Nghiên cứu sử dụng gỗ bồ đề trong sản xuất ván lạng kỹ thuật

Nghiên cứu chuyên sâu về ứng dụng gỗ bồ đề trong sản xuất ván lạng kỹ thuật. Tối ưu hóa vật liệu, quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm.

• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chế biến Lâm sản
• Đề tài: Nghiên cứu sử dụng gỗ Bồ đề trong sản xuất Ván lạng kỹ thuật
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu

Tóm tắt

I. Ván lạng kỹ thuật từ gỗ bồ đề Giải pháp cho ngành gỗ

Ngành công nghiệp chế biến gỗ đang đối mặt với một nghịch lý lớn. Nhu cầu xã hội về các sản phẩm gỗ chất lượng cao và thẩm mỹ không ngừng tăng. Tuy nhiên, nguồn cung gỗ tự nhiên, đặc biệt là các loại gỗ quý, ngày càng cạn kiệt. Để giải quyết bài toán này, việc sử dụng gỗ rừng trồng mọc nhanh là một xu hướng tất yếu. Dù vậy, gỗ rừng trồng thường có tính chất cơ lý kém và vân thớ không đa dạng như gỗ tự nhiên. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các nhà khoa học và nhà sản xuất. Công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật (Engineered Wood Veneer) ra đời như một giải pháp đột phá. Công nghệ này cho phép biến đổi gỗ bồ đề, một loại gỗ mọc nhanh phổ biến, thành vật liệu trang trí bề mặt cao cấp. Sản phẩm cuối cùng không chỉ mô phỏng được vẻ đẹp của các loại gỗ quý hiếm mà còn sở hữu những đặc tính vật lý ưu việt. Nghiên cứu sử dụng gỗ bồ đề để sản xuất ván lạng kỹ thuật mở ra một hướng đi mới, giúp nâng cao giá trị cho nguồn tài nguyên gỗ rừng trồng tại Việt Nam. Nó không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn góp phần giảm áp lực khai thác lên rừng tự nhiên, hướng tới sự phát triển bền vững cho toàn ngành.

1.1. Khái niệm và ưu điểm vượt trội của ván lạng kỹ thuật

Ván lạng kỹ thuật, với tên học thuật là gỗ trang sức tổ chức lại (Reconstitued Decorative Lumber), là một loại vật liệu trang trí kiểu mới. Quy trình sản xuất bắt đầu bằng việc lạng mỏng gỗ rừng trồng như gỗ bồ đề. Các lớp ván mỏng này sau đó được xử lý màu sắc, xếp lớp, và ép định hình trong khuôn mẫu đặc biệt. Kết quả là tạo ra một khối gỗ kỹ thuật (hộp gỗ) có thể được lạng thành các tấm ván với hoa văn và màu sắc được thiết kế theo chủ đích. Ưu điểm lớn nhất của ván lạng kỹ thuật là khả năng tái tạo lại hoa văn của bất kỳ loại gỗ quý nào, từ gỗ Sồi, Óc chó đến các loại gỗ hiếm khác. Hơn nữa, sản phẩm này khắc phục được các khuyết tật tự nhiên của gỗ như mắt gỗ, nứt, hay biến màu. Quá trình sản xuất cho phép tạo ra các tấm ván có kích thước lớn, đồng đều về màu sắc và vân thớ, giúp tối ưu hóa việc thi công và giảm thiểu hao hụt vật liệu. So với gỗ tự nhiên, ván lạng kỹ thuật còn có thể được xử lý để tăng cường các tính năng như chống cháy, chống ẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe trong xây dựng và nội thất hiện đại.

1.2. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu sản xuất tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nhu cầu sử dụng ván lạng kỹ thuật trong những năm gần đây đã tăng vọt, đặc biệt trong lĩnh vực nội thất, ván sàn và trang trí. Tuy nhiên, thị trường gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn hàng nhập khẩu từ các quốc gia như Trung Quốc, Italy, Đức. Theo thống kê, lượng ván lạng nhập khẩu năm 2006 đã tăng tới 76% so với năm 2005, cho thấy tiềm năng to lớn của thị trường này. Đáng chú ý, Việt Nam chưa có bất kỳ nhà máy nào sản xuất ván lạng kỹ thuật quy mô lớn và cũng chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nào được công bố rộng rãi. Việc phát triển công nghệ sản xuất trong nước, đặc biệt là tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào như gỗ bồ đề, là một vấn đề cấp bách. Điều này không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, tiết kiệm ngoại tệ mà còn tạo ra giá trị gia tăng cao cho ngành trồng rừng. Việc làm chủ quy trình công nghệ sẽ thúc đẩy sự phát triển của ngành chế biến gỗ, tạo ra các sản phẩm cạnh tranh và bền vững, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường nội địa và xuất khẩu.

