Nghiên cứu nhân giống hoa thanh trúc kép (Phlox drummondii) bằng hạt

Kỹ thuật gieo hạt hoa thanh trúc kép (Phlox) đơn giản, hiệu quả. Hướng dẫn ươm mầm thành công, giúp cây phát triển khỏe mạnh, nở hoa đẹp.

• Tác giả: Phạm Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Yến
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp Đô Thị
• Đề tài: Nghiên cứu thử nghiệm nhân giống hoa Thanh trúc kép (Phlox drummondii) bằng phương pháp gieo hạt
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu nhân giống hoa Thanh trúc kép Phlox

Nghiên cứu về nhân giống hoa thanh trúc kép bằng phương pháp gieo hạt là một hướng đi quan trọng, nhằm mục tiêu tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị cảnh quan của loài hoa này. Hoa Thanh trúc kép, hay Phlox drummondii, là loài hoa có nguồn gốc từ châu Mỹ, nổi bật với vẻ đẹp rực rỡ và đa dạng màu sắc. Loài cây này thuộc họ Lá thang (Polemoniaceae), có dạng cây bụi sống lâu năm, chiều cao trung bình từ 20-25 cm. Đặc điểm nổi bật của hoa là các cánh kép và bán kép, nở thành chùm ở đầu cành, tạo nên những thảm hoa sinh động và bắt mắt. Giá trị của hoa Thanh trúc kép không chỉ dừng lại ở mặt thẩm mỹ. Về mặt tinh thần, màu sắc tươi sáng và hương thơm dịu nhẹ của hoa giúp giải tỏa căng thẳng, mang lại cảm giác thư thái. Về mặt kinh tế, đây là loài hoa dễ trồng, chăm sóc và có giá thành cao, mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho người trồng. Việc lựa chọn phương pháp gieo hạt để nhân giống mang lại nhiều ưu điểm vượt trội. Phương pháp này có hệ số nhân giống cao, giúp tạo ra số lượng lớn cây con đồng đều về kích thước và độ tuổi trong thời gian ngắn. Cây trồng từ hạt thường có bộ rễ khỏe, khả năng thích nghi tốt với điều kiện ngoại cảnh và tuổi thọ cao hơn so với cây giâm hom. Tuy nhiên, phương pháp này cũng tồn tại nhược điểm là khó giữ được các đặc tính ưu việt của cây mẹ và dễ bị thoái hóa giống nếu không có quy trình chọn lọc hạt giống nghiêm ngặt. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nảy mầm và tìm ra công thức giá thể tối ưu cho sự sinh trưởng của cây con, góp phần hoàn thiện kỹ thuật canh tác Phlox drummondii.

1.1. Khám phá đặc điểm hình thái và giá trị của Phlox drummondii

Phlox drummondii, thường được gọi là hoa Thanh trúc kép, là một loài thực vật thân gỗ có nhiều nhánh, chiều cao có thể đạt tới 25cm. Lá cây có hình bầu dục hẹp, màu xanh thẫm và có lớp lông mịn ở mặt dưới. Hoa của loài này đặc biệt đa dạng với các màu sắc như kem, trắng, cam, hồng, đỏ, đường kính mỗi bông từ 1,5-2cm. Hoa nở thành từng chùm rực rỡ, tạo nên giá trị cảnh quan cao, thường được trồng làm hoa trang trí trong chậu, bồn, hoặc tạo thành các thảm hoa lớn trong công viên, biệt thự. Về giá trị kinh tế, hoa Thanh trúc kép là một lựa chọn tiềm năng do khả năng gieo trồng và chăm sóc tương đối đơn giản nhưng lại mang lại giá trị thương mại cao.

1.2. Ưu điểm của phương pháp gieo hạt so với các phương pháp khác

Việc nhân giống bằng hạt mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, hệ số nhân giống rất cao, cho phép sản xuất cây con với số lượng lớn một cách nhanh chóng. Thứ hai, kỹ thuật trồng đơn giản, ít tốn công lao động. Cây con phát triển từ hạt có bộ rễ cọc khỏe mạnh, giúp cây có khả năng thích ứng rộng hơn với sự thay đổi của môi trường và có tuổi thọ cao hơn. Ngoài ra, việc vận chuyển hạt giống đi xa cũng dễ dàng hơn so với vận chuyển cây con. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phương pháp này có thể làm thoái hóa giống và khó giữ lại các đặc tính tốt của cây mẹ nếu không có quy trình tuyển chọn hạt giống chất lượng.

