CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐO LƯỜNG TIỀM NĂNG THỊ TRƯỜNG 1. Khái quát về đo lường tiềm năng thị trường: 1. Khái quát về thị trường: Một doanh nghiệp muốn phát triển những chiến lược marketing để giành thắng lợi trên một thị trường hấp dẫn, họ phải ước lượng được quy mô hiện tại và tiềm năng tương lai của thị trường đó. Doanh nghiệp có thể mất nhiều lợi nhuận vì đánh giá thị trường quá cao hoặc quá thấp.
Định nghĩa thị trường: Việc đo lường nhu cầu của thị trường đòi hỏi phải có sự hiểu biết rõ ràng về thị trường liên quan. Thuật ngữ thị trường, trải qua thời gian đã có rất nhiều nghĩa: - Theo nghĩa đầu tiên, thị trường là một địa điểm cụ thể, ở đó người mua và kẻ bán gặp nhau để trao đổi hàng hóa hay dịch vụ. Những đô thị thời trung cổ có những khu chợ cho người này bán hàng và người kia mua hàng. Ngày nay, sự trao đổi có thể diễn ra ở mọi thành phố, tại những nơi được gọi là khu mua bán chứ không chỉ riêng ở các chợ.
Theo quan điểm kinh tế học, thị trường bao hàm mọi người mua và người bán trao đổi nhau các hàng hóa hay dịch vụ. Với một người làm marketing, thị trường là tập hợp những người hiện đang mua và những người sẽ mua một loại sản phẩm nhất định. Một thị trường là tập hợp những người mua và một ngành sản xuất là tập hợp những người bán. Chúng ta sẽ theo quan điểm marketing để nghiên cứu thị trường.
Như vậy quy mô của thị trường gắn liền với số lượng người mua có thể có đối với một loại sản phẩm nhất định nào đó mà người bán cống hiến cho thị trường. Những người tìm mua bất kỳ sản phẩm nào đó trong thị trường thường có ba đặc điểm: sự quan tâm, thu nhập và khả năng tiếp cận thị trường. 7 - Thị trường tiềm năng (the potentinal market) là tập hợp những người tiêu dùng thừa nhận có đủ mức độ quan tâm đến một mặt hàng nhất định của thị trường. Sự quan tâm của người tiêu dùng chưa đủ để định rõ một thị trường.
Những khách hàng tiềm năng đó còn phải có thu nhập đủ để mua món hàng đó. Giá cả càng cao, lượng người có thể có đủ thu nhập dành cho việc mua món hàng đó càng ít. Quy mô của một thị trường là hàm số của cả sự quan tâm lẫn thu nhập. Những rào chắn tiếp cận (access barries) còn làm giảm quy mô thị trường hơn nữa.
- Thị trường hiện có (the available market) là tập hợp những khách hàng có quan tâm, có thu nhập và có khả năng tiếp cận một sản phẩm nhất định của thị trường. Đối với một số sản phẩm, doanh nghiệp hoặc chính phủ có thể đưa ra những qui định hạn chế mức tiêu thụ cho một số nhóm khách hàng nhất định. - Thị trường hiện có và đủ điều kiện (the qualified available market) là tập hợp những khách hàng có quan tâm, có thu nhập, có khả năng tiếp cận và đủ điều kiện đối với một sản phẩm nhất định của thị trường. Đến đây, doanh nghiệp phải lựa chọn xem nên theo đuổi toàn bộ thị trường hiện có và đủ điều kiện, hay chỉ tập trung vào một phân đoạn nhất định nào đó của thị trường.
- Thị trường phục vụ (served market), hay còn gọi là thị trường mục tiêu (the target market), là một phần của thị trường hiện có và đủ điều kiện mà một doanh nghiệp quyết định theo đuổi. Doanh nghiệp và các đối thủ cạnh tranh chỉ có thể thâm nhập được một phần thị trường mục tiêu, tức là bán được một số lượng nhất định sản phẩm trên thị trường mục tiêu đó. - Thị trường đã thâm nhập (the penetrated market) là tập hợp những khách hàng đã mua sản phẩm đó. Tiềm năng thị trường: Nhu cầu thị trường là một hàm biến đổi, ở mỗi mức chi phí marketing cụ thể thì sẽ tương ứng với một mức nhu cầu thị trường.
Nhưng sự gia tăng nhu cầu này chỉ có giới hạn và tiềm năng thị trường được xác định là giới hạn tiệm cận 8 của nhu cầu thị trường khi chi phí marketing tiến đến vô hạn, trong điều kiện môi trường nhất định. Tổng tiềm năng của thị trường: là số lượng tiêu thụ cực đại mà tất cả các công ty có thể có được trong một ngành và trong một thời kỳ nhất định, với một mức nỗ lực Marketing của ngành đã định và môi trường nhất định. Cách ước tính phổ biến là như sau: Q = nqp Trong đó: Q = tổng tiềm năng của thị trường. n = số người mua đối với một sản phẩm/thị trường nhất định với những giả thiết nhất định.
q = số lượng mà một người mua trung bình đã mua. p = giá của một đơn vị trung bình. Đo lường tiềm năng thị trường: Chúng ta đều thừa nhận rằng, với mội công ty thì việc xác định nhu cầu thị trường thường có quan hệ với việc hoạch định các chiến lược kinh doanh. Hay nói cách khác, việc xây dựng chiến lược kinh doanh phải dựa trên kết quả của việc nghiên cứu thị trường và dự báo nhu cầu thị trường rồi từ đó xây dựng một chiến lược kinh doanh cụ thể.