II. Thách thức ngành gỗ Cạn kiệt gỗ tự nhiên chất lượng

Ngành chế biến gỗ Việt Nam đang đứng trước những thách thức kép. Một mặt, nguồn cung gỗ tự nhiên chất lượng cao, đặc biệt là các loại gỗ có vân thớ đẹp dùng làm ván lạng trang trí, đã suy giảm nghiêm trọng do khai thác quá mức và các chính sách bảo vệ rừng. Sự khan hiếm này đẩy giá thành nguyên liệu lên cao, làm giảm sức cạnh tranh của các sản phẩm nội thất cao cấp. Mặt khác, việc chuyển đổi sang sử dụng gỗ rừng trồng mọc nhanh như một giải pháp thay thế lại gặp phải những rào cản về chất lượng. Các loại gỗ này thường có khối lượng thể tích thấp, tính chất cơ học không ổn định, màu sắc và vân thớ đơn điệu, không đáp ứng được yêu cầu thẩm mỹ khắt khe của thị trường. Ví dụ, gỗ bồ đề dù sinh trưởng nhanh và có nguồn cung dồi dào, nhưng ở dạng tự nhiên lại không phù hợp để làm vật liệu trang trí bề mặt cao cấp. Do đó, bài toán đặt ra là làm thế nào để nâng cao giá trị của gỗ rừng trồng, biến những nhược điểm về thẩm mỹ thành ưu điểm thông qua công nghệ chế biến tiên tiến, mà cụ thể ở đây là công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật.

2.1. Phân tích sự khan hiếm của gỗ quý từ rừng tự nhiên

Lịch sử ngành gỗ luôn gắn liền với việc khai thác các loại gỗ tự nhiên quý hiếm. Những cái tên như gỗ Gụ, gỗ Trắc, gỗ Cẩm Lai luôn được ưa chuộng nhờ màu sắc ấm áp và hệ vân độc đáo. Tuy nhiên, tài nguyên rừng tự nhiên trên toàn thế giới, và đặc biệt tại Việt Nam, đang bị thu hẹp với tốc độ báo động. Việc khai thác không bền vững trong nhiều thập kỷ đã dẫn đến sự cạn kiệt của nhiều loài gỗ quý. Các quy định về bảo vệ rừng ngày càng nghiêm ngặt, hạn chế và thậm chí cấm khai thác, khiến nguồn cung hợp pháp gần như biến mất. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến các ngành sản xuất yêu cầu cao về thẩm mỹ như đồ mộc cao cấp, trang trí nội thất và sản xuất ván lạng phủ mặt. Sự thiếu hụt này không chỉ tạo ra một khoảng trống lớn trên thị trường mà còn thúc đẩy các hoạt động khai thác trái phép, gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường và đa dạng sinh học.

2.2. Đánh giá hạn chế của các loại gỗ mọc nhanh rừng trồng

Gỗ rừng trồng mọc nhanh như Keo, Bạch đàn, và đặc biệt là gỗ bồ đề được xem là nguồn cung nguyên liệu bền vững cho tương lai. Tuy nhiên, chúng tồn tại những hạn chế cố hữu khi so sánh với gỗ tự nhiên. Do chu kỳ sinh trưởng ngắn, cấu trúc gỗ thường kém đặc chắc, dẫn đến khối lượng thể tích thấp và độ bền cơ học không cao. Về mặt thẩm mỹ, màu sắc của chúng thường nhạt, đơn điệu và hệ vân gỗ không có nhiều điểm nhấn đặc sắc. Những đặc tính này làm cho gỗ rừng trồng chủ yếu được sử dụng làm nguyên liệu cho ngành giấy, ván dăm, hoặc các sản phẩm gỗ yêu cầu thấp. Việc ứng dụng chúng vào sản xuất các sản phẩm trang trí bề mặt cao cấp là rất khó khăn nếu không có sự can thiệp của công nghệ. Chính những hạn chế này là động lực để các nhà khoa học tìm kiếm các phương pháp biến tính, cải thiện chất lượng, mà ván lạng kỹ thuật là một trong những giải pháp hiệu quả nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu tiềm năng gỗ bồ đề làm ván lạng

