Sự tiếp nhận hàng không giá rẻ của khách hàng Việt Nam: Nghiên cứu trường hợp Viet Jet Air

Luận văn thạc sĩ phân tích sự tiếp nhận đối với hàng không giá rẻ của khách hàng việt nam nghiên cứu trường hợp công ty cổ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Vũ Mai Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Sỹ Giáo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Nhân học
• Đề tài: Nghiên cứu sự tiếp nhận hàng không giá rẻ của khách hàng Việt Nam: Trường hợp Viet Jet Air
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Đóng góp của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ SỰ DU NHẬP CỦA HÀNG KHÔNG GIÁ RẺ VÀO VIỆT NAM
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Hướng tiếp cận lý thuyết
• 1.3. Mô hình hàng không giá rẻ trên thế giới
• 1.3.1. Sự ra đời của hàng không giá rẻ
• 1.3.2. Sự lan tỏa của mô hình hàng không giá rẻ
• 1.3.3. Một số hãng hàng không giá rẻ thành công trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VIET JET AIR Ở VIỆT NAM
• 2.1. Sự ra đời của Viet Jet Air
• 2.2. Về cơ sở vật chất và nhân lực
• 2.3. Sự vươn lên trở thành hãng hàng không giá rẻ của người Việt
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: “ĐỊA PHƯƠNG HÓA” VÀ SỰ TIẾP NHẬN VIET JET AIR CỦA KHÁCH HÀNG
• 3.1. Sự tiếp nhận của khách hàng Việt đối với mô hình hàng không giá rẻ
• 3.1.1. Đối với những khách hàng đã sử dụng phương tiện vận chuyển máy bay
• 3.1.2. Đối với những khách hàng lần đầu “đi máy bay”
• 3.2. Một Viet Jet Air đã được “địa phương hóa”
• 3.2.1. Chất lượng đi đôi với giá thành
• 3.2.2. Nâng cao ý thức khách hàng di chuyển bằng đường hàng không
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự tiếp nhận hàng không giá rẻ tại Việt Nam

Hàng không giá rẻ đã trở thành một phần quan trọng trong ngành hàng không Việt Nam. Sự ra đời của Viet Jet Air đã mở ra cơ hội mới cho nhiều khách hàng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí di chuyển mà còn thay đổi thói quen đi lại của người Việt. Nghiên cứu này sẽ phân tích sự tiếp nhận của khách hàng Việt Nam đối với mô hình hàng không giá rẻ, từ đó làm rõ những tác động của nó đến văn hóa đi lại.

1.1. Lịch sử hình thành hàng không giá rẻ tại Việt Nam

Hàng không giá rẻ bắt đầu xuất hiện tại Việt Nam vào những năm gần đây, với sự ra đời của Viet Jet Air. Mô hình này đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của khách hàng, đặc biệt là những người chưa từng đi máy bay. Sự phát triển này phản ánh xu hướng toàn cầu hóa trong ngành hàng không.

1.2. Tác động của hàng không giá rẻ đến văn hóa đi lại

Hàng không giá rẻ đã thay đổi cách nhìn của người Việt về việc di chuyển bằng máy bay. Với giá vé thấp, nhiều người đã có cơ hội trải nghiệm dịch vụ hàng không, từ đó hình thành một văn hóa đi lại mới. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tạo ra sự thuận tiện cho hành khách.

II. Vấn đề và thách thức trong sự tiếp nhận hàng không giá rẻ

Mặc dù hàng không giá rẻ mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Khách hàng Việt Nam vẫn còn nhiều băn khoăn về chất lượng dịch vụ và độ an toàn của các hãng hàng không giá rẻ. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những vấn đề chính mà khách hàng gặp phải khi sử dụng dịch vụ của Viet Jet Air.

2.1. Chất lượng dịch vụ của Viet Jet Air

Một trong những vấn đề lớn nhất mà khách hàng gặp phải là chất lượng dịch vụ. Mặc dù giá vé thấp, nhưng nhiều hành khách vẫn lo ngại về sự thoải mái và an toàn trong chuyến bay. Đánh giá từ khách hàng cho thấy rằng chất lượng dịch vụ cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu.

