Nghiên cứu thành phần định ngữ của đoản ngữ danh từ tiếng Hán hiện đại và so sánh với tiếng Việt

Nghiên cứu so sánh thành phần định ngữ của đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt, làm rõ sự khác biệt và tương đồng trong ngữ nghĩa.

• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Trọng Phiến
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Định Ngữ Trong Đoản Ngữ Danh Từ Tiếng Hán Hiện Đại (Trong Sự So Sánh Với Thành Phần Định Ngữ Của Đoản Ngữ Danh Từ Tiếng Việt)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: NHỮNG KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán
• 1.1.1. Khái niệm định ngữ
• 1.1.2. Ý nghĩa của định ngữ
• 1.1.3. Sự khác biệt giữa định ngữ hạn định và định ngữ miêu tả
• 1.2. Những khái niệm có liên quan đến đề tài
• 2. CHƯƠNG II: CÁC YẾU TỐ THAM GIA LÀM ĐỊNH NGỮ TRONG ĐOẢN NGỮ DANH TỪ TIẾNG HÁN
• 3. CHƯƠNG III: SỰ PHÂN BỐ CỦA CÁC LOẠI ĐỊNH NGỮ TRONG ĐOẢN NGỮ DANH TỪ TIẾNG HÁN
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt

Nghiên cứu thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt là một lĩnh vực quan trọng trong ngôn ngữ học. Hai ngôn ngữ này có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng định ngữ. Định ngữ là thành phần giúp làm rõ nghĩa cho danh từ, từ đó tạo ra sự phong phú trong ngữ nghĩa. Việc so sánh giữa hai ngôn ngữ sẽ giúp người học hiểu rõ hơn về cấu trúc ngữ pháp và cách sử dụng từ ngữ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của định ngữ trong ngôn ngữ

Định ngữ là thành phần bổ sung cho danh từ, giúp trả lời các câu hỏi như 'của ai?', 'loại gì?', 'bao nhiêu?'. Trong tiếng Hán, định ngữ thường đứng trước danh từ trung tâm, trong khi tiếng Việt có thể có sự linh hoạt hơn trong trật tự từ.

1.2. Sự tương đồng và khác biệt giữa định ngữ tiếng Hán và tiếng Việt

Cả tiếng Hán và tiếng Việt đều sử dụng định ngữ để làm rõ nghĩa cho danh từ. Tuy nhiên, trật tự từ và cách sử dụng các loại từ ngữ làm định ngữ có sự khác biệt rõ rệt. Việc nhận diện những điểm này sẽ giúp người học tránh được những sai sót trong quá trình sử dụng.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu định ngữ tiếng Hán và tiếng Việt

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về định ngữ trong hai ngôn ngữ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phân tích và so sánh. Các học viên thường gặp khó khăn trong việc nhận diện và sử dụng đúng trật tự từ, đặc biệt là trong các cấu trúc phức tạp. Điều này dẫn đến việc hiểu sai nghĩa và sử dụng sai ngữ pháp.

2.1. Những khó khăn trong việc học định ngữ tiếng Hán

Học viên thường mắc lỗi trong việc xác định vị trí của định ngữ trong câu. Sự khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp giữa tiếng Hán và tiếng Việt có thể gây nhầm lẫn, đặc biệt là trong các trường hợp không có trợ từ kết cấu.

2.2. Thách thức trong việc so sánh định ngữ giữa hai ngôn ngữ

Việc so sánh định ngữ giữa tiếng Hán và tiếng Việt đòi hỏi một phương pháp nghiên cứu chặt chẽ. Các nhà nghiên cứu cần phải xác định rõ ràng các tiêu chí so sánh để có thể đưa ra những kết luận chính xác và hữu ích.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ

Để nghiên cứu thành phần định ngữ, cần áp dụng các phương pháp phân tích cấu trúc và phân tích ngữ cảnh. Phương pháp phân tích cấu trúc giúp xác định vị trí và trật tự của các thành phần trong đoản ngữ, trong khi phân tích ngữ cảnh giúp làm rõ ý nghĩa của các từ ngữ trong từng trường hợp cụ thể.

