Nghiên Cứu Tác Dụng Kháng Viêm Trên Mô Hình Ức Chế TNF-α và Thành Phần Hóa Học Của Trái Đủng Đỉnh

Trái đủng đỉnh, hay còn gọi là Caryota Mitis Lour, là một loại thực vật có nhiều ứng dụng trong y học cổ… 78 trang · Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM · 2021.

• Tác giả: Bùi Thị Phương Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Nguyễn Minh Ân
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM
• Chuyên ngành: Công Nghệ Hóa Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Dụng Kháng Viêm Trên Mô Hình Ức Chế TNF-α Và Thành Phần Hóa Học Của Trái Đủng Đỉnh
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• NHIỆM VỤ ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
• NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu
• 1.2.1. Thực vật học
• 1.2.2. Nguồn gốc phân bố
• 1.3. Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.3.1. Nghiên cứu trong nước
• 1.3.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 1.4. Tổng quan về sàng lọc ảo in silico
• 1.4.1. Phương pháp docking phân tử
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp chiết xuất
• 2.3.2. Sắc ký lớp mỏng (TLC)
• 2.3.3. Gel Sephadex LH – 20
• 2.3.4. Phương pháp sắc ký lớp mỏng điều chế
• 2.3.5. Phương pháp cộng hưởng từ hạt nhân (NMR)
• 2.3.6. Phương pháp đánh giá khả năng điều hoà viêm của cao chiết hoặc chất sạch sử dụng tế bào miễn dịch (Đại thực bào)
• 2.3.7. Phương pháp docking phân tử
• 2.4. Nguyên liệu, thiết bị, dụng cụ và hóa chất
• 2.5. Xử lý nguyên liệu ban đầu
• 2.6. Phân lập và tinh chế các hợp chất từ trái đủng đỉnh
• 2.6.1. Khảo sát cao Ethyl Acetate
• 2.6.2. Khảo sát phân đoạn CMEA3
• 2.6.3. Khảo sát đoạn CMEA3.1
• 2.6.4. Khảo sát đoạn CMEA3.2
• 2.6.5. Khảo sát đoạn CMEA3.3
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả hoạt tính kháng viêm của cao chiết
• 3.2. Xác định cấu trúc phân lập được
• 3.2.1. Hợp chất TB-CMEA2
• 3.2.2. Hợp chất TB-CMEA4
• 3.3. Kết quả docking phân tử của hai hợp chất TB-CMEA2 và TB-CMEA4 của dược liệu đủng đỉnh
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tác dụng kháng viêm của trái đủng đỉnh

Trái đủng đỉnh, hay còn gọi là Caryota Mitis Lour, là một loại thực vật có nhiều ứng dụng trong y học cổ truyền. Nghiên cứu về tác dụng kháng viêm của trái đủng đỉnh đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng trái đủng đỉnh chứa nhiều hợp chất có khả năng chống viêm, giúp cải thiện sức khỏe và hỗ trợ điều trị các bệnh lý liên quan đến viêm nhiễm.

1.1. Đặc điểm sinh học và phân bố của trái đủng đỉnh

Trái đủng đỉnh thuộc họ Arecaceae, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới. Cây có chiều cao từ 2-10m, với lá lớn và hoa nhỏ màu kem. Quả đủng đỉnh có hình cầu, đường kính từ 1-1.5 cm, thường có màu xanh khi non và chuyển sang màu đen khi chín.

1.2. Tình hình nghiên cứu về trái đủng đỉnh trong và ngoài nước

Nghiên cứu trong nước cho thấy trái đủng đỉnh có khả năng điều hòa glucose và không gây độc tính. Ngoài ra, các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng trái đủng đỉnh có hoạt tính chống oxy hóa và kháng khuẩn mạnh, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển dược phẩm từ thiên nhiên.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tác dụng kháng viêm

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác dụng kháng viêm của trái đủng đỉnh, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định chính xác các thành phần hóa học và cơ chế hoạt động của chúng. Việc thiếu các nghiên cứu tiêu chuẩn hóa và quy trình chiết xuất hiệu quả là một trong những vấn đề lớn.

2.1. Khó khăn trong việc chiết xuất và phân lập hợp chất

Quá trình chiết xuất hợp chất từ trái đủng đỉnh thường gặp khó khăn do sự đa dạng về thành phần hóa học. Việc xác định các hợp chất có hoạt tính kháng viêm cần phải có các phương pháp phân tích hiện đại và chính xác.

2.2. Thiếu thông tin về cơ chế tác động của hợp chất

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về thành phần hóa học, nhưng thông tin về cơ chế tác động của các hợp chất này đối với tế bào kháng viêm vẫn còn hạn chế. Cần có thêm các nghiên cứu in vitro và in vivo để làm rõ vấn đề này.

III. Phương pháp nghiên cứu tác dụng kháng viêm của trái đủng đỉnh

Để nghiên cứu tác dụng kháng viêm, các phương pháp chiết xuất và phân lập hợp chất từ trái đủng đỉnh được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm sắc ký lớp mỏng, cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và phương pháp docking phân tử.

3.1. Phương pháp chiết xuất cao phân đoạn

Cao phân đoạn được chiết xuất từ trái đủng đỉnh bằng dung môi ethanol, sau đó được phân lập để xác định các hợp chất có hoạt tính kháng viêm. Phương pháp này giúp tối ưu hóa việc thu nhận các hợp chất có lợi.

3.2. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng viêm

Hoạt tính kháng viêm của các hợp chất được đánh giá thông qua mô hình ức chế TNF-α. Các thí nghiệm in vitro trên tế bào miễn dịch giúp xác định hiệu quả của các hợp chất trong việc ức chế viêm.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các hợp chất phân lập từ trái đủng đỉnh có tác dụng kháng viêm rõ rệt. Các hợp chất như syringaresinol và 5-O-Caffeoylshikimic acid đã được xác định có khả năng ức chế sự tiết TNF-α, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển thực phẩm chức năng từ thiên nhiên.

4.1. Kết quả hoạt tính kháng viêm của các hợp chất

Các thí nghiệm cho thấy hợp chất TB-CMEA2 và TB-CMEA4 có khả năng ức chế sự tiết NO và TNF-α, chứng minh hiệu quả kháng viêm của chúng. Điều này cho thấy tiềm năng ứng dụng trong điều trị các bệnh viêm nhiễm.