II. Thách thức chính khi gieo hạt hoa Thanh trúc kép tại nhà

Quá trình nhân giống hoa thanh trúc kép từ hạt gặp phải nhiều thách thức, đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường và kỹ thuật. Một trong những khó khăn lớn nhất là đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao và đồng đều. Các yếu tố ngoại sinh như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình này. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiệt độ lý tưởng cho hạt Phlox drummondii nảy mầm dao động trong khoảng 18-25°C. Độ ẩm của giá thể gieo ươm phải được duy trì liên tục, không để bị khô nhưng cũng tránh tình trạng úng nước gây thối hạt. Ánh sáng cũng là một yếu tố quan trọng; hạt cần ánh sáng khuếch tán để kích thích nảy mầm, nhưng ánh nắng trực tiếp có thể làm cháy hạt và khô chất trồng. Thách thức thứ hai là việc lựa chọn và phối trộn giá thể trồng phù hợp. Một giá thể lý tưởng cần đảm bảo độ tơi xốp, khả năng thoát nước tốt nhưng vẫn giữ được độ ẩm cần thiết. Thành phần giá thể không phù hợp có thể cản trở sự phát triển của bộ rễ, khiến cây con còi cọc và dễ mắc bệnh. Đặc biệt, bệnh thối cổ rễ là một trong những vấn đề phổ biến nhất ở giai đoạn cây con, thường xuất phát từ giá thể quá ẩm và thiếu độ thông thoáng. Ngoài ra, việc phòng trừ sâu bệnh hại ở giai đoạn đầu cũng là một thách thức. Cây con có sức đề kháng yếu, rất dễ bị tấn công bởi các loại sâu như sâu xám, sâu xanh và các loại nấm gây bệnh. Việc không phát hiện và xử lý kịp thời có thể dẫn đến tỷ lệ chết cây cao, ảnh hưởng đến hiệu quả của cả quá trình gieo hạt.

2.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm đến tỷ lệ nảy mầm

Nhiệt độ và độ ẩm là hai nhân tố ngoại sinh quyết định thành công của quá trình nảy mầm. Tài liệu nghiên cứu ghi nhận nhiệt độ trung bình trong quá trình thử nghiệm dao động từ 17-27°C và độ ẩm từ 72-85,67%. Đây là khoảng điều kiện thuận lợi, giúp hạt Phlox drummondii đạt tỷ lệ nảy mầm cao. Việc duy trì độ ẩm ổn định cho giá thể gieo ươm là cực kỳ quan trọng, cần tưới nước thường xuyên bằng phương pháp phun sương để tránh làm xói mòn lớp đất phủ trên hạt và đảm bảo hạt luôn đủ nước để trương nở.

2.2. Tầm quan trọng của việc lựa chọn giá thể gieo ươm

Một giá thể gieo ươm tốt phải đáp ứng các tiêu chí về vật lý và hóa học. Về tính chất vật lý, giá thể cần có độ tơi xốp, thông thoáng khí, và khả năng giữ nước tốt. Về tính chất hóa học, độ pH và khả năng trao đổi ion dinh dưỡng là rất quan trọng. Nghiên cứu đã sử dụng giá thể TS2 (100%) trong giai đoạn gieo hạt ban đầu, một loại giá thể chuyên dụng có các đặc tính tối ưu cho việc nảy mầm. Việc lựa chọn giá thể không phù hợp có thể dẫn đến tình trạng rễ phát triển kém, cây con yếu và dễ bị bệnh thối cổ rễ.

III. Hướng dẫn kỹ thuật gieo hạt Phlox drummondii chi tiết

Để thực hiện nhân giống hoa thanh trúc kép bằng phương pháp gieo hạt thành công, cần tuân thủ một quy trình kỹ thuật chặt chẽ, từ khâu chuẩn bị đến chăm sóc sau gieo. Nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm trên 300 hạt giống Phlox drummondii, sử dụng giá thể TS2 chuyên dụng và khay gieo hạt tiêu chuẩn. Quy trình bắt đầu bằng việc cho giá thể vào khay, san phẳng bề mặt và tưới ẩm. Hạt giống được gieo đều trên bề mặt, sau đó phủ một lớp giá thể mỏng lên trên. Việc phủ lớp đất mỏng giúp giữ ẩm cho hạt và bảo vệ hạt khỏi ánh nắng trực tiếp. Sau khi gieo, cần sử dụng bình phun sương để tưới nhẹ, đảm bảo cung cấp đủ độ ẩm mà không làm trôi hạt. Khay gieo được đặt ở nơi râm mát, có mái che để tránh mưa và nắng gắt. Kết quả từ nghiên cứu cho thấy, với điều kiện chăm sóc tối ưu, hạt bắt đầu nứt nanh sau 3 ngày và nảy mầm sau 4 ngày. Tỷ lệ nảy mầm đạt 82% sau 5 ngày và lên tới 90,67% sau 10 ngày. Đây là một kết quả rất khả quan, cho thấy chất lượng hạt giống tốt và điều kiện gieo ươm phù hợp. Giai đoạn chăm sóc cây mầm cũng rất quan trọng. Cần duy trì tưới phun sương 1-2 lần/ngày, tùy thuộc vào điều kiện thời tiết. Cần thường xuyên theo dõi để loại bỏ những cây bị bệnh thối cổ rễ nhằm tránh lây lan. Sau khoảng 14 ngày, cây con bắt đầu ra lá thật, báo hiệu giai đoạn phát triển mới và chuẩn bị cho việc chuyển ra bầu trồng.