3.1. Phân tích cấu trúc định ngữ trong tiếng Hán

Phân tích cấu trúc định ngữ trong tiếng Hán giúp xác định cách mà các thành phần định ngữ kết hợp với danh từ trung tâm. Điều này bao gồm việc xem xét các loại từ có thể làm định ngữ và vị trí của chúng trong câu.

3.2. Phân tích ngữ cảnh và ý nghĩa của định ngữ

Phân tích ngữ cảnh giúp làm rõ cách mà định ngữ được sử dụng trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Điều này rất quan trọng để hiểu được ý nghĩa thực sự của các từ ngữ trong ngữ cảnh cụ thể.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu định ngữ trong giáo dục

Nghiên cứu thành phần định ngữ có thể được ứng dụng trong việc giảng dạy tiếng Hán cho người Việt và ngược lại. Việc hiểu rõ về định ngữ sẽ giúp học viên cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ, từ đó nâng cao hiệu quả giao tiếp.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy tiếng Hán cho người Việt

Việc giảng dạy định ngữ trong tiếng Hán cần chú trọng đến sự khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp. Các giáo viên có thể sử dụng các ví dụ cụ thể để minh họa cho học viên về cách sử dụng đúng định ngữ.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy tiếng Việt cho người Hán

Tương tự, trong việc giảng dạy tiếng Việt cho người Hán, cần nhấn mạnh đến cách sử dụng định ngữ và trật tự từ. Điều này sẽ giúp học viên tránh được những sai sót phổ biến trong quá trình học tập.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về định ngữ

Nghiên cứu thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt không chỉ giúp làm rõ cấu trúc ngữ pháp mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc hiểu rõ về định ngữ sẽ giúp người học cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ và giao tiếp hiệu quả hơn.

5.1. Tóm tắt những điểm chính trong nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng định ngữ có vai trò quan trọng trong việc làm rõ nghĩa cho danh từ. Sự khác biệt trong cách sử dụng định ngữ giữa tiếng Hán và tiếng Việt cần được chú ý trong quá trình học tập.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về định ngữ trong các ngữ cảnh khác nhau. Điều này sẽ giúp làm phong phú thêm kiến thức về ngôn ngữ học và cải thiện phương pháp giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay, việc nghiên cứu ngôn ngữ giữa Việt Nam và Trung Quốc trở nên cấp thiết, đặc biệt là trong lĩnh vực ngôn ngữ học so sánh. Tiếng Hán và tiếng Việt đều thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập, sử dụng trật tự từ để biểu hiện quan hệ ngữ pháp. Tuy nhiên, trật tự đoản ngữ danh từ trong hai ngôn ngữ này có sự khác biệt rõ rệt, đặc biệt về thành phần định ngữ (ĐN). Ví dụ, trong tiếng Việt, cụm từ "máy bay" tương ứng với "飞机" (phi cơ) trong tiếng Hán, hay "quyển sách Trung văn này" tương ứng với "这本中文书" trong tiếng Hán. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán hiện đại, đồng thời so sánh với thành phần định ngữ tương ứng trong tiếng Việt để làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó rút ra các quy tắc ngữ pháp giúp người học tránh sai sót do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các loại từ ngữ tham gia làm định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt, với dữ liệu thu thập từ các sách báo phổ thông và tài liệu ngôn ngữ học. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập tiếng Hán cho người Việt, đồng thời góp phần làm sáng tỏ cấu trúc ngữ pháp của hai ngôn ngữ láng giềng này. Theo ước tính, việc hiểu rõ thành phần định ngữ giúp giảm thiểu khoảng 30% lỗi ngữ pháp phổ biến trong quá trình học tiếng Hán của người Việt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết ngữ pháp về đoản ngữ danh từ và thành phần định ngữ trong tiếng Hán và tiếng Việt. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về định ngữ hạn định và miêu tả: Định ngữ được chia thành hai loại chính là định ngữ hạn định (biểu thị số lượng, thời gian, nơi chốn, sở thuộc, phạm vi) và định ngữ miêu tả (biểu thị trạng thái, tính chất, công dụng, chất liệu, chức vụ). Mỗi loại có vị trí và chức năng khác nhau trong đoản ngữ danh từ.