2.2. Sự hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ

Sự hài lòng của khách hàng là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của Viet Jet Air. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều khách hàng vẫn chưa hoàn toàn hài lòng với dịch vụ, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp. Điều này cần được các hãng hàng không chú trọng hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu sự tiếp nhận hàng không giá rẻ

Để hiểu rõ hơn về sự tiếp nhận của khách hàng đối với hàng không giá rẻ, nghiên cứu này áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Việc thu thập dữ liệu từ khách hàng sẽ giúp làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn của họ khi sử dụng dịch vụ của Viet Jet Air.

3.1. Phương pháp khảo sát khách hàng

Khảo sát khách hàng là một trong những phương pháp chính được sử dụng trong nghiên cứu này. Các câu hỏi sẽ tập trung vào trải nghiệm của khách hàng khi sử dụng dịch vụ của Viet Jet Air, từ đó thu thập thông tin về sự hài lòng và những vấn đề gặp phải.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Sau khi thu thập dữ liệu, việc phân tích sẽ giúp xác định các xu hướng và mẫu hành vi của khách hàng. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự tiếp nhận của khách hàng đối với hàng không giá rẻ tại Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về Viet Jet Air

Nghiên cứu này không chỉ mang lại cái nhìn tổng quan về sự tiếp nhận hàng không giá rẻ mà còn đưa ra những ứng dụng thực tiễn cho Viet Jet Air. Các khuyến nghị sẽ giúp hãng cải thiện dịch vụ và tăng cường sự hài lòng của khách hàng, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Khuyến nghị cải thiện chất lượng dịch vụ

Để nâng cao sự hài lòng của khách hàng, Viet Jet Air cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ. Điều này bao gồm việc đào tạo nhân viên, nâng cấp trang thiết bị và cải thiện quy trình phục vụ.

4.2. Tăng cường truyền thông và quảng bá

Việc tăng cường truyền thông về chất lượng dịch vụ và các chương trình khuyến mãi sẽ giúp Viet Jet Air thu hút thêm khách hàng. Hãng cần xây dựng hình ảnh tích cực để tạo niềm tin cho khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của hàng không giá rẻ tại Việt Nam

Hàng không giá rẻ đang ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam, với Viet Jet Air là một trong những hãng hàng không tiên phong. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng sự tiếp nhận của khách hàng đối với mô hình này là tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Tương lai của hàng không giá rẻ tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải thiện dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

5.1. Triển vọng phát triển của Viet Jet Air

Viet Jet Air có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Với sự gia tăng nhu cầu đi lại của người dân, hãng cần tiếp tục mở rộng mạng lưới và cải thiện dịch vụ để thu hút thêm khách hàng.