Để có được một khái niệm về việc nghiên cứu và đo lường nhu cầu thị trường chúng ta cần tìm hiểu kỹ hơn về một số vấn đề như: dự báo thi trường, tiềm năng thị trường, dự báo công ty. * Dự báo thị trường: trên thực tế chỉ có một mức marketing cụ thể, nhu cầu thị trường tương ứng với mức chi phí đó được gọi dự báo thị trường. * Dự báo của công ty: nhu cầu của công ty mô tả mức tiêu thụ dự kiến tương ứng với các mức khác nhau của nỗ lực marketing. Ban lãnh đạo công ty cần phải lựa chọn một trong những mức nỗ lực đó.
Mức nỗ lực marketing được chọn sẽ tạo ra nhu cầu dự kiến và nó được gọi là dự báo mức tiêu thụ của công ty. Nói cách khác dự báo mức tiêu thụ cđa công ty là mức tiêu thụ công ty dự kiến căn cứ vào kế marketing đã chọn, môi trường marketing giả định. 9 * Tiềm năng của công ty: tiềm năng tiêu thụ của công ty là giới hạn tiệm cận của nhu cầu công ty khi nỗ lực marketing tăng lên tương đối so với các đối thủ cạnh tranh. Phần nhu cầu thị trường thuộc công ty phụ thuộc vào chỗ các sản phẩm, dịch vụ giá cả, thông tin của công ty được nhận thức như thế nào so với các đối thủ cạnh tranh.
Nếu tất cả các yếu tố khác đều như nhau thì thị phần của công ty sẽ phụ thuộc vào qui mô và hiệu quả của các chi phí marketing của công ty so với các đối thủ cạnh tranh. Qua một số khái niệm trên chĩng ta có thể đưa ra khái niệm như sau về việc nghiên cứu và dự báo nhu cầu thị trường: - Việc nghiên cứu nhu cầu thị trường là quá trình thu thập phân tích xử lý thông tin nhằm đưa ra một số kết luận về thị trường. Quá trình này cần chỉ ra những đặc điểm về hành vi thói quen của người tiêu dùng cũng như sự phân bố của nhu cầu, định lượng nhu cầu thị trường và phân tích những nhân tố ảnh hưởng của môi trường vĩ mô tới nhu cầu thị trường. - Việc đo lường tiềm năng thị trường của công ty là việc đánh giá định lượng nhu cầu thị trường ngành cũng như xác định thị phần mà công ty đang có.
Từ đó các nhà quản trị có thể lựa chọn những mức nỗ lực marketing cụ thể. Hay nói cách khác họ có thể đưa ra những dự báo về nhu cầu thị trường của công ty, những dự báo này phải được đạt trong một môi trường marketing giả định. Các yếu tố ảnh hưởng tới tiềm năng thị trường: 1.Qui mô ngành: Các dữ liệu có sẵn cho phép doanh nghiệp nắm rõ qui mô ngành của doanh nghiệp mình ở các khu vực mục tiêu. Các nhà cung cấp thông tin thị trường cung cấp các thông tin về mua bán và xu hướng thuộc lĩnh vực của doanh nghiệp.
Chúng ta có thể tính toán tiềm năng thị trường đó dựa trên việc tìm thông tin từ một đối tác thân thiết của mình tại khu vực thị trường tiềm năng đó và tính toán mức tiêu thụ của khu vực đó dựa trên thông tin về thị phần của đối tác.Độ phức tạp của thị trường: Độ phức tạp của thị trường thể hiện tiềm năng của thị trường đó. Một số thị trường bền vững do có sự kết hợp của một số nhà bán lẻ chính và nhiều nhà 10 phân phối có năng lực. Các thị trường khác thì phức tạp hơn, với sự tham gia của nhiều kênh phân phối đa dạng, thị trường bán lẻ bị phân mảnh và có sự khác biệt về tiêu thụ các sản phẩm trong lĩnh vực mà doanh nghiệp hoạt động. Thị trường càng lớn thì tiềm năng cũng cao, tuy nhiên, khả năng thâm nhập vào các thị trường này là tương đối khó khăn.Môi trường cạnh tranh: Tại những thị trường có tiềm năng phát triển lớn thì khả năng doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh với nhiều đối thủ sẽ rất cao.
Đánh giá về sức cạnh tranh tại thị trường mục tiêu luôn là điều rất cần thiết. Thị trường đó còn sơ khai hay không? Hay là doanh nghiệp phải đối mặt với 2 – 3 đối thủ lớn? Tại những thị trường cạnh tranh, những đối thủ kỳ cựu sẽ có những hành động quyết liệt để bảo vệ thị phần và thương hiệu của họ nhằm đẩy lùi những đối thủ cạnh tranh mới. Việc có càng nhiều đối thủ cạnh tranh cũng hướng tới một thị trường sẽ làm cho thị trường đó nhanh chóng bị khai thác và tiềm năng sẽ giảm sút đi rất nhiều.Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế của khu vực: Mục tiêu của sản xuất tiêu thụ sản phẩm là bán sản phẩm cho người tiêu dùng, vì thế sự phát triển kinh tế tại khu vực mà được nhận định là thị trường tiềm năng có ảnh hưởng rất lớn tới quyết định thâm nhập thị trường của các công ty. Với một địa bàn có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao thì mức sống người dân ở đây cũng không thể thấp.
Tiềm năng tiêu thụ sản phẩm cũng vì thế mà nâng cao.Dân số: Quy mô và trình độ dân số tại khu vực thị trường là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tiềm năng của khu vực đó. Với việc một địa phương có dân số đông sẽ đưa đến rất nhiều cơ hội cho các nhà cung cấp, đơn vị bán lẻ nhằm đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng tiềm năng.