2. Mô hình đoản ngữ danh từ với trung tâm ngữ (TTN): Theo mô hình của Nguyễn Tài Cẩn và Nguyễn Hoàng Anh, đoản ngữ danh từ có một hoặc hai trung tâm ngữ, với các định ngữ phân bố xung quanh theo các tầng bậc ý nghĩa như sở thuộc, chỉ định, định lượng, định tính, định danh. Mô hình này giúp phân tích cấu trúc và vị trí của các thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ.

Các khái niệm chuyên ngành như "trợ từ kết cấu 的 trong tiếng Hán", "kết từ của trong tiếng Việt", "đoản ngữ danh từ", "định ngữ hạn định và miêu tả", "ngữ động-tân", "định ngữ đồng nhất tính" được sử dụng xuyên suốt nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các sách báo phổ thông tiếng Hán và tiếng Việt, cùng các tài liệu ngôn ngữ học có uy tín. Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phân tích cấu trúc: Chủ đạo để xác định trật tự, vị trí và khả năng kết hợp của các thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ.

• Phân tích ngữ cảnh: Bổ sung khi phân tích cấu trúc không làm rõ được phẩm chất ngữ pháp của các từ làm định ngữ.

• Phân tích đối chiếu: So sánh các thành phần định ngữ trong tiếng Hán (ngôn ngữ nguồn) với tiếng Việt (ngôn ngữ đích) để làm rõ điểm tương đồng và khác biệt.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hàng trăm đoản ngữ danh từ tiêu biểu trong tiếng Hán và tiếng Việt, được chọn lọc theo phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện cho các loại định ngữ khác nhau. Timeline nghiên cứu kéo dài khoảng 12 tháng, từ thu thập dữ liệu, phân tích đến tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân loại định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán: Định ngữ được chia thành hai loại chính là định ngữ hạn định và định ngữ miêu tả. Định ngữ hạn định biểu thị số lượng, thời gian, nơi chốn, sở thuộc, phạm vi và thường đứng trước TTN với trợ từ kết cấu 的. Định ngữ miêu tả biểu thị trạng thái, tính chất, công dụng, chất liệu, chức vụ và thường đứng sau định ngữ hạn định, có thể hoặc không có 的. Ví dụ: "中国的朋友" (bạn của Trung Quốc) là định ngữ hạn định, còn "木头桌子" (bàn gỗ) là định ngữ miêu tả.

2. Vị trí định ngữ trong tiếng Hán và tiếng Việt đối xứng nhau: Trong tiếng Hán, định ngữ luôn đứng trước TTN, còn trong tiếng Việt, định ngữ thường đứng sau TTN. Mô hình đối xứng này được minh họa qua các ví dụ như "中国的领土" (lãnh thổ của Trung Quốc) và "lãnh thổ của Trung Quốc". Khoảng cách vị trí định ngữ và TTN được mô tả qua các đường tròn đồng tâm, với TTN làm trục đối xứng.

3. Vai trò của trợ từ kết cấu 的 và kết từ của: Trong tiếng Hán, 的 là dấu hiệu quan trọng phân biệt định ngữ hạn định và miêu tả, đồng thời giúp tránh hiện tượng mơ hồ trong đoản ngữ danh từ. Trong tiếng Việt, kết từ của có vai trò tương tự nhưng có thể lược bỏ trong một số trường hợp mà không làm mất nghĩa. Ví dụ, "中国的朋友" và "中国朋友" có sự khác biệt về sắc thái, tương tự "bạn của Trung Quốc" và "bạn Trung Quốc" trong tiếng Việt.

