Luận án tiến sĩ nghiên cứu thực trạng khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện của tỉnh vĩnh phúc và giải pháp can thiệp

Luận án tiến sĩ phân tích thực trạng khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại bệnh viện đa khoa tuyến huyện Vĩnh Phúc, đề xuất giải pháp can thiệp hiệu quả.

• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Nghiên cứu thực trạng và giải pháp khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại bệnh viện đa khoa tuyến huyện Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2011-2014
• Địa điểm: Vĩnh Phúc

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Y học cổ truyền của một số quốc gia và Việt Nam

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào thực trạng và giải pháp khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện Vĩnh Phúc. Y học cổ truyền (YHCT) đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam coi trọng, thể hiện qua các văn kiện và chỉ thị như Chỉ thị 24 - CT/TW và Quyết định 2166/QĐ-TTg. Mục tiêu của nghiên cứu là mô tả thực trạng sử dụng YHCT và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả khám chữa bệnh tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện.

1.1. Tầm quan trọng của y học cổ truyền

Y học cổ truyền đóng vai trò quan trọng trong hệ thống y tế Việt Nam, đặc biệt tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc kết hợp Đông y và Tây y là cần thiết để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe. Các văn kiện như Nghị quyết 46 - NQ/TW và Chỉ thị 24 - CT/TW đã nhấn mạnh việc phát triển YHCT trong hệ thống y tế quốc gia.

1.2. Bối cảnh tại Vĩnh Phúc

Tỉnh Vĩnh Phúc có địa hình đa dạng, bao gồm đồng bằng, trung du và miền núi. Ngành y tế của tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, trong đó YHCT đóng góp đáng kể vào chăm sóc sức khỏe người dân. Tuy nhiên, việc sử dụng YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện vẫn còn hạn chế, cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện.

II. Thực trạng y học cổ truyền tại Vĩnh Phúc

Nghiên cứu đã mô tả thực trạng sử dụng y học cổ truyền tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện Vĩnh Phúc. Kết quả cho thấy, mặc dù YHCT được áp dụng trong khám chữa bệnh, nhưng hiệu quả chưa đạt được như mong đợi. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm thiếu nguồn lực, hạn chế về đào tạo và nhận thức của người dân.

2.1. Hiệu quả khám chữa bệnh

Hiệu quả của y học cổ truyền trong khám chữa bệnh tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện còn thấp. Nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở vật chất và đội ngũ y bác sĩ được đào tạo chuyên sâu về YHCT. Điều này dẫn đến việc người dân chưa tin tưởng hoàn toàn vào các phương pháp điều trị truyền thống.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng y học cổ truyền bao gồm thiếu nguồn lực tài chính, hạn chế về đào tạo chuyên môn và nhận thức của người dân. Ngoài ra, việc thiếu các chính sách hỗ trợ cụ thể cũng là một rào cản lớn trong việc phát triển YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện.

III. Giải pháp cải thiện y học cổ truyền

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng y học cổ truyền tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện Vĩnh Phúc. Các giải pháp bao gồm tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức của người dân và đầu tư cơ sở vật chất.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường đào tạo đội ngũ y bác sĩ về y học cổ truyền. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và tăng sự tin tưởng của người dân vào các phương pháp điều trị truyền thống.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của y học cổ truyền là một yếu tố quan trọng. Các chiến dịch truyền thông và giáo dục cộng đồng sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về các phương pháp chăm sóc sức khỏe bằng YHCT, từ đó tăng cường sử dụng các dịch vụ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Y học cổ truyền (YHCT) Việt Nam được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm phát triển nhằm bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Theo kế hoạch hành động của Chính phủ đến năm 2020, mục tiêu đạt được là 100% bệnh viện đa khoa tuyến huyện có khoa YHCT, với tỷ lệ khám chữa bệnh bằng YHCT tại tuyến huyện đạt 25%. Tỉnh Vĩnh Phúc, với đặc điểm địa hình đa dạng gồm đồng bằng, trung du và miền núi, đã có những bước tiến trong phát triển YHCT, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, thực trạng sử dụng YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và hiệu quả khám chữa bệnh.