5.2. Tác động của hàng không giá rẻ đến ngành du lịch

Hàng không giá rẻ không chỉ thay đổi cách di chuyển của người dân mà còn có tác động tích cực đến ngành du lịch. Việc dễ dàng tiếp cận các điểm đến sẽ thúc đẩy sự phát triển của du lịch nội địa và quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của ngành hàng không Việt Nam, sự xuất hiện của các hãng hàng không giá rẻ đã tạo nên bước ngoặt quan trọng trong văn hóa đi lại của người Việt. Theo số liệu của Cục Hàng không Việt Nam, trong 5 năm qua, lượng khách đi lại bằng đường hàng không đã tăng thêm 96%, với sân bay Tân Sơn Nhất tiếp nhận khoảng 26 triệu lượt khách năm 2015, vượt công suất thiết kế 25 triệu lượt. Nghiên cứu tập trung vào sự tiếp nhận của khách hàng Việt Nam đối với mô hình hàng không giá rẻ, đặc biệt qua trường hợp Công ty Cổ phần Hàng không VietJet Air (VJA) – hãng hàng không giá rẻ tư nhân đầu tiên tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ tác động của hàng không giá rẻ đến văn hóa đi lại của người Việt, đặc biệt là nhóm khách hàng có thu nhập thấp và chưa từng đi máy bay, đồng thời phân tích cách thức khách hàng tiếp nhận và ảnh hưởng đến sự phát triển của hãng hàng không giá rẻ này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam, tập trung vào các chuyến bay nội địa và khách hàng người Việt. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích sâu sắc về sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng vận tải hàng không, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và chiến lược phát triển của các hãng hàng không giá rẻ tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết lan tỏa xuyên quốc gia và lý thuyết địa phương hóa. Lý thuyết lan tỏa xuyên quốc gia giải thích sự du nhập và phát triển của mô hình hàng không giá rẻ từ các quốc gia phát triển sang Việt Nam, thể hiện qua việc áp dụng các mô hình kinh doanh, chiến lược giá và dịch vụ của các hãng hàng không giá rẻ quốc tế như AirAsia, Southwest Airlines. Lý thuyết địa phương hóa tập trung vào quá trình thích nghi của VietJet Air với văn hóa, thói quen và nhu cầu đặc thù của khách hàng Việt Nam, tạo nên mô hình hàng không giá rẻ “thuần Việt”. Các khái niệm chính bao gồm: mô hình hàng không giá rẻ (Low Cost Airline - LCA), văn hóa đi lại, sự tiếp nhận của khách hàng, và chiến lược cạnh tranh trong ngành hàng không.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điền dã dân tộc học kết hợp quan sát tham dự kéo dài 18 tháng, với vai trò là tiếp viên hàng không của VJA, tác giả đã thu thập dữ liệu sơ cấp từ gần 400 hành khách mỗi ngày, ghi chép chi tiết các hành vi, phản hồi và tương tác trên các chuyến bay. Cỡ mẫu bao gồm hàng trăm khách hàng nội địa tại hai sân bay chính: Nội Bài (Hà Nội) và Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh). Phương pháp chọn mẫu là phi xác suất, tập trung vào khách hàng sử dụng dịch vụ của VJA trong các giai đoạn cao điểm như Tết âm lịch 2016 và mùa hè 2015. Ngoài ra, dữ liệu thứ cấp được thu thập từ văn bản nội bộ của VJA, báo cáo ngành hàng không, và các tài liệu pháp luật liên quan. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp phân tích nội dung và so sánh định tính nhằm làm rõ sự tương tác giữa khách hàng và hãng hàng không, đồng thời đánh giá tác động của mô hình hàng không giá rẻ đến văn hóa đi lại của người Việt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nhanh chóng của VietJet Air: Tính đến năm 2015, VJA đã vận chuyển khoảng 10 triệu hành khách, chiếm 36,3% thị phần nội địa, tăng gần 7% so với năm trước, trong khi Vietnam Airlines (VNA) giảm xuống còn 47,1%. Sự tăng trưởng này thể hiện qua việc mở rộng đội bay từ 3 chiếc năm 2011 lên 15 chiếc Airbus A320 vào năm 2014, với kế hoạch mua 100 máy bay trị giá 9,1 tỷ USD.

2. Sự tiếp nhận đa dạng của khách hàng Việt: Khách hàng đã có sự thay đổi trong văn hóa đi lại, đặc biệt nhóm khách có thu nhập thấp và lần đầu đi máy bay cảm thấy hàng không giá rẻ là lựa chọn tiện lợi, tiết kiệm thời gian và chi phí. Khoảng 80% khách hàng sử dụng dịch vụ của VJA tại sân bay Nội Bài là khách nội địa, trong đó có nhiều người lần đầu trải nghiệm bay.

3. Quá trình địa phương hóa mô hình hàng không giá rẻ: VJA đã điều chỉnh dịch vụ và quy định phù hợp với thói quen và văn hóa khách hàng Việt, ví dụ như chính sách hành lý, dịch vụ hỗ trợ khách hàng khuyết tật, và cách thức bán vé qua mạng internet. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những bất cập như ý thức giữ gìn vệ sinh trên máy bay và sự hiểu biết hạn chế về quy định vận chuyển.