3.1. Chuẩn bị giá thể TS2 và quy trình gieo hạt vào khay

Quy trình gieo hạt bắt đầu bằng việc chuẩn bị các vật tư cần thiết, bao gồm hạt giống chất lượng, giá thể TS2, khay gieo và bình tưới phun sương. Giá thể TS2 được đổ vào khay và làm ẩm đều. Hạt giống Phlox drummondii được rải đều trên bề mặt, sau đó phủ một lớp giá thể mỏng khoảng 0,5cm. Thao tác này cần nhẹ nhàng để tránh nén chặt đất. Cuối cùng, dùng bình phun sương tưới lại một lần nữa để đảm bảo độ ẩm cho hạt. Khay gieo nên được đặt trong nhà kính hoặc nơi có giàn che để kiểm soát ánh sáng và nhiệt độ.

3.2. Phân tích tỷ lệ nảy mầm và tỷ lệ sống của cây mầm

Kết quả nghiên cứu cho thấy hạt bắt đầu nảy mầm mạnh mẽ vào ngày thứ 5 sau khi gieo, với 183 hạt nảy mầm trong ngày này. Tổng tỷ lệ nảy mầm sau 10 ngày đạt 90,67% (272/300 hạt). Tuy nhiên, tỷ lệ sống của cây con giảm dần theo thời gian. Sau 30 ngày, số cây sống còn lại là 227 cây, đạt tỷ lệ 75,67%. Nguyên nhân cây chết chủ yếu là do hiện tượng thối cổ rễ, một phần do nhiệt độ và độ ẩm biến động, một phần do mật độ cây trong khay quá dày.

IV. Phương pháp thử nghiệm 3 công thức giá thể cho cây con

Sau giai đoạn gieo hạt, bước tiếp theo và quan trọng nhất trong nghiên cứu nhân giống hoa thanh trúc kép là xác định công thức giá thể tối ưu cho sự phát triển của cây con. Khi cây con đạt chiều cao 1,3-1,5 cm và có từ 2-4 lá thật (sau khoảng 35 ngày), chúng được cấy ra các bầu riêng để tiếp tục theo dõi. Nghiên cứu đã thiết kế 3 công thức thí nghiệm (CTTN) khác nhau để so sánh hiệu quả:

• CTTN1 (Công thức tối ưu): 50% Đất + 20% Trấu + 20% Xơ dừa + 10% Phân chuồng hoai.
• CTTN2: 50% Đất + 20% Trấu + 20% Xỉ than + 10% Phân chuồng hoai.
• CTTN3 (Công thức đối chứng): 100% Đất thủy cam.

Quy trình ra bầu được tiến hành cẩn thận. Các thành phần của từng công thức được trộn đều và cho vào bầu. Bầu đất được tưới đẫm nước trước khi cấy cây 1-2 giờ. Cây con được nhấc nhẹ nhàng từ khay gieo, tránh làm vỡ bầu rễ, và đặt vào lỗ đã chuẩn bị sẵn trong bầu mới. Sau khi cấy, cây được tưới đẫm nước một lần nữa và đặt trong khu vực có lưới che nắng để giúp cây dần thích nghi. Quá trình chăm sóc sau khi ra bầu bao gồm tưới nước định kỳ 1-2 ngày/lần, phá váng bề mặt bầu đất, và làm cỏ dại. Sau 2 ngày, cây được tưới dung dịch kích rễ N3M. Sau 15 ngày, bắt đầu bón phân NPK định kỳ 7-10 ngày/lần để cung cấp dinh dưỡng cho sinh trưởng của cây con. Việc theo dõi các chỉ số như chiều cao, số lá, và tỷ lệ sống được thực hiện định kỳ để đánh giá chính xác ảnh hưởng của từng loại giá thể.