Nghiên cứu này nhằm mô tả thực trạng khám chữa bệnh bằng YHCT tại 9 bệnh viện đa khoa tuyến huyện tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2012, đồng thời đánh giá hiệu quả của giải pháp can thiệp nhằm cải thiện hoạt động khám chữa bệnh bằng YHCT trong giai đoạn 2013-2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ YHCT, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển y dược cổ truyền của tỉnh và cả nước, đồng thời thúc đẩy công bằng y tế và sự hài lòng của người dân với dịch vụ y tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết kết hợp YHCT và YHHĐ: Khẳng định vai trò bổ trợ và phối hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại trong chăm sóc sức khỏe toàn diện.
• Mô hình phát triển nguồn nhân lực y tế: Tập trung vào đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hành cho thầy thuốc YHCT.
• Khái niệm về chất lượng dịch vụ y tế: Bao gồm các yếu tố như cơ sở vật chất, trang thiết bị, trình độ nhân lực, hiệu quả khám chữa bệnh và sự hài lòng của người dân.
• Khái niệm về can thiệp y tế công cộng: Xây dựng và triển khai các giải pháp nhằm cải thiện hoạt động khám chữa bệnh, đánh giá hiệu quả trước và sau can thiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra cắt ngang mô tả kết hợp nghiên cứu can thiệp so sánh trước và sau can thiệp, kết hợp cả định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm toàn bộ thầy thuốc khoa YHCT tại 9 bệnh viện đa khoa tuyến huyện tỉnh Vĩnh Phúc, 450 bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân, cán bộ quản lý ngành y tế, hồ sơ bệnh án, trang thiết bị và thuốc YHCT.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 10.0 để phân tích tần suất, tỷ lệ %, trung bình; áp dụng các test thống kê so sánh tỷ lệ và số trung bình giữa các nhóm; phân tích định tính qua phỏng vấn sâu.
• Timeline nghiên cứu:
  • Giai đoạn 1 (2011 – 6/2012): Điều tra khảo sát thực trạng.
  • Giai đoạn 2 (6/2012 – 12/2013): Xây dựng và triển khai mô hình can thiệp.
  • Giai đoạn 3 (12/2013 – 8/2014): Đánh giá hiệu quả can thiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng nguồn nhân lực và cơ sở vật chất: Tính đến năm 2010, 5/9 bệnh viện đa khoa tuyến huyện tại Vĩnh Phúc chưa có khoa YHCT. Đội ngũ thầy thuốc YHCT còn thiếu về số lượng và trình độ chuyên môn, với chỉ 2 bác sĩ chuyên khoa sơ bộ và 12 y sĩ chuyên khoa YHCT cho 9 bệnh viện. Trang thiết bị phục vụ khám chữa bệnh còn hạn chế, trung bình mỗi bệnh viện chỉ có 1,5 máy điện châm và 0,3 máy sắc thuốc.

2. Tỷ lệ sử dụng YHCT trong khám chữa bệnh: Tỷ lệ bệnh nhân điều trị nội trú bằng YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện tăng 9% từ năm 2003 đến 2010, đạt khoảng 15% năm 2010. Tỷ lệ điều trị ngoại trú tăng 3%, đạt khoảng 8%. Tỷ lệ sử dụng dược liệu YHCT tại tuyến huyện tăng gần 6% trong giai đoạn này.

3. Kiến thức và kỹ năng của thầy thuốc YHCT: Nghiên cứu cho thấy kiến thức về chỉ định bài thuốc cổ phương, vị thuốc và kỹ năng châm cứu, xoa bóp còn nhiều hạn chế, với tỷ lệ chưa đạt yêu cầu lên đến 47,9% đối với chỉ định bài thuốc và 24,5% đối với kỹ năng xoa bóp bấm huyệt. Sau can thiệp, kiến thức chỉ định bài thuốc cổ phương tăng 19,95%, kỹ năng châm cứu tăng 62,4%.