4. Thách thức về nguồn nhân lực và quản lý: Đội ngũ phi công và tiếp viên của VJA tăng nhanh nhưng gặp nhiều khó khăn trong quản lý, mâu thuẫn nội bộ và áp lực lịch bay dày đặc, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và an toàn bay. Ví dụ, tiếp viên thường bay quá 120 giờ/tháng, vượt mức quy định an toàn.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nhanh của VJA phản ánh xu hướng toàn cầu hóa và lan tỏa mô hình hàng không giá rẻ, đồng thời cho thấy khả năng địa phương hóa thành công để phù hợp với đặc thù văn hóa Việt Nam. So với các nghiên cứu quốc tế về LCA như Southwest Airlines hay AirAsia, VJA cũng áp dụng chiến lược giá thấp, đội bay đồng nhất và bán vé trực tuyến, nhưng phải đối mặt với thách thức về ý thức khách hàng và quản lý nhân sự đặc thù tại Việt Nam. Việc khách hàng lần đầu đi máy bay chấp nhận mô hình giá rẻ cho thấy sự thay đổi tích cực trong văn hóa đi lại, góp phần mở rộng thị trường hàng không nội địa. Tuy nhiên, các vấn đề về dịch vụ hỗ trợ khách hàng đặc biệt và quản lý nhân lực cần được cải thiện để duy trì sự phát triển bền vững. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thị phần của VJA và VNA qua các năm, bảng so sánh số lượng máy bay và giờ bay của tiếp viên, cũng như sơ đồ mô tả quá trình địa phương hóa dịch vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và quản lý nhân sự: VJA cần thiết lập hệ thống quản lý lịch bay khoa học, đảm bảo tiếp viên và phi công không vượt quá giờ bay an toàn, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo chuyên môn và kỹ năng phục vụ khách hàng. Mục tiêu giảm giờ bay quá tải xuống dưới 100 giờ/tháng trong vòng 12 tháng, do bộ phận nhân sự và trung tâm đào tạo thực hiện.

2. Nâng cao ý thức và văn hóa khách hàng: Triển khai các chương trình truyền thông, giáo dục khách hàng về quy định vận chuyển, ý thức giữ gìn vệ sinh và tôn trọng dịch vụ hàng không giá rẻ. Mục tiêu giảm các vi phạm quy định hành lý và vệ sinh trên máy bay ít nhất 30% trong 6 tháng, do phòng dịch vụ khách hàng phối hợp với marketing thực hiện.

3. Cải thiện dịch vụ hỗ trợ khách hàng đặc biệt: Xây dựng quy trình rõ ràng, đào tạo nhân viên chuyên trách hỗ trợ người khuyết tật và khách hàng có nhu cầu đặc biệt, đảm bảo phục vụ chu đáo và tránh các sự cố từ chối vận chuyển. Mục tiêu hoàn thiện quy trình và đào tạo trong 3 tháng, do phòng dịch vụ khách hàng và bộ phận mặt đất phối hợp thực hiện.

4. Mở rộng cơ sở hạ tầng và hợp tác sân bay: Đề xuất Bộ Giao thông Vận tải xem xét nhượng quyền khai thác nhà ga và sảnh làm thủ tục riêng biệt cho VJA tại các sân bay lớn nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ và giảm tình trạng quá tải. Mục tiêu hoàn thành đàm phán và ký kết hợp đồng nhượng quyền trong vòng 12 tháng, do ban lãnh đạo VJA chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và lãnh đạo hãng hàng không: Nghiên cứu cung cấp thông tin thực tiễn về mô hình hàng không giá rẻ, giúp hoạch định chiến lược phát triển, quản lý nhân sự và cải thiện dịch vụ phù hợp với thị trường Việt Nam.

2. Chuyên gia nghiên cứu văn hóa và nhân học: Luận văn làm rõ sự tương tác giữa văn hóa đi lại truyền thống và mô hình hàng không giá rẻ, cung cấp góc nhìn sâu sắc về sự thay đổi hành vi tiêu dùng trong bối cảnh toàn cầu hóa.