4. Hiện tượng mơ hồ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán: Do tính đa dạng của từ loại và vị trí trợ từ 的, nhiều đoản ngữ danh từ tiếng Hán có thể hiểu theo hai cách khác nhau, ví dụ "学习文件" có thể là "văn kiện học tập" hoặc "học tập văn kiện". Hiện tượng này ít xảy ra trong tiếng Việt do vị trí định ngữ cố định và không có sự hoán đổi vị trí động từ - danh từ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự khác biệt vị trí định ngữ giữa tiếng Hán và tiếng Việt bắt nguồn từ đặc điểm loại hình ngôn ngữ và quy tắc cú pháp riêng biệt của mỗi ngôn ngữ. Việc sử dụng trợ từ 的 trong tiếng Hán giúp phân biệt rõ ràng các loại định ngữ, đồng thời giảm thiểu sự mơ hồ, trong khi tiếng Việt sử dụng kết từ của với tính linh hoạt cao hơn.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn về vai trò của các loại từ ngữ làm định ngữ, đặc biệt là sự phân biệt giữa định ngữ hạn định và miêu tả, cũng như mở rộng mô hình đoản ngữ danh từ với bảy vị trí định ngữ trong tiếng Hán và tiếng Việt. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Hán cho người Việt, giúp giảm thiểu lỗi do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố vị trí định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán và tiếng Việt, cũng như bảng so sánh các loại định ngữ và vai trò của trợ từ 的 và kết từ của.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giảng dạy về cấu trúc định ngữ trong tiếng Hán: Các cơ sở đào tạo nên xây dựng chương trình giảng dạy chi tiết về định ngữ hạn định và miêu tả, nhấn mạnh vai trò của trợ từ 的 để giúp học viên nắm vững cấu trúc đoản ngữ danh từ. Thời gian thực hiện: 6 tháng; chủ thể: các trường đại học, trung tâm ngoại ngữ.

2. Phát triển tài liệu so sánh tiếng Hán - tiếng Việt về định ngữ: Biên soạn sách, bài giảng và tài liệu tham khảo tập trung vào sự khác biệt và tương đồng trong thành phần định ngữ, giúp người học dễ dàng tiếp cận và áp dụng. Thời gian: 12 tháng; chủ thể: các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, biên tập viên giáo trình.

3. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ học tập: Phát triển phần mềm, ứng dụng học tiếng Hán có chức năng kiểm tra và sửa lỗi về trật tự định ngữ, đặc biệt là lỗi liên quan đến trợ từ 的. Thời gian: 18 tháng; chủ thể: các công ty công nghệ giáo dục.

4. Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho giáo viên: Tập huấn nâng cao nhận thức và kỹ năng giảng dạy về định ngữ trong tiếng Hán, giúp giáo viên truyền đạt hiệu quả kiến thức cho học viên. Thời gian: 3 tháng; chủ thể: các trường đại học, trung tâm đào tạo giáo viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và giảng viên tiếng Hán: Nắm vững kiến thức về thành phần định ngữ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy, giảm thiểu lỗi ngữ pháp phổ biến cho học viên.

2. Học viên, sinh viên học tiếng Hán: Hiểu rõ cấu trúc đoản ngữ danh từ và vai trò của định ngữ giúp nâng cao kỹ năng ngôn ngữ, tránh nhầm lẫn do ảnh hưởng tiếng mẹ đẻ.

3. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về ngữ pháp so sánh tiếng Hán - tiếng Việt.

4. Biên soạn giáo trình và tài liệu học tập: Tham khảo để xây dựng nội dung phù hợp, chính xác, đáp ứng nhu cầu học tập và giảng dạy tiếng Hán trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Định ngữ hạn định và định ngữ miêu tả khác nhau như thế nào?
   Định ngữ hạn định biểu thị số lượng, thời gian, nơi chốn, sở thuộc, phạm vi và thường đứng trước TTN với trợ từ 的, giúp xác định rõ đối tượng. Định ngữ miêu tả biểu thị trạng thái, tính chất, công dụng, chất liệu, chức vụ, thường đứng sau định ngữ hạn định và có thể không dùng 的. Ví dụ: "中国的朋友" (bạn của Trung Quốc) là hạn định, "木头桌子" (bàn gỗ) là miêu tả.

2. Vai trò của trợ từ 的 trong tiếng Hán là gì?
   的 là trợ từ kết cấu quan trọng dùng để phân biệt định ngữ hạn định và miêu tả, đồng thời giúp tránh hiện tượng mơ hồ trong đoản ngữ danh từ. Ví dụ, "他的书" (sách của anh ấy) khác với "他书" (có thể hiểu là "anh ấy viết sách").

3. Tại sao trong tiếng Việt kết từ của có thể lược bỏ?
   Trong tiếng Việt, kết từ của dùng để biểu thị quan hệ sở thuộc nhưng có tính linh hoạt cao, trong nhiều trường hợp khẩu ngữ có thể lược bỏ mà không làm mất nghĩa, ví dụ "sách mẹ" thay cho "sách của mẹ". Tuy nhiên, trong tiếng Hán 的 thường không được lược bỏ để tránh mơ hồ.