4.2. Ứng dụng trong phát triển thực phẩm chức năng

Các hợp chất từ trái đủng đỉnh có thể được phát triển thành thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị các bệnh viêm khớp và các bệnh lý liên quan đến viêm nhiễm. Điều này không chỉ mang lại lợi ích sức khỏe mà còn tạo ra sản phẩm từ thiên nhiên an toàn cho người tiêu dùng.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về tác dụng kháng viêm và thành phần hóa học của trái đủng đỉnh đã mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực dược phẩm. Cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ hơn về cơ chế tác động và ứng dụng của các hợp chất này trong y học.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Việc tiếp tục nghiên cứu sẽ giúp xác định rõ hơn các hợp chất có hoạt tính và cơ chế tác động của chúng. Điều này sẽ tạo cơ sở cho việc phát triển các sản phẩm mới từ trái đủng đỉnh.

5.2. Hướng đi mới trong phát triển dược phẩm

Nghiên cứu về trái đủng đỉnh không chỉ giúp phát triển các sản phẩm dược phẩm mới mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của nguồn dược liệu thiên nhiên tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian tại Việt Nam, cây đủng đỉnh (Caryota mitis Lour, thuộc họ Cau Arecaceae) từ lâu đã được sử dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh. Các bộ phận của cây như rễ dùng chữa bệnh răng miệng, vỏ cây trị ghẻ lở, mụn nhọt, lõi cây hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, và đặc biệt quả đủng đỉnh thường được ngâm rượu để điều trị các chứng đau nhức xương khớp, thoái hóa khớp, hỗ trợ lưu thông khí huyết và cải thiện tiêu hóa. Tuy nhiên, việc thu hái, chế biến và sử dụng dược liệu này phần lớn vẫn mang tính kinh nghiệm truyền miệng, chưa được tiêu chuẩn hóa về mặt định tính và định lượng hóa học. Các công trình khoa học trong nước nghiên cứu chuyên sâu về thành phần hóa học cũng như hoạt tính sinh học định hướng kháng viêm từ quả đủng đỉnh còn khá hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu khảo sát thành phần hóa thực vật kết hợp đánh giá hoạt tính kháng viêm là tiền đề khoa học quan trọng nhằm xác thực giá trị trị liệu của quả đủng đỉnh.

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Điều chế cao toàn phần (cao tổng) và các cao phân đoạn từ quả đủng đỉnh bằng phương pháp chiết ngâm dầm kết hợp chiết lỏng – rắn với các dung môi có độ phân cực tăng dần.
2. Phân lập và xác định cấu trúc hóa học các hợp chất tinh khiết từ phân đoạn cao Ethyl Acetate thông qua các phương pháp sắc ký và phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR).
3. Đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro của các cao chiết trên mô hình đại thực bào RAW 264.7 kích thích bởi lipopolysaccharide (LPS), thông qua khả năng ức chế sản sinh Nitric Oxide (NO) và ức chế tiết cytokine tiền viêm TNF-$\alpha$.
4. Thực hiện mô phỏng docking phân tử (in silico) các hợp chất phân lập được với enzyme đích gây viêm mang mã PDB 4WCU để đánh giá ái lực liên kết và cơ chế tương tác ở cấp độ phân tử.
5. Dự đoán các thông số dược động học và độc tính ADMET của các hợp chất phân lập nhằm định hướng khả năng phát triển hoạt chất làm thuốc.

Đối tượng nghiên cứu là quả cây đủng đỉnh (Caryota mitis Lour) được thu hái tại Việt Nam, phơi khô và xay nhỏ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào phân đoạn chiết Ethyl Acetate, đánh giá hoạt tính sinh học trên dòng tế bào đại thực bào RAW 264.7 và khảo sát tương tác phân tử trên cấu trúc tinh thể enzyme 4WCU. Đề tài được thực hiện từ ngày 25/09/2021 đến ngày 22/06/2022 tại Khoa Công nghệ Hóa học, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Viện Khoa học Vật liệu Ứng dụng thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết về thực vật học chi Caryota (họ Arecaceae), hóa học các hợp chất thiên nhiên (lignan, phenylpropanoid, dẫn xuất acid shikimic, flavonoid), bệnh học phản ứng viêm và cơ chế tác động của các chất trung gian gây viêm. Trong phản ứng viêm, các đại thực bào bị kích hoạt bởi tác nhân lipopolysaccharide (LPS) từ màng vi khuẩn Gram âm sẽ giải phóng ồ ạt các gốc tự do như Nitric Oxide (NO) cùng các cytokine tiền viêm như TNF-$\alpha$ và IL-6, gây tổn thương mô khớp. Việc ức chế các tác nhân này là đích tác dụng then chốt của các thuốc kháng viêm. Bên cạnh đó, tác giả tiếp cận phương pháp sàng lọc ảo in silico docking phân tử và dự đoán ADMET để khảo sát năng lượng liên kết Gibbs ($\Delta G^\circ$), các dạng liên kết hydro và tương tác lập thể giữa phối tử (ligand) với protein đích.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai đồng bộ qua các kỹ thuật:

• Phương pháp chiết xuất: Ngâm dầm bột quả khô với dung môi ethanol 96° ở nhiệt độ phòng trong 3 chu kỳ (mỗi chu kỳ 3 ngày), gom dịch lọc và cô quay chân không ở 50°C để thu cao tổng. Sau đó tiến hành chiết phân bố lỏng – rắn với n-hexane, ethyl acetate và methanol để thu các cao phân đoạn tương ứng.
• Phương pháp sắc ký:
  • Sắc ký lớp mỏng (TLC) pha thường và pha đảo nhằm thăm dò hệ dung môi giải ly, kiểm tra độ tinh khiết của các phân đoạn và phát hiện vết bằng thuốc thử $H_2SO_4$/EtOH 2% kết hợp gia nhiệt.
  • Sắc ký cột cổ điển (CC) sử dụng pha tĩnh silica gel cỡ hạt 40–60 $\mu\text{m}$ để phân tách các phân đoạn chính.
  • Sắc ký rây phân tử trên gel Sephadex LH-20 với hệ dung môi Methanol : Chloroform (tỷ lệ 1:1) để tách chất theo khối lượng phân tử.
  • Sắc ký lớp mỏng điều chế (PTLC) với chất hấp phụ silica gel nhằm tinh chế và thu nhận các hợp chất sạch.
• Phương pháp xác định cấu trúc hóa học: Sử dụng phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1D và 2D bao gồm $^1\text{H}$-NMR (500 MHz), $^{13}\text{C}$-NMR (125 MHz), DEPT (45°, 90°, 135°), HSQC, HMBC, COSY (đo trong dung môi $CDCl_3$ hoặc $CD_3OD$) và đo độ quay cực $[\alpha]_D^{25}$ để xác định cấu trúc phân tử và đồng phân lập thể.
• Phương pháp thử hoạt tính sinh học in vitro:
  • Đánh giá độc tính tế bào của các mẫu cao chiết trên tế bào đại thực bào RAW 264.7 ở dải nồng độ từ 50 đến 1000 $\mu\text{g/ml}$ để xác định ngưỡng nồng độ không gây độc ($\le 100\ \mu\text{g/ml}$).
  • Đánh giá khả năng ức chế sản sinh NO thông qua định lượng nồng độ nitrite trong môi trường nuôi cấy bằng thuốc thử Griess (đo quang ở bước sóng 540 nm), sử dụng L-NMMA và Dexamethasone (15 $\mu\text{M}$) làm đối chứng dương.
  • Định lượng mức độ tiết cytokine TNF-$\alpha$ của tế bào kích thích bởi LPS bằng phương pháp ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) ở nồng độ mẫu 100 $\mu\text{g/ml}$.
• Phương pháp docking phân tử in silico: Sử dụng mô hình docking lắp ghép GRIP với hàm tính điểm PLP trên cấu trúc tinh thể enzyme 4WCU (PDB ID: 4WCU). Tối ưu hóa cấu trúc ligand bằng trường lực MMFF94 trên phần mềm Avogadro; chuẩn bị protein, thiết lập hộp lưới tọa độ tâm hoạt tính chuỗi C ($X = 31.593, Y = 6.367, Z = -47.066$) bằng AutoDockTools-1; trực quan hóa tương tác 2D/3D bằng Discovery Studio 2021 Client và Molegro Molecular Viewer.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thực nghiệm phân lập và phổ NMR thu nhận trực tiếp từ mẫu quả đủng đỉnh; số liệu đo quang phổ vi đĩa trên tế bào RAW 264.7; dữ liệu cấu trúc tinh thể protein 4WCU lấy từ Ngân hàng Dữ liệu Protein (RCSB PDB).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đối tượng nghiên cứu và phương pháp luận:

• Phân loại thực vật học: Cây đủng đỉnh có tên khoa học Caryota mitis Lour, thuộc chi Caryota, họ Arecaceae, phân bố tự nhiên tại các vùng rừng nhiệt đới Đông Nam Á và mọc phổ biến tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long như An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang.
• Tổng quan nghiên cứu trong nước: Đề tài của Lê Trọng Đức (2019) chứng minh cao chiết ethanol từ lá và quả đủng đỉnh có hoạt tính hạ đường huyết thông qua ức chế $\alpha$-glucosidase. Nghiên cứu của PGS.TS Lê Tiến Dũng tại Viện Khoa học Vật liệu Ứng dụng đã phân lập 14 hợp chất từ cao methanol quả đủng đỉnh (gồm cerebroside, flavonoid, stilbenoid, lignan, dẫn xuất acid shikimic) và phát hiện hoạt tính kích thích tế bào sụn, dẫn đến việc ứng dụng hoạt chất Caryotin trong chế phẩm hỗ trợ điều trị xương khớp Khương Thảo Đan.
• Tổng quan nghiên cứu quốc tế: Các công bố về các loài cùng chi như Caryota urens và Caryota ochlandra (P. Ranasinghe 2012, Muhaisen 2013, Wimalasiri 2015, A. Hamed 2020) cho thấy chi Caryota chứa phong phú các nhóm chất chống oxy hóa, kháng khuẩn, các triterpene (lupeol, $\beta$-amyrin, ursolic acid, oleanolic acid), phytosterol ($\beta$-sitosterol), flavonoid (quercetin, kaempferol dạng glycoside) và proanthocyanidin.
• Cơ sở sàng lọc ảo: Trình bày nguyên lý docking phân tử, giải thuật tìm kiếm cấu dạng, chức năng tính điểm PLP và quy trình chuẩn bị phối tử – thụ thể nhằm rút ngắn thời gian và chi phí sàng lọc hoạt chất ban đầu.

Chương 2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy trình kỹ thuật và các thông số thực nghiệm được áp dụng trong khóa luận:

• Thiết lập quy trình chiết ngâm dầm với cồn 96° và quy trình chiết lỏng – rắn thu 3 phân đoạn cao: cao n-hexane (CMH), cao ethyl acetate (CMEA) và cao methanol (CMM).
• Trình bày cơ chế lý thuyết và cách tính hệ số lưu giữ $R_f = l/l_0$ trong sắc ký lớp mỏng, kỹ thuật nhồi cột silica gel pha thường, cơ chế phân tách phân tử theo kích thước của gel Sephadex LH-20 (ngưỡng phân tách khối lượng 100–4000 Da), và kỹ thuật giải hấp chất tinh khiết bằng sắc ký lớp mỏng điều chế PTLC.
• Mô tả nguyên lý phổ NMR (độ dịch chuyển hóa học $\delta$, hằng số ghép spin $J$, phổ DEPT phân loại nhóm methyl, methylen, methin, carbon bậc 4; các phổ tương quan dị hạt nhân HMBC, HSQC và phổ đồng hạt nhân COSY).
• Quy trình thử nghiệm hoạt tính sinh học trên đĩa 96 giếng: Nuôi cấy đại thực bào RAW 264.7 ($1 \times 10^4$ tế bào/giếng), kích thích bằng LPS (1 $\mu\text{g/ml}$), phản ứng tạo màu với thuốc thử Griess đo nồng độ nitrite, và quy trình ủ mẫu với bộ kit ELISA để định lượng mức tiết cytokine TNF-$\alpha$.
• Xây dựng sơ đồ quy trình docking phân tử với AutoDockTools, xác định 4 tâm hoạt tính A, B, C, D của enzyme 4WCU và lựa chọn tâm C có năng lượng tự do Gibbs âm nhất làm tâm hộp lưới tính toán.