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá toàn diện khả năng sử dụng gỗ bồ đề (Styrax tonkinensis) làm nguyên liệu chính cho quy trình công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật. Để đạt được mục tiêu, phương pháp nghiên cứu được xây dựng một cách hệ thống, kết hợp giữa kế thừa lý thuyết và thực nghiệm khoa học. Gỗ Bồ đề được lựa chọn do các đặc tính phù hợp: là cây mọc nhanh, nguồn cung dồi dào, chất gỗ có màu sáng, thớ thẳng và tương đối mềm, dễ gia công. Các đặc điểm này là tiền đề thuận lợi cho các công đoạn như bóc ván mỏng, tẩy trắng, và nhuộm màu. Nghiên cứu đã tiến hành phân tích chi tiết các đặc tính vật lý và cơ học của gỗ bồ đề từ 7-8 năm tuổi, bao gồm khối lượng thể tích, hệ số co rút, độ bền uốn tĩnh, và cấu tạo hiển vi. Dựa trên các kết quả phân tích này, một quy trình thực nghiệm đã được thiết kế để tạo ra các mẫu ván lạng kỹ thuật thực tế. Quá trình này bao gồm các bước từ lựa chọn và xử lý nguyên liệu, thử nghiệm các công thức nhuộm màu và pha chế chất kết dính, đến việc ép định hình và lạng thành phẩm.

3.1. Phân tích đặc điểm và cấu tạo của nguyên liệu gỗ bồ đề

Nguyên liệu sử dụng trong nghiên cứu là gỗ bồ đề 7-8 tuổi, có nguồn gốc từ Đoan Hùng, Phú Thọ. Về cấu tạo thô đại, gỗ có màu trắng phớt hồng, không phân biệt gỗ giác và gỗ lõi, vòng năm rõ ràng nhưng gỗ sớm và gỗ muộn không có sự khác biệt lớn. Đặc điểm quan trọng nhất là thớ gỗ thẳng và mịn, đây là yếu tố lý tưởng cho việc sản xuất ván bóc chất lượng cao. Về cấu tạo hiển vi, mạch gỗ phân tán, không có cấu tạo lớp và ống dẫn nhựa. Các chỉ số vật lý, cơ học quan trọng đã được xác định: khối lượng thể tích là 0,41g/cm³, hệ số co rút thể tích là 0,29, và độ bền uốn tĩnh đạt 674,88 (KG/cm²). Những đặc tính này cho thấy gỗ bồ đề là loại gỗ mềm, dễ bóc và lạng, ít gây mài mòn dao cụ. Màu sắc sáng và đồng đều của gỗ cũng là một lợi thế lớn, giúp quá trình nhuộm màu trở nên dễ dàng và cho kết quả màu sắc tươi sáng, đồng nhất.

3.2. Yêu cầu kỹ thuật đối với nguyên liệu sản xuất ván lạng

Để sản xuất ván lạng kỹ thuật chất lượng cao, nguyên liệu đầu vào cần đáp ứng một số yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Thứ nhất, gỗ phải có thớ thẳng và kết cấu đồng đều để đảm bảo ván bóc ra có bề mặt nhẵn, không bị gãy vụn. Gỗ bồ đề với thớ thẳng mịn hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Thứ hai, chất gỗ nên có màu sáng hoặc nhạt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tẩy trắng và nhuộm màu theo thiết kế, giúp tái tạo màu sắc của các loại gỗ quý một cách chân thực. Thứ ba, gỗ nên có khối lượng thể tích từ trung bình đến nhỏ, giúp quá trình bóc và lạng diễn ra dễ dàng, tiết kiệm năng lượng và giảm hao mòn thiết bị. Cuối cùng, tính năng dán dính của gỗ phải tốt để đảm bảo sự liên kết bền chắc giữa các lớp ván mỏng sau khi ép bằng chất kết dính. Dựa trên các phân tích, gỗ bồ đề hội tụ đầy đủ các yếu tố cần thiết, khẳng định tiềm năng to lớn của nó trong vai trò là nguồn nguyên liệu chiến lược cho ngành sản xuất ván lạng kỹ thuật tại Việt Nam.

IV. Hướng dẫn quy trình sản xuất ván lạng kỹ thuật chi tiết

Quy trình công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật từ gỗ bồ đề là một chuỗi các công đoạn được kiểm soát chặt chẽ, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến khi ra thành phẩm. Quy trình này đòi hỏi sự chính xác trong từng bước để đảm bảo chất lượng và tính thẩm mỹ của sản phẩm cuối cùng. Bắt đầu từ việc bóc gỗ Bồ đề thành các tấm ván mỏng với chiều dày tiêu chuẩn là 0,6 mm. Các tấm ván này sau đó được cắt theo kích thước khuôn ép và phơi sấy để đạt độ ẩm lý tưởng từ 8-12%. Công đoạn tiếp theo là nhuộm màu, một bước quan trọng tạo nên sự đa dạng về màu sắc cho sản phẩm. Sau khi nhuộm và sấy khô, ván mỏng được tráng một lớp chất kết dính đặc biệt. Việc xếp phôi các lớp ván mỏng (cả ván nhuộm và ván không nhuộm) theo một tỷ lệ và thứ tự thiết kế trước sẽ quyết định đến hoa văn của ván lạng kỹ thuật. Cuối cùng, khối phôi được đưa vào ép khuôn định hình dưới áp suất cao để tạo thành một khối gỗ kỹ thuật vững chắc. Khối gỗ này sau đó được lạng thành những tấm ván lạng thành phẩm, sẵn sàng cho các ứng dụng trang trí.