4. Hiệu quả can thiệp: Sau một năm triển khai mô hình can thiệp tại BVĐK huyện Yên Lạc, tỷ lệ bệnh nhân điều trị nội trú bằng YHCT tăng 46%, điều trị ngoại trú tăng 96,5%. Kiến thức và kỹ năng của thầy thuốc được cải thiện rõ rệt so với cơ sở đối chứng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động khám chữa bệnh bằng YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện tỉnh Vĩnh Phúc còn nhiều hạn chế về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và trình độ chuyên môn. Tỷ lệ sử dụng YHCT mặc dù có tăng nhưng chưa đạt mục tiêu đề ra. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu đội ngũ thầy thuốc có trình độ cao, trang thiết bị y tế chưa đầy đủ, và nhận thức của cán bộ lãnh đạo về vai trò của YHCT chưa đồng đều.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác và quốc tế, tình hình tại Vĩnh Phúc tương tự với nhiều địa phương khác ở Việt Nam, nơi YHCT tuyến huyện còn yếu về nguồn lực và chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, hiệu quả can thiệp cho thấy việc tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng và tăng cường cơ sở vật chất có tác động tích cực rõ rệt, phù hợp với các khuyến nghị của WHO về phát triển YHCT trong hệ thống y tế quốc gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tỷ lệ bệnh nhân điều trị YHCT trước và sau can thiệp, bảng so sánh điểm kiến thức và kỹ năng của thầy thuốc giữa cơ sở can thiệp và đối chứng, cũng như biểu đồ phân bố nguồn nhân lực YHCT theo trình độ chuyên môn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn cho thầy thuốc YHCT: Tổ chức các khóa tập huấn nâng cao kiến thức về bài thuốc cổ phương, kỹ năng châm cứu, xoa bóp bấm huyệt định kỳ hàng năm, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hành. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế phối hợp với các trường đại học Y dược cổ truyền. Thời gian: 2024-2026.

2. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế cho khoa YHCT tại bệnh viện đa khoa tuyến huyện: Mua sắm máy sắc thuốc, máy điện châm, thiết bị hỗ trợ khám chữa bệnh hiện đại để nâng cao chất lượng dịch vụ. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Y tế. Thời gian: 2024-2025.

3. Nâng cao nhận thức và sự quan tâm của lãnh đạo các cấp về vai trò của YHCT: Tổ chức hội thảo, tuyên truyền về chính sách phát triển YHCT, khuyến khích sự phối hợp giữa YHCT và YHHĐ trong điều trị. Chủ thể thực hiện: Ban Tuyên giáo tỉnh ủy, Sở Y tế. Thời gian: 2024.

4. Xây dựng và nhân rộng mô hình can thiệp hiệu quả: Áp dụng mô hình tập huấn, tăng cường trang thiết bị và tuyên truyền cho người dân tại các huyện khác trong tỉnh, nhằm nâng cao tỷ lệ sử dụng YHCT. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế, các bệnh viện đa khoa tuyến huyện. Thời gian: 2025-2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngành y tế các cấp: Để hiểu rõ thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp phát triển YHCT tại tuyến huyện, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Thầy thuốc và nhân viên y tế làm việc trong lĩnh vực YHCT: Nâng cao kiến thức, kỹ năng thực hành và nhận thức về vai trò của YHCT trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y dược cổ truyền: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và mô hình can thiệp để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các cơ quan hoạch định chính sách và tổ chức y tế: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch phát triển YHCT, đầu tư nguồn lực và nhân rộng mô hình can thiệp hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phát triển YHCT tại tuyến huyện?
   YHCT có vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, đặc biệt ở vùng nông thôn, giúp giảm tải cho y học hiện đại và đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân với chi phí hợp lý.

2. Những khó khăn chính trong phát triển YHCT tại tuyến huyện là gì?
   Thiếu nguồn nhân lực có trình độ, cơ sở vật chất hạn chế, trang thiết bị y tế chưa đầy đủ và nhận thức của lãnh đạo chưa đồng đều là những thách thức lớn.

3. Giải pháp can thiệp nào đã được áp dụng và hiệu quả ra sao?
   Mô hình tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng cho thầy thuốc, tăng cường trang thiết bị và tuyên truyền nâng cao nhận thức đã giúp tăng tỷ lệ bệnh nhân điều trị nội trú bằng YHCT lên 46% và ngoại trú lên 96,5%.

4. Làm thế nào để đảm bảo chất lượng thuốc YHCT tại tuyến huyện?
   Cần có quy trình kiểm nghiệm nghiêm ngặt, sử dụng dược liệu đạt chuẩn GMP, đồng thời đào tạo cán bộ về kiểm soát chất lượng thuốc.

5. Người dân có tin tưởng và hài lòng với dịch vụ YHCT không?
   Nghiên cứu cho thấy đa số người dân đánh giá dịch vụ YHCT an toàn, hiệu quả và giá cả phù hợp, tuy nhiên cần tăng cường giám sát và nâng cao chất lượng dịch vụ để tăng sự tin tưởng hơn nữa.