Chương 3. Nguyên liệu, thiết bị, dụng cụ và hóa chất

Chương 3 trình bày các thông số thực nghiệm về nguyên vật liệu và tiến trình phân lập hóa học:

• Xử lý nguyên liệu: Quả đủng đỉnh khô sau khi xay nhỏ được ngâm chiết với ethanol 96° thu được 110 g cao tổng toàn phần. Chiết phân đoạn lỏng – rắn thu được các phân đoạn cao CMH, CMEA và CMM. Kiểm tra sắc ký lớp mỏng cho thấy cao Ethyl Acetate (CMEA) có số lượng vết tách rõ và phong phú nhất, do đó được chọn để khảo sát phân lập chất.
• Tiến trình phân lập từ cao Ethyl Acetate:
  • Khối lượng cao CMEA ban đầu là 11,661 g được nạp lên cột sắc ký silica gel pha thường, giải ly với hệ dung môi Hexane : Ethyl Acetate theo các tỷ lệ 15:1, 9:1, 4:1 và xả cột bằng 100% MeOH, thu được 9 phân đoạn chính ký hiệu từ CMEA1 đến CMEA9.
  • Phân đoạn CMEA3 (khối lượng 0,27 g) được tiếp tục chạy sắc ký cột silica gel với hệ Hexane : Ethyl Acetate : Methanol (20:0,5:0,5; 20:1:1 và 100% MeOH), thu được 11 phân đoạn nhỏ (CMEA3.1 – CMEA3.11).
  • Gộp hai phân đoạn CMEA3.3 và CMEA3.4 (tổng khối lượng 0,08 g) để tiến hành sắc ký cột với hệ Hexane : Ethyl Acetate : Methanol (50:0,1:0,1), thu được 13 phân đoạn phụ.
  • Các phân đoạn CMEA3.6, CMEA3.7 và CMEA3.8 lần lượt được đưa qua cột sắc ký rây phân tử Sephadex LH-20 với hệ dung môi giải ly Methanol : Chloroform (1:1).
  • Tinh chế bằng sắc ký lớp mỏng điều chế (PTLC): Phân đoạn trên sử dụng hệ dung môi Hexane : Ethyl Acetate (tỷ lệ 4:1) thu được chất sạch thứ nhất ký hiệu TB-CMEA2 (khối lượng 6,6 mg); phân đoạn dưới sử dụng hệ dung môi Hexane : Acetone (tỷ lệ 10:0,5) thu được chất sạch thứ hai ký hiệu TB-CMEA4 (khối lượng 4,2 mg).

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố và thảo luận toàn bộ số liệu thu được từ các thử nghiệm sinh học, phân tích cấu trúc phổ và mô phỏng phân tử:

• Hoạt tính sinh học của các cao chiết:
  • Thử nghiệm độc tính tế bào cho thấy ở nồng độ 100 $\mu\text{g/ml}$, tỷ lệ sống sót của tế bào đại thực bào RAW 264.7 khi ủ với các cao CMH, CMW, CMEA, CMM đều xấp xỉ so với mẫu chứng âm (tế bào không xử lý thuốc), khẳng định các mẫu cao không gây độc tế bào ở nồng độ này.
  • Thử nghiệm ức chế tiết NO cho thấy ở nồng độ thấp 5 $\mu\text{g/ml}$, cao CMEA thể hiện khả năng ức chế NO tương đương đối chứng dương Dexamethasone (15 $\mu\text{M}$); ở nồng độ 10 $\mu\text{g/ml}$, tất cả các cao đều ức chế xấp xỉ đối chứng dương trong đó CMEA đạt hiệu quả cao nhất; ở dải nồng độ 25, 50, 100 $\mu\text{g/ml}$, tất cả các cao đều có hoạt tính ức chế NO vượt trội hơn đối chứng dương.
  • Thử nghiệm định lượng cytokine tiền viêm cho thấy ở nồng độ 100 $\mu\text{g/ml}$, tất cả các mẫu cao đều làm giảm rõ rệt lượng TNF-$\alpha$ tiết ra từ tế bào RAW 264.7 được kích thích bởi LPS. Thứ tự hoạt tính ức chế giảm dần là: CMEA > CMM > CMH > CMW.
• Xác định cấu trúc hóa học các hợp chất tinh khiết:
  • Hợp chất TB-CMEA2 (6,6 mg): Dạng chất rắn vô định hình màu trắng ngà, $[\alpha]_D^{25} = +62,5^\circ$ ($CHCl_3$). Phổ $^1\text{H}$-NMR và $^{13}\text{C}$-NMR thể hiện các tín hiệu đối xứng đặc trưng của khung lignan: 4 proton vòng thơm $\delta_H\ 6,68$ (4H, s), 2 nhóm oxymethin $\delta_H\ 4,66$ (2H, d, $J = 4,0\ \text{Hz}$; $\delta_C\ 86,7$), 2 nhóm methin $\delta_H\ 3,08$ (2H, m; $\delta_C\ 55,3$), 2 nhóm oxymethylen $\delta_H\ 4,21$ (2H, dd, $J = 8,5;\ 6,5\ \text{Hz}$) và 3,84 (2H, d, $J = 3,5\ \text{Hz}$; $\delta_C\ 72,3$), 4 nhóm methoxy $\delta_H\ 3,82$ (12H, s; $\delta_C\ 56,6$) và 2 nhóm hydroxy $\delta_H\ 7,10$ (2H, s). Tương quan HMBC khẳng định vị trí gắn của các nhóm thế, xác định TB-CMEA2 là (+)-syringaresinol.
  • Hợp chất TB-CMEA4 (4,2 mg): Dạng bột màu trắng. Phổ $^1\text{H}$-NMR và $^{13}\text{C}$-NMR chỉ ra 16 tín hiệu carbon gồm 7 carbon của khung acid shikimic [$\delta_C\ 130,3$ (C-1), 138,8 (C-2), 67,3 (C-3), 70,0 (C-4), 71,3 (C-5), 29,1 (C-6), 169,6 (C-7)], 1 carbon carbonyl ester $\delta_C\ 168,6$ (C-9’), 6 carbon thơm vòng benzen 3 lần thế và 2 carbon nối đôi ngoại vòng cấu hình trans [$\delta_H\ 7,59$ (1H, d, $J = 16,0\ \text{Hz}$, H-7’) và 6,31 (1H, d, $J = 16,0\ \text{Hz}$, H-8’)]. Phân tích tương quan HMBC khẳng định hợp chất là 5-O-caffeoylshikimic acid.
• Kết quả docking phân tử và dự đoán ADMET:
  • Cả hai hợp chất TB-CMEA2 và TB-CMEA4 đều tạo liên kết bền vững tại túi hoạt động chuỗi C của enzyme đích 4WCU với các cấu dạng docking pose bền nhất lần lượt là pose 323/500 (TB-CMEA2) và pose 349/500 (TB-CMEA4).
  • Tương tác giữa ligand và enzyme được duy trì thông qua mạng lưới liên kết hydro với các amino acid hoạt tính, kết hợp tương tác van der Waals và tương tác kỵ nước tại vùng nhận diện thơm.
  • Phân tích dược động học in silico chỉ ra cả hai phân tử đều có các chỉ số hấp thu, phân bố, chuyển hóa, bài tiết và độc tính (ADMET) nằm trong ngưỡng an toàn của quy tắc dược dụng, không vi phạm các tiêu chuẩn toxicophore chính.

