Nghiên Cứu Một Số Tính Chất Phân Tử Của Ung Thư Vòm Họng Trên Người Bệnh Việt Nam

Ung thư vòm họng (ung thư vòm họng - NPC) là một khối u ác tính xuất phát từ lớp biểu mô của vùng vòm họng. 219 trang · Trường Đại Học Mở Tp. Hcm · 2019.

• Tác giả: PGS.TS Lê Huyền Ái Thúy
• Trường học: Trường Đại Học Mở Tp. Hcm
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Tính Chất Phân Tử Của Ung Thư Vòm Họng Trên Người Bệnh Việt Nam
• Loại tài liệu: báo cáo tổng hợp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1. Ung thư vòm họng (Nasopharyngeal carcinoma – NPC) là loại khối u ác tính xuất phát từ lớp biểu mô của vùng vòm họng, khu vực phía sau khoang mũi và phần trên của họng; một loại ung thư phổ biến trong các loại ung thư vùng đầu và cổ với tỷ lệ mắc bệnh ở các quốc gia thuộc vùng Đông Nam Á ngày một gia tăng (Globocan, 2012)
• 1.2. Yếu tố nhiễm EBV và ung thư vòm họng
• 1.3. Epigenetic và ung thư vòm họng
• 1.3.1. Cơ chế thứ nhất – Methyl hóa bất thường và ung thư vòm họng
• 1.3.2. Cơ chế thứ hai – Sự biểu hiện của microRNA; và ung thư vòm họng
• 1.4. Dịch phết tế bào vòm họng – loại mẫu không xâm lấn, có thể phát hiện sớm các biomarker bệnh ung thư vòm họng
• 1.5. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.6. Mục tiêu của nhiệm vụ
• 1.6.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.6.2. Mục tiêu cụ thể
• 2. VẬT LIỆU - PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Phương pháp thu nhận mẫu nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp tách chiết DNA và xác định nồng độ DNA
• 2.3. Phương pháp biến đổi bisulfite DNA sử dụng bisulfite kit
• 2.4. Phản ứng MSP (Methylation Specific PCR)
• 2.5. Phương pháp tách chiết RNA tổng số, định lượng mRNA virus EBV
• 2.6. Phương pháp tách chiết và định lượng miRNA
• 2.7. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
• 3. NỘI DUNG KHOA HỌC ĐÃ ĐĂNG KÝ THỰC HIỆN
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
• 4.1. Các sản phẩm “Dạng II”
• 4.2. Thu nhận mẫu nghiên cứu
• 4.3. Khảo sát sự hiện diện và sự biểu hiện các gen mục tiêu: họ gen biểu hiện sớm EBNA (EBNA-1, EBNA-2), và họ gen biểu hiện muộn LMP (LMP-1, LMP-2), BARTs
• 4.4. Kết quả khảo sát sự hiện diện các gen mục tiêu EBNA-1, EBNA-2, LMP-1, LMP-2, BARTs. Kết quả khảo sát sự biểu hiện các gen mục tiêu EBNA-1, EBNA-2, LMP-1, LMP-2 và BARTs
• 4.5. Khảo sát tính chất methyl hóa cao bất thường (hypermethylation) của một số gen ức chế khối u: RASSF1A, p16INK4α, DAPK, Blu
• 4.6. Khảo sát sự biểu hiện của một số miRNA ở người có thể có liên quan đến NPC
• 4.7. Các sản phẩm “Dạng III”
• 4.8. Các sản phẩm “Dạng IV”
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tính Chất Phân Tử Ung Thư Vòm Họng

Ung thư vòm họng (ung thư vòm họng - NPC) là một khối u ác tính xuất phát từ lớp biểu mô của vùng vòm họng. Đây là một loại ung thư phổ biến trong các loại ung thư vùng đầu và cổ, đặc biệt ở khu vực Đông Nam Á. Theo Globocan 2012, tại Việt Nam, NPC đứng đầu trong các loại ung thư vùng đầu cổ, chiếm 3,9% tổng số ca ung thư (4931 trường hợp) và tỷ lệ tử vong là 3,0% (2885 trường hợp). Ba yếu tố chính gây NPC bao gồm: yếu tố di truyền, yếu tố nhiễm (EBV) và yếu tố môi trường. Chẩn đoán thường quy bao gồm chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh và hóa mô miễn dịch. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn ảnh hưởng lớn đến khả năng điều trị và sống sót. Do đó, việc tìm kiếm các dấu ấn sinh học ung thư vòm họng (biomarker) để sàng lọc, chẩn đoán sớm và nghiên cứu các phương pháp điều trị mới là rất cần thiết.

1.1. Dịch Tễ Học Ung Thư Vòm Họng Tại Việt Nam

Ung thư vòm họng (ung thư vòm họng) là một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm tại Việt Nam. Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với nhiều quốc gia khác, đặc biệt là ở khu vực phía Bắc. Các yếu tố như thói quen ăn uống (thực phẩm lên men, cá muối), hút thuốc lá và tiếp xúc với khói bụi có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nghiên cứu dịch tễ học đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các yếu tố nguy cơ và xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về đặc điểm dịch tễ học của NPC tại Việt Nam.

1.2. Các Phương Pháp Chẩn Đoán Ung Thư Vòm Họng Hiện Nay

Chẩn đoán ung thư vòm họng (chẩn đoán ung thư vòm họng) bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ khám lâm sàng đến các xét nghiệm chuyên sâu. Khám nội soi vòm họng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp vùng vòm họng để phát hiện các bất thường. Chẩn đoán hình ảnh như chụp CT scan và MRI giúp đánh giá mức độ xâm lấn của khối u. Sinh thiết và giải phẫu bệnh là phương pháp xác định chính xác bản chất của khối u. Các xét nghiệm sinh học phân tử đang ngày càng được ứng dụng để phát hiện các dấu ấn sinh học đặc trưng của ung thư vòm họng, hỗ trợ chẩn đoán sớm và tiên lượng bệnh.

