột non để phát triển thành giun trưởng thành. Thời gian hoàn thành vòng đời khoảng 54-62 ngày. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs. (1999), giun đũa lợn phát triển không cần ký chủ trung gian, giun cái đẻ mỗi ngày 200.000 trứng, trung bình mỗi giun cái đẻ 27 triệu trứng (Cram, 1925).

1.2. Tác Hại Của Bệnh Giun Đũa Đến Sức Khỏe Và Năng Suất Lợn

Bệnh giun đũa gây ra nhiều tác hại cho lợn. Ấu trùng di chuyển qua gan, phổi gây tổn thương, viêm nhiễm. Giun trưởng thành ký sinh ở ruột non, lấy chất dinh dưỡng, gây viêm loét, tắc ruột. Lợn bị bệnh thường chậm lớn, còi cọc, giảm năng suất. Khi ấu trùng theo máu vào gan và dừng lại ở mạch máu gây lấm tấm xuất huyết, đồng thời gây hoại tử tế bào gan. Khi ấu trùng từ mạch máu phổi di chuyển đến tế bào gây vỡ mạch máu, ở phổi có nhiều điểm xuất huyết, phổi bị viêm, triệu chứng viêm phổi có thể kéo dai 5 – 14 ngày có khi làm con vật chết.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Nhiễm Bệnh Giun Đũa Ở Lợn

Việc kiểm soát nhiễm giun đũa ở lợn gặp nhiều khó khăn do trứng giun có sức đề kháng cao, tồn tại lâu trong môi trường. Thói quen chăn nuôi thả rông, vệ sinh chuồng trại kém cũng tạo điều kiện cho bệnh lây lan. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc điều trị giun đũa không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Hiện nay mạng lưới thú y cơ sở ngày càng củng cố nhưng công tác khuyến nông tẩy giun sán cho lợn chưa được chú trọng do hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu tập trung đã gây khó khăn cho công tác của cán bộ thú y cơ sở, chính vì vậy mà tỷ lệ lợn nhiễm giun đũa lợn khá cao.

2.1. Yếu Tố Nguy Cơ Gây Nhiễm Giun Đũa Ở Lợn Tại Đại Từ

Các yếu tố như điều kiện vệ sinh chuồng trại, phương thức chăn nuôi, mật độ nuôi, và việc quản lý chất thải ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ nhiễm giun đũa. Tại Đại Từ, Thái Nguyên, nhiều hộ chăn nuôi vẫn chưa chú trọng đến vệ sinh, dẫn đến nguy cơ lây nhiễm cao. Bệnh truyền chủ yếu qua đường miệng. Lợn liếm dụng cụ, máng ăn, nền chuồng, đất ở bãi chăn có nhiễm trứng giun đũa nên trứng dễ xâm nhập vào đường tiêu hóa. Khi bón phân tươi cho ruộng trồng cây thức ăn thì trứng giun đũa sống được vài tháng ở đất và cây thức ăn.

2.2. Khó Khăn Trong Chẩn Đoán Và Điều Trị Bệnh Giun Đũa

Việc chẩn đoán bệnh giun đũa ở giai đoạn sớm thường khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Việc sử dụng thuốc trị giun đũa cần tuân thủ đúng liều lượng và phác đồ để đảm bảo hiệu quả và tránh gây kháng thuốc. Khi lợn nhiễm ít giun, triệu chứng không rõ ràng. Bệnh giun đũa thường biểu hiện rõ ở những lợn nuôi thiếu dinh dưỡng, thiếu vitamin, nhiễm nhiều giun. Phạm Sỹ Lăng và cs. (2007) cho biết: bệnh giun đũa thường có triệu chứng rõ rệt và tác hại nhiều ở lợn 2 – 4 tháng tuổi.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Nhiễm Giun Đũa Ở Lợn

Nghiên cứu về tình hình nhiễm giun đũa cần áp dụng các phương pháp khoa học để thu thập và phân tích dữ liệu chính xác. Các phương pháp bao gồm: điều tra dịch tễ học, xét nghiệm phân, mổ khám, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trị. Từ đó, có thể đưa ra các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Để hiểu rõ hơn và giải quyết vấn đề mà thực tế đề ra, đồng thời bước đầu đánh giá hiệu quả sử dụng của một số loại thuốc ký sinh trùng hiện nay. Được sự đồng ý của bộ môn Thú y – khoa Chăn nuôi thú y, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh giun đũa ở lợn tại một số xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và áp dụng biện pháp phòng chống”.