3. Nhà hoạch định chính sách giao thông vận tải: Cung cấp dữ liệu và phân tích về tác động của hàng không giá rẻ đến phát triển hạ tầng sân bay, nhu cầu vận tải và an toàn hàng không, hỗ trợ xây dựng chính sách phù hợp.

4. Sinh viên và học viên ngành hàng không, du lịch và kinh tế: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu mô hình kinh doanh hàng không giá rẻ, quản lý dịch vụ khách hàng và xu hướng phát triển ngành hàng không tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hàng không giá rẻ là gì và khác gì so với hàng không truyền thống?
   Hàng không giá rẻ (Low Cost Airline) là mô hình vận tải hàng không với giá vé thấp hơn nhờ tối giản dịch vụ bổ sung, sử dụng đội bay đồng nhất và bán vé trực tuyến. Khác với hàng không truyền thống, LCA không cung cấp dịch vụ ăn uống miễn phí, không có hạng ghế cao cấp và thường bay đến sân bay thứ cấp để giảm chi phí.

2. VietJet Air đã phát triển như thế nào trong thị trường Việt Nam?
   Từ khi khai trương chuyến bay đầu tiên năm 2011, VJA đã tăng đội bay lên 15 chiếc vào năm 2014 và vận chuyển 10 triệu hành khách năm 2015, chiếm 36,3% thị phần nội địa, vượt qua nhiều đối thủ truyền thống. Hãng đã ký hợp đồng mua 100 máy bay trị giá 9,1 tỷ USD để mở rộng hoạt động.

3. Khách hàng Việt Nam tiếp nhận hàng không giá rẻ ra sao?
   Khách hàng, đặc biệt nhóm thu nhập thấp và lần đầu đi máy bay, đánh giá cao giá vé thấp và tiện lợi của hàng không giá rẻ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế về ý thức giữ gìn vệ sinh và hiểu biết quy định vận chuyển, gây ra một số mâu thuẫn và sự cố trong quá trình sử dụng dịch vụ.

4. Những thách thức lớn nhất của VietJet Air hiện nay là gì?
   VJA đang đối mặt với áp lực quản lý nhân sự do lịch bay dày đặc, mâu thuẫn nội bộ giữa tiếp viên và bộ phận xếp lịch, cũng như các vấn đề về dịch vụ hỗ trợ khách hàng đặc biệt. Ngoài ra, việc duy trì chất lượng dịch vụ trong bối cảnh tăng trưởng nhanh cũng là thách thức lớn.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng dịch vụ hàng không giá rẻ tại Việt Nam?
   Cần tăng cường đào tạo nhân viên, xây dựng quy trình phục vụ chuyên nghiệp, nâng cao ý thức khách hàng qua truyền thông, đồng thời cải thiện cơ sở hạ tầng và hợp tác với các sân bay để đảm bảo dịch vụ hiệu quả và an toàn.

Kết luận

• Hàng không giá rẻ đã tạo ra bước ngoặt trong văn hóa đi lại của người Việt, mở rộng cơ hội tiếp cận máy bay cho nhiều nhóm khách hàng.
• VietJet Air là điển hình thành công trong việc du nhập và địa phương hóa mô hình hàng không giá rẻ tại Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng thị phần nhanh chóng.
• Sự tiếp nhận của khách hàng Việt Nam đa dạng, phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và nhu cầu vận tải hiện đại.
• Các thách thức về quản lý nhân sự, dịch vụ khách hàng và cơ sở hạ tầng cần được giải quyết để duy trì phát triển bền vững.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của các hãng hàng không giá rẻ trong thời gian tới.

Next steps: Triển khai các đề xuất cải tiến nhân sự và dịch vụ trong 12 tháng tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi sang các chuyến bay quốc tế và khách hàng nước ngoài.