II. Vai Trò EBV Trong Nghiên Cứu Ung Thư Vòm Họng Việt Nam

Nhiều nghiên cứu khẳng định nhiễm EBV là căn nguyên dẫn đến ung thư vòm họng, và sự hiện diện của EBV có thể là một dấu ấn sinh học mang tính tiên lượng. Tuy nhiên, EBV là một loại virus phổ biến, nhiễm ở hơn 90% người trưởng thành. EBV ở trạng thái nhiễm tiềm tan và chỉ biểu hiện bệnh khi chuyển sang trạng thái tái hoạt hóa, kích hoạt một số gen như EBNA-1, LMP, BARTs. Việc phát hiện sự có mặt của virus EBV, sự hiện diện và biểu hiện đồng thời của các gen tiềm năng trên các loại mẫu lâm sàng có ý nghĩa ứng dụng nhằm phát triển các phương pháp tiên lượng, chẩn đoán sớm NPC.

2.1. Sự Biểu Hiện Gen EBV Trong Ung Thư Vòm Họng

Trong ung thư vòm họng, EBV thường biểu hiện các gen EBNA-1, LMPs dưới sự điều khiển của promoter Qp. Sự khác nhau trong biểu hiện của các gen liên quan đến các dạng tiềm tan khác nhau. Việc phát hiện sự có mặt của virus EBV, sự hiện diện và biểu hiện một cách đồng thời của các gen tiềm năng như EBNA-1, LMP, BARTs,…, trên các loại mẫu lâm sàng không những là một chủ đề nghiên cứu cơ bản cần thiết, mà còn có ý nghĩa ứng dụng nhằm phát triển các phương pháp tiên lượng, chẩn đoán sớm NPC.

2.2. Ứng Dụng PCR Phát Hiện Nhiễm EBV Sớm Ở Việt Nam

Việc sàng lọc tính nhiễm EBV (bằng kĩ thuật PCR) hay xác định tính nhiễm cấp hay tiềm tan của virus (ví dụ ở mức mRNA, bằng kĩ thuật RT-PCR), đồng thời xác định sự biểu hiện của các gen mang tính đặc thù cho từng loại u bằng RT-PCR, đều có thể thực hiện được trong giai đoạn sớm, trên loại mẫu không xâm lấn như dịch phết tế bào. Đối với trường hợp NPC thì sẽ là dịch phết tế bào vòm họng. Với ý nghĩa như vừa được phân tích, rõ ràng, việc ghi nhận sự hiện diện và biểu hiện của các gen EBV là rất cần thiết được tiến hành trên người bệnh Việt Nam.

III. Epigenetics Hướng Nghiên Cứu Mới Về Ung Thư Vòm Họng

Epigenetics là các thay đổi trong biểu hiện gen nhưng không liên quan đến thay đổi trên trình tự DNA. Nghiên cứu về epigenetic trong ung thư hiện đang là một hướng nghiên cứu rất được quan tâm, nhằm hiểu biết hơn nữa về cơ chế bệnh lý, căn nguyên dẫn đến bệnh ở những bước rất khởi đầu. Hệ quả ứng dụng mà các nghiên cứu này mang đến là nhằm phát triển một phương pháp hiện đại trong tiên lượng, chẩn đoán sớm, cũng như thử nghiệm các liệu pháp điều trị mới cho ung thư nói chung và NPC nói riêng. Hai cơ chế epigenetic quan trọng là methyl hóa bất thường và sự biểu hiện của các micro RNA.

3.1. Methyl Hóa Bất Thường Và Ung Thư Vòm Họng

Sự methyl hóa bất thường là một trạng thái “bệnh lý” của gen, phản ứng lại các thay đổi tác động xấu của môi trường và hiện tượng methyl hóa bất thường này xảy ra rất sớm trước khi có sự thay đổi về thông tin di truyền chẳng hạn như đột biến gen. Methyl hóa DNA có nhiều chức năng trong quá trình phát triển bình thường của tế bào, chúng đóng vai trò quan trọng trong điều hòa biểu hiện gen cho nhiều loại tế bào gồm sự phát triển phôi thai, quá trình phiên mã, cấu trúc NST, bất hoạt NST X và in dấu bộ gen,…

3.2. Vai Trò MicroRNA Trong Sinh Học Phân Tử Ung Thư

MicroRNA (miRNA) là các phân tử RNA nhỏ, không mã hóa protein, có vai trò quan trọng trong điều hòa biểu hiện gen. miRNA có thể ức chế hoặc tăng cường biểu hiện của các gen mục tiêu, ảnh hưởng đến nhiều quá trình sinh học quan trọng như phát triển tế bào, biệt hóa và apoptosis. Sự thay đổi trong biểu hiện miRNA có liên quan đến nhiều loại ung thư, bao gồm cả ung thư vòm họng. Nghiên cứu về miRNA trong ung thư vòm họng có thể giúp xác định các dấu ấn sinh học mới và phát triển các phương pháp điều trị nhắm trúng đích.

IV. Nghiên Cứu Methyl Hóa Gen Ức Chế Khối U Vòm Họng

Tính chất methyl hóa bất thường trên các gen ức chế khối u đã được ghi nhận rất nhiều trên thế giới và được cho là rất tiềm năng để sử dụng thông tin methyl hóa bất thường này như là các dấu chứng sinh học cho việc phát hiện sớm NPC. Chẳng hạn, Zhang et al, (2012) nghiên cứu tính chất methyl hóa trên các gen RASSF1A và DAPK từ 49 mẫu sinh thiết mô bệnh, kết quả cho thấy tần số methyl hóa lần lượt là 79,6% và 67,3%. Theo kết quả nghiên cứu của Qiu et al (2004), tần số methyl hóa trên gen Blu đạt 66% ở mẫu mô sinh thiết khối u vòm họng và không phát hiện sự methyl hóa trên các mẫu lành…

4.1. RASSF1A DAPK Dấu Ấn Methyl Hóa Tiềm Năng

Các gen ức chế khối u như RASSF1A và DAPK thường bị methyl hóa bất thường trong ung thư vòm họng. Methyl hóa vùng promoter của các gen này dẫn đến ức chế biểu hiện gen, làm mất chức năng ức chế khối u và góp phần vào sự phát triển của ung thư. Nghiên cứu về methyl hóa RASSF1A và DAPK có thể giúp xác định các dấu ấn sinh học tiềm năng cho chẩn đoán sớm và tiên lượng bệnh.