3.1. Điều Tra Dịch Tễ Học Bệnh Giun Đũa Tại Huyện Đại Từ

Điều tra dịch tễ học giúp xác định tỷ lệ nhiễm giun đũa theo địa phương, lứa tuổi, giống lợn, và phương thức chăn nuôi. Thông tin này rất quan trọng để xây dựng kế hoạch phòng chống bệnh hiệu quả. Tại tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Đại Từ nói riêng có điều kiện cho việc phát triển chăn nuôi lợn, nhưng người chăn nuôi chưa quan tâm đến công tác phòng trị bệnh do giun sán gây ra, vì vậy đã gây thiệt hại lớn về kinh tế, dẫn đến người chăn nuôi không yên tâm phát triển rộng chăn nuôi.

3.2. Xét Nghiệm Phân Và Mổ Khám Để Xác Định Tỷ Lệ Nhiễm

Xét nghiệm phân bằng phương pháp phù nổi giúp phát hiện trứng giun đũa. Mổ khám lợn chết hoặc lợn loại thải giúp xác định số lượng giun trong ruột và các tổn thương do giun gây ra. + Đối với lợn trên 2 tháng tuổi: kiểm tra phân bằng phương pháp phù nổi để tìm trứng, mổ khám để tìm trứng, mổ khám để tìm giun tròn ở ruột non. Có thể dùng phản ứng biến thái nội bì (dùng kháng nguyên pha loãng với tỷ lệ 1/200 tiêm nội bì vành ngoài tai hoặc nhỏ vào xoang kết mạc mắt).

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tình Hình Nhiễm Giun Đũa Tại Đại Từ

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm giun đũa ở lợn tại Đại Từ, Thái Nguyên còn khá cao, đặc biệt ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Các yếu tố như vệ sinh chuồng trại kém, phương thức chăn nuôi thả rông, và việc sử dụng thuốc trị giun không đúng cách góp phần làm tăng tỷ lệ nhiễm bệnh. Kết quả nghiên cứu của đề tài là những thông tin về tình hình nhiễm giun đũa lợn theo vùng sinh thái, độ tuổi, tính biệt, giống, các tháng trong năm, phương thức chăn nuôi và biện pháp phòng chống.

4.1. Tỷ Lệ Nhiễm Giun Đũa Theo Lứa Tuổi Và Giống Lợn

Lợn con và lợn choai có tỷ lệ nhiễm giun đũa cao hơn so với lợn trưởng thành. Một số giống lợn địa phương có sức đề kháng kém hơn so với các giống lợn ngoại. - Biến động nhiễm theo tuổi: Lợn nhiễm giun đũa cao ở lứa tuổi từ 2 –7 tháng tuổi sau đó giảm dần.

4.2. Ảnh Hưởng Của Phương Thức Chăn Nuôi Đến Tỷ Lệ Nhiễm

Lợn chăn nuôi thả rông có tỷ lệ nhiễm giun đũa cao hơn so với lợn nuôi nhốt. Việc chăn nuôi theo quy trình VietGAP giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh. Lợn chăn nuôi theo hướng công nghiệp nhiễm thấp hơn so với lợn chăn nuôi gia đình

V. Giải Pháp Phòng Và Điều Trị Bệnh Giun Đũa Hiệu Quả

Để phòng và điều trị giun đũa ở lợn hiệu quả, cần kết hợp nhiều biện pháp, bao gồm: cải thiện vệ sinh chuồng trại, tẩy giun định kỳ, sử dụng thuốc trị giun đúng cách, và nâng cao sức đề kháng cho lợn. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng quy trình phòng, trị bệnh giun đũa lợn, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm, hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra. Góp phần nâng cao năng suất ngành chăn nuôi, thúc đẩy ngành chăn nuôi lợn phát triển, nâng cao sức khỏe con người.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Và Quản Lý Chất Thải Để Ngăn Ngừa

Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khô ráo giúp giảm thiểu số lượng trứng giun trong môi trường. Quản lý chất thải đúng cách, ủ phân theo phương pháp nhiệt sinh học giúp tiêu diệt trứng giun. +Vệ sinh chuồng, dụng cụ thiết bị sạch sẽ, không sử dụng chung các dụng cụ chăn nuôi khi chưa được khử trùng. Cơ sở chăn nuôi phải xây dựng nơi cao ráo, có nhiều ánh nắng mặt trời. Chuồng trại vào các tháng mưa phùn và lạnh phải khô, thoáng nhưng lại ấm cho lợn con.