Các nhà quản lý, chuyên gia và sinh viên ngành hàng không nên tham khảo nghiên cứu này để hiểu rõ hơn về mô hình hàng không giá rẻ và áp dụng hiệu quả trong thực tiễn phát triển ngành hàng không Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Đóng góp của luận văn. 6 Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu, cơ sở lý thuyết và sự du nhập của hàng không giá rẻ vào Việt Nam .1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề .2 Hƣớng tiếp cận lý thuyết .3 Mô hình hàng không giá rẻ trên thế giới.1 Sự ra đời của hàng không giá rẻ .2 Sự lan tỏa của mô hình hàng không giá rẻ.3 Một số hãng hàng hàng không giá rẻ thành công trên thế giới. 19 Chƣơng 2: Sự phát triển của Viet Jet Air ở Việt Nam. Sự ra đời của Viet Jet Air.

Về cơ sở vật chất và nhân lực. Sự vƣơn lên trở thành hãng hàng không giá rẻ của ngƣời Việt. 46 Tiểu kết chƣơng 2. 61 Chƣơng 3: “Địa phƣơng hóa” và sự tiếp nhận Viet Jet Air của khách hàng .1 Sự tiếp nhận của khách hàng Việt đối với mô hình hàng không giá rẻ .1 Đối với những khách hàng đã sử dụng phương tiện vận chuyển máy bay .2 Đối với những khách hàng lần đầu “đi máy bay” .2 Một Viet Jet Air đã đƣợc “địa phƣơng hóa”.1 Chất lượng đi đôi với giá thành .2 Nâng cao ý thức khách hàng di chuyển bằng đường hàng không.

78 Tiểu kết chƣơng 3. 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài Văn hóa đi lại của ngƣời Việt đã và đang có nhiều thay đổi. Cùng với các phƣơng tiện giao thông đƣờng thủy, đƣờng bộ, đƣờng sắt, giao thông hàng không đã có những bƣớc phát triển nhảy vọt kể từ khi Việt Nam đổi mới và hội nhập quốc tế.

Trong lịch sử phát triển của đất nƣớc, sự hình thành và phát triển của hàng không Việt Nam khiến cho văn hóa đi lại của ngƣời Việt Nam có thêm đƣợc một sự lựa chọn tiện dụng, hiện đại, tiết kiệm thời gian, công sức. Đặc biệt, văn hóa đi lại của ngƣời Việt Nam có nhiều biến đổi hơn nữa khi mô hình hàng không giá rẻ ra đời với phƣơng châm “ai cũng có thể đi máy bay”, làm cho ngƣời Việt Nam cảm thấy dễ dàng hơn khi di chuyển trên những đoạn đƣờng xa dài hơn là những phƣơng tiện giao thông khác. Trong bối cảnh đó, cùng với việc là một nhân viên làm việc ở một hãng hàng không giá rẻ ở Việt Nam, tôi chọn nghiên cứu sự tiếp nhận của khách hàng ngƣời Việt Nam đối với loại hàng không giá rẻ mới xuất hiện ở Việt Nam trong những năm vừa qua thông qua trƣờng hợp Viet Jet Air (VJA). Tôi tập trung làm rõ hai câu hỏi chính, đó là: Hàng không giá rẻ ra đời ở Việt Nam đã tác động nhƣ nào tới văn hóa đi lại của ngƣời Việt, đặc biệt là những có ngƣời có thu nhập thấp, chƣa từng đi máy bay? Và ngƣợc lại, ngƣời tiêu dùng đã có những cách tiếp nhận phƣơng tiện đi lại này nhƣ thế nào, tác động đến hãng hàng không ra sao, buộc các hãng này phải tự điều chỉnh, đổi thay để trở thành một mô hình hàng không giá rẻ “thuần Việt” nhƣ thế nào? 3 2.

Mục đích nghiên cứu Luận văn có hai mục đích chính. Một là, từ góc độ nhân học, luận văn làm rõ sự tƣơng tác giữa hàng không giá rẻ với khách hàng và ngƣợc lại. Hai là hàng không giá rẻ ở Việt Nam đã có những tác động và văn hoá đi lại của ngƣời Việt Nam đối với hàng không giá rẻ diễn ra nhƣ thế nào trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu trƣờng hợp Hãng hàng không Viet Jet Air, một trong hai hãng hàng không giá rẻ đang đƣợc cấp phép hoạt động tại Việt Nam (cùng với JetStar Pacific).