4.2. Phát Hiện Methyl Hóa DNA Từ Mẫu Dịch Phết Vòm Họng

Tính chất methyl hóa có thể được phát hiện từ các nguồn DNA tự do bắt nguồn từ khối u (tumor-devired free DNA), sử dụng nhiều loại bệnh phẩm khác nhau như huyết thanh, máu toàn phần, nước tiểu, dịch phết,… Hơn nữa, các phân tử DNA bị methyl hóa còn được phát hiện trên các mẫu dịch thu nhận từ vùng miệng, nước bọt, nước tiểu, cũng như dịch phết vòm họng. Một số nghiên cứu cho thấy tần số methyl hóa DNA được phát hiện trên các dịch phết vòm họng gần như là tương đương với tần số methyl hóa DNA trên các mẫu mô sinh thiết.

V. Khảo Sát Biểu Hiện MicroRNA Trong Ung Thư Vòm Họng

Nghiên cứu về biểu hiện miRNA trong ung thư vòm họng có thể giúp xác định các dấu ấn sinh học mới và phát triển các phương pháp điều trị nhắm trúng đích. Một số miRNA được biểu hiện quá mức trong ung thư vòm họng và đóng vai trò như oncogene, trong khi các miRNA khác bị ức chế biểu hiện và đóng vai trò như gen ức chế khối u. Việc xác định các miRNA có liên quan đến sự phát triển và tiến triển của ung thư vòm họng có thể giúp cải thiện chẩn đoán và điều trị bệnh.

5.1. miR 155 và miR 21 Nghiên Cứu Biểu Hiện Tại Việt Nam

miR-155 và miR-21 là hai miRNA được nghiên cứu rộng rãi trong nhiều loại ung thư, bao gồm cả ung thư vòm họng. miR-155 thường được biểu hiện quá mức trong ung thư vòm họng và có vai trò thúc đẩy sự phát triển và di căn của khối u. miR-21 cũng được biểu hiện quá mức trong ung thư vòm họng và có liên quan đến sự kháng thuốc và tái phát bệnh. Nghiên cứu về biểu hiện miR-155 và miR-21 tại Việt Nam có thể giúp xác định vai trò của chúng trong sự phát triển của ung thư vòm họng ở người Việt.

5.2. Ứng Dụng MicroRNA Trong Chẩn Đoán Sớm Ung Thư

MicroRNA có tiềm năng lớn trong chẩn đoán sớm ung thư vòm họng. Các miRNA đặc trưng cho ung thư vòm họng có thể được phát hiện trong máu hoặc các dịch sinh học khác, giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm khi các phương pháp chẩn đoán khác chưa thể phát hiện. Việc phát triển các xét nghiệm dựa trên miRNA có thể giúp cải thiện tỷ lệ sống sót của bệnh nhân ung thư vòm họng.

VI. Tiềm Năng Ứng Dụng Nghiên Cứu Phân Tử Ung Thư Vòm Họng

Các nghiên cứu về tính chất phân tử của ung thư vòm họng mở ra nhiều tiềm năng ứng dụng trong lâm sàng. Việc xác định các dấu ấn sinh học đặc trưng có thể giúp cải thiện chẩn đoán sớm, tiên lượng bệnh và phát triển các phương pháp điều trị nhắm trúng đích. Các nghiên cứu về đột biến gen, biểu hiện gen và miễn dịch ung thư có thể giúp hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh của ung thư vòm họng và tìm ra các mục tiêu điều trị mới.

6.1. Phát Triển Phương Pháp Điều Trị Nhắm Trúng Đích

Các nghiên cứu về sinh học phân tử ung thư có thể giúp phát triển các phương pháp điều trị nhắm trúng đích, tập trung vào các phân tử hoặc con đường tín hiệu đặc trưng cho ung thư vòm họng. Các phương pháp điều trị này có thể hiệu quả hơn và ít tác dụng phụ hơn so với các phương pháp điều trị truyền thống như hóa trị và xạ trị.

6.2. Liệu Pháp Miễn Dịch Trong Điều Trị Ung Thư Vòm Họng

Liệu pháp miễn dịch là một hướng điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư vòm họng. Các phương pháp điều trị này giúp tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể để chống lại tế bào ung thư. Các nghiên cứu về miễn dịch ung thư vòm họng có thể giúp phát triển các liệu pháp miễn dịch hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Tính Chất Phân Tử Của Ung Thư Vòm Họng Tại Việt Nam: Dấu Ấn Sinh Học Cho Chẩn Đoán Sớm Không Xâm Lấn

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Đặc trưng phân tử về tình trạng nhiễm virus Epstein-Barr (EBV), biến đổi ngoại di truyền (methyl hóa gen ức chế khối u) và mức độ biểu hiện của các microRNA (miRNA) ở bệnh nhân ung thư vòm họng (NPC) tại Việt Nam là gì? Liệu dịch phết tế bào vòm họng không xâm lấn có thể sử dụng làm nguồn mẫu tin cậy để sàng lọc sớm thay thế sinh thiết mô?
• Phương pháp tiếp cận: Đề tài tiến hành trên 300 mẫu (100 mẫu sinh thiết mô, 100 mẫu dịch phết tế bào vòm họng từ cùng bệnh nhân NPC và 100 mẫu dịch phết chứng lành) tại Bệnh viện Chợ Rẫy TP.HCM. Nghiên cứu kết hợp kỹ thuật PCR/Real-time RT-PCR khảo sát các gen EBV (EBNA-1, EBNA-2, LMP-1, LMP-2, BARTs), kỹ thuật Bisulfite-MSP khảo sát tình trạng hypermethylation các gen ức chế khối u (RASSF1A, p16INK4α, DAPK, Blu), và Stem-loop TaqMan RT-qPCR định lượng các oncogenic miRNA (miR-155, miR-21).
• Kết quả then chốt: Tần số hiện diện các gen EBV trên mô ung thư đạt mức rất cao (EBNA-1: 81,72%; EBNA-2: 80,65%; LMP-1 và LMP-2: 72,04%), khác biệt có ý nghĩa thống kê so với mẫu lành ($p < 0,0001$). Chỉ số kết hợp PCR Index ($\text{PI} \ge 0,25$) cho độ nhạy 88,17%, độ đặc hiệu 96,00% và diện tích dưới đường cong ROC ($\text{AUC}$) đạt 0,92. Tình trạng hypermethylation các gen ức chế khối u và tăng biểu hiện miR-155, miR-21 trên mẫu dịch phết tế bào có độ tương quan chặt chẽ với mô sinh thiết.
• Ý nghĩa ứng dụng: Công trình xây dựng cơ sở dữ liệu phân tử toàn diện đầu tiên về NPC tại miền Nam Việt Nam, mở ra tiềm năng thương mại hóa các bộ kit xét nghiệm chẩn đoán sớm không xâm lấn với độ chính xác cao.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Ung thư vòm họng (Nasopharyngeal Carcinoma – NPC) là bệnh lý ác tính phát sinh từ biểu mô vùng vòm họng, đặc biệt phổ biến tại khu vực Đông Nam Á và miền Nam Trung Quốc. Theo thống kê của GLOBOCAN, tại Việt Nam, NPC chiếm vị trí hàng đầu trong các bệnh ung thư vùng đầu - cổ. Năm 2012, tỷ lệ mắc mới chiếm 3,9% (4.931 ca) và tỷ lệ tử vong chiếm 3,0% (2.885 ca) trên tổng số các ca ung thư ở cả hai giới.