5.2. Sử Dụng Thuốc Trị Giun Đúng Cách Và An Toàn

Sử dụng thuốc trị giun theo hướng dẫn của thú y, tuân thủ đúng liều lượng và thời gian ngừng thuốc. Lựa chọn các loại thuốc có hiệu quả cao và an toàn cho lợn. Cho lợn nhịn ăn 12 giờ, trộn thuốc với một số loại thức ăn ngon, sau khi uống thuốc cho lợn nhịn ăn 8 giờ nữa. Không cho lợn ăn quá 8g thuốc vì dễ trúng độc (chảy nước bọt, run rẩy). Hiệu quả đạt 70 – 80 %.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Bệnh Giun Đũa Ở Lợn

Nghiên cứu về tình hình nhiễm giun đũa ở lợn tại Đại Từ, Thái Nguyên cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả. Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm bệnh và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Từ đó, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng quy trình phòng, trị bệnh giun đũa lợn, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm, hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Và Đề Xuất Giải Pháp

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ nhiễm giun đũa và các yếu tố nguy cơ tại Đại Từ. Đề xuất các giải pháp phòng chống bệnh dựa trên kết quả nghiên cứu. Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm bệnh và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phòng Trị Giun Đũa

Nghiên cứu về các biện pháp phòng bệnh sinh học, sử dụng các loại thảo dược có tác dụng trị giun. Nghiên cứu về tình hình kháng thuốc của giun đũa và các biện pháp kiểm soát. Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm bệnh và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam thời kỳ hội nhập quốc tế, ngành chăn nuôi đóng vai trò cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu như thịt, trứng, sữa và cung cấp nguyên liệu cho các ngành sản xuất phụ trợ. Lợn là đối tượng gia súc chiếm tỷ trọng lớn trong tổng đàn vật nuôi của cả nước cũng như tại tỉnh Thái Nguyên. Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất chăn nuôi lợn tại địa phương còn gặp nhiều trở ngại do điều kiện chăn nuôi quy mô nông hộ, phân tán, nhỏ lẻ vẫn chiếm đa số. Công tác khuyến nông và kiểm soát bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa, đặc biệt là bệnh giun đũa lợn, chưa được người chăn nuôi chú trọng đúng mức, gây suy giảm năng suất chăn nuôi và thiệt hại kinh tế.

Xuất phát từ thực tế mạng lưới thú y cơ sở tại huyện Đại Từ (tỉnh Thái Nguyên) cần có cơ sở khoa học để đánh giá mức độ lưu hành của mầm bệnh và kiểm chứng hiệu quả can thiệp dược lý, tác giả Ngô Thị Thu Hà đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y với đề tài: "Tình hình nhiễm bệnh giun đũa ở lợn tại một số xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và áp dụng biện pháp phòng chống".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Nắm được tình hình nhiễm bệnh giun đũa ở đàn lợn nuôi tại một số xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên theo các yếu tố dịch tễ (địa phương, lứa tuổi, tính biệt, giống lợn, thời gian các tháng trong năm, phương thức chăn nuôi và điều kiện vệ sinh thú y).
2. Theo dõi các biểu hiện lâm sàng đặc trưng ở lợn mắc bệnh giun đũa trong điều kiện sản xuất thực tế.
3. Thử nghiệm và đánh giá hiệu lực tẩy trừ mầm bệnh của hai loại hóa dược trị ký sinh trùng phổ biến gồm Ivermectin và Levamisol 10%, từ đó đề xuất biện pháp phòng trị bệnh đạt hiệu quả cao cho địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nuôi tại các nông hộ và cơ sở chăn nuôi tập trung; trứng và giun đũa ký sinh (Ascaris suum).
• Không gian nghiên cứu: Địa bàn 3 xã gồm Hà Thượng, Mỹ Yên, Phú Xuyên thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên; Trạm Thú y huyện Đại Từ và Phòng thí nghiệm Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm (Đại học Thái Nguyên).
• Thời gian nghiên cứu: Khóa luận được thực hiện liên tục trong 6 tháng, từ ngày 18/05/2015 đến ngày 18/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt sinh học và bệnh học ký sinh trùng, khóa luận dựa trên lý thuyết về đặc điểm hình thái và chu trình phát triển của loài giun đũa lợn (Ascaris suum, thuộc họ Ascaridae). Giun trưởng thành ký sinh chủ yếu ở ruột non lợn; giun đực dài 12–22 cm, giun cái dài 29–35 cm. Trứng giun có kích thước 0,056–0,087 x 0,046–0,067 mm, được bao bọc bởi 4 lớp vỏ dày màu vàng cánh gián, bề mặt nhấp nhô làn sóng, giúp trứng tồn tại bền vững ngoài môi trường tự nhiên từ 1–2 năm. Chu kỳ sinh học của giun đũa lợn không qua ký chủ trung gian: lợn nuốt phải trứng cảm nhiễm chứa ấu trùng qua thức ăn, nước uống; ấu trùng nở tại ruột non, xuyên qua niêm mạc ruột vào mao mạch máu, theo tĩnh mạch cửa về gan (lột xác thành ấu trùng kỳ II), sau đó theo máu lên phổi (lột xác thành ấu trùng kỳ III). Từ phế bào, ấu trùng di hành qua khí quản lên hầu rồi nuốt trở lại ruột non để lột xác thành giun trưởng thành. Toàn bộ vòng đời kéo dài từ 54–62 ngày. Quá trình di hành gây tổn thương cơ giới, xuất huyết gan, viêm phổi thứ phát và tạo điều kiện cho vi khuẩn kế phát xâm nhập.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và dịch tễ học thú y được áp dụng bao gồm:

• Phương pháp thu thập mẫu phân: Lấy mẫu phân tươi ngẫu nhiên (khối lượng 20–30 g/mẫu) trực tiếp từ đàn lợn tại 3 xã nghiên cứu, đóng túi nilon sạch ghi đầy đủ nhãn thông tin (địa bàn, lứa tuổi, tính biệt, giống, phương thức nuôi, trạng thái vệ sinh) và bảo quản lạnh để xét nghiệm trong ngày.
• Phương pháp xét nghiệm định tính trứng giun: Áp dụng kỹ thuật phù nổi Fülleborn sử dụng dung dịch nước muối bão hòa (NaCl). Nguyên lý dựa trên sự chênh lệch tỷ trọng giữa nước muối bão hòa và trứng giun đũa, làm trứng nổi lên bề mặt và dính vào phiến kính đậy trên miệng lọ penicillin sau 30 phút lắng đọng, sau đó soi trực tiếp dưới kính hiển vi quang học.
• Quy chuẩn đánh giá cường độ cảm nhiễm: Đếm số lượng trứng trên một vi trường kính hiển vi và phân cấp theo 4 mức độ:
  • Âm tính (-): Không phát hiện trứng giun.
  • Cường độ nhẹ (+): 1–2 trứng/vi trường.
  • Cường độ trung bình (++): 3–4 trứng/vi trường.
  • Cường độ nặng (+++): 5–6 trứng/vi trường.
  • Cường độ rất nặng (++++): $\ge$ 7 trứng/vi trường.
• Phương pháp phân loại điều kiện chăn nuôi và vệ sinh thú y: Phân loại theo 3 mức độ vệ sinh thú y (tốt, trung bình, kém) căn cứ vào tần suất dọn phân, cọ rửa chuồng trại, nguồn nước uống và phương thức cấp rau xanh; phân loại 2 phương thức chăn nuôi (nhỏ lẻ tận dụng phế phẩm nông nghiệp và tập trung sử dụng thức ăn công nghiệp, có hầm biogas).
• Phương pháp thử nghiệm hiệu lực thuốc tẩy giun: Tiến hành điều trị thử nghiệm trên 131 lợn nhiễm bệnh, chia thành 2 lô tương đương:
  • Lô 1: Sử dụng Ivermectin liều 0,03 ml/kg thể trọng (tiêm dưới da, liều duy nhất).
  • Lô 2: Sử dụng Levamisol 10% liều 0,1 ml/kg thể trọng, tương đương 6,5 mg hoạt chất/kg thể trọng (tiêm dưới da, liều duy nhất).
  • Kiểm tra lại mẫu phân bằng kỹ thuật Fülleborn sau 14 ngày dùng thuốc để xác định tỷ lệ sạch trứng và theo dõi độ an toàn lâm sàng.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán tỷ lệ nhiễm, cơ cấu cường độ cảm nhiễm và hiệu lực điều trị theo các công thức thống kê sinh vật học ứng dụng trong thú y của Nguyễn Văn Thiện (2000).

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Cấu trúc văn bản của khóa luận được phân chia thành 5 phần chuyên môn mạch lạc:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi nông hộ tại huyện Đại Từ chưa chú trọng công tác tẩy giun sán định kỳ; xác lập mục đích nghiên cứu, mục tiêu điều tra dịch tễ và ý nghĩa khoa học lẫn thực tiễn trong việc cung cấp dữ liệu cơ sở nhằm xây dựng quy trình phòng trị bệnh ký sinh trùng cho đàn lợn.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Nội dung chương tổng hợp các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về bệnh giun đũa lợn. Tác giả phân tích chi tiết vòng đời, cơ chế bệnh sinh tương tác (đặc biệt là nghiên cứu của Anderdahl chỉ ra việc nhiễm giun đũa làm bệnh tích phổi do suyễn tăng gấp 10 lần), sự khác biệt dịch tễ giữa Ascaris suum và Ascaris lumbricoides, cùng các phác đồ hóa dược (Levamisol, Piperazin, Ivermectin, Mebendazol) và kinh nghiệm dùng thuốc nam (hạt cau, vỏ rễ xoan, lá đu đủ).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết cỡ mẫu 394 lợn khảo sát, quy trình kỹ thuật xét nghiệm nổi Fülleborn, nguyên tắc phân cấp cường độ nhiễm qua đếm trứng/vi trường, tiêu chí phân nhóm dịch tễ học và quy trình thực nghiệm đánh giá hiệu lực tẩy giun của Ivermectin và Levamisol 10% tại thực địa.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả bao gồm hai mảng nội dung chính:

• Công tác phục vụ sản xuất: Tác giả tham gia chiến dịch tiêm phòng vụ Thu - Đông của huyện Đại Từ với tỷ lệ an toàn 100% trên các loại vaccine (Tụ huyết trùng trâu bò: 6.850 liều; Lở mồm long móng: 10.575 liều; Dịch tả lợn: 31.530 liều; Tụ - dấu lợn: 28.380 liều; Tai xanh: 430 liều; Dại chó: 108 liều). Đồng thời điều trị khỏi 56/60 lợn mắc bệnh giun tròn (93,33%), 69/76 lợn con phân trắng do E. coli (90,79%) và thực hiện các thủ thuật thú y (thiến 12 lợn đực, tiêm sắt cho 121 lợn con, trực 8 ca đẻ).
• Kết quả nghiên cứu chuyên đề giun đũa lợn: Phân tích chi tiết dữ liệu xét nghiệm 394 mẫu phân theo các yếu tố sinh thái - dịch tễ, làm rõ tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, tỷ lệ xuất hiện các triệu chứng lâm sàng và hiệu lực tẩy sạch trứng của hai phác đồ điều trị.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết 7 kết luận then chốt về quy luật nhiễm bệnh giun đũa tại địa bàn huyện Đại Từ; đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với chính quyền thú y cơ sở và người chăn nuôi về việc cải thiện khâu vệ sinh chuồng trại, xử lý chất thải bằng nhiệt sinh học/biogas và áp dụng lịch tẩy giun định kỳ.

---

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Khóa luận đã thu thập và xử lý toàn diện số liệu khảo sát trên 394 con lợn tại 3 xã thuộc huyện Đại Từ, phản ánh rõ các chỉ số dịch tễ học:

1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn

Tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn chung tại địa bàn là 33,25% (131/394 con). Trong số lợn mắc bệnh, cường độ nhiễm phân bố tập trung ở mức độ nhẹ:

• Mức độ nhẹ (+): 84 con, chiếm 64,12%.
• Mức độ trung bình (++): 33 con, chiếm 25,19%.
• Mức độ nặng (+++): 9 con, chiếm 6,87%.
• Mức độ rất nặng (++++): 5 con, chiếm 3,82%.

Yếu tố khảo sát	Nhóm phân loại	Số kiểm tra (con)	Số nhiễm (con)	Tỷ lệ nhiễm (%)	Cơ cấu cường độ nhiễm (%)
					(+)	(++)	(+++)	(++++)
Địa phương	Xã Phú Xuyên	127	47	37,01	59,57	23,40	12,77	4,26
	Xã Hà Thượng	152	49	34,24	63,27	30,61	2,04	4,08
	Xã Mỹ Yên	115	35	30,42	71,43	20,00	5,71	2,86
Lứa tuổi	1–2 tháng tuổi	24	5	20,83	80,00	20,00	0,00	0,00
	3–4 tháng tuổi	201	80	39,80	60,00	31,25	3,75	5,00
	5–6 tháng tuổi	79	27	34,18	66,67	14,81	14,81	3,71
	$\ge$ 6 tháng tuổi	90	19	21,11	73,68	15,79	10,53	0,00
Tính biệt	Lợn đực	159	60	37,74	65,00	28,33	6,67	0,00
	Lợn cái	235	71	30,21	63,38	22,54	7,04	7,04
Giống lợn	Giống ngoại	111	40	36,04	55,00	40,00	5,00	0,00
	Giống nội	124	42	33,87	71,43	11,91	7,14	9,52
	Giống lai	159	49	30,82	65,31	24,49	8,16	2,04
Tháng khảo sát	Tháng 6	72	21	29,17	76,19	19,05	4,76	0,00
	Tháng 7	78	25	32,05	76,00	12,00	8,00	4,00
	Tháng 8	81	34	41,98	58,82	32,35	2,94	5,89
	Tháng 9	85	32	37,68	56,25	37,50	0,00	6,25
	Tháng 10	78	19	24,36	57,89	15,79	26,32	0,00
Phương thức	Nhỏ lẻ	205	89	43,42	73,03	11,24	10,11	5,62
	Tập trung	189	42	22,22	45,24	54,76	0,00	0,00
Vệ sinh thú y	Tốt	164	29	17,68	96,55	3,45	0,00	0,00
	Trung bình	132	46	34,85	56,52	34,78	8,70	0,00
	Kém	98	56	57,12	53,57	28,57	8,93	8,93