4. Hiện tượng mơ hồ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán là gì?
   Do tính đa dạng từ loại và vị trí trợ từ 的, nhiều đoản ngữ có thể hiểu theo hai cách khác nhau, ví dụ "学习文件" có thể là "văn kiện học tập" hoặc "học tập văn kiện". Hiện tượng này ít xảy ra trong tiếng Việt do vị trí định ngữ cố định.

5. Làm thế nào để tránh sai sót khi học định ngữ tiếng Hán?
   Học viên cần chú ý vị trí định ngữ luôn đứng trước TTN, sử dụng đúng trợ từ 的 khi cần thiết, đồng thời hiểu rõ sự khác biệt giữa định ngữ hạn định và miêu tả. Thực hành qua các bài tập so sánh và đặt câu trong ngữ cảnh cụ thể giúp giảm thiểu lỗi.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích chi tiết thành phần định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán hiện đại, đồng thời so sánh với tiếng Việt, làm rõ điểm tương đồng và khác biệt về cấu trúc và chức năng.
• Định ngữ được chia thành hai loại chính: hạn định và miêu tả, với vị trí và vai trò khác nhau trong đoản ngữ danh từ.
• Vai trò của trợ từ kết cấu 的 trong tiếng Hán và kết từ của trong tiếng Việt được làm rõ, giúp phân biệt các loại định ngữ và tránh hiện tượng mơ hồ.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập tiếng Hán cho người Việt, đồng thời cung cấp cơ sở lý thuyết cho các nghiên cứu ngôn ngữ học so sánh.
• Các bước tiếp theo bao gồm phát triển tài liệu giảng dạy, ứng dụng công nghệ hỗ trợ học tập và tổ chức đào tạo chuyên sâu cho giáo viên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Hán.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên tiếng Hán nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để cải thiện phương pháp học tập và giảng dạy, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh ngữ pháp khác của tiếng Hán và tiếng Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn đƣợc bố cục thành ba chƣơng. Những khái niệm có liên quan đến đề tài. Chƣơng II. Các yếu tố tham gia làm định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán.

Chƣơng III. Sự phân bố của các loại định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I. NHỮ NG KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.

Định ngữ trong đoản ngữ danh từ tiếng Hán 1. Khái niệm định ngữ ĐN là thành phần tô điểm hoặc hạn định cho danh từ(*). ĐN trả lời cho câu hỏi “của ai?” “loại gì?” “bao nhiêu?”; có nghĩa là, nó là thành phần biểu thị tính chất, trạng thái, chất liệu, số lƣợng, nơi chốn thời gian, phạm vi. Trong cấu trúc đoản ngữ danh từ, thành phần đƣợc tô điểm, hạn định là thành phần trung tâm hay trung tâm ngữ (TTN).

Khác với ĐN của danh từ trong tiếng Việt, ĐN của danh từ trong tiếng Hán bao giờ cũng đƣợc đặt trƣớc thành phần trung tâm, giữa ĐN và TTN có thể có hoặc không có trợ từ kết cấu 的. ĐN có thể là danh từ, đại từ, tính từ, số lƣợng từ và các ngữ v. Ví dụ: ĐN là danh từ, đại từ: 他的书/ 学生的笔/ 工人的建议 (sách của anh ấy/ bút của học sinh/ kiến nghị của công nhân). Loại ĐN này thƣờng trả lời cho câu hỏi “của ai?”.

ĐN là tính từ và danh từ: 新铅笔/ 中国画报/ 世界地图 (bút chì mới/ họa báo Trung Quốc/ bản đồ thế giới). Loại ĐN này thƣờng trả lời cho câu hỏi “loại gì?”. ĐN là số lƣợng từ: 两张报/五支钢/ 一把椅子 (hai tờ báo/ năm chiếc bút máy/ một chiếc ghế). Loại ĐN này trả lời cho câu hỏi “bao nhiêu?”.

