Luận văn sự tuân thủ điều trị thuốc arv và một số yếu tố liên quan của người nhiễm hivaids tại 4 phòng khám ngoại trú ở thanh hóa năm 2010

Tài liệu nghiên cứu Luận văn sự tuân thủ điều trị thuốc arv và một số yếu tố liên quan của người nhiễm hivaids tại 4, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Đức Dương
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Tuân Thủ Điều Trị Thuốc ARV Và Các Yếu Tố Liên Quan Ở Người Nhiễm HIV/AIDS Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. Người nhiễm HIV
• 3.2. Điều trị thuốc kháng HIV (điều trị ARV)
• 3.2.1. Mục đích của điều trị ARV
• 3.2.2. Nguyên tắc điều trị ARV
• 3.2.3. Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV
• 3.2.4. Theo dõi điều trị ARV
• 3.2.5. Hướng dẫn khi người bệnh quên uống thuốc
• 3.2.6. Tầm quan trọng của tuân thủ điều trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự tuân thủ điều trị thuốc ARV ở người nhiễm HIV AIDS

Nghiên cứu về sự tuân thủ điều trị thuốc ARV là một vấn đề quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho người nhiễm HIV/AIDS. Tại Thanh Hóa, tình hình nhiễm HIV/AIDS đang gia tăng, với nhiều người cần được điều trị bằng thuốc kháng retrovirus (ARV). Việc tuân thủ điều trị không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn kéo dài tuổi thọ cho người bệnh. Tuy nhiên, nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ điều trị, từ kiến thức đến thái độ của bệnh nhân.

1.1. Tình hình HIV AIDS tại Thanh Hóa và nhu cầu điều trị

Thanh Hóa là tỉnh có số người nhiễm HIV/AIDS cao, với 4.087 người chuyển sang giai đoạn AIDS. Nhu cầu điều trị ARV ngày càng tăng, nhưng việc tuân thủ điều trị vẫn còn nhiều thách thức.

1.2. Khái niệm và tầm quan trọng của tuân thủ điều trị ARV

Tuân thủ điều trị ARV được định nghĩa là việc uống đủ liều thuốc theo chỉ định. Điều này rất quan trọng để duy trì nồng độ thuốc trong máu, ngăn ngừa sự phát triển của virus và cải thiện sức khỏe.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ điều trị ARV

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị ARV ở người nhiễm HIV/AIDS. Các yếu tố này có thể chia thành nhóm cá nhân, xã hội và hệ thống y tế. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp xây dựng các chiến lược can thiệp hiệu quả.

2.1. Yếu tố cá nhân ảnh hưởng đến tuân thủ

Kiến thức về thuốc ARV, thái độ tích cực và thói quen sử dụng thuốc là những yếu tố cá nhân quan trọng. Những người có kiến thức tốt về thuốc ARV thường tuân thủ điều trị tốt hơn.

2.2. Tác động của xã hội đến tuân thủ điều trị

Môi trường xã hội, sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng có thể ảnh hưởng lớn đến việc tuân thủ điều trị. Những người có sự hỗ trợ tích cực từ người thân thường có tỷ lệ tuân thủ cao hơn.

2.3. Hệ thống y tế và sự tiếp cận điều trị

Hệ thống y tế tại Thanh Hóa còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điều trị của người bệnh. Việc thiếu thông tin và dịch vụ hỗ trợ cũng là một rào cản lớn.

III. Phương pháp nghiên cứu sự tuân thủ điều trị ARV

Nghiên cứu được thực hiện tại 4 phòng khám ngoại trú ở Thanh Hóa nhằm đánh giá sự tuân thủ điều trị ARV. Phương pháp nghiên cứu bao gồm khảo sát, phỏng vấn và phân tích số liệu từ bệnh án.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, với đối tượng là người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV tại các phòng khám. Thời gian nghiên cứu từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2010.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích số liệu

Số liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phần mềm thống kê để đánh giá mối liên quan giữa các yếu tố.

IV. Kết quả nghiên cứu về tuân thủ điều trị ARV

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ điều trị ARV ở người nhiễm HIV/AIDS tại Thanh Hóa đạt 77,5%. Nhiều yếu tố như kiến thức, thái độ và sự hỗ trợ từ gia đình có ảnh hưởng tích cực đến kết quả này.

4.1. Tỷ lệ tuân thủ và các yếu tố liên quan

Tỷ lệ người bệnh quên uống thuốc trong tháng qua là 40,5%. Những người có kiến thức tốt về thuốc ARV có tỷ lệ tuân thủ cao hơn.