Kết luận

• Hoạt động khám chữa bệnh bằng YHCT tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện tỉnh Vĩnh Phúc còn nhiều hạn chế về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và hiệu quả khám chữa bệnh.
• Tỷ lệ sử dụng YHCT có xu hướng tăng nhưng chưa đạt mục tiêu đề ra, đặc biệt tại tuyến huyện.
• Giải pháp can thiệp tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng và tăng cường trang thiết bị đã mang lại hiệu quả tích cực, tăng tỷ lệ bệnh nhân điều trị bằng YHCT đáng kể.
• Cần tiếp tục nhân rộng mô hình can thiệp, đồng thời nâng cao nhận thức lãnh đạo và đầu tư nguồn lực cho YHCT tại tuyến huyện.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo liên tục, đầu tư trang thiết bị và xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển YHCT bền vững trên địa bàn tỉnh và toàn quốc.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Y học cổ truyền của một số quốc gia và Việt Nam 1. Y học cổ truyền của một số quốc gia Y học cổ truyền (YHCT) theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): Đó là tổng hợp các tri thức và kỹ năng thực hành trên cơ sở những lý thuyết, đức tin và kinh nghiệm bản địa của những nền văn hóa khác nhau, có thể giải thích được hoặc không, được sử dụng để duy trì sức khỏe, cũng như trong dự phòng, chẩn đoán, cải thiện hoặc điều trị bệnh tật về thể chất và tinh thần [6], [9]. Theo đánh giá của WHO năm 2008 có 80% dân số Châu Phi được chăm sóc sức khỏe bằng YHCT và trên 50% người dân Châu Âu và Nam Mỹ đã sử dụng y học bổ sung/thay thế (CAM) trong một năm qua khi được hỏi.

YHCT đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong kinh tế và y tế [10], [11]. Trung Quốc: Trung Quốc là một trong các quốc gia có nền YHCT phát triển mạnh nhất thế giới, năm 2011, Chính phủ Trung Quốc đưa ra kế hoạch 5 năm lần thứ 12 (2011-2015) về phát triển YHCT đảm bảo YHCT được bảo vệ, hỗ trợ và phát triển tích cực. Theo báo cáo của bộ Y tế Trung Quốc tại Hội nghị YHCT các nước ASEAN (Association of South – East Asian) lần thứ hai, ngày 31-10-2010 tại Hà Nội (Hội nghị YHCT các nước ASEAN lần thứ hai); Hiến pháp của Trung Quốc năm 1982 ghi rõ: phát triển nền y học của Trung Quốc theo hướng kết hợp y học hiện đại (YHHĐ) và YHCT trong hệ thống chăm sóc sức khỏe (CSSK) quốc gia. Thống kê của Bộ Y tế Trung Quốc năm 2009, cả nước có 3115 bệnh viện YHCT với 400.000 giường bệnh, điều trị cho 302 triệu bệnh nhân ngoại trú và trên 9 triệu bệnh nhân nội trú.

Ngoài ra còn có 245 bệnh viện với mô hình kết hợp giữa YHCT và YHHĐ và 95% số bệnh viện đa khoa có khoa YHCT. Trung 4 Quốc có 27 trường Đại học YHCT (thời gian đào tạo 5 năm), 52 trường trung học YHCT và 81 trường Đại học Y khoa có khoa YHCT.000 sinh viên theo học tại các trường Đại học YHCT, trong đó có 3.000 sinh viên nước ngoài. Trong những năm qua đã có khoảng 9.000 dược phẩm mới từ YHCT của Trung Quốc ra đời và đem lại doanh thu cho đất nước khoảng 180 tỷ nhân dân tệ mỗi năm. Y học cổ truyền Trung Quốc được nhiều nước trên thế giới (khoảng trên 120 quốc gia) đưa vào chương trình chăm sóc sức khỏe của quốc gia [11], [12], [13].

Nhật Bản: Nhật Bản là nước có truyền thống YHCT lâu đời, từ thế kỷ thứ V Y học cổ truyền Trung Quốc đã vào Nhật Bản qua con đường bán đảo Triều Tiên. Song, sau năm 1868, YHCT Nhật Bản bị lụi dần do thể chế cầm quyền, nhất là từ năm 1912-1926, thời Minh Trị, YHCT bị cấm hoạt động (chỉ cho Tây y hoạt động). Mặc dù vậy, YHCT Nhật Bản vẫn tiếp tục tồn tại và được người dân sử dụng trong cộng đồng, YHCT Nhật Bản bao gồm YHCT Trung Quốc và y học dân gian của Nhật Bản, được người Nhật Bản gọi là Kampo. Sau năm 1950, YHCT Nhật Bản dần được phục hồi.