Chương 5. Kết luận và kiến nghị

Chương cuối tóm tắt toàn bộ khối lượng công việc đã hoàn thành, khẳng định giá trị dược liệu của quả đủng đỉnh trong hỗ trợ điều trị viêm khớp, đồng thời đề xuất mở rộng quy mô nghiên cứu trên các phân đoạn cao còn lại.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã thu được các kết quả định lượng cụ thể và đóng góp học thuật như sau:

Thông số / Nội dung	Kết quả thực nghiệm trong khóa luận
Khối lượng cao tổng ban đầu	110 g (thu nhận từ quả đủng đỉnh khô qua chiết ngâm dầm ethanol 96°)
Phân đoạn khảo sát phân lập chính	Cao Ethyl Acetate (CMEA), khối lượng 11,661 g
Hợp chất phân lập 1 (TB-CMEA2)	(+)-syringaresinol (lignan đối xứng), khối lượng 6,6 mg, $[\alpha]_D^{25} = +62,5^\circ$ ($CHCl_3$)
Hợp chất phân lập 2 (TB-CMEA4)	5-O-caffeoylshikimic acid (dẫn xuất acid shikimic), khối lượng 4,2 mg, dạng bột trắng
Ngưỡng độc tính tế bào RAW 264.7	An toàn, không gây độc tế bào ở nồng độ $\le 100\ \mu\text{g/ml}$ (tỷ lệ sống tương đương đối chứng âm)
Khả năng ức chế sản sinh NO	Ở nồng độ 5–10 $\mu\text{g/ml}$, cao CMEA ức chế tương đương Dexamethasone 15 $\mu\text{M}$; ở 25–100 $\mu\text{g/ml}$ ức chế mạnh hơn đối chứng
Khả năng ức chế tiết TNF-$\alpha$	Cả 4 cao phân đoạn đều làm giảm mức tiết cytokine ở 100 $\mu\text{g/ml}$; hiệu lực cao nhất thuộc về cao CMEA
Mô phỏng docking phân tử 4WCU	Cấu dạng bền nhất đạt pose 323/500 đối với TB-CMEA2 và pose 349/500 đối với TB-CMEA4 tại tâm chuỗi C

Tác giả đề xuất việc tiếp tục sử dụng dung môi ethyl acetate như một hệ dung môi tối ưu để chiết xuất các hợp chất có hoạt tính kháng viêm mạnh từ quả đủng đỉnh, đồng thời khuyến nghị nghiên cứu sâu hơn về tiềm năng ứng dụng của cao CMEA trong bào chế các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh thoái hóa khớp và viêm khớp dạng thấp.

Về mặt đóng góp khoa học, đề tài là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam làm sáng tỏ cấu trúc hóa học của hai hoạt chất (+)-syringaresinol và 5-O-caffeoylshikimic acid từ phân đoạn Ethyl Acetate của quả đủng đỉnh, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm sinh học in vitro (ức chế NO và TNF-$\alpha$) kết hợp cơ chế gắn kết phân tử in silico trên enzyme 4WCU để giải thích cơ sở khoa học cho việc sử dụng quả đủng đỉnh trong y học dân gian.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực nghiệm:

• Nghiên cứu chỉ mới tập trung khảo sát sâu thành phần hóa học trên phân đoạn cao Ethyl Acetate (CMEA); hai phân đoạn cao n-hexane (CMH) và cao methanol (CMM) chưa được phân lập triệt để.
• Khối lượng hai chất sạch thu nhận sau các bước sắc ký còn ít (6,6 mg TB-CMEA2 và 4,2 mg TB-CMEA4), chỉ đủ để đo phổ NMR, đo độ quay cực và phân tích cấu trúc, chưa đủ lượng mẫu để thực hiện thử nghiệm hoạt tính kháng viêm in vitro trực tiếp trên từng đơn chất tinh khiết.
• Đánh giá hoạt tính sinh học mới dừng lại ở mô hình tế bào in vitro (dòng RAW 264.7) và mô phỏng in silico, chưa triển khai thử nghiệm tiền lâm sàng in vivo trên mô hình động vật bị viêm khớp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả định hướng bao gồm:

• Mở rộng khảo sát thành phần hóa học đối với các phân đoạn cao n-hexane và methanol nhằm phát hiện thêm các nhóm hoạt chất tự nhiên khác.
• Nâng cao quy mô chiết xuất và tối ưu hóa quy trình phân lập để thu nhận lượng lớn các hợp chất (+)-syringaresinol và 5-O-caffeoylshikimic acid phục vụ thử nghiệm hoạt tính sinh học trực tiếp của chất sạch.
• Triển khai các nghiên cứu dược lý in vivo đánh giá hiệu quả kháng viêm, giảm đau và bảo vệ sụn khớp trên động vật thực nghiệm.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Công nghệ Hóa học, Hóa Dược, Dược học và Hóa học các Hợp chất Thiên nhiên đang thực hiện các đề tài chiết tách, phân lập hoạt chất từ thảo dược.
• Người nghiên cứu quan tâm đến quy trình kỹ thuật sắc ký kết hợp nhiều giai đoạn (sắc ký cột silica gel pha thường, sắc ký rây phân tử Sephadex LH-20, sắc ký lớp mỏng điều chế PTLC) để tinh chế các hợp chất tự nhiên có hàm lượng vết.
• Cán bộ nghiên cứu muốn tham khảo phương pháp biện giải phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1D và 2D ($^1\text{H}$, $^{13}\text{C}$, DEPT, HMBC, HSQC, COSY) đối với khung phân tử lignan đối xứng và dẫn xuất acid shikimic.
• Các nhóm nghiên cứu ứng dụng phương pháp kết hợp giữa thử nghiệm sinh học tế bào in vitro (đại thực bào RAW 264.7, phản ứng Griess, định lượng ELISA) và công cụ sàng lọc ảo in silico docking phân tử (AutoDockTools, Discovery Studio) trong định hướng phát triển dược chất mới.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phân đoạn cao chiết nào từ quả đủng đỉnh thể hiện hoạt tính kháng viêm mạnh nhất trong các thử nghiệm in vitro?
Phân đoạn cao Ethyl Acetate (CMEA) thể hiện hoạt tính kháng viêm vượt trội nhất. Ở nồng độ 5 $\mu\text{g/ml}$, CMEA ức chế sản sinh NO tương đương đối chứng dương Dexamethasone (15 $\mu\text{M}$); ở nồng độ 100 $\mu\text{g/ml}$, CMEA làm giảm mức tiết cytokine tiền viêm TNF-$\alpha$ mạnh nhất so với các phân đoạn cao methanol (CMM), cao n-hexane (CMH) và cao nước (CMW).

2. Hai hợp chất sạch được phân lập và xác định cấu trúc từ cao CMEA có tên gọi hóa học và khối lượng thu nhận là bao nhiêu?
Hai hợp chất tinh khiết được phân lập là:

• Hợp chất TB-CMEA2: Khối lượng thu được 6,6 mg, dạng chất rắn vô định hình màu trắng ngà, được xác định là (+)-syringaresinol ($[\alpha]_D^{25} = +62,5^\circ$).
• Hợp chất TB-CMEA4: Khối lượng thu được 4,2 mg, dạng bột màu trắng, được xác định là 5-O-caffeoylshikimic acid.

3. Thử nghiệm độc tính tế bào trên dòng đại thực bào RAW 264.7 cho kết quả như thế nào về độ an toàn của các cao chiết?
Thử nghiệm độc tính ở các nồng độ từ 50 đến 1000 $\mu\text{g/ml}$ cho thấy tại nồng độ $\le 100\ \mu\text{g/ml}$, tỷ lệ sống sót của tế bào khi tiếp xúc với các cao CMH, CMW, CMEA, CMM đều xấp xỉ với mẫu đối chứng âm (tế bào không xử lý thuốc), chứng minh các cao chiết không gây độc tế bào ở ngưỡng nồng độ này.

4. Trong nghiên cứu docking phân tử in silico, enzyme đích và tâm hoạt tính được lựa chọn là gì?
Mô phỏng docking sử dụng cấu trúc tinh thể của enzyme gây viêm mang mã PDB 4WCU. Trong 4 chuỗi hoạt tính A, B, C, D của enzyme, tâm hoạt tính chuỗi C (tọa độ không gian $X = 31,593;\ Y = 6,367;\ Z = -47,066$) được lựa chọn làm tâm hộp lưới tính toán vì mang năng lượng tự do Gibbs ($\Delta G^\circ$) âm nhất, tương ứng với liên kết bền vững nhất giữa ligand và enzyme.

5. Quy trình phân lập hai hợp chất tinh khiết từ phân đoạn CMEA3 đã kết hợp những kỹ thuật sắc ký nào?
Quy trình phân lập trải qua 3 bước sắc ký liên hoàn: (1) Sắc ký cột silica gel pha thường với hệ dung môi Hexane : Ethyl Acetate : Methanol độ phân cực tăng dần; (2) Sắc ký rây phân tử qua cột gel Sephadex LH-20 với hệ dung môi Methanol : Chloroform (1:1); (3) Sắc ký lớp mỏng điều chế (PTLC) sử dụng hệ Hexane : Ethyl Acetate (4:1) để thu TB-CMEA2 và hệ Hexane : Acetone (10:0,5) để thu TB-CMEA4.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã chiết xuất và điều chế thành công các cao phân đoạn từ quả đủng đỉnh (Caryota mitis Lour), đồng thời phân lập và xác định cấu trúc hóa học của hai hợp chất tự nhiên tinh khiết là (+)-syringaresinol (6,6 mg) và 5-O-caffeoylshikimic acid (4,2 mg) từ phân đoạn cao Ethyl Acetate. Kết quả thực nghiệm sinh học chứng minh các cao chiết từ quả đủng đỉnh, đặc biệt là cao CMEA, có khả năng ức chế mạnh sự sản sinh NO và giảm mức tiết cytokine tiền viêm TNF-$\alpha$ trên đại thực bào RAW 264.7 mà không gây độc tế bào ở nồng độ khảo sát. Bên cạnh đó, mô phỏng docking phân tử trên enzyme đích 4WCU và dự đoán ADMET đã cung cấp cơ sở phân tử vững chắc, khẳng định tiềm năng ứng dụng của dược liệu đủng đỉnh trong nghiên cứu phát triển các chế phẩm hỗ trợ điều trị viêm khớp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Lý do chọn đề tài. Tổng quan về đối tượng nguyên cứu. Thực vật học.

Nguồn gốc phân bố. Tổng quan về tình hình nguyên cứu trong và ngoài nước. Nguyên cứu trong nước. Nguyên cứu ngoài nước.