4.2. Kết quả điều trị sau 6 tháng

Sau 6 tháng điều trị, 85,2% bệnh nhân đã hết nhiễm trùng cơ hội. Số lượng tế bào TCD4 tăng trung bình 153, cho thấy hiệu quả của việc tuân thủ điều trị.

V. Giải pháp nâng cao sự tuân thủ điều trị ARV

Để nâng cao tuân thủ điều trị ARV, cần có các giải pháp đồng bộ từ giáo dục, hỗ trợ tâm lý đến cải thiện hệ thống y tế. Các biện pháp này sẽ giúp người bệnh dễ dàng tiếp cận và tuân thủ điều trị hơn.

5.1. Tăng cường giáo dục và tư vấn cho bệnh nhân

Cần tổ chức các buổi tập huấn về kiến thức thuốc ARV cho bệnh nhân. Tư vấn cá nhân hóa giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc tuân thủ.

5.2. Hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng

Khuyến khích sự tham gia của gia đình trong quá trình điều trị. Sự hỗ trợ từ cộng đồng cũng rất quan trọng trong việc tạo động lực cho người bệnh.

5.3. Cải thiện hệ thống y tế và dịch vụ điều trị

Cần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đảm bảo người bệnh có thể tiếp cận điều trị dễ dàng. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc tái khám và phát thuốc định kỳ.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai trong điều trị ARV

Nghiên cứu về sự tuân thủ điều trị ARV cho thấy nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội cải thiện chất lượng chăm sóc cho người nhiễm HIV/AIDS. Tương lai cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ hiệu quả hơn.

6.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị. Điều này sẽ giúp xây dựng các chiến lược can thiệp hiệu quả.

6.2. Hướng đi mới trong chăm sóc người nhiễm HIV AIDS

Cần phát triển các mô hình chăm sóc tích hợp, kết hợp giữa y tế và xã hội để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người nhiễm HIV/AIDS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ. I MỤC TIÊU NGHIÊN cứu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Điều trị thuốc kháng HIV (điều trị ARV).

Tình hình HIV/AIDS trên thế giới và tại Việt Nam. Thực trạng chăm sóc, hồ trọ' và điều trị Hl V/AIDS trên thế giói và tại Việt Nam. Một số nghiên cứu đã tiến hành. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cửu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Mầu và phương pháp chọn mẫu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Xác định chỉ số, biến số cần đánh giá. Tiêu chuẩn đánh giá được sử dụng trong nghiên cứu.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN cứu. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu. Kiến thức, thái độ, thực hành về điều trị và tuân thú điều trị ARV.

Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành TTĐT ARV. Ket quả điều trị ARV sau 6 tháng. Bàn luận về kết quả nghiên cứu. Bàn luận về phương pháp nghiên cứu.

78 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 83 Phụ lục 1, CÂY VẤN ĐỀ. CÁC CHỈ SỐ, BIẾN SÓ CẦN ĐÁNH GIÁ. GIẨY ĐỒNG Ý THAM GIA TRẢ LỜI NGHIÊN cứu.

PHIẾU PHỎNG VẤN. CÁCH ĐÁNH GIÁ CHO ĐIẾM. PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN TỪ BỆNH ÁN.101 DANH MỤC CÁC CHỮ VÀ KÝ HIỆU VIÉT TẮT AIDS : Acquired Immune Deficiency Syndrome (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải) ART ARV BN CBYT CTM ĐT : Antiretroviral therapy (Liệu pháp kháng retrovirus) : ĐTNC ĐTV GSV Antiretroviral (Thuốc kháng vi rút sao chép ngược) : Bệnh nhân HIV : Cán bộ y tế : Công thức máu : Điều trị : Đối tượng nghiên cứu : Điều tra viên : Giám sát viên : Human Immunodeficiency Virus (Virút gây hội chứng suy giảm miễn dịch ỏ' người) HAART : Highly Active Antiretroviral Therapy (Liệu pháp điều trị kháng vi rút hoạt tính cao) NTCH : Nhiễm trùng CO' hội NC : Nghiên cứu OPC : Out-patient clinic (Phòng khám và điều trị ngoại trú) PC : Phòng chống PKNT : Phòng khám ngoại trú TCD4 : Tế bào lympho T mang thụ cảm CD4 TTĐT : Tuân thu điều trị TTPC HIV/AIDS : Trung tâm phòng chống HIV/AIDS TTYT : Trung tâm y tế : United Nation Programme on HIV/AIDS UNAIDS (Chương trình Liên họp quốc về phòng chổng H1V/AIDS) UNGASS : United Nation General Assembly Special Session (Phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng liên họp quốc về HIV/AIDS) WHO : World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giói) iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu Trang 32 Bàng 2.