Y học cổ truyền được đưa vào giảng trong trường đại học Y khoa hoặc trường đại học có khoa Y từ năm 1986. Để trở thành một Kampo, người thầy thuốc phải tốt nghiệp trường đại học y trở thành bác sỹ y học hiện đại (YHHĐ) và có thời gian thực tế lâm sàng 03 năm, sau đó học thêm 03 năm về YHCT. Trên 90% bác sỹ Nhật Bản thường xuyên kết hợp YHHĐ với thuốc YHCT trong khám và điều trị bệnh cho người dân tại cộng đồng và việc kê đơn thuốc YHCT của các bác sỹ trên cơ sở các bài thuốc YHCT ghi trong dược điển (kể cả sự gia giảm của bài thuốc). Trên lâm sàng, YHCT Nhật Bản được đưa vào khám và điều trị kết hợp với YHHĐ trong 25 chuyên ngành (lão khoa, nhi khoa, tiêu hóa, xương khớp, sản khoa, phụ khoa, da liễu, tiết niệu, tim mạch, thận, phổi….

Một 5 trong những nguyên nhân giúp cho YHCT được người dân sử dụng nhiều là: từ năm 1976 Nhật Bản đã đưa 148 bài thuốc Kampo và 6 phương pháp châm cứu vào mục chi trả của bảo hiểm y tế quốc gia và Kampo còn đáp ứng được các yếu tố tâm linh và tinh thần của người Nhật [11], [14], [15]. Singapore: Theo báo cáo của bộ Y tế Singapore tại Hội nghị YHCT các nước ASEAN lần thứ 02: từ năm 1995, Vụ YHCT của Bộ Y tế Singapore đã được thành lập. Đến năm 2000, đạo luật về đội ngũ hành nghề YHCT đã được Quốc hội Singapore thông qua. Tính đến ngày 31-12-2009, Singapore có 2.421 cán bộ đăng ký hành nghề YHCT.

Việc khám bệnh, chữa bệnh bằng YHCT được người Singapore tin dùng. Singapore có ba chủng tộc chính, chủ yếu là người Trung Quốc (74,7%), người Malaysia chiếm 13,6%, người Ấn Độ chiếm 8,9%. Y học cổ truyền tại nước này gồm các phương pháp chữa bệnh chính là: YHCT Trung Quốc (sử dụng châm cứu và nguyên liệu thuốc Trung Quốc); Y học cổ truyền Malaysia (sử dụng dược liệu thuốc của Malaysia hoặc Jamu chủ yếu từ Indonesia và Malaysia); Y học cổ truyền Ấn Độ (sử dụng dược liệu thuốc hoặc Ayurveda chủ yếu từ Ấn Độ) [7], [16], [17]. Thái Lan: Bộ Y tế Công cộng Thái Lan đã lồng ghép các loại thuốc thảo dược vào chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu từ khi có Kế hoạch phát triển Y tế Quốc gia lần thứ 4 (1977-1981) bằng cách lựa chọn 60 cây thuốc sử dụng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Cẩm nang về các cây thuốc được lựa chọn đã in thành sách xuất bản và cấp cho các tình nguyện viên về thôn bản trong cả nước để thúc đẩy việc trồng cây thuốc tại cộng đồng và giáo dục người dân hiểu về lợi ích của các cây thuốc, góp phần điều trị các bệnh và các triệu chứng thông thường để tăng cường việc tự chăm sóc sức khỏe. 6 Năm 1993 Viện nghiên cứu thuốc YHCT được thành lập. Đến năm 2002 Vụ YHCT của Bộ Y tế Công cộng Thái Lan được thành lập nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về YHCT. Mô hình lồng ghép YHCT vào chăm sóc sức khỏe ban đầu và tăng cường sử dụng các cây thuốc trong chăm sóc sức khỏe ban đầu đã được Thái Lan liên tục sử dụng trong khoảng 30 năm (tính đến 2010) tương tự như phương pháp tiếp cận của WHO/SEAR để thúc đẩy việc sử dụng các cây thuốc, thuốc thảo dược và các chế phẩm thuốc YHCT được lựa chọn tại các cấp cơ sở.