4.1. Công đoạn xử lý và nhuộm màu ván mỏng từ gỗ bồ đề

Chất lượng của ván mỏng nguyên liệu là yếu tố quyết định. Ván bóc từ gỗ bồ đề có chiều dày 0,6 mm được kiểm tra kỹ lưỡng về sai số chiều dày, tần số và chiều sâu vết nứt. Các chỉ số này đều nằm trong giới hạn cho phép. Công đoạn nhuộm màu sử dụng hóa chất Fe2O3 (oxit sắt) để tạo màu hồng đỏ. Thử nghiệm được tiến hành với các nồng độ khác nhau (1,5%; 3%; 5%; 7%) và nồng độ 1,5% được chọn là phù hợp nhất. Quá trình ngâm ván trong dung dịch hóa chất kéo dài 72 giờ để đảm bảo màu thấm sâu và đều vào thớ gỗ. Sau khi ngâm, ván được vớt ra, để ráo và hong phơi tự nhiên cho đến khi độ ẩm quay trở lại mức 8-10%. Việc kiểm soát chặt chẽ độ ẩm sau khi nhuộm là rất quan trọng để tránh ảnh hưởng đến khả năng bám dính của keo ở công đoạn sau.

4.2. Kỹ thuật pha chế keo và ép khuôn định hình hộp gỗ

Chất kết dính là linh hồn của ván lạng kỹ thuật, quyết định độ bền liên kết của sản phẩm. Nghiên cứu sử dụng hỗn hợp keo gồm keo UF (Urea Formaldehyde) và keo PVAc (Polyvinyl Acetate). Việc kết hợp này nhằm mục đích cải thiện tính giòn của keo UF, tăng độ dẻo cho màng keo, giúp quá trình lạng sau này không làm mẻ dao. Đơn pha chế tiêu chuẩn gồm: 100 phần keo bột UF, 60 phần nước, 45 phần keo sữa PVAc, và 10 phần muối làm chất đóng rắn. Keo sau khi pha được tráng đều lên hai mặt của ván mỏng với định lượng 170 g/m². Các tấm ván được xếp xen kẽ theo tỷ lệ thiết kế (ví dụ: 4 ván trắng : 2 ván màu). Khối phôi sau đó được đưa vào máy ép khuôn định hình (khuôn 2 gợn sóng và 3 gợn sóng) với áp lực ép là 20 KG/cm². Thời gian duy trì áp lực là 1 giờ, sau đó giữ ổn định trong khuôn thêm 48 giờ để keo đóng rắn hoàn toàn, tạo thành hộp gỗ kỹ thuật.

V. Kết quả thực nghiệm Đánh giá chất lượng ván lạng

Kết quả từ quá trình thực nghiệm đã chứng minh tính khả thi của việc sử dụng gỗ bồ đề để sản xuất ván lạng kỹ thuật chất lượng cao. Các hộp gỗ kỹ thuật tạo ra từ hai loại khuôn (2 gợn sóng và 3 gợn sóng) đều cho thấy sự liên kết tốt giữa các lớp ván, không có hiện tượng bong tách hay bọt khí. Bề mặt cắt ngang của hộp gỗ thể hiện rõ các lớp màu xen kẽ theo đúng ý đồ thiết kế. Quá trình lạng các hộp gỗ này thành các tấm ván lạng mỏng cũng diễn ra thuận lợi, cho thấy hỗn hợp chất kết dính UF-PVAc đã phát huy hiệu quả trong việc giảm độ cứng giòn của màng keo. Sản phẩm ván lạng kỹ thuật cuối cùng được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu quan trọng như chất lượng ngoại quan, tần số vết nứt và sai số chiều dày. Các kết quả này không chỉ khẳng định sự thành công của quy trình công nghệ được đề xuất mà còn cung cấp những dữ liệu khoa học quý báu, làm cơ sở cho việc triển khai sản xuất ở quy mô công nghiệp trong tương lai, giúp nâng cao giá trị của gỗ rừng trồng Việt Nam.