Kiến thức chung về thuốc ARV Trang 34 Bảng 3. Tỷ lệ kể tên được một số tác dụng phụ hay gặp của thuốc Trang 35 Bảng 4. Kiến thức về tuân thù điều trị ARV Trang 36 Bảng 5. Thái độ về tuân thủ điều trị ARV Trang 38 Báng 6.

Thực hành tuân thủ điều trị ARV Trang 39 Bảng 7. Lý do quên dùng thuốc và xử trí quên thuốc Trang 39 Bảng 8. Tỷ lệ bệnh nhân gặp tác dụng phụ trong quá trình điều trị Trang 40 Bảng 9. Nội dung tập huấn trước điều trị Trang 42 Bảng 10.

Tư vấn trong quá trình điều trị ARV Trang 42 Bảng 11. Nội dung tư vấn trong quá trình điều trị Trang 42 Bảng 12. Tác dụng của hoạt động tư vấn Trang 43 Bàng 13. Hồ trợ tại nhà Trang 43 Bảng 14.

Những việc người hồ trọ' đã làm đê giúp BN tuân thủ điều trị tốt Trang 43 Bảng 15. Hỗ trợ của nguôi nhà Trang 44 Bảng 16. Nhu cầu của người nhiễm HIV/AIDS Trang 44 Bảng 17a Một số yếu tố liên quan với kiến thức TTĐT ARV Trang 45 Bảng 17b Một số yếu tố liên quan vói kiến thức TTĐT ARV Trang 46 Bàng 18. Mô hình hồi quy các yếu tố tác động đến kiến thức TTĐT ARV Trang 47 Bàng 19.

Một số yếu tố liên quan với thái độ TTĐT ARV Trang 48 Bảng 20a. Một số yếu tố liên quan với thực hành TTĐT ARV Trang 49 Bảng 20b. Một số yếu tố liên quan với thực hành TTĐT ARV Trang 50 Bàng 20c. Mối liên quan giữa kiển thức vói thực hành TTĐT ARV Trang 52 Bàng 21.

Mô hình hồi quy các yếu tố tác động đến thực hành TTĐT ARV Trang 53 Bảng 22. So sánh tỷ lệ NTCH trước ĐT và sau ĐT 6 tháng Trang 54 Bảng 23. Cân nặng của bệnh nhân trước ĐT và sau ĐT 6 tháng Trang 55 Bảng 24. Chí số miễn dịch TCD4 trước ĐT và sau ĐT 6 tháng Trang 56 Bảng 25.

Kết quả điều trị theo các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng Trang 56 Bảng 26a. Một số yếu tố liên quan đến kết quà điều trị ARV sau 6 tháng Trang 57 Bảng 26b. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ARV sau 6 tháng Trang 58 Bảng 26c. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị ARV sau 6 tháng Trang 50 Bảng 27.

Mô hình hồi quy các yếu tố tác động đến kết quả điều trị Trang 60 IV DANH MỤC CÁC BIÉU, ĐÔ THỊ Biểu đồ 1. Số trường hợp nhiễm HIV được phát hiện từ 2001-2009 Trang 1 1 Biểu đồ 2. Đường lây truyền HIV theo giới Trang 33 Biểu đồ 3. Kiến thức về tuân thù điều trị theo học vấn Trang 37 Biểu đồ 4.

Xử trí khi gặp tác dụng phụ Trang 41 Biểu đồ 5. Mức độ luân thủ điều trị theo tuổi Trang 41 V LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các thầy cô giáo, các anh chị đồng nghiệp và của gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Phó giáo sư - Tiến sỹ Bùi Đức Dương, người thầy đã rận tình hướng dẫn và truyền đạt cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quỷ báu trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo, các bộ môn và các phòng ban Trường Đại học y tế Công cộng đã trang bị kiên thức, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập tại Trường và thực hiện luận văn tốt nghiệp.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện của Trung tâm Phòng, chống HỈV/AIDS Thanh Hóa, Ban Quản lý dự án Quỹ toàn cầu tỉnh Thanh Hóa, Trung tâm Ỵ tế các huyệnlthịlthành phố: Thọ Xuân, Ngọc Lặc, Thị xã Bỉm Sơn và Thành phố Thanh Hóa trong suốt quá trình thu thập số liệu phục vụ luận văn này. Đặc biệt xin trân trọng cảm ơn các anh/chị là đối tượng nghiên cứu tại các phòng khám ngoại trú nơi tôi thực hiện luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Lãnh đạo Trung tâm Phòng chống HIV/A1DS Thanh Hóa đã tạo điều kiện thụân lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn bè, dồng nghiệp đã đống góp nhiều ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn.