Một trong những thách thức lâm sàng lớn nhất của NPC là các triệu chứng giai đoạn sớm thường rất nghèo nàn, mang tính "vay mượn" (như ngạt mũi, chảy máu cam, ù tai, nổi hạch cổ không đau) khiến bệnh nhân dễ chủ quan bỏ qua. Đa số người bệnh tại Việt Nam chỉ đến khám khi khối u đã tiến triển sang giai đoạn muộn (giai đoạn III và IV chiếm tới hơn 60–90%), làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả điều trị và tiên lượng sống sau 5 năm.

Mặc dù mối liên hệ giữa virus Epstein-Barr (EBV), các biến đổi biểu sinh (epigenetics) và miRNA với NPC đã được nghiên cứu trên thế giới, nhưng dữ liệu thực nghiệm trên người bệnh Việt Nam vẫn còn rất phân tán và nhỏ lẻ. Đa phần các nghiên cứu trước đây chỉ khảo sát đơn lẻ một gen (như EBNA-1) và chủ yếu trên mẫu mô sinh thiết xâm lấn. Đặc biệt, khu vực miền Nam Việt Nam có những yếu tố dịch tễ và tập quán sinh hoạt riêng biệt (như thói quen ăn nhiều cá khô, mắm mặn chứa hợp chất nitrosamine). Do đó, việc thực hiện một nghiên cứu hệ thống, đa dấu ấn phân tử nhằm tìm kiếm panel biomarker có giá trị chẩn đoán trên mẫu dịch phết tế bào không xâm lấn là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn y tế sâu sắc.

---

Phương pháp tiếp cận và quy trình nghiên cứu (350-400 từ)

Nghiên cứu được thiết kế theo mô hình bệnh - chứng (Case-Control Study), được phê duyệt về mặt y đức bởi Hội đồng Đạo đức Bệnh viện Chợ Rẫy TP.HCM (Giấy chấp thuận số 516/BVCR-HDĐĐ).

[Bệnh nhân nghi ngờ NPC]

1. Thu thập và phân loại mẫu bệnh phẩm

• Quy mô mẫu: Tổng cộng 300 mẫu, bao gồm 100 mẫu mô sinh thiết vòm họng và 100 mẫu dịch phết tế bào vòm họng lấy đồng thời từ bệnh nhân NPC; cùng 100 mẫu dịch phết tế bào vòm họng từ người khám không mắc ung thư (chứng lành).
• Phân loại giải phẫu bệnh: Đánh giá loại mô học theo tiêu chuẩn WHO (Type 1: Biểu mô gai sừng hóa; Type 2: Không sừng hóa biệt hóa; Type 3: Không sừng hóa không biệt hóa) và xác định giai đoạn TNM.

2. Kỹ thuật sinh học phân tử chuyên sâu

• Tách chiết acid nucleic: Tách chiết DNA tổng số bằng phương pháp Phenol/Chloroform cải biến ($\text{pH} = 8$) đảm bảo độ tinh sạch cao ($A_{260}/A_{280} = 1,8 - 2,0$). Tách chiết RNA tổng số và miRNA bằng các bộ kit chuyên dụng (mirVana™ miRNA Isolation Kit, GeneJET RNA Purification Kit).
• Khảo sát virus EBV: Khuếch đại các gen sớm (EBNA-1, EBNA-2), gen muộn (LMP-1, LMP-2) và các bản phiên mã vùng BARTs (RPMS1, BARF0, A73) bằng PCR và Real-time RT-PCR (chất nhuộm SYBR Green, chuẩn hóa với GAPDH và $\beta$-actin). Kiểm chứng độ đặc hiệu bằng giải trình tự Sanger và đối chiếu BLAST trên GenBank.
• Khảo sát Hypermethylation: Biến đổi DNA bằng sodium bisulfite (EpiJET Bisulfite Conversion Kit) biến đổi Cytosine không methyl hóa thành Uracil, sau đó thực hiện phản ứng khuếch đại đặc hiệu methyl hóa (Nested-MSP) với các mồi đặc hiệu cho trạng thái Methylated (M) và Unmethylated (U) trên 4 gen ức chế khối u: RASSF1A, p16INK4α, DAPK, Blu.
• Định lượng Oncogenic miRNA: Ứng dụng kỹ thuật Stem-loop RT-qPCR kết hợp TaqMan Pri-miRNA Assays để định lượng chính xác mức độ biểu hiện của miR-155 và miR-21, sử dụng chứng nội U6snRNA.

3. Xử lý và phân tích thống kê

Số liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê y học chuyên sâu MedCalc® (độ tin cậy 95%). Các chỉ số đánh giá bao gồm: Tỷ suất chênh (Odds Ratio - $\text{OR}$), Nguy cơ tương đối (Relative Risk - $\text{RR}$), Hệ số phù hợp Cohen’s Kappa ($\kappa$), Độ nhạy ($\text{Se}$), Độ đặc hiệu ($\text{Sp}$) và Diện tích dưới đường cong đặc trưng hoạt động máy thu ($\text{AUC-ROC}$).