4.1. Công thức phối trộn giá thể từ đất trấu xơ dừa xỉ than

Ba công thức giá thể được thiết kế để đánh giá vai trò của các vật liệu cải tạo đất khác nhau. CTTN1 sử dụng xơ dừa, một vật liệu có khả năng giữ ẩm và tạo độ thoáng khí tuyệt vời. CTTN2 thay thế xơ dừa bằng xỉ than, cũng là một vật liệu giúp tăng độ tơi xốp nhưng có đặc tính giữ nước và dinh dưỡng khác. CTTN3 sử dụng 100% đất thịt làm đối chứng để thấy rõ hiệu quả của việc phối trộn. Các thành phần như trấu và phân chuồng hoai đóng vai trò cung cấp chất hữu cơ và cải thiện cấu trúc đất trong cả CTTN1 và CTTN2.

4.2. Kỹ thuật chăm sóc cây con sau khi ra bầu tưới nước bón phân

Chăm sóc cây con sau khi ra bầu đòi hỏi sự tỉ mỉ. Việc tưới nước cần được điều chỉnh theo thời tiết, chỉ tưới khi bề mặt đất se lại. Sử dụng nước sạch và tránh tưới vào giữa trưa nắng gắt. Bón phân NPK 15-15-15 TE được thực hiện định kỳ để đảm bảo cây có đủ dinh dưỡng cho sự phát triển. Ngoài ra, cần thường xuyên theo dõi để phát hiện sớm sâu bệnh hại, đặc biệt là sâu ăn lá và bệnh thối cổ rễ, để có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh lây lan.

V. Kết quả sinh trưởng của hoa Thanh trúc kép qua thí nghiệm

Kết quả nghiên cứu sau 30 ngày theo dõi đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả giữa ba công thức giá thể đối với việc nhân giống hoa thanh trúc kép. CTTN1 (50% Đất + 20% Trấu + 20% Xơ dừa + 10% Phân chuồng hoai) được xác định là công thức tối ưu nhất, mang lại kết quả vượt trội trên mọi chỉ tiêu. Cụ thể, sau 30 ngày, cây trồng trong giá thể CTTN1 có chiều cao trung bình đạt 4,2 cm, số lá trung bình là 12 lá/cây. Các chỉ số này đều cao hơn đáng kể so với hai công thức còn lại. Điều này cho thấy sự kết hợp giữa đất, trấu, xơ dừa và phân chuồng đã tạo ra một môi trường lý tưởng, vừa tơi xốp, thoát nước tốt, vừa giữ ẩm và cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây phát triển khỏe mạnh. CTTN3 (100% đất thủy cam) cho kết quả sinh trưởng tốt hơn CTTN2, với chiều cao trung bình đạt 4,6 cm. Mặc dù chiều cao trội hơn, nhưng tỷ lệ sống của cây con và khả năng chống chịu sâu bệnh ở CTTN3 lại kém hơn. Cây ở CTTN3 bị sâu ăn lá nhiều nhất. CTTN2, sử dụng xỉ than, cho kết quả kém nhất, với chiều cao trung bình chỉ đạt 3,9 cm và tỷ lệ sống của cây con thấp nhất, chỉ còn 44,07%. Điều này có thể do xỉ than không giữ được ẩm và dinh dưỡng tốt bằng xơ dừa. Về tình hình sâu bệnh, sâu ăn lá (sâu xám, sâu xanh) và bệnh thối cổ rễ là hai vấn đề chính. CTTN1 cho thấy khả năng chống chịu bệnh tốt hơn, ít cây bị bệnh hơn so với hai công thức còn lại.

5.1. So sánh chiều cao và số lá trung bình giữa các công thức

Phân tích thống kê cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa về các chỉ tiêu sinh trưởng. Sau 30 ngày, cây ở CTTN1 có chiều cao trung bình 4,2 cm và 12 lá/cây. Trong khi đó, cây ở CTTN2 chỉ đạt 3,9 cm và 12 lá/cây. Cây ở CTTN3 có chiều cao tốt nhất (4,6 cm) nhưng số lá lại ít hơn (11 lá/cây) và tỷ lệ cây bị sâu bệnh cao hơn. Điều này chứng tỏ CTTN1 giúp cây phát triển cân đối và khỏe mạnh nhất.

