Chương 1: Tổng quan tài liệu 1. Tình hình sản xuất vải dệt thoi trong nước: Hiện nay ở nước ta sản xuất vải dét thoi chiếm một tỷ trọng rất lớn so với sản xuất vải đệt kim, trước đây với hệ thống thiết bị thủ công trong các làng nghề truyền thống đến các thiết bị được thay thế đần bằng truyền động cơ khí trong các doanh nghiệp đề tăng năng suất, chất lượng. Ngày nay do nhu cầu về năng suất và chất lượng ngày càng cao, đáp ứng nhu cầu xuất khâu ngày càng lớn, nhu cầu thị trường đòi hỏi cần phải có nhiều mẫu mã đề đa dạng hoá mặt hàng. Vì những yêu cầu cấp bách trên gần đây các công ty, các doanh nghiệp dệt nhà nước và các thành phần kinh tế tư nhân sản xuất mặt hàng đệt đã đầu tư nhiều chủng loại máy dệt hiện đại của các hãng sản xuất máy dệt nổi tiếng trên thế giới như Picanol, Vamatex, máy dệt khí của Nhật bản .các chủng loại máy này có tốc độ máy cao, năng suất máy cao, chất lượng vải tốt, thay đổi mẫu mã mặt hàng nhanh, đễ dàng điều chỉnh các thông sé cong nghé trén may.
Vải dệt kiểu có rất nhiều loại nhưng hiện nay vải đệt kiểu từ nhiều loại nguyên liệu dọc khác nhau là loại mặt hàng thời trang đang được ưa chuộng (trên cùng mặt vải có nhiều loại nguyên liệu và kiểu đệt khác nhau), các loại vải này phần lớn các nhà máy may đều nhập ngoại. Do tính chất nguyên liệu và kiểu dệt khác nhau nên độ co sợi khác nhau, vải không thê dệt trên máy đệt vai thông thường được mà phải đệt trên các máy đệt đặc biệt. Để dệt được loại vải kiểu trên máy đệt vải thông thường, máy dệt cần có cụm chỉ tiết lắp bổ sung và cần có qui trình công nghệ dệt hợp lý. Tại các nhà máy dệt hầu hết là các máy dệt vai thông thường không đệt được vải dệt kiểu từ nhiều loại nguyên liệu dọc khác nhau.
Việc ứng dụng thiết bị hiện có để đệt được vải dệt kiểu mà không cần nhập thiết bị mới là cần thiết và đem lại hiệu quả kinh Z te. Phân loại, đặc tính và cấu trúc vải kiểu: 1. Phân loại vải kiêu: Qua nghiên cứu các loại mặt hàng vải kiểu nhóm đề tài phân ra hai loại cơ bản sau: e Logi vai kiéu dùng một trục sợi doc: -Vải kiểu được dệt từ cùng loại nguyên liệu, nhưng kiểu dệt kết hợp nhiều kiểu dệt khác nhau lại thành ráppo lớn. -Vải kiểu được dệt từ một kiểu đệt với các loại sợi kiểu tạo nên vải.
-Vải kiểu được đệt do thay đổi mật độ dọc và mật độ ngang khác nhau tạo thành vải. - Vải kiểu được tạo thành do các loại sợi ngang có chi số khác nhau tạo thành vải. - Vải kiểu được tạo thành do các loại sợi ngang có tính chất nguyên liệu khác nhau tạo thành. e Logi vai kiéu dùng hai trục sợi dọc: Đây là loại vải kiểu ngoài việc tạo ra các loại vải kiểu có tính năng như loại vải kiểu dùng một trục sợi dọc như trên nó còn có tính năng nổi trội hơn hắn đó là kết hợp được các nguyên liệu có tính chất khác nhau, có độ co khác nhau đề dệt thành vải nhằm phát huy được tính thẩm mỹ, tính sử dụng ưu việt của vải như kết hợp giữa nguyên liệu sợi dọc là bông và nguyên liệu sợi kiểu là sợi polyester có chỉ số khác hoặc nguyên liệu tre, visco để tạo thành vải.