---

Các phát hiện nghiên cứu chính (400-450 từ)

1. Đặc điểm dịch tễ và phân bố lâm sàng

• Tỷ lệ giới tính và độ tuổi: Tỷ lệ nam giới mắc bệnh vượt trội với 73,0% so với nữ giới 27,0% (tỷ lệ Nam/Nữ = 2,7:1). Độ tuổi mắc bệnh trung bình là $53,51 \pm 1,43$ tuổi, trong đó nhóm tuổi từ 40–60 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (45,0%).
• Mô bệnh học và giai đoạn: Carcinoma tế bào gai không sừng hóa không biệt hóa (WHO Type 3) chiếm ưu thế áp đảo với 63,0%; Type 2 chiếm 26,0%; Type 1 chỉ chiếm 4,0%. Đáng lưu ý, không có bệnh nhân nào được phát hiện ở Giai đoạn I; Giai đoạn IV chiếm tỷ lệ cao nhất (45,0%), Giai đoạn II chiếm 33,0% và Giai đoạn III chiếm 15,0%.

2. Sự hiện diện và biểu hiện vượt trội của các gen EBV

• Phân tích trên 93 mẫu mô sinh thiết UTVH khẳng định sự hiện diện với tần số cao của các gen EBV: EBNA-1 đạt 81,72%, EBNA-2 đạt 80,65%, LMP-1 và LMP-2 đều đạt 72,04%. Ngược lại, ở nhóm chứng lành, tỷ lệ này chỉ dao động từ 0,00% đến 4,00% ($p < 0,0001$).
• Trình tự giải mã cho thấy độ tương đồng từ 95% đến 100% với trình tự tham chiếu của Human Herpesvirus 4 trên NCBI.
• Đánh giá đơn gen cho thấy độ phù hợp cao với chẩn đoán lâm sàng ($\kappa = 0,72 - 0,81$, $\text{AUC} = 0,86 - 0,90$). Khi kết hợp phân tích chỉ số $\text{PCR Index}$ ($\text{PI} \ge 0,25$ – dương tính với ít nhất 1 trong 4 gen), độ nhạy chẩn đoán nâng lên 88,17%, độ đặc hiệu đạt 96,00%, tỷ suất chênh $\text{OR} = 178,91$ ($95%\text{CI}: 54,87 - 583,24$), hệ số $\kappa = 0,84$ (mức độ phù hợp gần như hoàn toàn) và $\text{AUC} = 0,92$ (độ chính xác xuất sắc).

Chỉ số / Dấu ấn	EBNA-1	EBNA-2	LMP-1	LMP-2	Chỉ số phối hợp ($\text{PI} \ge 0,25$)
Độ nhạy ($\text{Se}$ %)	81,72	80,65	72,04	72,04	88,17
Độ đặc hiệu ($\text{Sp}$ %)	96,00	100,00	100,00	99,00	96,00
Hệ số Kappa ($\kappa$)	0,78	0,81	0,73	0,72	0,84
Diện tích dưới đường cong ($\text{AUC}$)	0,89	0,90	0,86	0,86	0,92
Tỷ suất chênh ($\text{OR}$)	107,29	820,30	511,98	255,12	178,91

3. Hiện tượng Hypermethylation trên các gen ức chế khối u

Nghiên cứu ghi nhận tình trạng methyl hóa bất thường ở mức độ cao tại các đảo CpG vùng promoter của 4 gen ức chế khối u (RASSF1A, p16INK4α, DAPK, Blu) trên bệnh nhân ung thư, trong khi hầu như không phát hiện hiện tượng này ở mẫu lành. Sự im lặng biểu hiện của các gen kiểm soát chu kỳ tế bào ($p16$) và gen khởi phát chết tế bào theo chương trình ($DAPK, RASSF1A$) do hypermethylation đóng vai trò là "chìa khóa" kích hoạt sinh u tại vòm họng.

4. Biểu hiện vượt mức của các Oncogenic miRNA (miR-155, miR-21)

Kết quả định lượng Real-time RT-PCR chứng minh miR-155 và miR-21 tăng biểu hiện rõ rệt ở cả mẫu mô ung thư và dịch phết tế bào UTVH so với chứng nội U6snRNA. Mức tăng biểu hiện có mối tương quan thuận với giai đoạn tiến triển muộn và mức độ xâm lấn di căn hạch.

5. Khả năng thay thế sinh thiết của mẫu dịch phết vòm họng

Phân tích so sánh song song giữa mẫu mô sinh thiết và mẫu dịch phết tế bào thu nhận bằng tăm bông chuyên dụng từ cùng một bệnh nhân cho thấy sự đồng thuận cao về cả tín hiệu DNA/mRNA của virus EBV, trạng thái methyl hóa promoter và nồng độ miRNA. Điều này khẳng định dịch phết tế bào vòm họng hoàn toàn đủ tiêu chuẩn phân tử để làm xét nghiệm chẩn đoán thay thế sinh thiết mô.

---

Đóng góp khoa học và giá trị thực tiễn (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý thuyết và học thuật

• Công trình cung cấp bức tranh toàn diện và hệ thống về đặc điểm phân tử của NPC trên bệnh nhân Việt Nam, chứng minh sự tương tác mật thiết giữa trạng thái nhiễm EBV tiềm tan (thông qua EBNA, LMP, BARTs), rối loạn ngoại di truyền (hypermethylation promoter gen ức chế u) và biểu hiện các miRNA sinh ung.
• Bổ sung dữ liệu bộ gen cho ngân hàng gen quốc tế (GenBank) về các biến thể phân tử của chủng EBV lưu hành tại khu vực phía Nam Việt Nam.

Đổi mới về phương pháp luận và kỹ thuật

• Chuẩn hóa thành công quy trình thu thập mẫu không xâm lấn bằng tăm bông chuyên dụng tại vách vòm họng, đảm bảo thu nhận đủ lượng DNA/RNA chất lượng cao cho các phản ứng khuếch đại nhạy như Nested-MSP và Stem-loop RT-qPCR.
• Xây dựng panel phối hợp đa gen ($\text{PI} \ge 0,25$) giúp khắc phục hạn chế về độ nhạy khi chỉ xét nghiệm đơn gen đơn lẻ.