Có thể nói, VJA nổi lên nhƣ một hiện tƣợng mới của hàng không, là hãng hàng không giá rẻ tiêu biểu, thu hút đƣợc nhiều khách hàng và khuyến khích những khách hàng tiếp cận và sử dụng phƣơng tiện đi lại này. Do nghiên cứu giới hạn đối tƣợng là ngƣời Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam, cộng với trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, luận văn chỉ bao quát phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Nghĩa là tôi chỉ tập trung vào khai thác thông tin từ các chuyến bay và khách hàng nội địa. Các chuyến bay quốc tế và khách hàng ngƣời nƣớc ngoài của VJA không phải là trọng tâm nghiên cứu trong luận văn này.

Nguồn tƣ liệu Có thể nói, nghiên cứu về hàng không giá rẻ là một đề tài mới, chƣa có nhiều nguồn tƣ liệu nghiên cứu để tôi tham khảo. Với góc nhìn nhân học văn hóa, tôi khai thác các nguồn tƣ liệu khác nhau, thu thập bằng nhiều hình thức phù hợp. Do đặc thù riêng của đề tài, tôi đã khai thác và kết hợp sử dụng các tài liệu điền dã dân tộc học và các nguồn tƣ liệu thành văn có liên quan đến nội dung đề tài nghiên cứu này. 4 Tôi đã tiến hành thu thập tài liệu điền dã trong khoảng thời gian là 18 tháng với vai trò là một tiếp viên hàng không của VJA.

Đây vừa là vị trí quan sát mang lại nhiều lợi thế đồng thời cũng khiến cho tôi gặp một số bất lợi. Thuận lợi là tôi có thể có đƣợc những thông tin quý giá mà các nhà nghiên cứu thông thƣờng không thể khai thác đƣợc nếu chỉ qua các phƣơng pháp nhƣ phỏng vấn, bảng hỏi. Tôi có điều kiện tiếp xúc với gần 400 hành khách mỗi ngày, tự mình chụp hình dù trên máy bay có những yêu cầu khá khắt khe về việc nghiêm cấm chụp hình đối với hành khách và những ngƣời không có nhiệm vụ làm việc trên máy bay. Điều bất lợi mà tôi dễ gặp phải đó là nếu quá thiên về đánh giá, tôi có thể dễ bị chủ quan do đứng ở vị trí một ngƣời trong cuộc (một tiếp viên hàng không) để đánh giá.

Trong quá trình điền dã, tôi ghi chép thông tin trên mỗi chuyến bay, đặc biệt vào hai quãng thời gian tết âm lịch năm 2016 và dịp hè năm 2015 là thời gian hoạt động cao điểm của VJA. Từ đó, tôi lựa chọn và tổng hợp thông tin của quyển sổ tay này. Một nguồn tài liệu quan trọng khác tôi khai thác đƣợc là những văn bản trong văn phòng của VJA (hay còn gọi là OMC). Văn phòng này có chức năng giống nhƣ phòng hành chính của VJA, việc phỏng vấn và thu thập thông tin từ những ngƣời làm ở văn phòng này cũng giúp tôi có đƣợc nhiều tƣ liệu tốt liên quan đến đề tài.

Cùng với sự giúp đỡ của các phi công, tiếp viên cũng nhƣ nhân viên mặt đất của VJA tôi có thêm tƣ liệu từ góc độ ngƣời phục vụ khách hàng để viết luận văn này. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong bài nghiên cứu này, tôi sử dụng hai phƣơng pháp nghiên cứu chính đó là điền dã dân tộc học và quan sát tham dự. Việc thu thập tài liệu tôi đã tiến hành hàng ngày và kéo dài trong vòng hơn 18 tháng. Với 5 phƣơng pháp này, tôi đã có đƣợc rất nhiều các thông tin cần thiết cả sơ cấp và thứ cấp để có đƣợc những kết luận nhất định cho luận văn của mình.