Tổng quan về sàng lọc ảo in silico. Phương pháp docking phân tử. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nguyên cứu.

Nội dung nguyên cứu. Phương pháp nguyên cứu. Phương pháp chiết xuất. Sắc ký lớp mỏng (TLC).

Gel Sephadex LH – 20. Phương pháp sắc kí lớp mỏng điều chế. Phương pháp cộng hưởng hạt nhân (NMR). Phương pháp đánh giá khả năng điều hoà viêm của cao chiết hoặc chất sạch sử dụng tế bào miễn dịch (Đại thực bào).

Phương pháp docking phân tử. Nguyên liệu, thiết bị ,dụng cụ và hóa chất. Xử lý nguyên liệu ban đầu. Phân lập và tinh chế các hợp chất từ trái đủng đỉnh.

Khảo sát cao Etyl Acetate. Khảo sát phân đoạn CMEA3. Khảo sát đoạn CMEA3. Khảo sát đoạn CMEA3.

Khảo sát đoạn CMEA3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả hoạt tính kháng viêm của cao chiết. Xác định cấu trúc phân lập được.

Hợp chất TB-CMEA2. Hợp chất TB-CMEA4. Kết quả docking phân tử của hai hợp chất TB-CMEA2 và TB-CMEA4 của dược liệu đủng đỉnh. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

50 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 vii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1. Cây và quả đủng đỉnh. Mô tả SKLM.

Mô tả sắc kí cột. Cột Sephadex tại phòng thí nghiệm. Mô tả phương pháp sắc ký lớp mỏng điều chế. Sơ đồ quy trình docking của thuốc (ligand) đến DNA của tế bào kháng viêm.

Trái đủng đỉnh sau khi được phơi khô. Quy trình thực nghiệm từ quả đủng đỉnh ra cao tổng. Quy trình chiết cao phân đoạn từ cao tổng. SKLM của các cao phân đoạn.

SKLM của phân đoạn Ethyl Acetate với các tỉ lệ khác nhau. Quy trình phân lập các cao phân đoạn từ cao EA. SKLM của các phân đoạn chính của cao CMEA. Quy trình khảo sát phân đoạn CMEA3.

SKLM của các phân đoạn chính của cao CMEA3. Quy trình khảo sát phân đoạn CMEA3. SKLM của các phân đoạn chính của cao CMEA3. Quy trình khảo sát phân đoạn CMEA3.

SKLM của các phân đoạn chính của cao CMEA3. SKLM của chất sạch TB-CMEA2. SKLM dò hệ của vết dưới. SKLM của chất sạch TB-CMEA4.

Đánh giá tỷ lệ tế bào sống sót theo nồng độ của các cao chiết trái đủng đỉnh. Đánh giá khả năng ức chế sự tiết NO cao chiết trên tế bào RAW 264. Đồ thị biểu diễn mức tiết TNF – α trên tế bào RAW 264. Hợp chất TB-CMEA2: syringaresinol.

Tương quan HMBC của hợp chất EL7. Hợp chất TB-CMEA4: 5-O-Caffeoylshikimic acid. Tương quan HMBC chính của TB-CMEA4. Các tương tác ligand quan trọng hình thành giữa các amino acid hoạt tính và các nguyên tử hoạt động trên ligand cấu dạng bền nhất, (docking pose 323/500) được trình bày trên một sơ đồ 2D.

Các liên kết Hydro hình thành giữa các amino acid trên chuỗi xoắn B với các nguyên tử hoạt tính trên ligand cấu dạng bền nhất, ligand (pose 323). Bản đồ ligand trình bày các tương tác thứ cấp giữa amino acid của DNA của protein với các vị trí hoạt động trên ligand trên 1 sơ đồ 2D gồm tương tác Hydrogen (đường màu xanh) tương tác lập thể (đường màu nâu đỏ), tương tác phủ lấp đường tròn màu xanh lá. Các tương tác ligand quan trọng hình thành giữa các amino acid hoạt tính và các nguyên tử hoạt động trên ligand cấu dạng bền nhất, (docking pose 349/500) được trình bày trên một sơ đồ 2D. Các liên kết Hydro hình thành giữa các amino acid trên chuỗi xoắn B với các nguyên tử hoạt tính trên ligand cấu dạng bền nhất, ligand (pose 349).

Bản đồ ligand trình bày các tương tác thứ cấp giữa amino acid của DNA của protein với các vị trí hoạt động trên ligand trên 1 sơ đồ 2D gồm tương tác Hydrogen (đường màu xanh) tương tác lập thể (đường màu nâu đỏ), tương tác phủ lấp đường tròn màu xanh lá. Phổ 1H – NMR của TB-CMEA2. Phổ 13C – NMR của TB-CMEA2. Phổ DEPT – NMR của TB-CMEA2.

Phổ HMBC – NMR của TB-CMEA2. Phổ HSQC – NMR của TB-CMEA2. Phổ 1H– NMR của TB-CMEA4. Phổ 13C– NMR của TB-CMEA4.

Phổ COSYGP – NMR của TB-CMEA4. Phổ DEPT– NMR của TB-CMEA4. Phổ HMBC– NMR của TB-CMEA4. Phổ HSQC– NMR của TB-CMEA4.

64 ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Đặc tính độ dời hóa học 1H-NMR trong dung môi CDCl3. Đặc tính của các độ dời hóa học 13C-NMR trong dung môi CDCl3. So sánh số liệu phổ 1H-NMR và 13C-NMR của syringaresinol với TB- CMEA2.

Số liệu phổ 1H-NMR (500 MHz), 13C NMR (125 MHz) và tương quan HMBC của TB-CMEA4. Các giá trị quan trọng tính toán từ mô hình mô phỏng, in silico docking model giữa ligand cấu dạng bền nhất và cấu trúc tinh thể của enzyme đích, 4CWU: PDB 38 Bảng 4. Tính chất vật lý của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. Hóa dược của TB-CMEA2 và TB-CMEA4.

Sự hấp thụ của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. Phân bổ của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. Sự trao đổi chất của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. Bài tiết của TB-CMEA2 và TB-CMEA4.