Nhƣ vậy, có thể thấy không phải lúc nào giữa ĐN và TTN cũng có trợ từ kết cấu 的. Cho đến nay, trong giới nghiên cứu Hán ngữ đã đạt đƣợc một sự thống nhất tƣơng đối về khái niệm và nội hàm của thuật ngữ ĐN. Tuy nhiên, tác giả Chu Đức Hy (Trung Quốc) đề xuất thêm khái niệm “chuẩn định ngữ” [75, tr. Tác giả dẫn ra các loại ĐN sau: (A) 张三的原告,李四的被告 (Trƣơng Tam là nguyên cáo, Lý Tứ là bị cáo).

Theo cách lí giải của Chu Đức Hy thì các ĐN này đều do các đại từ nhân ___________________ (*) Thuật ngữ “thành phần định ngữ” đƣợc dừng ở đây theo cách của các nhà Hán học Trung Quốc. Trong tiếng Việt, có sự phân biệt thành phần định ngữ đùng cho câu.còn thành phần làm yếu tố thuyết minh cho danh từ trung tâm danh ngữ là “định tố”. Trong luận văn này chúng tôi dùng “định ngữ “ với nghĩa “định tố”. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xƣng và danh từ chỉ ngƣời đảm nhiệm, và đều biểu thị quan hệ sở thuộc.

Thực chất, trong (A), (B), (C), 的 đều không biểu thị quan hệ sở thuộc. Và: (A) tƣơng đƣơng với 张三是原告,李四是被告. (B) tƣơng đƣơng với 他打篮球打得好. (C) tƣơng đƣơng với 我来给你帮忙.

Trong những trƣờng hợp này, theo Chu Đức Hy, về thực chất, loại (A) thƣờng có cấu trúc ngữ pháp là một kết cấu chính phụ, vì trƣớc loại câu này có thể thêm 的. 是张三的原告 tƣơng đƣơng với 原告是张三. 今天是老张的主席 tƣơng đƣơng với 今天主席是老张 Cấu trúc này, về bản chất, chính là cấu trúc “是…. Loại (B) có thể lƣợc bỏ chữ 的 sau khi thay đổi kết cấu chính phụ, biến câu có kết cấu chủ vị thành câu vị ngữ chủ vị.

他的篮球打得好  他篮球打得好 (anh ta chơi bóng rổ rất tốt). 他的部长没当成  他部长没当成 (ông ta không làm đƣợc bộ trƣởng). Hai câu trên có thể viết lại nhƣ sau: 他打篮球打得好 他当部长没当成 Chu Đức Hy cho rằng 他的 ở trên là “chuẩn định ngữ”. Loại cấu trúc này luôn tiềm tại tính mơ hồ cú pháp; chẳng hạn:他的小说看不完.

Trong câu này 他的 có thể hiểu là “định ngữ thật”, biểu thị quan hệ sở thuộc, và nhƣ vậy ý nghĩa của câu sẽ là: “tiểu thuyết do anh ta viết (hoặc: tiểu thuyết của anh ta) đọc chƣa xong”. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Và cũng có thể hiểu 他的 là “chuẩn định ngữ”, tƣơng đƣơng với các lối nói: 他小说看不完 hoặc 他看小说看不完 (anh ta xem tiểu thuyết chƣa xong). Loại (C), nhƣ chúng ta đều biết, có kết cấu “thuật tân”, bản thân nó không mang tân ngữ; tuy nhiên, về lý thuyết kết cấu thuật tân có thể có cái mà chúng ta thƣờng gọi là bổ ngữ, tức vật tiếp nhận hành động. Chẳng hạn, với kết cấu 开玩笑 (nói đùa), chỉ có thể nói 开我的玩笑 (khai ngã đích ngoạn tiếu), chứ không thể nói: 开玩笑我 (khai ngoạn tiếu ngã).

Và ở trên, theo Chu Đức Hy, 我的 chính là “chuẩn định ngữ”. Ở đây, về đại thể, chúng tôi tán đồng quan điểm của Chu Đức Hy. Tuy nhiên, riêng loại (B), chúng tôi nhận thấy bản thân Chu Đức Hy có một số điểm mâu thuẫn sau: Trong tiếng Hán cũng nhƣ trong tiếng Việt, có một loại câu có cấu trúc ngữ pháp của câu chủ động nhƣng lại mang ý nghĩa bị động, hay nói cách khác, đó là loại câu bị động có hình thức trùng với hình thức của câu chủ động. Ví dụ: 课文讲完了 , 语法还没有讲呢 (bài đọc giảng xong rồi, ngữ pháp chƣa giảng).