Đặc tính và cấu trúc của vải kiểu: Hình ảnh vải thực 4 Ngoài hiệu ứng hình ảnh vải có sọc kẻ, các sọc kẻ còn có hiệu ứng “không gian” nổi gờ rõ hơn do có mật độ lớn hơn, sợi “to” hơn. Nguyên liệu sợi dọc kẻ có thể dùng khác với sợi nền (ví dụ nguyên liệu sợi kẻ PC / sợi nền cotton), các sọc kẻ nhìn sẽ “bóng” hơn. Vải dệt kiểu dạng này có sọc kẻ “nổi bật hơn” so với vải ca rô thông thường, vì vay vải kẻ dệt kiểu có tính “thời trang”. F[HHEHFHIHHEEHIHHEHH-HPE ' EES See MM | i i l i i i i BEE EEE Hhhhrhrhrhnh i Soi doc nén Soi doc dét kiéu yl ley HHHHHHHhh TRE Re Re ee eee yl ly HHHHHHHhth HE Eee yell ye aay | HhhrhrhHh HHHHHHHÌ ¡HỆ HHHHHHHnÓy EEE EEE er le HHHhrhHrhHhụ Hhrhrhrhhụ HHHHHHHhh Hhị HHHHHHHHHN Eee ESE le HHHHHHHHHHHÍ Hhhhrhnh HH Hhhhhh" yg ll ley yg ley yap yp ley HRPM HHHHHHHhph Hh HHHHHHHHh HEE yg lel yay II ii eae HHHHHHHHHHH-n HHHHHHHHHHHÍ IH-HMH thi ng Hel ll ly Ay Hinh anh vai phong to Với mẫu vải hình vẽ trên, sọc kiểu có đường kính sợi và mật độ lớn hơn.
Kiểu đan kết với sợi ngang ít hơn. Nếu đệt mắc dợi đọc trên 1 trục dệt sẽ có những vẫn đề kỹ thuật sau: - Trục sợi dọc sẽ không đều, phần nền sợi thưa, lỏng, xốp; phần sọc dầy. gây nên dạng lỗi trục sợi dọc không đều và có thể không dệt được. - Trong quá trình dệt sợi dọc kẻ sẽ bị trùng (do đan kết với sợi ngang Ít hơn.), mặt vải sẽ bị nhăn không đều hoặc không thể dệt được.
Đề khắc phục các lỗi trên, ta sử dụng 2 trục sợi dọc, một trục sợi nền và một trục sợi đọc đệt kiểu. Mặt vải đều, 2 trục sợi dọc tở sợi với tốc độ khác nhau, độ căng sợi dọc đều, năng suất và chất lượng được nâng cao. Qua phân tích các mẫu vải kiểu dùng sợi kiểu thì nhóm đề tài thấy rằng hầu hết các sợi dọc kiểu chiếm từ 5% đến 15% khối lượng sợi dọc có trong vải, đó là các sợi kiểu có các tính chất cơ lý khác với sợi dọc nền và phải có hệ thống mắc trục riêng và tở sợi riêng cho nó. Một số hình ảnh vải kiểu điển hình: Mẫu số l: Với kiểu đệt này Sợi kiểu chỉ chiếm 6,5% so với sợi nền Mau so 2 Với kiêu dệt này sợi kiêu chiêm 8,4% so với sợi nên Mau so 3: Với kiểu đệt này sợi kiêu chiếm 16% so với sợi nền, đây là kiểu dệt mà có sọc kiểu tương đối dày, với xu thế hiện nay sợi kiểu sẽ thưa hơn thường nó chiếm khoảng từ 5% đến 10% là hợp lý.