5.1. Đánh giá chất lượng ngoại quan và cấu trúc vân thớ

Chất lượng ngoại quan là tiêu chí hàng đầu khi đánh giá một sản phẩm trang trí như ván lạng kỹ thuật. Các mẫu ván lạng thành phẩm từ gỗ bồ đề cho thấy màu sắc tươi sáng, sự phân bổ giữa lớp ván màu và không màu rõ nét, tạo ra các dải vân độc đáo. Việc lạng hộp gỗ ở các góc độ khác nhau (từ 10° đến 50°) đã tạo ra những hiệu ứng vân thớ đa dạng, từ vân sọc thẳng (giống vân gỗ bổ tư) đến vân núi (giống vân gỗ tiếp tuyến). Điều này chứng tỏ quy trình công nghệ cho phép kiểm soát và tạo ra các loại hoa văn theo yêu cầu thiết kế. Bề mặt ván lạng phẳng, mịn, không xuất hiện các khuyết tật gia công như xước hay rách. Sự kết hợp giữa màu trắng tự nhiên của gỗ bồ đề và màu hồng đỏ của thuốc nhuộm Fe2O3 tạo nên một tổng thể hài hòa, có tính thẩm mỹ cao, phù hợp với nhiều phong cách nội thất.

5.2. Kiểm tra các chỉ tiêu cơ lý Tần số nứt và sai số

Bên cạnh yếu tố thẩm mỹ, các chỉ tiêu cơ lý của ván lạng kỹ thuật cũng được kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng. Kết quả kiểm tra ván mỏng nguyên liệu từ gỗ bồ đề cho thấy chất lượng đầu vào rất tốt: sai số chiều dày trung bình chỉ 0,03 mm (tương đương 4,22 - 4,78%), tần số vết nứt trung bình là 4,31 vết/cm. Chiều sâu vết nứt trung bình là 0,39 mm. Tất cả các thông số này đều nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn ngành. Điều quan trọng là sau khi lạng từ hộp gỗ kỹ thuật, các tấm ván thành phẩm vẫn duy trì được chất lượng tốt, không phát sinh thêm các vết nứt đáng kể. Điều này cho thấy quá trình dán ép bằng chất kết dính đã tạo ra một khối đồng nhất và ổn định, giúp giảm thiểu ứng suất nội trong quá trình lạng. Các kết quả này khẳng định rằng ván lạng kỹ thuật từ gỗ bồ đề không chỉ đẹp về hình thức mà còn đạt yêu cầu về chất lượng kỹ thuật.

VI. Tương lai và ứng dụng của ván lạng kỹ thuật tại Việt Nam

Việc nghiên cứu thành công quy trình công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật từ gỗ bồ đề mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho ngành công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam. Công nghệ này không chỉ là lời giải cho bài toán thiếu hụt gỗ tự nhiên và chất lượng thấp của gỗ rừng trồng, mà còn là một con đường để phát triển bền vững. Tương lai của ván lạng kỹ thuật tại Việt Nam gắn liền với việc nhân rộng mô hình sản xuất, đầu tư vào máy móc thiết bị hiện đại và tiếp tục nghiên cứu, đa dạng hóa sản phẩm. Bằng cách tận dụng các loại gỗ mọc nhanh khác ngoài gỗ bồ đề, và phát triển các công thức nhuộm màu mới, các nhà sản xuất có thể tạo ra vô số mẫu mã sản phẩm, đáp ứng thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng. Hơn nữa, việc sản xuất trong nước sẽ giúp giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh với hàng nhập khẩu và mở ra cơ hội xuất khẩu sang các thị trường quốc tế. Đây là một hướng đi chiến lược, góp phần nâng cao vị thế của ngành gỗ Việt Nam trên bản đồ thế giới.

6.1. Tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong ngành nội thất

Ván lạng kỹ thuật có phổ ứng dụng vô cùng rộng lớn. Công dụng phổ biến nhất là dán phủ lên bề mặt các loại ván công nghiệp như MDF, HDF, ván dăm để tạo ra các sản phẩm nội thất như tủ, bàn, ghế, cửa, và vách trang trí. Nhờ tính đồng nhất về màu sắc và vân thớ, nó đặc biệt phù hợp cho các dự án lớn đòi hỏi sự nhất quán về thẩm mỹ. Ngoài ra, ván lạng kỹ thuật còn được dùng để sản xuất ván sàn, vải dán tường gỗ, hoặc thậm chí là các vật dụng nhỏ như cán bút, vợt bóng bàn và đồ thủ công mỹ nghệ. Khả năng được xử lý để tăng cường các tính năng đặc biệt như chống cháy, chống ẩm giúp nó có thể được ứng dụng ở những khu vực yêu cầu cao về an toàn và độ bền như nội thất tàu thuyền, bảo tàng, thư viện. Với sự sáng tạo không giới hạn, ván lạng kỹ thuật từ gỗ bồ đề hứa hẹn sẽ trở thành vật liệu không thể thiếu trong ngành thiết kế và thi công nội thất hiện đại.