5.2. Công thức tối ưu giúp cây Thanh trúc kép sống sót tốt nhất

Tỷ lệ sống của cây con là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả của giá thể. Sau 30 ngày, CTTN1 có tỷ lệ sống cao nhất, đạt 61,01%. Ngược lại, CTTN2 có tỷ lệ sống thấp nhất, chỉ 44,07%. CTTN3 đạt 64,4%, tuy nhiên số cây chết do bệnh thối cổ rễ và sâu ăn lá lại cao. Do đó, CTTN1 không chỉ giúp cây sinh trưởng tốt mà còn tăng cường sức đề kháng cho cây.

5.3. Cách phòng trừ sâu ăn lá và bệnh thối cổ rễ hiệu quả

Nghiên cứu ghi nhận sâu ăn lá (sâu xám, sâu xanh) và bệnh thối cổ rễ là các tác nhân gây hại chính. Để phòng trừ, cần kết hợp các biện pháp thủ công như bắt sâu vào ban đêm và các biện pháp hóa học khi cần thiết. Đối với bệnh thối cổ rễ, việc kiểm soát độ ẩm của giá thể là quan trọng nhất. Cần đảm bảo giá thể thoát nước tốt, không tưới quá nhiều nước, và loại bỏ ngay những cây bị bệnh để tránh lây lan. Sử dụng giá thể CTTN1 với thành phần xơ dừa và trấu giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh này.

VI. Bí quyết nhân giống hoa Thanh trúc kép thành công tại nhà

Từ kết quả của nghiên cứu thử nghiệm, có thể đúc kết những bí quyết cốt lõi để nhân giống hoa thanh trúc kép bằng phương pháp gieo hạt đạt hiệu quả cao. Yếu tố quyết định đầu tiên là chất lượng hạt giống và điều kiện gieo ươm. Cần lựa chọn hạt giống có tỷ lệ nảy mầm cao và được bảo quản tốt. Giai đoạn gieo hạt đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ (17-27°C) và độ ẩm (70-80%). Sử dụng giá thể chuyên dụng như TS2 và kỹ thuật tưới phun sương sẽ giúp đạt được tỷ lệ nảy mầm tối ưu, lên tới trên 90%. Yếu tố thứ hai, và cũng là phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu, là công thức giá thể trồng cho cây con. Công thức vàng được xác định là CTTN1, bao gồm 50% Đất + 20% Trấu + 20% Xơ dừa + 10% Phân chuồng hoai. Sự kết hợp này tạo ra một môi trường sống hoàn hảo cho Phlox drummondii, giúp cây có tỷ lệ sống cao, sinh trưởng mạnh mẽ, và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt. Những người trồng hoa tại nhà hoặc các cơ sở sản xuất có thể ứng dụng trực tiếp công thức này để nâng cao năng suất và chất lượng cây giống. Cuối cùng, việc chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh đóng vai trò không thể thiếu. Cần theo dõi cây thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu của sâu ăn lá hoặc bệnh thối cổ rễ. Việc điều chỉnh chế độ tưới nước hợp lý, đảm bảo độ thông thoáng cho giá thể, và can thiệp kịp thời khi có dịch bệnh sẽ giúp bảo vệ thành quả của quá trình nhân giống.

6.1. Đúc kết công thức giá thể vàng cho Phlox drummondii

Công thức giá thể được khuyến nghị để nhân giống hoa Thanh trúc kép thành công là: 50% đất thịt tơi xốp + 20% trấu sống hoặc trấu hun + 20% mụn xơ dừa đã qua xử lý + 10% phân chuồng đã ủ hoai mục. Công thức này không chỉ cung cấp đầy đủ dinh dưỡng mà còn cải thiện cấu trúc đất, giúp bộ rễ phát triển khỏe mạnh. Đây là chìa khóa để có được những cây Phlox drummondii con đồng đều, chất lượng cao và sẵn sàng cho giai đoạn trồng thương phẩm.