2. Biểu hiện lâm sàng ở lợn nhiễm bệnh

Theo dõi 131 lợn dương tính với giun đũa cho thấy:

• Không có biểu hiện rõ ràng: 62 con (47,33%).
• Xù lông, gầy còm, chậm lớn, có biểu hiện rối loạn tiêu hóa: 53 con (40,46%).
• Ỉa chảy, sút cân, còi cọc, niêm mạc nhợt nhạt: 15 con (11,45%).
• Ỉa chảy, còi cọc kết hợp triệu chứng thần kinh, đi đứng xiêu vẹo: 2 con (1,53%).

3. Hiệu lực của thuốc tẩy giun thực nghiệm

Tên thuốc	Liều lượng sử dụng	Số lợn điều trị (con)	Số lợn sạch trứng (con)	Hiệu lực điều trị (%)
Ivermectin	0,03 ml/kg thể trọng (tiêm dưới da)	65	63	96,92
Levamisol 10%	0,1 ml/kg thể trọng (tiêm dưới da)	66	62	93,94

Quá trình theo dõi lâm sàng sau can thiệp ghi nhận cả hai loại thuốc đều an toàn, không gây phản ứng phụ trên lợn điều trị.

4. Đóng góp khoa học và thực tiễn

• So sánh dịch tễ: Kết quả nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn tại Đại Từ năm 2015 là 33,25%, giảm đáng kể so với các công bố trước đây ở miền Bắc của Trịnh Văn Thịnh và cs (1987) là 56,0%. Sự sụt giảm này phản ánh tác động tích cực của việc từng bước cải thiện điều kiện nuôi dưỡng tại nông hộ.
• Xác định nhóm nguy cơ cao: Khóa luận chỉ ra lợn ở giai đoạn 3–4 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất (39,80%), cung cấp mốc thời gian dịch tễ chuẩn xác để người chăn nuôi chủ động can thiệp tẩy trừ giun ngay sau cai sữa.
• Chứng minh vai trò của điều kiện vệ sinh: Dữ liệu thực nghiệm khẳng định phương thức nuôi tập trung và thực hành vệ sinh chuồng trại tốt giúp loại bỏ hoàn toàn các ca nhiễm ở cường độ nặng và rất nặng, kiểm soát triệt để nguy cơ phát sinh bệnh cảnh lâm sàng phức tạp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên điều kiện nghiên cứu thực tế được tác giả nêu ra:

• Hạn chế về thời gian khảo sát: Thời gian nghiên cứu diễn ra trong 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), do đó số liệu biến thiên theo mùa chỉ ghi nhận liên tục từ tháng 6 đến tháng 10. Đề tài chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ 12 tháng trong năm, thiếu hụt dữ liệu về các tháng mùa đông và mùa xuân rét ẩm.
• Hạn chế về phạm vi địa bàn: Nghiên cứu mới dừng lại ở việc lấy mẫu tại 3 xã (Hà Thượng, Mỹ Yên, Phú Xuyên) thuộc huyện Đại Từ, chưa mở rộng ra các tiểu vùng sinh thái khác trên địa bàn toàn tỉnh Thái Nguyên.
• Hạn chế về phương pháp chẩn đoán: Đề tài chỉ áp dụng phương pháp phù nổi Fülleborn để tìm trứng giun trong phân trên đàn lợn sống; chưa có điều kiện thực hiện mổ khám toàn diện đường tiêu hóa để định lượng trực tiếp số lượng giun trưởng thành cũng như giải phẫu bệnh tích tổn thương vi thể ở phổi và gan do ấu trùng di hành gây ra.