6.2. Hướng phát triển và đề xuất cho sản xuất công nghiệp

Để đưa ván lạng kỹ thuật từ nghiên cứu ra sản xuất công nghiệp, cần có những bước đi chiến lược. Trước hết, cần hoàn thiện và tối ưu hóa quy trình công nghệ ở quy mô lớn, từ khâu xử lý nguyên liệu đến tự động hóa các công đoạn tráng keo, xếp phôi và ép. Việc đầu tư vào dây chuyền máy móc hiện đại, đặc biệt là máy lạng có độ chính xác cao, là yếu tố then chốt. Thứ hai, cần xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng cụ thể cho sản phẩm ván lạng kỹ thuật sản xuất tại Việt Nam để đảm bảo tính cạnh tranh và sự tin tưởng của người tiêu dùng. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu phát triển các loại chất kết dính thân thiện với môi trường, giảm phát thải Formaldehyde, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của quốc tế. Cuối cùng, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp sản xuất và vùng trồng nguyên liệu gỗ bồ đề để tạo thành một chuỗi giá trị bền vững, đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng cho ngành sản xuất mới mẻ và đầy tiềm năng này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu Cuộc sống ngày càng phát triển, nhu cầu của con ngƣời vì thế cũng không ngừng tăng lên. Ngày nay, các sản phẩm nội, ngoại thất ngoài yêu cầu về chất lƣợng tốt còn phải có tính thẩm mỹ cao. Đối mặt với việc nguyên liệu gỗ cho ngành công nghiệp chế biến gỗ ngày càng cạn kiệt, Ván lạng kỹ thuật ra đời.

Ván lạng kỹ thuật là loại ván dán phủ mặt. Khác với loại chất phủ mặt khác là nó có chất gỗ và giá trị thẩm mỹ cao. Gần thay thế đƣợc gỗ quý, giảm tiêu hao gỗ quý, tiến tới phát triển bền vững ngành Công nghiệp gia công gỗ. Ở nƣớc ngoài đã có nhiều công trình nghiên cứu về Ván lạng kỹ thuật tổng hợp và nhiều cơ sở đã sản xuất ra nhiều ván lạng tổng hợp.

Ván sản xuất ra đã đƣợc ứng dụng trong nhiều lĩnh vực nhƣ: dùng dán phủ lên ván nhân tạo, dùng dán phủ nội thất tàu thuyền, vải tƣờng gỗ, chế tạo cán bút chì, vợt bóng bàn…và rất nhiều các ứng dụng khác. Trong những năm gần đây, do nhu cầu sử dụng của con ngƣời càng tăng, Ván lạng kỹ thuật ở Việt nam đƣợc sử dụng với số lƣợng lớn. Nguồn ván lạng gỗ chủ yếu là nhập khẩu từ nƣớc ngoài. Nguồn ván lạng kỹ thuật đƣợc sản xuất ở trong nƣớc với số lƣợng rất ít.

Các cơ sở sản xuất ván lạng kỹ thuật ở trong nƣớc đa phần sử dụng gỗ nhập khẩu ở nƣớc ngoài, do các loại gỗ ở Việt nam chƣa đáp ứng yêu cầu về chất lƣợng cũng nhƣ vân thớ màu sắc [3]. Để có thể sử dụng hiệu quả gỗ mọc nhanh rừng trồng trong lĩnh vực sản xuất này thì việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật là giải pháp thực sự hữu hiệu. Với công nghệ này, giá trị sử dụng cũng nhƣ phạm vi ứng dụng của gỗ mọc nhanh rừng trồng sẽ đƣợc tăng lên đáng kể và tất nhiên cùng với nó thì việc sử dụng gỗ rừng tự nhiên, các loại gỗ quý hiếm cho sản xuất ván lạng sẽ giảm đáng kể. 3 Đứng trƣớc rừng tự nhiên cạn kiệt, môi trƣờng thiên nhiên bị phá huỷ, việc nghiên cứu sử dụng gỗ mọc nhanh rừng trồng là vấn đề rất cấp bách trên toàn thế giới.

Giảm nguyên liệu rừng tự nhiên, tăng lƣợng nguyên liệu rừng trồng mà vẫn đáp ứng đƣợc chất lƣợng cũng nhƣ thẩm mỹ của sản phẩm. Nhƣ vậy, việc nghiên cứu, thử nghiệm Ván lạng kỹ thuật là việc làm rất cấp thiết. Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Trên thế giới.

Trên thế giới hiện nay, công nghiệp sản xuất Ván lạng kỹ thuật rất phát triển. Trên thế giới phải kể đến các nƣớc Italya, Đức, Mỹ, Nhật…, ở Châu Á nổi bật nhất là Trung Quốc. Công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật đƣợc công bố từ những năm 60 của thế kỷ 20. Vào những năm 70, Trung Quốc đã nhập kỹ thuật và thiết bị toàn bộ dây truyền sản xuất ván lạng kỹ thuật của Cộng hoà liên bang Đức, nhà máy ván nhân tạo kiến thiết Thƣợng Hải, nhà máy gỗ Bắc Kinh đã phối hợp với các nhà máy hữu quan tiến hành thiết kế chế tạo thiết bị toàn bộ dây chuyền, làm cho kỹ thuật trang sức bề mặt dạng thức này đã đƣợc ứng dụng và phát triển mạnh tại Trung Quốc.