6.2. Các lưu ý quan trọng để ứng dụng vào sản xuất thực tế

Khi ứng dụng vào sản xuất, cần chú ý đến việc xử lý các thành phần giá thể để loại bỏ mầm bệnh. Xơ dừa cần được xả chát, và phân chuồng phải được ủ hoai hoàn toàn. Ngoài ra, cần điều chỉnh lượng nước tưới và chế độ bón phân phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, cần tăng cường che chắn và tưới nước để giảm tỷ lệ cây chết do sốc nhiệt. Việc áp dụng đồng bộ các kỹ thuật này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất hoa Thanh trúc kép.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thiên nhiên là sản phẩm của tạo hóa ban tặng cho cuộc sống, trong đó có sự tồn tại của con ngƣời. Cây xanh góp phần quan trọng của thiên nhiên, nó đóng vai trò to lớn để bảo vệ và cải thiện môi trƣờng, đặc biệt là hoa thảo đã trở thành nhu cầu lớn làm đẹp cảnh quan. Chúng ta biết thƣởng thức cái đẹp của hoa thảo, cảm nhận hƣơng thơm, màu sắc của chúng giúp cho con ngƣời ta giải tỏa đƣợc những mệt mỏi và căng thẳng của cuộc sống hằng ngày. Hoa thảo đƣợc dùng nhiều trong gia đình, trồng trong chậu, trồng trong bồn, trồng đƣờng viền, trồng thành hành lang, trồng thành mảng, trồng trong công viên tạo phong cách đa dạng đặc sắc.

Họ lá thang mặc dù có rất ít loài có giá trị kinh tế đáng kể, nhƣng nhiều loài đƣợc trồng làm cây cảnh có giá trị thẩm mỹ lớn. Trong số đó phải kể đến Thanh trúc kép – một loài hoa hiện đang đƣợc trồng và sử dụng phổ biến trong cảnh quan. Hoa thanh trúc là loại hoa dễ trồng , sức sống cao cho màu sắc rực rỡ. Đối với ngƣời trồng hoa cũng nhƣ ngƣời chơi hoa, ai cũng mong muốn làm sao có thể tạo nên và giữ đƣợc vẻ đẹp ấy để ngắm nhìn.

Tuy nhiên mỗi loài cây trồng đều có một yêu cầu về giá thể để có thể sinh trƣởng và phát triển tốt nhất, với hoa Thanh trúc kép cũng vậy. Đối với ngƣời trồng hoa lâu năm cũng nhƣ ngƣời muốn tự trồng hoa này cần phải để tâm tới giá thể để tạo nên môi trƣờng dinh dƣỡng tốt nhất, giúp cây phát triển mang lại giá trị cảnh quan và giá trị kinh tế. Vậy giá thể nào phù hợp với hoa Thanh trúc kép? Để tìm đƣợc loại giá thể phù hợp với loại hoa này góp phần ứng dụng ngày một rộng rãi hoa Thanh trúc kép trong cuộc sống con ngƣời, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu thử nghiệm nhân giống hoa Thanh trúc kép (Phlox drummondii) bằng phƣơng pháp gieo hạt.’’ 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu về đối tƣợng nghiên cứu Tên loài : Thanh trúc cánh kép Tên khoa học: Phlox drummondii Tên tiếng anh: Promise Phlox Họ: Lá thang _ Polemoniaceae Chi: Phlox Bộ: Thạch nam hay Đỗ quyên _ Ericales Thanh trúc kép là cây 2 lá mầm.

Nguồn gốc: đƣợc tìm thấy ở châu Mỹ đặc biệt là ở Madagascar, châu Á. Danh pháp khoa học Phlox do Carolus Linnaeus đặt năm 1737 có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp nghĩa là "ngọn lửa" có lẽ là do màu sắc đỏ rực rỡ của hoa của một số loài mọc hoang dại. Cây Thanh trúc kép 2 1. Đặc điểm hình thái - Thanh trúc là loài cây bụi sống lâu năm, là thực vật thân gỗ và có nhiều nhánh.

Cây cao 20-25cm, sinh trƣởng phát triển tốt cây có thể cao hơn. - Các lá hình bầu dục hẹp, có lông mịn ở mặt dƣới, lá màu xanh thẫm. Khi cây có hoa thì xuất hiện lƣợt lá cứng gần nhƣ gai, dài 1,3cm. - Hoa cánh kép và bán kép, nhiều màu sắc đa dạng nhƣ màu kem, màu trắng, màu cam, màu hồng, màu đỏ… Đƣờng kính bông từ 1,5 - 2cm, cây khỏe, hoa bền, hoa nở thành chùm ở đầu cành nhánh.

Hoa và lá cây Thanh trúc kép. Đặc điểm sinh thái Cây hoa Thanh trúc kép là cây ƣa nắng nhẹ hoặc bán chịu bóng. Thích hợp nhất là thời tiết mát, nắng vừa. Giống hoa này chịu hạn và chịu rét tốt, chịu nƣớc, chịu nóng kém, xong đòi hỏi phân nhiều.

Thƣờng đƣợc trồng sớm vào tháng 7 - 8. Cây trồng từ mầm chồi, giâm thành cây con hay gieo từ hạt đều tốt.3 Giá trị của đối tƣợng nghiên cứu 1. Giá trị tinh thần Hoa có màu sắc rự rỡ tạo cho con ngƣời có cảm giác thƣ thái, yêu đời. Hƣơng hoa dịu nhẹ kéo dài giúp tinh thần sảng khoái, hiệu quả công việc tăng cao.