Giá trị ứng dụng thực tiễn và định hướng chính sách y tế

• Chẩn đoán sớm: Tạo tiền đề khoa học vững chắc để phát triển các bộ kit Real-time PCR chẩn đoán sớm NPC dạng in vitro diagnostic (IVD), dễ triển khai tại các bệnh viện tuyến tỉnh/thành phố mà không đòi hỏi phòng phẫu thuật can thiệp sinh thiết.
• Hoạch định chính sách y tế công cộng: Cung cấp cơ sở dịch tễ học để xây dựng chiến lược tầm soát định kỳ cho các nhóm dân số nguy cơ cao (nam giới trên 40 tuổi, gia đình có tiền sử bệnh, người có thói quen ăn uống đặc thù).

---

Đối tượng thụ hưởng và quan tâm (200-250 từ)

• Bác sĩ Chuyên khoa Tai Mũi Họng và Ung bướu: Có thêm công cụ cận lâm sàng giá trị cao hỗ trợ chẩn đoán phân biệt các tổn thương vòm họng nghi ngờ, theo dõi đáp ứng điều trị và giám sát tái phát bệnh mà không cần can thiệp sinh thiết nhiều lần.
• Các nhà nghiên cứu Y sinh & Sinh học phân tử: Tiếp cận bộ dữ liệu phân tử thực chứng chuẩn hóa trên quần thể bệnh nhân Việt Nam, làm tiền đề phát triển các nghiên cứu sâu hơn về liệu pháp tái hoạt hóa gen qua cơ chế khử methyl hóa (demethylation drugs như 5-azacytidine) hoặc liệu pháp gen ức chế miRNA (anti-miR).
• Các doanh nghiệp Dược phẩm và Công nghệ Sinh học: Nguồn cơ sở dữ liệu và thiết kế mồi/mẫu dò đã được thẩm định thực nghiệm để phát triển, thương mại hóa các kit xét nghiệm sàng lọc nhanh phục vụ thị trường trong nước và khu vực.
• Nhà quản lý Y tế & Bệnh nhân: Hướng tới quy trình tầm soát ung thư định kỳ chi phí hợp lý, an toàn, không đau đớn, nâng cao tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và giảm gánh nặng chi phí điều trị ung thư giai đoạn muộn cho xã hội.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện quan trọng nhất là việc chứng minh dịch phết tế bào vòm họng (thu nhận bằng tăm bông không xâm lấn) có giá trị phân tử tương đương mẫu mô sinh thiết. Khi kết hợp phân tích panel các gen EBV ($\text{PI} \ge 0,25$), phương pháp đạt độ nhạy 88,17%, độ đặc hiệu 96,00% và độ chính xác $\text{AUC} = 0,92$.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt so với các đề tài trước đây tại Việt Nam?

Nghiên cứu có tính đa diện và hệ thống cao nhất từ trước đến nay tại Việt Nam: không chỉ khảo sát sự hiện diện của DNA virus EBV (EBNA, LMP, BARTs) mà còn khảo sát đồng thời cả mức độ phiên mã mRNA, biến đổi ngoại di truyền (hypermethylation 4 gen ức chế khối u: RASSF1A, p16, DAPK, Blu) và biểu hiện các onco-miRNA (miR-155, miR-21) trên cùng một bộ mẫu đối chứng chuẩn hóa.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho toàn bộ người bệnh Việt Nam không?

Có tính đại diện cao cho khu vực phía Nam (thu thập tại Bệnh viện Chợ Rẫy – trung tâm tiếp nhận bệnh nhân lớn nhất miền Nam). Tuy nhiên, để khái quát hóa toàn quốc, cần mở rộng khảo sát thêm các bộ mẫu tại miền Trung và miền Bắc nhằm đánh giá sự khác biệt tiềm tàng về phân nhóm chủng EBV và yếu tố môi trường vùng miền.

4. Các hướng nghiên cứu tiếp theo (next steps) cần thực hiện là gì?

Cần mở rộng cỡ mẫu ở nhóm bệnh nhân Giai đoạn I (khi chưa có biểu hiện hạch cổ), tối ưu hóa phản ứng Multiplex Real-time PCR tích hợp đa dấu ấn trong một phản ứng duy nhất, và tiến hành thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm để xin cấp phép lưu hành kit chẩn đoán IVD.

5. Kết quả này hỗ trợ điều trị ung thư vòm họng trúng đích như thế nào?

Hiện tượng hypermethylation là biến đổi thuận nghịch; việc xác định chính xác các gen bị methyl hóa (RASSF1A, p16, DAPK, Blu) mở ra cơ hội ứng dụng các loại thuốc giải methyl hóa (ức chế DNMT/HDAC) để tái hoạt hóa gen ức chế khối u. Đồng thời, việc phát hiện nồng độ cao của miR-155 và miR-21 cung cấp đích tác động tiềm năng cho các liệu pháp ức chế phân tử sinh ung.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học của nhóm tác giả PGS.TS Lê Huyền Ái Thúy (Trường Đại học Mở TP.HCM) đã giải quyết thành công bài toán xác định các đặc trưng phân tử cốt lõi của bệnh ung thư vòm họng trên bệnh nhân Việt Nam. Bằng việc chứng minh mối tương quan chặt chẽ giữa các dấu ấn virus EBV, hiện tượng hypermethylation gen ức chế khối u và sự gia tăng các oncogenic miRNA trên mẫu dịch phết tế bào không xâm lấn, đề tài đã đặt nền móng vững chắc cho bước chuyển giao công nghệ chẩn đoán sớm trong y học hiện đại.