Về việc sản xuất ván mỏng dán mặt, Trung Quốc đã nhập các loại máy lạng ván mỏng của Nhật và các nƣớc khác. Một số cơ sở sản xuất nhƣ: nhà máy đồ mộc Hoàng Hải, Yến Đài. Nhà máy Quang Hoa, Bắc Kinh, đã nắm đƣợc kỹ thuật dán ván vi mỏng ƣớt trang sức, đồng thời đã cung cấp sản phẩm cho nhiều nƣớc trên thế giới. Các nhà máy đồ mộc ở Thƣợng Hải cũng nhƣ các địa phƣơng khác đã bắt đầu ứng dụng kỹ thuật dán ván lạng vi mỏng cho bộ phận cấu kiện đồ mộc hoặc trên tấm kim loại mỏng, hay dán lên sản phẩm phù điêu ván sợi ép và ván dăm đã đƣợc xem là vật liệu kiến trúc dùng để trang sức nội thất công trình kiến trúc rất độc đáo.

Để thích ứng với sự phát triển của kỹ thuật trang sức bề 4 mặt ván nhân tạo, các phƣơng diện keo dán, chất phủ và kỹ thuật trang sức phủ mặt cũng đều có những đột phá và sáng tạo [5]. Năm 2006, tại Trung Quốc có công bố tài liệu về công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật và kỹ thuật phòng chống biến màu gỗ của tác giả Đoạn Tâm Phƣơng cũng khá chi tiết, rõ ràng về ván lạng kỹ thuật. Qua công trình này, tác giả đã cho thấy việc ứng dụng công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật từ một số loại gỗ của Trung Quốc nhƣ gỗ Ly, Vân Sam… đều cho chất lƣợng tốt, hiệu quả kinh tế cao, đặc biệt công nghệ và thiết bị phục vụ sản xuất không đòi hỏi quá phức tạp [5]. Năm 2009, Trung Quốc đã có nhiều công trình nghiên cứu, thiết kế sản phẩm sản xuất và thị trƣờng thiết kế sản phẩm, đƣa Ván lạng kỹ thuật ngày càng phát triển.

Sản phẩm Ván lạng kỹ thuật đƣợc xuất sang nhiều nƣớc trên thế giới nhƣ Việt Nam, Lào…và một số nƣớc khác. Những năm đầu thế kỷ 21, các nhà sản xuất đã và đang ứng dụng hiệu quả công nghệ này có thể biết đến nhƣ: Alpilignum (Italy), Anqing Hengtong Wood Co. (Trung Quốc); Linyi Kaiyuan Wood Industry Co.; Guangzhou Weitian Timber Manufacturing Co.; Mac Douglas Wood Flooring (Suzhou) Co.; Foshan Shunde Lulin Wood Products Co., Ltd… Các sản phẩm sản xuất ra đã đƣợc các nhà sản xuất ván sàn, vật liệu trang trí nội thất nhƣ: Shanghai YELS Artificial Plank Limited Company Shanghai King Yird Intl.; Changzhou Shudi Wood Co. Hangzhou Hodin Decoration Materials Co.; Jiashan Longsen Lumbering Co.; Foshan Nanhai Jingcheng Woodwork Co.; Hangzhou Mitsein Wood Co.sử dụng và đánh giá cao về độ bền cũng nhƣ hiệu quả cải thiện thẩm mỹ đạt đƣợc [3].

5 Tuy nhiên, do Ván lạng kỹ thuật mới đƣợc đƣa ra nghiên cứu nên các kết quả nghiên cứu đều mang tính khái quát, chƣa có tính chuyên sâu, chung chung, mới chỉ giới thiệu thƣơng hiệu là chủ yếu, các thông số, quy trình công nghệ của các công trình đó chỉ phù hợp với những điều kiện cụ thể của sản xuất và loài gỗ mà họ nghiên cứu. Cho đến nay công trình nghiên cứu về Ván lạng kỹ thuật đã và đang đƣợc tiến hành ở các nƣớc trên thế giới. Tại Việt Nam. Hiện nay ở Việt Nam chƣa có nhà máy sản xuất Ván lạng kỹ thuật nào, do quy trình công nghệ Ván lạng kỹ thuật đòi hỏi sự đầu tƣ rất lớn về máy móc và thiết bị.