Hoa Thanh trúc kép đa dạng với nhiều màu sắc. Giá trị vật chất + Tạo ra hiệu quả kinh tế: là loài hoa đẹp và dễ gieo ƣơm, chăm sóc, giá thành cao. Giá trị cảnh quan + Hoa đẹp cả về màu sắc và hình dáng hoa lá, đƣợc trồng làm hoa trang trí phòng khách, bàn làm việc, trang trí không gian sinh hoạt của gia đình…hay làm quà tặng khách hàng, tặng bạn bè, ngƣời thân… + Có thể trồng hoa Thanh trúc thành từng luống hoặc trong chậu cảnh hoặc trồng tạo hình thảm để xếp thành những thảm hoa trang trí thuần màu hay xen kẽ với nhiều màu sắc khác nhau trong khách sạn, biệt thự, lối đi nơi công viên,…nhìn rất đẹp mắt và sinh động. Chậu cảnh và thảm trang trí hoa Thanh trúc kép Hình 1.

Hoa Thanh trúc kép kết hợp với hoa Cẩm chướng tạo thảm ở vườn hoa Đà lạt 4 1. Cơ sở lý luận của phƣơng pháp nhân giống bằng hạt. Ƣu nhƣợc điểm của phƣơng pháp nhân giống từ hạt. Ƣu điểm: tốn ít công lao động, kĩ thuật trồng đơn giản, dễ làm, nhanh.

+ Tuổi thọ của cây nhân giống từ hạt thƣờng cao hơn cây nhân giống bằng phƣơng pháp giâm hom. + Hệ số nhân giống cao. + Cây trồng bằng hạt thƣờng có khả năng thích ứng rộng hơn với điều kiện ngoại cảnh. + Nhanh tạo ra cây con.

+ Có thể vận chuyển đi xa đƣợc. + Cây thích nghi tốt, bộ rễ khỏe. + Cây tạo ra đồng loạt, cùng kích cỡ, cùng độ tuổi. Nhƣợc điểm: + Khó giữ đƣợc những đặc tính tốt từ cây mẹ.

+ Dễ bị thoái hóa giống. Hạt giống Cần lựa chọn những hạt giống có chất lƣợng tốt để gieo. Hạt giống hoa chất lƣợng tốt phải có đủ các yếu tố sau: + Xuất xứ rõ ràng: hạt giống của Việt Nam, Mỹ, Thái, Hà Lan…Tránh mua hạt giống xuất xứ Trung Quốc. + Còn hạn sử dụng: hạn sử dụng có ghi rõ trên bao bì hay không? Không chọn những hạt giống đã hoặc sắp hết hạn.

+ Bao bì nhãn dán thƣơng hiệu rõ ràng, không cào xé hoặc rách nát. Đối với những hạt giống nhập từ nƣớc ngoài, phải xem rõ thuộc công ty nào. + Tỷ lệ nảy mầm > 80% là tốt, nên chọn những hạt có tỉ lệ nảy mầm cao. + Khả năng ra hoa > 80%.

Các phƣơng pháp gieo hạt: - Gieo ƣơm trên đất luống: + Gieo vãi đều: Hạt đƣợc rải đều trên toàn bộ diện tích gieo hạt. Phƣơng pháp này tận dụng đƣợc không gian dinh dƣỡng, song khó áp dụng cơ giới hóa trong gieo hạt và chăm sóc, thƣờng áp dụng cho các loại hạt nhỏ. 5 + Gieo theo hàng: hạt đƣợc gieo vào các hàng đã đƣợc rạch sẵn, rãnh gieo rộng 2,5 cm, cự ly hàng phụ thuộc vào loài gieo ƣơm và tuổi nuôi cây, thƣờng 15 – 20 cm. Dễ sử dụng cơ giới hóa trong gieo hạt và chăm sóc, tiết kiệm hạt giống, bứng cây để đem trồng, có điều kiện thoáng khí nhƣ ánh sáng tốt nên sinh trƣởng nhanh.