Trong tương lai, việc hoàn thiện quy trình thành các bộ sinh phẩm thương mại sẽ tạo bước đột phá trong sàng lọc cộng đồng, giúp phát hiện sớm bệnh lý ác tính này ngay từ giai đoạn khởi phát, nâng cao tỷ lệ điều trị thành công và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Ung thư vòm họng (Nasopharyngeal carcinoma – NPC) là loại khối u ác tính xuất phát từ lớp biểu mô của vùng vòm họng, khu vực phía sau khoang mũi và phần trên của họng; một loại ung thư phổ biến trong các loại ung thư vùng đầu và cổ với tỷ lệ mắc bệnh ở các quốc gia thuộc vùng Đông Nam Á ngày một gia tăng (Globocan, 2012). Cũng dựa trên thống kê này của Globocan, ở Việt Nam, NPC là loại ung thư đứng đầu trong các loại ung thư vùng đầu cổ với tỷ lệ mắc bệnh ung thư vòm họng số liệu năm 2012 tính chung cho cả hai giới là 3,9% (4931 trường hợp) và tỷ lệ tử vong là 3,0% (2885 trường hợp). Ba nhóm nguyên nhân chính gây nên NPC có thể được tóm lược trong: (1) Yếu tố di truyền nội tại (có liên quan đến DNA người); (2) Yếu tố nhiễm (Epstein-Barr Virus – EBV) và (3) Yếu tố môi trường (Tao and Chan, 2007; Frappier, 2012).

Các chẩn đoán thường quy bao gồm: chẩn đoán hình ảnh (chụp X quang, chụp cộng hưởng từ…), giải phẫu bệnh, hóa mô miễn dịch, … Bệnh nhân NPC trong giai đoạn sớm của bệnh thường không có triệu chứng hoặc có những triệu chứng không rõ ràng, dễ bị bỏ sót bởi các triệu chứng đa phần là không đặc trưng như sưng cổ, tắc nghẹn mũi, chảy máu cam, ù tai… (Sham et al., 1990; Chu et al. Bệnh nếu được phát hiện ở những giai đoạn cuối, sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng điều trị bệnh và khả năng sống sót của bệnh nhân. Do đó, việc tìm kiếm một hay một vài dấu chứng sinh học (biomarker) nhằm sử dụng chúng như một chỉ thị hỗ trợ trong sàng lọc, chẩn đoán sớm và kể cả nghiên cứu thử nghiệm các hình thức trị liệu mới đối với ung thư nói chung và NPC nói riêng là rất cần thiết. Yếu tố nhiễm EBV và ung thư vòm họng Trong những năm gần nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu công bố về mối quan hệ giữa EBV và NPC và khẳng định nhiễm EBV là căn nguyên dẫn đến ung thư vòm họng; sự hiện diện của EBV có thể là một dấu chứng sinh học, xuất hiện sớm, mang tính tiên lượng bệnh NPC (Mutirangura et al, 1998; Lo and Huang, 2002; Wong et al, 2005; Cho, 2007; Chan and Wong, 2014; Chan, 2014; Yang et al, 2015).

Tuy nhiên, EBV cũng là một loại virus có tính phổ nhiễm rộng trong cộng đồng và được tìm thấy nhiễm ở hơn 90% người trưởng thành, có tính chất mạn tính hoặc nhiễm 1 cấp thời (Thompson and Kurzrock, 2004). Hay nói một cách khác, EBV ở trạng thái nhiễm tiềm tan và chỉ biểu hiện bệnh khi chuyển sang trạng thái tái hoạt hóa (tức là trạng thái tan), trong đó, virus kích hoạt một số gen như EBNA-1 (Epstein-Barr Nuclear Antigen-1) mã hóa cho protein sớm EBNA-1 và một loạt các gen muộn khác như LMP (Latent membrane protein), BARTs (BamHI-A Right-ward Transcripts),., nhằm giúp chúng nhân lên, nhiễm và tiến triển thành ung thư cho người bệnh bị nhiễm chúng (Brooks et al, 1992; Chou et al, 2008; Sivachandran et al, 2012). Bảng sau (Bảng 1) trình bày một cách tóm tắt các protein EBV và chức năng của chúng Bảng 1. Các protein EBV và chức năng của chúng Protein Chức năng EBNA-1 Sao chép bộ gen của EBV, phân chia episome của virus trong nguyên phân, góp phần tạo nên sự bất tử của tế bào chủ.

Đồng thời, EBNA-1 còn có chức năng duy trì lượng bản sao episome trong tế bào chủ. EBNA-2 Yếu tố đồng hoạt hóa phiên mã (Transcriptional co-activator) giúp tăng cường biểu hiện vượt mức của gen virus và tế bào, góp phần tạo nên sự bất tử của tế bào chủ. Đây cũng chính là một trong các protein biểu hiện ở giai đoạn sớm của quá trình xâm nhiễm của EBV. EBNA-3A Góp phần tạo nên sự bất tử của tế bào chủ, tương tác với CBF1 EBNA-3B Tương tác với CBF1 và một số chức năng vẫn chưa được tìm hiểu.

Khóa lại hoạt động của p53 và Rb. EBNA-3C Đóng góp vào sự bất tử tế bào chủ, vượt qua điểm kiểm soát pRB trong chu kì tế bào. EBNA-LP Tương tác với EBNA-2 nhằm bất hoạt p53 và Rb, tương tác với các yếu tố phiên mã trong con đường tín hiệu Notch, phân phối EBNA-3 trong nhân, góp phần tạo nên sự bất của tử tế bào chủ. LMP-1 Mô phỏng tín hiệu của CD40 ligand, tăng mức độ của bcl-2 và a20, đóng vai trò như một thụ thể hoạt động liên tục, góp phần tạo nên sự bất tử tế bào chủ.

LMP-2A và B Đưa EBV vào trạng thái tiềm tan; thể hiện chức năng trong quá trình ung thư hóa trong bệnh lý về Hodgkin và ung thư vòm họng. 2 EBER-1 và 2 Tạo phức hợp với L22, kết hợp với PKR, khóa lại con đường apoptosis và các chức năng chính vẫn chưa được tìm hiểu. CSTs/BARTs Một protein có khả năng thay đổi tín hiệu Notch và là protein được biểu hiện rất cao trong bệnh NPC. Bên cạnh tính phổ nhiễm rộng trong cộng đồng và được tìm thấy nhiễm ở hơn 90% người trưởng thành như vừa đề cập, nhiều nghiên cứu trước đây đã cho thấy EBV hiện diện trong các loại ung thư khác nhau, như u lympho bạch huyết Burkitt (Burkitt’s lymphoma), u vòm họng, bệnh lý tăng sinh lympho (lymphoproliferative disease), bệnh lý Hodgkin (Klein, 1989; Thompson and Kurzorock, 2004, Yap et al, 2007).