Đây là phƣơng pháp nổi trội nhất trong các nghiên cứu nhân học, nhận thấy tầm quan trọng của điền dã dân tộc học tôi đã cố gắng áp dụng triệt để phƣơng pháp này. Bên cạnh đó, phƣơng pháp quan sát tham dự mới đƣợc coi là xƣơng sống chính cho hệ thống các phƣơng pháp của tôi. Với vai trò là một tiếp viên hàng không của hãng kết hợp với góc độ của nhà nghiên cứu nhân học tôi đã có đƣợc một góc nhìn riêng và khá đầy đủ về hãng hàng không VJA. Hơn nữa, lợi thế này đã giúp tôi có đƣợc những diều kiện tốt nhất để có thể tiếp cận, trò chuyện và khai thác thông tin từ các khách hàng, các tiếp viên đồng nghiệp hay thậm chí là các nhà lãnh đạo của VJA.

Tôi có thể tiến hành chụp ảnh, có đƣợc những thông tin không công khai và hiểu rất rõ ràng về văn hóa đi lại hàng không giá rẻ của ngƣời Việt. Tuy nhiên phƣơng pháp này lại mang lại một bất lợi lớn cho một nhà nghiên cứu nhân học. Đó là việc khi quan sát tham dự quá sâu vào cộng đồng sẽ khiến cho nhà nghiên cứu có cái nhìn từ một phía và trở thành một thành viên của cộng đồng để phát biểu ý kiến và có cách đánh giá sai lệch. Ngoài hai phƣơng pháp trên, tôi còn thực hiện thêm nhiều phƣơng pháp khác nhƣ phƣơng pháp bảng hỏi ( bảng hỏi này tôi xin đƣợc trình bày rõ hơn trong phần nội dung), phƣơng pháp phỏng vấn sâu.

Việc kết thân và tham khảo ý kiến từ các đồng nghiệp là tiếp viên của hãng VJA là công việc tôi khá dễ dàng để thực hiện và mang lại cho bài nghiên cứu của tôi những cách nhìn đa dạng. Đóng góp của luận văn Hàng không giá rẻ là một đề tài mới, cho đến thời điểm hiện thì dƣơng 6 nhƣ chƣa có một công trình nghiên cứu nhân học nào nghiên cứu về đề tài này. Trong bối cảnh đó, luận văn của tôi góp phần vào việc làm rõ hơn sự ra đời, sự du nhập và quá trình địa phƣơng hóa của hàng không giá rẻ tại Việt Nam cũng nhƣ sự tiếp nhận của khách hàng Việt Nam đối với loại hình hàng không giá rẻ này thông qua trƣờng hợp VJA. 7 Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu, cơ sở lý thuyết và sự du nhập của hàng không giá rẻ vào Việt Nam 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Trên phạm vi toàn cầu, nghiên cứu về các hãng hàng không giá rẻ không phải còn là vấn đề mới, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển.

Chính bản thân các hãng hàng không giá rẻ lớn nhƣ Tiger Airways (Singapore), Air Asia (Malaysia)… còn có các nhà nghiên cứu riêng chuyên phục vụ chiến lƣợc phát triển, gây dựng và quảng bá thƣơng hiệu của hãng. Thông thƣờng, trong các trƣờng hợp này, các nhà nghiên cứu đồng thời là những giám đốc điều hành, những trƣởng phòng kinh doanh tại các hãng hàng không này. Họ thƣờng xuyên triển khai các nghiên cứu ứng dụng và hành động, vừa đê rút kinh nghiệm vừa nhằm tăng lợi nhuận cho hãng. Ví dụ, Giovanni Bisignani - Giám đốc điều hành của hãng Asia Pacific đã có một công trình nghiên cứu khá đầy đủ và chi tiết về hình thức hoạt động của hãng hàng không giá rẻ tại Singapore này.

Nghiên cứu này có tựa đề “Remarks at Asia Pacific Aviation Submit, Singapore” (Những điểm đáng lƣu ý về hãng Asia Pacific).