Theo báo cáo của Bộ Y tế Công cộng Thái Lan tại Hội nghị YHCT các nước ASEAN lần thứ 02; ngày 03- 03-2007, Quốc hội Thái Lan đã thông qua Luật Y tế Quốc gia, Điều 47 của Luật ghi rõ: “việc tăng cường, hỗ trợ, sử dụng và phát triển những kiến thức công nghệ và thực hành địa phương liên quan đến sức khỏe, thuốc YHCT của Thái Lan, thuốc bản địa và các thuốc thay thế khác phải là một trong các yếu tố thiết yếu của Điều lệ Hệ thống Y tế Quốc gia”. Tính đến tháng 9/2009, số bác sĩ hành nghề YHCT được cấp phép ở Thái Lan thuộc các lĩnh vực: hành nghề YHCT 17.001; hành nghề dược học cổ truyền 23.409; hành nghề nữ hộ sinh cổ truyền 5.735; hành nghề massage Thái Lan 332; hành nghề ứng dụng YHCT Thái Lan 660. Đến năm 2010, Thái Lan có 13 trường Đại học giảng dạy YHCT, trong đó có 5 trường đào tạo cử nhân YHCT và 8 trường đào tạo bác sĩ YHCT ứng dụng, thời gian đào tạo là 4 năm. Tính đến tháng 4/2010, tại nước này đã có 15 cơ sở sản xuất thuốc YHCT được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn GMP ASEAN (Good Manufacturing Practice ASEAN – thực hành sản xuất thuốc tốt của Hiệp hội các nước Đông Nam Á) và 27 cơ sở được nhận chứng chỉ GMP (Good Manufacturing Practice - thực hành sản xuất thuốc tốt) [7], [16], [18].

7 Philippines: Năm 1992 nhiều người dân Philippine không có khả năng chi trả tiền thuốc chữa bệnh bằng YHHĐ, ngành Y tế đã vực dậy chương trình YHCT và đến năm 1997 Luật Thuốc YHCT và thuốc thay thế đã được phê duyệt. Viện Chăm sóc sức khỏe bằng thuốc YHCT và thuốc thay thế (Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care - PITAHC) được thành lập có nhiệm vụ cung cấp và phân phối sản phẩm chăm sóc sức khỏe truyền thống và thay thế. Đồng thời, phối hợp với bảo hiểm y tế địa phương cho phép thanh toán chi trả của người bệnh bằng các hình thức chữa bệnh bằng châm cứu hay các hình thức thay thế khác [17], [19], [20]. Indonesia: Indonesia YHCT có từ thế kỷ XV dựa trên kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm độc đáo riêng của mỗi bộ tộc, các vị thuốc thảo dược được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng và có tới 2,7% dân số Indonesia sử dụng YHCT trong CSSK.

Chính phủ Indonesia đã xây dựng chiến lược phát triển thuốc YHCT gồm 3 bước: bước (1) tìm hiểu cây thuốc bản địa; bước (2) chuẩn hóa cây thuốc và vị thuốc; bước (3) thử nghiệm lâm sàng và sản xuất [17], [20]. Brunei: Việc thực hành và sử dụng YHCT của các cộng đồng địa phương tại Brunei đã có từ đầu thế kỷ XIV và trở thành một phần của di sản quốc gia và văn hóa của đất nước Brunei. Các thầy thuốc hành nghề YHCT bao gồm các lương dược Malaysia, “sin she” của Trung Quốc và “healers Ayuvedic guru/yoga trị liệu” của Ấn Độ, các thầy lang tôn giáo, tâm linh và những người khác, tất cả đều cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoae ban đầu ở dạng này hay dạng khác cho cộng đồng. Các thầy lang truyền thống được phép hành nghề dài hạn về thuốc YHCT/thuốc bổ sung/ thuốc thay thế (TM/CAM) miễn là không trái pháp luật 8 và quy định hiện hành về quản lý và thực hành của y học allopathic và một số hướng dẫn do Bộ y tế Brunei quy định.

Bộ Y tế Brunei đã thành lập và phát triển một hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại giúp cho người dân Brunei đều được hưởng lợi từ các dịch vụ y tế của hệ thống này trong những năm gần đây [7], [17]. Malaysia: Đạo luật Y tế năm 1971 của Malaysia thừa nhận công tác thực hành về YHCT. Y học cổ truyền của Malaysia được điều chỉnh theo văn hóa của mỗi chủng tộc Mã Lai, Trung Quốc, Ấn Độ và các dân tộc bản địa. Malaysia công nhận các hoạt động khác của YHCT như phép chữa vi lượng đồng căn hay thuốc bổ sung.