Thêm vào đó, ở các dạng ung thư khác nhau, sự biểu hiện các gen của EBV cũng rất khác nhau (Klein, 1989; Brooks et al, 1992, Yen et al, 2009). Ở dạng tiềm tan số 2, được công bố là có liên quan đến u vòm họng, EBV biểu hiện các gen EBNA-1, LMPs dưới sự điều khiển của promoter Qp. Sự khác nhau trong biểu hiện của các gen liên quan đến các dạng tiềm tan khác nhau được tóm tắt ở bảng 2, như sau: Bảng 1. Các dạng tiềm tan và sự biểu hiện của gen liên quan Tiềm tan EBNA-1 EBNA-2 EBNA-3- LMP-1 LMP-2 BARTs 6 Dạng 1 + - - - - + Dạng 2 + - - + + + Dạng 3 + + + + + + Ghi chú: (+) Phiên mã biểu hiện gen; (-) Không biểu hiện gen Các dạng tiềm tan: Dạng 1: U lympho bạch huyết Burkitt (Burkitt’s lymphoma) Dạng 2.

Ung thư vòm họng. Bệnh lý tăng sinh lympho, tình trạng nhiễm đơn nhân (Infectious mononucleosis) Tuy vậy, số liệu trên được ghi nhận ở các cộng đồng dân cư khác mà không bao gồm Việt Nam. Rõ ràng là việc phát hiện sự có mặt của virus EBV, sự hiện diện và biểu hiện một cách đồng thời của các gen tiềm năng như EBNA-1, LMP, BARTs,…, trên các loại mẫu lâm sàng không những là một chủ đề nghiên cứu cơ bản cần thiết, mà còn có ý nghĩa ứng dụng nhằm phát triển các phương pháp tiên lượng, chẩn đoán 3 sớm NPC (Thompson and Kurzorock, 2004, Yap et al, 2007; Yen et al, 2009). Hơn nữa, với ý nghĩa sử dụng trong tiên lượng bệnh (ung thư), việc sàng lọc tính nhiễm EBV (bằng kĩ thuật PCR) hay xác định tính nhiễm cấp hay tiềm tan của virus (ví dụ ở mức mRNA, bằng kĩ thuật RT-PCR), đồng thời xác định sự biểu hiện của các gen mang tính đặc thù cho từng loại u bằng RT-PCR, đều có thể thực hiện được trong giai đoạn sớm, trên loại mẫu không xâm lấn như dịch phết tế bào.

Đối với trường hợp NPC thì sẽ là dịch phết tế bào vòm họng. Với ý nghĩa như vừa được phân tích, rõ ràng, việc ghi nhận sự hiện diện và biểu hiện của các gen EBV là rất cần thiết được tiến hành trên người bệnh Việt Nam. Từ các kết quả nghiên cứu trên mẫu bệnh người Việt Nam, việc phát triển các kít nhằm chẩn đoán sàng lọc, tiên lượng bệnh dựa trên đặc tính nhiễm EBV này sẽ rất đặc trưng, có ý nghĩa phục vụ lâm sàng cao. Epigenetic và ung thư vòm họng Ở một phương diện tiếp cận khác, chúng tôi muốn nhấn mạnh đến các nghiên cứu về epigenetics.

Epigenetic được định nghĩa là các thay đổi trong biểu hiện gen nhưng không liên quan đến thay đổi trên trình tự DNA. Nghiên cứu về epigenetic trong ung thư hiện đang là một hướng nghiên cứu đang rất được quan tâm, nhằm hiểu biết hơn nữa về cơ chế bệnh lý, căn nguyên dẫn đến bệnh ở những bước rất khởi đầu, và chính vì vậy, hệ quả ứng dụng mà các nghiên cứu này mang đến là nhằm phát triển một phương pháp hiện đại trong tiên lượng, chẩn đoán sớm, cũng như thử nghiệm các liệu pháp điều trị mới cho ung thư nói chung và NPC nói riêng (Clark and Melki, 2002; Wong et al, 2002; Chang et al, 2003; Qiu et al, 2004; Wong et al, 2004; Herceg and Hainaut, 2007; Lasabova et al, 2010; Zhang et al, 2012; Lao et al, 2013; Kan et al, 2014; Truong et al, 2014; Truong et al, 2015; Kang et al, 2015; Jha et al, 2016; Cao et al, 2017; Gurtsevitch et al, 2017). Phần sau, chúng tôi sẽ đề cập đến hai cơ chế epigenetic: methyl hóa bất thường và sự biểu hiện của các micro RNA trong mối tương quan đến ung thư vòm họng. Cơ chế thứ nhất – Methyl hóa bất thường và ung thư vòm họng Có thể nói, sự methyl hóa bất thường là một trạng thái “bệnh lý” của gen, phản ứng lại các thay đổi tác động xấu của môi trường và hiện tượng methyl hóa bất thường này xảy ra rất sớm trước khi có sự thay đổi về thông tin di truyền chẳng hạn như đột biến gen (Badikovic et al, 2008).

4 Methyl hóa DNA có nhiều chức năng trong quá trình phát triển bình thường của tế bào, chúng đóng vai trò quan trọng trong điều hòa biểu hiện gen cho nhiều loại tế bào gồm sự phát triển phôi thai, quá trình phiên mã, cấu trúc NST, bất hoạt NST X và in dấu bộ gen,… Sự methyl hóa chiếm khoảng 70-80% tại các vị trí đảo CpG trong bộ gen người, đảo CpG là vùng giàu CpG với chiều dài khoảng 0,5-3 kb và thường tập trung ở các vùng promoter của các gen (Baylin, 2005). Các đảo CpG thường hiện diện trong vùng promoter của gần 50% số gen và được duy trì ở trạng thái không methyl hóa (unmethylation). Sự methyl hóa DNA thường gây cản trở sự gắn kết các nhân tố phiên mã và ức chế quá trình phiên mã, tạo mRNA.