Độc tính của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. Quy tắc Toxicophore của TB-CMEA2 và TB-CMEA4. 49 x DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Kí hiệu Tiếng Anh Diễn giải KH&CN Khoa học và Công nghệ SKC Chromatography column Sắc ký cột TLC Thin layer chromatography Sắc ký lớp mỏng SKLM Sắc ký lớp mỏng HPLC High-performance liquid chromatography Sắc ký lỏng áp suất cao Nuclear Magnetic Resonance NMR Phổ cộng hưởng từ hạt nhân spectroscopy 1 Hydro (1) Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ hạt nhân H-NMR Resonance proton (1) 13 Carbon (13) Nuclear Magnetic Phổ cộng hưởng từ hạt nhân C-NMR Resonance carbon (13) Distortionless Enhancement by DEPT Polarization Transfer Phổ tương tác dị hạt nhân qua HMBC Heteronuclear Multiple Bond Cohenrence nhiều liên kết Heteronuclear Single Quantum Phổ tương tác dị hạt nhân qua HSQC Coherence một liên kết COSY Chemical Shift Correlation Spectroscopy NO Nitric oxide H Hexane EA Etyl Acetate Me Methanol C Chloroform δ Chemical shift Độ dịch chuyển hóa học ppm Part per million Phần triệu mg Milligram L Liter µg Microgram µL MicroLiter Nồng độ khối lượng trên thể w/v Weight per volume tích v/v Volume per volume Nồng độ thể tích xi Kí hiệu Tiếng Anh Diễn giải IC50 Half maximal inhibitory Nồng độ ức chế 50% Phương pháp sắc kí lớp mỏng PTLC điều chế xii LỜI NÓI ĐẦU Từ xưa đến nay con người đã biết sử dụng các loại cây hoang dại để làm thức ăn, vật liệu xây dựng, chất đốt, thức ăn gia súc hay làm đồ gia dụng và đặc biệt là làm thuốc chữa bệnh. Khi đó, người ta chỉ biết sử dụng cây hoang dại để làm thuốc trị một số bệnh thông thường như là cảm sốt, đau đầu và bệnh ngoài da…Ngày nay việc mà tìm kiếm các loại thuốc có khả năng phòng và chữa bệnh hiệu quả từ nguồn thảo dược thiên nhiên là mối quan tâm hàng đầu của các ngành hóa sinh và y dược học trên thế giới.

Nhưng nhiều cây thuốc được thu hái và chế biến chỉ mới theo kinh nghiệm dân gian mà chưa tiêu chuẩn hóa về cả định tính và định lượng, nên sản phẩm tạo ra chưa phát huy hết tác dụng của nó. Chính vì vậy, việc khảo sát thành phần hóa học và tác dụng sinh học của cây thuốc là tiền đề rất quan trọng để tạo cơ sở khoa học, đánh giá nguồn dược liệu và ứng dụng vào việc phòng và chữa bệnh. Dưới góc nhìn khoa học, hiệu quả điều trị cũng như tác dụng sinh học của cây thuốc phụ thuộc vào thành phần hoá học và hàm lượng các hợp chất tự nhiên chứa trong đó. Ngoài ý nghĩa sử dụng trực tiếp làm thuốc chữa bệnh, các hợp chất này còn có thể là những chất kiểu mẫu, chất dẫn đường để tổng hợp, phát triển thành các loại thuốc mới phục vụ trong y học.

Khác với tây y, thảo dược và các sản phẩm từ chúng thường chứa rất nhiều thành phần hoá học phức tạp. Tương tác giữa các thành phần phức tạp này là một phần của liệu pháp chữa bệnh bằng y học cổ truyền, nhưng đồng thời chính vì điều này gây khá nhiều khó khăn trong việc xác định thành phần nào đó có tác dụng chữa bệnh. Do đó, nghiên cứu và phát hiện càng nhiều các thành phần có mặt trong thảo dược sẽ được góp phần cho việc sử dụng các cây thuốc, bài thuốc cổ truyền một cách khoa học và phổ biến hơn. Việt Nam là một đất nước nằm trong vùng điều kiện khí hậu nhiệt đới , thuận lợi cho sự phát triển của hầu hết những loài dược liệu.Một trong số các loại cây cỏ thiên nhiên phải kể đến một loại cây có tác dụng chữa bệnh, đó là cây đủng đỉnh được xem là một loại thảo dược rất tốt cho sức khỏe và được dùng nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh.Tuy nhiên, việc thu hái và chế biến nguyên liệu đủng đỉnh chủ yếu là theo kinh nghiệm dân gian và hiện nay có khá ít công trình nghiên cứu về thành phần hoá học cũng như hoạt tính trên loài này ở trong nước.

Do vậy trong đề tài này chúng tôi nghiên cứu và phân lập các hợp chất hữu cơ trong trong quả đủng đỉnh để làm rõ thành phần hóa học cũng như cung cấp cơ sở khoa học, giải thích tác dụng trị bệnh của quả đủng đỉnh. Lý do chọn đề tài Một trong những loại cây cỏ thiên nhiên ít người biết tới có khả năng chữa bệnh đó là cây đủng đỉnh. Cây đủng đỉnh có tên khoa học là Caryota Mitis Lour, là một loại thực vật hạt kín thuộc họ Cau Arecaceae. Họ Arecaceae là một loại cọ thường được sử dụng chủ yếu ở một số quốc gia ở Nam Á như là: Ấn Độ, Sri Lanka, Malaysia và Indonesia đến Philippines [1].

Cây thuộc họ Acrecaceae được nhiều tác giả trong và ngoài nước nguyên cứu nhiều nhất là C. Đường thốt nốt, đồ uống lên men được sản xuất từ nhựa của chùm hoa non của C. Nó là một cây cọ đa năng cung cấp chất xơ mạnh mẽ, thân gỗ để làm vật liệu xây dựng và thực phẩm lành mạnh được chiết xuất từ phần thân của cây [2]. Và các bài báo nguyên cứu về đặc tính chống oxy hóa của cây C.Urens là nhiều nhất.

Còn khi ta nói đến cây đủng đỉnh (C. Mitis) hiện nay ít bài báo viết về cây này khi nói đến công dụng của nó thì cũng nhiều như cây C. Cây đủng đỉnh từ rễ đến quả điều có công dụng.