Nƣớc ta lại chƣa có công trình nghiên cứu nào về công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật đƣợc công bố, các nghiên cứu của nƣớc ngoài chỉ đƣợc công bố dƣới dạng giới thiệu kết quả cuối, giới thiệu sản phẩm thƣơng mại, phần chi tiết công nghệ đƣợc giữ kín, hơn nữa công nghệ của họ chỉ phù hợp với điều kiện sản xuất của họ [5]. Chính vì vậy, các cơ sở sản xuất ván lạng trong nƣớc hầu hết chƣa tiếp cận với công nghệ này. Nhu cầu sử dụng Ván lạng kỹ thuật của con ngƣời ngày càng tăng nên Ván lạng kỹ thuật ở nƣớc ta đƣợc sử dụng với số lƣợng lớn. Lƣợng ván lạng sản xuất trong nƣớc cũng nhƣ nhập khẩu hàng năm đều tăng (lƣợng ván lạng nhập khẩu năm 2006 tăng tới 76% so với năm 2005).

Nguồn Ván lạng gỗ chủ yếu đƣợc nhập khẩu từ nƣớc ngoài, các cơ sở sản xuất trong nƣớc sản xuất với số lƣợng rất nhỏ và nguồn nguyên liệu chủ yếu là nhập khẩu, do nguyên liệu của chúng ta không đáp ứng các yêu cầu về chất lƣợng, cũng nhƣ vân thớ màu sắc [3]. Năm 2007, các nhà khoa học của Trƣờng Đại học Lâm nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu và sản xuất ván lạng kỹ thuật từ gỗ mọc nhanh rừng trồng và bƣớc đầu là sử dụng gỗ Bồ đề. Việc nghiên cứu Ván lạng kỹ thuật tại 6 Việt nam đang đƣợc tiến hành, tiến tới nhanh chóng đƣa ra các kết quả chính xác, đủ cơ sở xây dựng các nhà máy sản xuất Ván lạng kỹ thuật. Qua tìm hiểu sơ bộ cho thấy, công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật không quá phức tạp, với trình độ và điều kiện sản xuất thực tiễn trong nƣớc hoàn toàn có thể đáp ứng đƣợc các yêu cầu kỹ thuật của công nghệ.

Mục tiêu đặt ra là nƣớc ta cần phải có nhiều công trình nghiên cứu về công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật để tìm ra hƣớng giải quyết chung, ứng dụng vào thực tế nhằm thúc đây sự phát triển của ngành sản xuất ván lạng nói chung và sản xuất ván lạng kỹ thuật nói riêng. Mục tiêu nghiên cứu. - Tạo ra Ván lạng kỹ thuật đáp ứng đƣợc yêu cầu tính chất, đáp ứng vân thớ đẹp, chất lƣợng ván tốt. - Đƣa ra quy trình công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật từ gỗ Bồ đề.

- Tạo ra mẫu sản phẩm ván lạng kỹ thuật từ gỗ Bồ đề. - Đánh giá chất lƣợng sản phẩm ván lạng kỹ thuật. Nội dung nghiên cứu. - Tìm hiểu yêu cầu về gỗ Bồ Đề cho sản xuất Ván lạng kỹ thuật.

- Tìm hiểu quy trình công nghệ tạo Ván lạng kỹ thuật. - Thực nghiệm tạo Ván lạng kỹ thuật. - Kiểm tra và đánh giá kết quả thực nghiệm. Phạm vi nghiên cứu.

- Thử nghiệm tạo ra ván lạng kỹ thuật dạng tiếp tuyến từ gỗ Bồ Đề, trên cơ sở quy trình công nghệ có sẵn, cố định các yếu tố về công nghệ: + Nguyên liệu: Ván bóc từ gỗ Bồ Đề có chiều dày 0,6 mm. + Loại chất kết dính: Keo UF, keo PVAc, chất đóng rắn, nƣớc đƣợc pha chế theo đơn có sẵn. 7 + Loại hoá chất nhuộm màu: Fe2O3 + Phƣơng pháp ép: Ép nguội. - Đánh giá sơ bộ hộp gỗ kỹ thuật: + Màu sắc, hoa văn.

+ Khả năng bám dính của các lớp ván. + Khả năng trƣợt giữa các lớp ván. - Đánh giá 1 số chỉ tiêu chất lƣợng ván lạng kỹ thuật: + Chỉ tiêu ngoại quan ván lạng kỹ thuật: màu sắc, vân thớ, khuyết tật gia công. + Tần số, chiều sâu vết nứt.

+ Sai số chiều dày. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa. - Kế thừa các kết quả nghiên cứu cơ bản về đặc điểm cấu tạo, tính chất chủ yếu của gỗ Bồ Đề - Kế thừa các kết quả nghiên cứu khoa học về Ván lạng kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm. Phƣơng pháp nghiên cứu thực nghiệm đƣợc ứng dụng tạo ván lạng kỹ thuật và tạo các mẫu để kiểm tra chất lƣợng ván tạo thành.