Sức căng sợi dọc và các yếu tố ảnh hưởng: Trên máy dệt, sợi dọc và sợi ngang liên kết được với nhau là do lực ma sát, vì vậy chúng cần phải có sức căng cần thiết trong quá trình dệt. Sức căng sợi dọc, sợi ngang ảnh hưởng tới độ co dọc, co ngang của vải, độ đứt của sợi trong quá trình dệt và mật độ sợi trong vải tạo thành. Sức căng sợi dọc: Trong quá trình dệt, lực kéo tác dụng lên từng sợi dọc gây ra một sức căng (ứng suất ơ,) trong tiết diện của sợi, sức căng này được xác định theo công thức: G Kd [cN/mm’] Sd Trong đó: Kd-Lực kéo tác dụng lên từng sợi dọc [cN] Sd-Tiết diện ngang của sợi đọc [mm] Sức căng của hệ sợi dọc bằng tổng sức căng của từng sợi dọc tở ra từ thùng dệt Tác giả G.Damjanov cho rằng sức căng sợi đọc trong quá trình dệt gồm hai thành phần: Sức căng mắc sợi dọc lên máy dệt Kt và lượng tăng sức căng sợi dọc khi máy dệt hoạt động Kz và được xác định theo công thức: Kd=Kt+Kz [cN] Ông giả thiết rằng, trong quá trình dệt sợi dọc có biến dạng đàn hồi, sức căng Kz được xác định bằng công thức gần đúng: 7 Kz~Es.4 [eN] ở đây: _ Es- mô đun đàn hồi của sợi đọc [cN/mm’] e„-biến dạng tương đối của sợi đọc 1, -Chiều dài sợi [mm] ^A- biến dạng tuyệt đối của sợi dọc trong quá trình dệt À=Àm†Àe-À-;-Àa Trong dO: AmAcApAsAdla cac bién dạng của sợi dọc do mở miệng vải, cuộn vải, tở sợi dọc, dao động của trục cảm ứng sức căng và xê dịch của đường dệt khi đập sợi ngang. Phương pháp nghiên cứu trên đây chứng tỏ rằng sức căng sợi đọc trong quá trình dệt phụ thuộc vào sức căng mắc máy và sự hoạt động của các cơ cấu máy dệt.
Tác giả Holcombe đã đo sức căng sợi dọc trên ba loại máy khác nhau, may dét thoi, máy dệt kiếm (Picanol)và máy dệt kẹp(sulzer), tác giả nhận thấy rằng sức căng sợi dọc tăng khi mở miệng vải và khi đập sợi ngang vào đường dệt và phụ thuộc vào loại máy dệt: Máy dệt thoi sức căng khi đập sợi ngang lớn gấp 1,8 lần so với mở miệng vải, máy dét Picanol gấp 1,6 lần còn máy đệt sulzer gap toi 1,3 lần Độ lớn của sức căng sợi dọc tại thời điểm đập sợi ngang vào đường dệt là tổng Sức căng sợi mở miệng vải tại thời điểm đó và sức căng sợi dọc sinh ra do Sợi ngang mới bị ép vào đường dệt. Sức căng = : soi doc we 28 oe +4 or 2 3 rs oo2 8 Sức căng : 3 soi ngang ~¥ ° at oe ox oat Góc quay trục chính (Độ) Hình 3: Sức căng sợi dọc, sợi ngang phụ thuộc vào góc quay trục chính 8 Trong đó: a- Thời điểm đập sợi ngang, b-Đưa sợi ngang, c- Kiểm tra sợi ngang, d- bắt đầu mở miệng vải, e- Kết thúc mở miệng vải. Kết quả nghiên cứu này đã chỉ rõ mức độ thay đổi của sức căng sợi trong quá trình dệt từ đó người sử dụng có thé đề ra giải pháp điều chỉnh phù hợp. Tác giả Sabit Adanur, B.D trong công trình "Handbook of Weaving” đã phân tích sức căng sợi dọc trên máy dệt kiếm, tác giả cho rằng sức căng sợi dọc phụ thuộc vào: Sức căng động của sợi dọc trong quá trình dệt được xác định theo công thức sau: F= Ev.107 [cN/tex] Trong đó: F- sức căng động của sợi [eN/tex] E„-độ giãn của sợi [%] Eays - Môđun đàn hồi của sợi [cN/tex] Trong công thức này tác giả đã đề cập đến độ giãn của sợi, mô dun đàn hồi của SỢI 1.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sức căng sợi dọc: Các yếu tố ảnh hưởng nhiều đến sức căng sợi dọc trong quá trình dệt bao gồm: kích thước miệng vải, đường kính thùng đệt, vị trí trục cảm ứng sức căng, độ chập và lực đập sợi ngang. - Kích thước miệng vải Tại vùng miệng vải, sợi dọc chịu tác đụng rất lớn của lực kéo căng, lực uôn, lực ma sắt với các mắt go và chịu chu trình kéo dãn- nghỉ. Hình4: Kích thước miệng vải cơ bản A- la đường dệt, C- vị trí tách sợi, Lị,Lạ- Chiều dài phần trước và phần sau của miệng vải, L- chiều đải toàn phần miệng vải, hụ -chiều cao miệng vải cơ bản [mm].Damianov, ILAtanasov đã chỉ ra rằng, độ dãn của sợi dọc được xác định theo công thức: hạ hy, L XE ti. - VỊ trí xà hậu ( trục cảm ứng sức căng).