+ Gieo theo dải: mỗi dải có 3-5 hàng, phƣơng pháp này có ƣu điểm tƣơng tự nhƣ gieo theo hàng. + Gieo hạt vạt: vạt rộng 20 – 30 cm, cự ly giữa các hạt 15 – 20 cm, trong mỗi vạt, hạt đƣợc gieo vãi đều. + Gieo theo hốc: cách một cự ly nhất định cuốc một hốc, sâu 3 – 5 cm, rộng 5 – 8 cm, mỗi hốc gieo 1 – 3 hạt tùy vào kích thƣớc và phẩm chất hạt. Phƣơng pháp này tiết kiệm hạt giống, dễ thực hiện chọn lọc nhân tạo, mỗi hốc chỉ giữ một cây, tốn đất, diện tích chăm sóc rộng, thƣờng áp dụng cho các hạt có kích thƣớc lớn.

- Gieo hạt trực tiếp vào bầu: +Áp dụng cho các hạt có kích thƣớc trung bình, hoặc sau khi xử lý đã nứt nanh, nhú rễ để tạo cây con có bầu mà không cần cấy cây. + Bầu đã đƣợc đóng và xếp trên luống, vào khay. Dùng que tạo lỗ nông ở giữa bầu rồi tra hạt vào. + Mỗi bầu gieo 1 – 3 hạt đã xử lý.

Tùy theo tỷ lệ nảy mầm. + Lấp đất, tƣới nƣớc và che phủ đúng kĩ thuật. + Làm giàn che nắng, che mƣa sau khi gieo hạt. - Gieo hạt vào khay.

+ Áp dụng cho các hạt quý hiếm, dễ bị động vật phá hoại ở nơi có thời tiết thất thƣờng, loại hạt nhỏ cần tạo cây mầm, cây mạ để cấy cây vào bầu hoặc luống. + Khay bằng gỗ, nhựa cứng, đáy có lỗ thoát nƣớc. + Cho đất tơi nhỏ hoặc cát đã chuẩn bị sẵn vào khay. + Gieo hạt đều, lấp đất, tƣới nƣớc, che phủ bạt.

+ Khay gieo hạt xong đặt ở vƣơn ƣơm hay trong nhà để chăm sóc. Chăm sóc trƣớc khi hạt nảy mầm Chọn vị trí để khay: đặt lên cao trong khu vực có dàn che bảo vệ nhƣng cũng có đủ ánh sáng, tránh đặt ở những chỗ có nhiều nƣớc. - Che phủ: vật liệu để che phủ phải không mang hạt cỏ dại và sâu bệnh, không làm cản trở nƣớc tƣới thấm xuống đất, không làm gãy hoặc làm hỏng cây mầm. Rẻ tiền và sẵn ở các địa phƣơng: rơm, rạ, cỏ khô, trấu… 6 - Tƣới nƣớc: Nhu cầu nƣớc tƣới của phong lữ thảo ít hơn so với một số loại cây thân thảo khác.

Chỉ nên tƣới 1-2 ngày/ lần tùy vào điều kiện thời tiết khi thấy đất trên mặt chậu đã khô, se lại. Tƣới nhiều làm rễ cây bị úng, tƣới ít làm lá rụng. Số lƣợng nƣớc tƣới tùy loại hạt và khí hậu thời tiết. Phải dùng hệ thống tƣới phun sƣơng và bình hoa sen.

- Phòng trừ chim, kiến, sâu bệnh: có thể bôi mỡ xe máy xung quanh để tránh kiến, hoặc rắc dầu hỏa, thuốc trừ sâu xung quanh luống. Canh trừng để đuổi gia cầm, chim, chuột phá hoại. - Làm cỏ, phá váng: nhổ cỏ, xới đất kết hợp với phá váng sau khi hạt mọc 1 – 2 tuần đối với các hạt nhỏ, 2 – 3 tuần đối với hạt lớn. Dùng tay nhổ cẩn thận, kế hợp loại bỏ những cây mạ mọc yếu ở những nơi quá dầy.

Dùng dụng cụ cho đất ở lớp sâu 3 – 4 cm để phá váng, tăng độ thoát khí, khả năng giữ và thấm nƣớc cho đất. - Tỉa, dặm cây: + Đối với những cây gieo thẳng (không qua giai đoạn cấy cây) để tạo cây con phải tỉa nơi quá dày kết hợp loại bỏ những cây con mọc kém, sâu bệnh, để lại những cây con khỏe mạnh. + Cấy dặm thêm ở những cây còn trống, thƣa để điều tiết cự ly. + Đối với cây gieo hạt vào bầu cũng có thể cho mỗi bầu một cây khỏe mạnh và cấy bổ sung vỏ bầu không có cây.

+ Trƣớc khi tỉa dặm cây phải tƣới nƣớc cho đầy đủ ẩm, sau khi tỉa dặm cây phải tƣới nƣớc lại.