CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1. Tổng quan về siêu thị 1. Khái niệm, phân loại siêu thị và đặc trưng của siêu thị 1. Khái niệm về siêu thị.
Vào năm 1930 lần đầu tiên siêu thị ra đời tại Hoa Kỳ, với những hình thức mới mẻ và những ưu thế nổi trội của mình, đã tạo ra cuộc cách mạng trong lĩnh vực thương mại bán lẻ của thế giới hiện đại. “Siêu thị” là từ được dịch ra từ tiếng nước ngoài “Supermarket” (tiếng Anh), “Supermarché” (tiếng Pháp). Cho tới nay, siêu thị được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào từng nước, ví dụ như: + Tại Hoa Kỳ: “Siêu thị là cửa hàng tự phục vụ tương đối lớn có mức chi phí thấp, tỷ suất lợi nhuận không cao và khối lượng hàng hóa bán ra lớn, bảo đảm thỏa mãn đầy đủ nhu cầu của người tiêu dùng về thực phẩm, bột giặt, các chất tẩy rửa và những mặt hàng chăm sóc nhà cửa” (Philips Kotler, “Marketing căn bản”). + Tại Pháp: “Siêu thị là cửa hàng bán lẻ theo phương thức tự phục vụ, có diện 2 2 tích từ 400m đến 2500m chủ yếu bán hàng thực phẩm và vật dụng gia đình” (Marc Benoun, “Marketing: Savoir et savoir-faire”, 1991).
+ Tại Anh: “Siêu thị là cửa hàng bách hóa bán thực phẩm, đồ uống và các loại hàng hóa khác”. + Tại Việt Nam: “Siêu thị là loại cửa hàng hiện đại, kinh doanh tổng hợp hoặc chuyên doanh, có cơ cấu chủng loại hàng hóa phong phú, đa dạng, bảo đảm chất lượng; đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích kinh doanh, trang bị kỹ thuật và trình độ quản lý tổ chức kinh doanh; có phương thức phục vụ văn minh thuận tiện nhằm thỏa mãn nhu cầu mua sắm hàng hóa của khách hàng” (Quy chế số 1371/2004/QĐ-BTM Bộ Thương mại VN về “Siêu thị, trung tâm thương mại”). Nói chung, có rất nhiều khái niệm khác nhau về siêu thị nhưng chúng ta có thể thấy được một số nét cơ bản để phân biệt siêu thị với các dạng cửa hàng bán lẻ khác, đó là: HVTH: KS. LÊ THANH TUẤN Trang 8 CBHD: TS.
NGUYỄN HỮU HƯỜNG NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ MẪU XE ĐIỆN PHỤC VỤ TRONG SIÊU THỊ - Dạng cửa hàng bán lẻ. - Áp dụng phương thức tự phục vụ. - Chủ yếu là hàng hóa tiêu dùng phổ biến. Phân loại siêu thị Để phân loại siêu thị có thể dựa trên các tiêu chí như: phương thức kinh doanh, quy mô, phương thức phục vụ… a.
Theo phương thức kinh doanh Siêu thị bán buôn: - Bán buôn tiêu biểu cho bộ phận kinh tế chủ yếu, có giá trị kinh tế cao và có vai trò thích hợp như một mô hình phân phối có thể đáp ứng nhu cầu kinh doanh của nhiều đối tượng khách hàng chuyên nghiệp. - Bán buôn phục vụ tất cả các khách hàng làm kinh doanh bao gồm nhà sản xuất, chế tạo, những người bán sỉ khác, nhà bán lẻ, các công ty dịch vụ, ví dụ như nhà hàng, khách sạn và bất cứ khách hàng chuyên nghiệp nào khác. - Bán buôn đáp ứng mọi nhu cầu kinh doanh bao gồm nhu cầu “bán lại” và chế biến, nhu cầu đầu tư và tất cả các nhu cầu bổ sung khác để phục vụ kinh doanh. - Thông thường bán buôn được định nghĩa là bán hàng đến những đơn vị kinh doanh khác có cùng chức năng trong hệ thống cung ứng.