Hướng nghiên cứu mở rộng cần thực hiện:

• Tiếp tục theo dõi dịch tễ học bệnh giun đũa lợn liên tục qua các mùa đông - xuân để hoàn thiện bản đồ dịch tễ trọn vẹn trong năm.
• Đánh giá ảnh hưởng của ấu trùng giun đũa di hành đến hiệu giá kháng thể và đáp ứng miễn dịch sau khi tiêm các loại vaccine phòng bệnh truyền nhiễm ở lợn.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y, Bác sĩ Thú y: Cung cấp tài liệu mô tả chuẩn mực về quy trình chẩn đoán xét nghiệm phân bằng kỹ thuật Fülleborn, nguyên lý chọn tỷ trọng dung dịch bão hòa và thang đánh giá cường độ nhiễm ký sinh trùng qua vi trường kính hiển vi.
• Cán bộ thú y cơ sở và khuyến nông viên: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng lịch tiêm phòng dịch tả, tụ huyết trùng song hành với lịch tẩy giun định kỳ bằng hóa dược (Ivermectin hoặc Levamisol 10%) ở lợn giai đoạn sau cai sữa và giai đoạn 3–4 tháng tuổi.
• Người chăn nuôi lợn tại nông hộ: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác hại của việc cho ăn rau củ sống không qua xử lý và tầm quan trọng của việc ủ phân nhiệt sinh học hoặc sử dụng hầm biogas trong việc cắt đứt chu trình sinh học của mầm bệnh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao lợn ở lứa tuổi 3–4 tháng lại có tỷ lệ nhiễm giun đũa cao nhất (39,80%) trong khi lợn 1–2 tháng tuổi chỉ nhiễm 20,83%?

• Lợn con 1–2 tháng tuổi chủ yếu bú sữa mẹ, nhận kháng thể thụ động từ sữa đầu và ít tiếp xúc trực tiếp với môi trường ngoài. Ngoài ra, thời gian hoàn thành vòng đời của Ascaris suum kéo dài 54–62 ngày nên giun chưa kịp trưởng thành để đẻ trứng, dẫn đến tỷ lệ phát hiện trứng qua xét nghiệm phân thấp. Ngược lại, lợn 3–4 tháng tuổi đã cai sữa, tự lập ăn uống, nhu cầu dinh dưỡng cao và vận động nhiều, tạo cơ hội tiếp xúc tối đa với trứng giun ngoài nền chuồng và thức ăn, khiến tỷ lệ cảm nhiễm đạt đỉnh.

2. Tính biệt và giống lợn có tạo ra sự khác biệt về mức độ nhiễm giun đũa không?

• Kết quả khảo sát cho thấy tính biệt và giống lợn không ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa. Tỷ lệ nhiễm ở lợn đực là 37,74% và lợn cái là 30,21%. Tỷ lệ nhiễm ở giống ngoại là 36,04%, giống nội là 33,87% và giống lai là 30,82%. Khả năng nhiễm giun đũa phụ thuộc chủ yếu vào môi trường nuôi dưỡng, điều kiện vệ sinh thú y và lứa tuổi thay vì tính biệt hay phẩm giống.

3. Khác biệt lớn nhất về tình hình nhiễm giun đũa giữa hai phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ và tập trung là gì?

• Tỷ lệ nhiễm ở phương thức nhỏ lẻ lên tới 43,42% với đầy đủ các mức độ từ nhẹ đến rất nặng (cường độ nặng chiếm 10,11%, rất nặng chiếm 5,62%). Trong khi đó, phương thức tập trung có tỷ lệ nhiễm thấp hơn rõ rệt (22,22%) và 100% các ca nhiễm chỉ dừng ở mức độ nhẹ (45,24%) và trung bình (54,76%), hoàn toàn không xuất hiện ca nhiễm nặng hoặc rất nặng nhờ chuồng trại cách ly tốt, sử dụng thức ăn công nghiệp và chất thải được xử lý qua hầm biogas.

4. Hai loại thuốc Ivermectin và Levamisol đạt hiệu lực điều trị giun đũa lợn cụ thể như thế nào?

• Sau 14 ngày can thiệp với 1 liều tiêm dưới da duy nhất, Ivermectin (liều 0,03 ml/kg thể trọng) đạt tỷ lệ sạch trứng 96,92% (63/65 lợn khỏi bệnh); Levamisol 10% (liều 0,1 ml/kg thể trọng) đạt tỷ lệ sạch trứng 93,94% (62/66 lợn khỏi bệnh). Cả hai loại thuốc đều an toàn và mang lại hiệu quả tẩy trừ giun đũa cao.