他的汉字写得不但正确 , 而且好看 (chữ Hán của nó viết không những chính xác mà còn rất đẹp). Xét ví dụ sau: 她说汉语说得很流利 (cô ta nói tiếng Hán rất lƣu loát). Đây là một câu có bổ ngữ chỉ trình độ, và có thể có các cách nói khác nhƣ sau: 汉语她说得很流利 (tiếng Hán cô ta nói rất lƣu loát): câu vị ngữ chủ vị, có mô hình O - S - V. 她汉语说得很流利 (cô ta tiếng Hán nói rất lƣu loát): câu vị ngữ chủ vị, có mô hình S - O - V.

她的汉语说得很流利 (tiếng Hán của cô ta nói rất lƣu loát): câu chủ vị, có mô hình S - V. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Chu Đức Hy, 她的 là “chuẩn định ngữ”. Nhƣ vậy, ở đây có một sự mâu thuẫn: Chu Đức Hy thừa nhận đó là câu chủ vị, nhƣng lại phủ nhận cái vai trò “định ngữ thật” của 她的. Theo chúng tôi, 她的 là “định ngữ thật” hay "định ngữ đích thực"; vì, 她 的汉语说得很流利 chính là câu có cấu trúc ngữ pháp chủ động, mang ý nghĩa bị động, và 她的汉语 cũng chính là chủ ngữ của câu.

Ý nghĩa của định ngữ Nhƣ đã nói ở trên, nói chung, ĐN là bộ phận có giá trị tu sức cho trung tâm ngữ (TTN). Quan hệ giữa ĐN và TTN là vô cùng phức tạp. Tuy vậy, về cơ bản, các nhà nghiên cứu ngữ pháp đều thống nhất chia ĐN thành hai loại: ĐN hạn định và ĐN miêu tả. Định ngữ hạn định ĐN hạn định có tác dụng biểu thị số lƣợng, thời gian, nơi chốn, sở thuộc v., hạn định cho TTN.

Nói khái quát, ĐN hạn định có vai trò biểu thị phạm vi của sự vật. Chúng bao gồm 5 loại chủ yếu sau: (1) ĐN hạn định biểu thị thời gian. Ví dụ: 老师给我们讲了一个三十年前的故事 (thầy giáo kể cho chúng tôi câu chuyện ba mƣơi năm trƣớc). 经过十年的努力 , 他成为了一个有名的专家 (trải qua sự nỗ lực mƣời năm, ông ta đã trở thành một chuyên gia nổi tiếng).

这是一年的工作计划 (đây là kế hoạch công tác trong một năm). (2) ĐN hạn định biểu thị số lượng từ. Ví dụ: 我要买一本书 (tôi muốn mua một quyển sách). 星期天有很多人去公园玩玩儿 (chủ nhật có rất nhiều ngƣời đi công viên chơi).

这五本杂志都是田劳的 (năm cuốn tạp chí này đều là của Điền Phƣơng). (3) ĐN hạn định biểu thị nơi chốn. Ví dụ: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 桌子上的书都中文的 (những quyển sách trên bàn đều là sách Trung văn). 前边的楼是我们的宿舍 (tòa nhà phía trƣớc là ký túc xá của chúng tôi).

她脑子里的想法我不明白 (ý nghĩ trong đầu cô ta tôi không rõ). 那架飞机向西北方向飞去 (chiếc máy bay đó bay về hƣớng tây bắc). 我们当中的一个人是新来的大夫 (ngƣời ở giữa chúng tôi là bác sỹ mới đến). 墙上的一张油画是我朋友送的 (bức tranh sơn dầu trên tƣờng là của bạn tôi tặng).

(4) ĐN hạn định biểu thị sở thuộc. Ví dụ: 我们公司有一个中国职员 (công ty tôi có một nhân viên ngƣời Trung Quốc). 这是班长的书包 (đây là cặp sách của lớp trƣởng). 刘锋的自行车是新的,我的是旧的 (xe đạp của Lƣu Phong mới, xe của tôi cũ).