- Bán buôn không giới hạn ở mức độ bán đến người bán lại mà bao gồm cả việc bán hàng đến tất cả các loại hình kinh doanh bất kể họ có bán lại, có chế biến hoặc chỉ sử dụng hàng hoá này cho một mục đích chuyên môn nào đấy. Những người bán buôn được chia làm 3 loại chính: + Người bán buôn sở hữu hàng hoá thực sự. + Đại lý, môi giới và nhà bán buôn hưởng hoa hồng. + Chi nhánh và đại diện bán của nhà sản xuất.
Sở dĩ coi chi nhánh và đại diện bán hàng của nhà sản xuất như người bán buôn là do họ thực hiện các chức năng bán buôn là chủ yếu. LÊ THANH TUẤN Trang 9 CBHD: TS. NGUYỄN HỮU HƯỜNG NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ MẪU XE ĐIỆN PHỤC VỤ TRONG SIÊU THỊ Mỗi đối tượng kinh doanh bán buôn có quy mô, phương thức kinh doanh và sức mạnh thị trường riêng, vì vậy họ có thể đóng vai trò quan trọng trong hệ thông phân phối. Siêu thị bán lẻ: - Là loại hình bán hàng đến mọi đối tượng, đến người tiêu dùng cuối cùng.
Người bán lẻ bao gồm các doanh nghiệp và cá nhân bán hàng hoá trực tiếp cho người tiêu dùng cá nhân hoặc hộ gia đình. Các chức năng chủ yếu của người bán lẻ là: + Tiếp xúc với khách hàng, phát hiện nhu cầu tiêu dùng, thu thập thông tin thị trường và chuyển các thông tin này trở lại người sản xuất. + Thực hiện bán hàng, quảng cáo và trưng bày sản phẩm. + Phân chia và sắp xếp hàng hoá thành những khối lượng phù hợp với người mua.
+ Dự trữ hàng hoá sẵn sàng cung cấp cho người tiêu dùng. + Cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Những người bán lẻ có thể được phân chia thành nhiều loại theo nhiều tiêu thức khác nhau. Ví dụ: theo mặt hàng mà người bán lẻ bán, người ta chia ra thành cửa hàng chuyên doanh, cửa hàng bách hoá, siêu thị, cửa hàng tiện dụng… Cửa hàng chuyên doanh bán những dòng sản phẩm hẹp và chuyên sâu.
Cửa hàng bách hoá bày bán nhiều mặt hàng khác nhau, mỗi mặt hàng là một quầy riêng. Và siêu thị là trung tâm bán lẻ lớn chi phí thấp, tự phục vụ, giá thấp, doanh số bán cao. Cửa hàng tiện dụng là những cửa hàng bán lẻ nhỏ, bán một số mặt hàng phục vụ nhu cầu thường xuyên của người tiêu dùng. Các đối tượng bán lẻ khác nhau có quy mô, phương thức kinh doanh và sức mạnh chi phối thị trường khác nhau, tất nhiên họ cũng có khả năng điều khiển hệ thống phân phối khác nhau.
Theo quy mô Trung tâm thương mại của Bộ Thương mại siêu thị được phân chia thành 3 hạng: hạng I, hạng II và hạng III. Siêu thị hạng I: - Áp dụng đối với siêu thị kinh doanh tổng hợp: + Có diện tích kinh doanh từ 5.000 m2 trở lên (*); HVTH: KS. LÊ THANH TUẤN Trang 10 CBHD: TS. NGUYỄN HỮU HƯỜNG NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ MẪU XE ĐIỆN PHỤC VỤ TRONG SIÊU THỊ + Có danh mục hàng hoá kinh doanh từ 20.000 tên hàng trở lên (**); + Công trình kiến trúc được xây dựng vững chắc, có tính thẩm mỹ cao, có thiết kế và trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, đảm bảo các yêu cầu phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn và thuận tiện cho mọi đối tượng khách hàng; có bố trí nơi trông giữ xe và khu vệ sinh cho khách hàng phù hợp với quy mô kinh doanh của Siêu thị; + Có hệ thống kho và các thiết bị kỹ thuật bảo quản, sơ chế, đóng gói, bán hàng, thanh toán và quản lý kinh doanh tiên tiến, hiện đại; + Tổ chức, bố trí hàng hóa theo ngành hàng, nhóm hàng một cách văn minh, khoa học để phục vụ khách hàng lựa chọn, mua sắm, thanh toán thuận tiện, nhanh chóng; có nơi bảo quản hành lý cá nhân; có các dịch vụ ăn uống, giải trí, phục vụ người khuyết tật, phục vụ trẻ em, giao hàng tận nhà, bán hàng qua mạng, qua bưu điện, điện thoại.