5. Lợn mắc giun đũa trên thực địa biểu hiện những triệu chứng lâm sàng nào là phổ biến nhất?

• Có tới 47,33% lợn nhiễm bệnh không biểu hiện triệu chứng lâm sàng rõ rệt ra bên ngoài. Triệu chứng phổ biến nhất được ghi nhận ở 40,46% số lợn là thể trạng xù lông, gầy còm, chậm lớn và rối loạn tiêu hóa; 11,45% có biểu hiện ỉa chảy, còi cọc và niêm mạc nhợt nhạt; chỉ có 1,53% lợn nhiễm nặng xuất hiện biến chứng thần kinh và đi đứng xiêu vẹo.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Ngô Thị Thu Hà đã xác định một cách khoa học tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn chung tại 3 xã thuộc huyện Đại Từ là 33,25%, đồng thời chỉ ra mức độ cảm nhiễm phụ thuộc chủ yếu vào lứa tuổi (cao nhất ở giai đoạn 3–4 tháng), phương thức chăn nuôi và điều kiện vệ sinh thú y chuồng trại. Kết quả thử nghiệm điều trị khẳng định Ivermectin (hiệu lực 96,92%) và Levamisol 10% (hiệu lực 93,94%) là hai phác đồ hóa dược hiệu quả cao, an toàn để khống chế mầm bệnh. Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào công tác kiểm soát bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa trên đàn lợn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất nước trong thời kỳ hội nhập đòi hỏi các chủ thể kinh tế, các ngành, cá thành phần kinh tế không ngừng phát triển để tạo chỗ đứng của mình trên thị trường trong nước và thị trường quốc tế. Trong xu thế chung đó đòi hỏi ngành chăn nuôi không ngừng học hỏi, trao dồi kinh nghiệm để tạo sản phẩm có chất lượng cao cung cấp cho người dùng trong nước và quốc tế. Đặc biệt khi Việt Nam gia nhập WTO đã mở ra cho nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành Chăn nuôi Việt Nam nói riêng những mặt thuận lợi đồng thời cũng gặp không ít khó khăn. Việt Nam đang trên đà phát triển nhưng với đặc thù là một nước đi lên từ sản xuất nông nghiệp, với hơn 80% dân số hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, vói nhiều ngành nghề khác nhau.

Trong đó đã và đang nâng dần tỷ trọng của mình trong nông nghiệp. Ngành chăn nuôi đã cung cấp những sản phẩm cho người tiêu dùng như: thịt, trứng, sữa,. Ngoài ra nó còn là nguyên liệu để sản xuất phân bón, thức ăn gia súc và các sản phẩm khác. Lợn là loài được nuôi nhiều nhất ở Việt Nam nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng.

Nó được nuôi với nhiều hình thức khác nhau (nuôi gia đình, nuôi tập trung), tuy nhiên trong thực tế nuôi lợn còn gặp nhiều khó khăn, làm thế nào để đàn lợn khỏi bị bệnh, đặc biệt là bệnh ký sinh trùng nói chung và bệnh giun đũa lợn nói riêng? Hiện nay mạng lưới thú y cơ sở ngày càng củng cố nhưng công tác khuyến nông tẩy giun sán cho lợn chưa được chú trọng do hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ, thiếu tập trung đã gây khó khăn cho công tác của cán bộ thú y cơ sở, chính vì vậy mà tỷ lệ lợn nhiễm giun đũa lợn khá cao. 2 Tại tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Đại Từ nói riêng có điều kiện cho việc phát triển chăn nuôi lợn, nhưng người chăn nuôi chưa quan tâm đến công tác phòng trị bệnh do giun sán gây ra, vì vậy đã gây thiệt hại lớn về kinh tế, dẫn đến người chăn nuôi không yên tâm phát triển rộng chăn nuôi. Từ nhận thức trên, để hiểu rõ hơn và giải quyết vấn đề mà thực tế đề ra, đồng thời bước đầu đánh giá hiệu quả sử dụng của một số loại thuốc ký sinh trùng hiện nay. Được sự đồng ý của bộ môn Thú y – khoa Chăn nuôi thú y, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh giun đũa ở lợn tại một số xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và áp dụng biện pháp phòng chống”.

Mục đích nghiên cứu - Cung cấp thông tin mới về bệnh giun đũa lợn. - Đề xuất các phương pháp phòng và trị bệnh giun đũa lợn hiệu quả. Mục tiêu nghiên cứu Nắm được tình hình nhiễm bệnh giun đũa ở lợn tại một số xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, từ đó đưa ra biện pháp phòng trị bệnh đạt hiệu quả. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là những thông tin về tình hình nhiễm giun đũa lợn theo vùng sinh thái, độ tuổi, tính biệt, giống, các tháng trong năm, phương thức chăn nuôi và biện pháp phòng chống. Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng quy trình phòng, trị bệnh giun đũa lợn, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm, hạn chế thiệt hại do bệnh gây ra. Góp phần nâng cao năng suất ngành chăn nuôi, thúc đẩy ngành chăn nuôi lợn phát triển, nâng cao sức khỏe con người. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.