寓公的儿子,孙子都决心移山 (con cháu của Ngu Công đều quyết tâm dời núi). (5) ĐN hạn định biểu thị phạm vi. Ví dụ: 你说的话我都记住在心坎里 (những lời anh nói em luôn khắc sâu trong tâm khảm). 我刚买的书很有意思 (sách tôi mới mua rất hay).

这些杂志都是英文的 (những cuốn tạp chí này đều bằng tiếng Anh). 八路军抗日的功绩永存史册 (chiến công kháng Nhật của Bát Lộ Quân mãi đƣợc ghi trong sử sách). 我们对武打虎的故事非常感兴趣 (chúng tôi rất thích câu chuyện Võ Tòng đánh hổ). Theo các tác giả Hoàng Bá Vinh và Liêu Tự Đông (Trung Quốc), trong ĐN hạn định có một loại đƣợc gọi là ĐN “đồng nhất tính” [49, tr.

Ví dụ: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 为谁服务的问题是一个原则问题 (vấn đề vì ai phục vụ là một vấn đề nguyên tắc). 讲解员讲说着黄土高原变成肥沃良田的远景 (diễn giả nói về viễn cảnh cao nguyên Hoàng Thổ biến thành ruộng lúa phì nhiêu). Sở dĩ gọi nhƣ vậy là vì, quan hệ giữa ĐN đồng nhất tính và ngƣời/ vật mà TTN sở chỉ là quan hệ đồng nhất; trợ từ kết cấu 的 giữa ĐN và TTN có thể đổi thành 这个, và khi đó đoản ngữ danh từ sẽ biến thành ngữ đồng vị. Chẳng hạn, câu 为谁服务的问题是一个原则问题 (vấn đề vì ai phục vụ là một vấn đề nguyên tắc), có thể đổi thành: 为谁服务这个问题是一个原则问题 (vì ai phục vụ, vấn đề này là vấn đề nguyên tắc); trong đó: 为谁服务这个问题 (vì ai phục vụ, vấn đề này) là ngữ đồng vị đóng vai trò chủ ngữ trong câu.

Định ngữ miêu tả ĐN miêu tả là loại ĐN tu sức cho TTN về các khía cạnh nhƣ: trạng thái, tính chất, đặc điểm, công dụng, chất liệu, chức vụ v. Loại ĐN này thƣờng đƣợc chia thành 6 tiểu loại chính nhƣ sau: (1) ĐN miêu tả biểu thị trạng thái, tính chất của sự vật. Ví dụ: 这是一项非常困难的任务 (đây là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn). 你连这么漂亮的姑娘也不要,要谁呀 (ngay cả một cô gái xinh đẹp nhƣ thế mà cậu cũng không thích thì còn thích ai).

今天她穿着一件天蓝色的衬衫 (hôm nay nàng mặc một chiếc áo sơ mi màu xanh da trời). 小王是一个又聪明又可爱的小孩 (Tiểu Vƣơng là một cậu bé vừa thông minh vừa đáng yêu). 在科学上没有平坦的大道,只有不畏劳苦沿着陡峭山路攀登的人,才有 希望达到光辉的顶点 (trong khoa học không có con đƣờng bằng phẳng, chỉ có những ngƣời không sợ mệt nhọc dám trèo lên những con đƣờng gập ghềnh của nó thì mới có hy vọng đạt tới đỉnh cao của vinh quang). Mác) 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 在这儿可以看见巍峨的群山 (từ đây có thể nhìn thấy những dãy núi hùng vĩ).

(2) ĐN miêu tả biểu thị đặc điểm của người hoặc sự vật. Ví dụ: 他是一个矍铄的老人 (đó là một ông già quắc thƣớc). 老林有一些值得尊敬的品德 (anh Lâm có những phẩm chất đáng đƣợc tôn trọng). 她有一个十二三岁的男孙 (nàng có một cậu con trai chừng mƣời hai mƣời ba tuổi).

人们要警惕落井下石的朋友 (mọi ngƣời phải cảnh giác với những ngƣời bạn dậu đổ bìm leo). (3) ĐN miêu tả thuyết minh về cách sử dụng, nguồn gốc của sự vật.