- Áp dụng đối với Siêu thị chuyên doanh: tiêu chuẩn (*) là từ 1.000 m2 trở lên; tiêu chuẩn (**) là từ 2.000 tên hàng trở lên; các tiêu chuẩn khác như Siêu thị kinh doanh tổng hợp. Siêu thị hạng II: - Áp dụng đối với Siêu thị kinh doanh tổng hợp: + Có diện tích kinh doanh từ 2.000 m2 trở lên (*); + Có Danh mục hàng hóa kinh doanh từ 10.000 tên hàng trở lên(**); + Công trình kiến trúc được xây dựng vững chắc, có tính thẩm mỹ, có thiết kế và trang thiết bị kỹ thuật hiện đại đảm bảo các yêu cầu phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn và thuận tiện cho khách hàng; có bố trí nơi trông giữ xe và khu vệ sinh cho khách hàng phù hợp với quy mô kinh doanh của Siêu thị; + Có kho và các thiết bị kỹ thuật bảo quản, đóng gói, bán hàng, thanh toán và quản lý kinh doanh hiện đại; + Tổ chức, bố trí hàng hóa theo ngành hàng, nhóm hàng một cách văn minh, khoa học để phục vụ khách hàng lựa chọn, mua sắm, thanh toán thuận tiện, nhanh chóng; có nơi bảo quản hành lý cá nhân; có các dịch vụ ăn uống, giải trí, phục vụ người khuyết tật, phục vụ trẻ em, giao hàng tận nhà, bán hàng qua bưu điện, điện thoại. LÊ THANH TUẤN Trang 11 CBHD: TS. NGUYỄN HỮU HƯỜNG NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ MẪU XE ĐIỆN PHỤC VỤ TRONG SIÊU THỊ - Áp dụng đối với Siêu thị chuyên doanh: tiêu chuẩn (*) là từ 500 m2 trở lên; tiêu chuẩn (**) là từ 1.000 tên hàng trở lên; các tiêu chuẩn khác như Siêu thị kinh doanh tổng hợp.
Siêu thị hạng III: - Áp dụng đối với Siêu thị kinh doanh tổng hợp: + Có diện tích kinh doanh từ 500 m2 trở lên (*); + Có Danh mục hàng hóa kinh doanh từ 4.000 tên hàng trở lên (**); + Công trình kiến trúc được xây dựng vững chắc, có thiết kế và trang thiết bị kỹ thuật đảm bảo các yêu cầu phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn, thuận tiện cho khách hàng; có bố trí nơi trông giữ xe và khu vệ sinh cho khách hàng phù hợp với quy mô kinh doanh của Siêu thị; + Có kho và các thiết bị kỹ thuật bảo quản, đóng gói, bán hàng, thanh toán và quản lý kinh doanh hiện đại; + Tổ chức, bố trí hàng hóa theo ngành hàng, nhóm hàng một cách văn minh, khoa học để phục vụ khách hàng lựa chọn, mua sắm, thanh toán thuận tiện, nhanh chóng; có nơi bảo quản hành lư cá nhân, có các dịch vụ phục vụ người khuyết tật, giao hàng tận nhà. - Áp dụng đối với Siêu thị chuyên doanh: tiêu chuẩn (*) là từ 250 m2 trở lên; tiêu chuẩn (**) là từ 500 tên hàng trở lên; các tiêu chuẩn khác như Siêu thị kinh doanh tổng hợp. Theo hàng hoá kinh doanh Phân theo tiêu thức hàng hoá kinh doanh trong siêu thị, có thể chia ra các loại siêu thị sau: Siêu thị tổng hợp: Siêu thị tổng hợp là siêu thị bán nhiều loại hàng hoá cho mọi loại khách hàng. Hiện nay siêu thị tổng hợp đang ngày càng phát triển có những siêu thị từ vài ngàn đến vài chục ngàn loại hàng hoá được bày bán trong siêu thị.