Tôi vô cùng biết ơn những người thân trong gia đình đã luôn luôn giúp đỡ, động viên đê tôi có thể hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 11 năm 2010 vi TÓM TẮT Hiện nay phương pháp điều trị bằng thuốc kháng retrovirus (ARV) là một trong những phương pháp hiệu quả nhất giúp người nhiễm HIV/AIDS nâng cao sức khoẻ, kéo dài tuổi thọ. Đây là quá trình liên tục kéo dài suốt cả cuộc đời, và việc tuân thú điều trị là yếu tố quyết định sự thành công trong điều trị ARV. Thanh Hóa là tỉnh có số người nhiễm HIV/AIDS tuyệt đối cao (4.087 người chuyển AIDS, 764 người đã tử vong, phân bố trên cả 27 huyện/thị/thành phổ của tỉnh.

Hoạt động chăm sóc, điều trị người nhiễm HIV/AIDS tiến hành từ 2/2004, tuy nhiên tại tỉnh chưa có hệ thống báo cáo đầy đủ về việc theo dõi tuân thủ điều trị ARV và đánh giá kết quả điều trị. Nghiên cứu “Sự tuân thủ điều trị thuốc ARV và một so yếu tố liên quan của người nhiễm HIV/AIDS tại 4 phòng khám ngoại trú ở Thanh Hóa năm 2010” với mục tiêu mô tả kiến thức, thái độ, thực hành của người nhiễm HIV/AIDS, tìm hiếu các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ điều trị thuốc ARV và đánh giá kết quả điều trị thuốc ARV sau 6 tháng thông qua một số chỉ số lâm sàng & cận lâm sàng. Nghiên cứu sẽ được triển khai tại các phòng khám ngoại trú ở Thanh Hóa trên đối tượng là người nhiễm HIV/AIDS đang điều trị ARV trong vòng 1 năm trở lại đây (bắt đầu điều trị từ 1/4/2009 - 31/3/2010) bằng phương pháp mô tả cat ngang và hồi cứu bệnh án cua những bệnh nhân tham gia nghiên cứu có thời gian điều trị ARV từ 6 tháng đến 12 tháng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 91,4% đối tượng biết khái niệm thuốc ARV, chỉ có 37,4% biết công thức ARV gồm ít nhất 3 loại thuốc và 52,3% ĐTNC biết thuốc ARV có tác dụng phụ.

Kiến thức đạt về điều trị ARV chi chiếm 18%. Tỷ lệ có kiến thức đạt về tuân thủ điều trị khá cao (66,2%). 86% đối tượng nghiên cứu có thái độ tích cực với tuân thủ điều trị thuốc ARV. 40,5% bệnh nhân quên thuốc trong vòng 1 tháng trở lại đây.

90,5% đối tượng nghiên cứu có sử dụng biện pháp nhắc nhở uống thuốc. 36,5% bệnh nhân gặp tác dụng phụ trong quá trình điều trị. Có 77,5% bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt về thời gian uống thuốc, số lần uống trong ngày và quên thuốc không quá 3 lần/tháng. vi i Nghiên cứu tìm thấy mối liên quan giữa kiến thức tuân thủ điều trị với: được tập huấn trước điều trị từ 3 buổi trở lên, trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở lên.

Những người có thời gian nhiễm dưới 3 năm có thái độ tuân thủ điều trị tích cực hơn. Các yếu tố tăng cường thực hành tuân thủ điều trị: dùng biện pháp nhắc nhơ uống thuốc, tập huấn trước điều trị 3 buổi trở lên, hồ trợ tích cực của người nhà, không còn tiêm chích ma túy, kiến thức đạt và thái độ tích cực về tuân thủ điều trị. Sau 6 tháng điều trị, 85,2% bệnh nhân đã hết nhiễm trùng cơ hội. trung bình cân nặng tăng 3,1 kg; trung vị số lượng TCD4 tăng 153.

67,2% bệnh nhân đã cho kết quả điều trị tốt: tăng cân, không có nhiễm trùng cơ hội, tăng số lượng TCD4. Các yếu tố tác động tích cực đến kết quả điều trị: đường lây HIV là quan hệ tình dục không an toàn, sử dụng biện pháp nhắc nhở uống thuốc, xử trí đúng khi quên thuôc và thực hành đạt về tuân thú điều trị.