Nghiên Cứu Stress Test Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Khám phá ứng dụng stress test trong việc đo lường rủi ro thanh khoản tại ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, đảm bảo an toàn tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Quỳnh
• Người hướng dẫn: Th.S. Hoàng Hạnh Nguyên
• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Stress Test Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO THANH KHOẢN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM
• 1.1. Lý thuyết chung về rủi ro đối với hoạt động ngân hàng
• 1.1.1. Giới thiệu chung về lý thuyết liên quan đến rủi ro ngân hàng
• 1.1.2. Những rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng
• 1.1.2.1. Rủi ro tín dụng
• 1.1.2.2. Rủi ro lãi suất
• 1.1.2.3. Rủi ro tiền tệ
• 1.1.2.4. Rủi ro thanh khoản
• 1.1.2.5. Rủi ro hoạt động
• 1.1.3. Tác động của rủi ro đến hoạt động kinh doanh ngân hàng
• 1.2. Lý thuyết về rủi ro thanh khoản đối với hoạt động ngân hàng
• 1.2.1. Các khái niệm về thanh khoản
• 1.2.2. Tính thanh khoản của tài sản
• 1.2.3. Tính thanh khoản của ngân hàng
• 1.2.4. Cầu thanh khoản và cung thanh khoản
• 1.2.5. Nguyên nhân phát sinh rủi ro thanh khoản
• 1.2.5.1. Nguyên nhân khách quan
• 1.2.5.2. Nguyên nhân chủ quan
• 1.2.6. Hậu quả của rủi ro thanh khoản
• 1.2.7. Các chỉ số đo lường mức độ năng lực thanh khoản
• 1.2.8. Tổng quan về các nghiên cứu trước đây
• 1.2.8.1. Tại Việt Nam
• 1.2.8.2. Tại nước ngoài
• 1.2.9. Giới thiệu về Stress Test
• 1.2.9.1. Khái niệm về Stress Test
• 1.2.9.2. Vai trò của Stress Test
• 1.2.9.3. Phương pháp đánh giá chịu đựng sức rủi ro thanh khoản
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VÀ ƯỚC LƯỢNG RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.1.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.1.2. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.1.3. Chức năng nhiệm vụ của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.1.5. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.2. Hoạt động huy động vốn
• 2.3. Hoạt động cho vay
• 2.4. Phân tích các chỉ số rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.4.1. Chỉ số về trạng thái tiền mặt
• 2.4.2. Chỉ số về chứng khoán lỏng
• 2.4.3. Chỉ số cấu trúc tiền gửi
• 2.4.4. Chỉ số năng lực cho vay
• 2.5. Thực hiện Stress Test đo lường rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 2.6. Chạy mô hình và kết quả
• 2.7. Hạn chế trong hoạt động quản lý và đảm bảo chất lượng thanh khoản của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH QUẢN TRỊ RỦI RO VÀ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP KỸ THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Các trường hợp trong thực tế xảy ra rủi ro thanh khoản của một số ngân hàng thế giới và Việt Nam và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 3.1.1. Các trường hợp trong thực tế xảy ra rủi ro thanh khoản của các ngân hàng trên thế giới
• 3.1.2. Các trường hợp trong thực tế xảy ra rủi ro thanh khoản của các ngân hàng Việt Nam
• 3.1.3. Bài học rút ra kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 3.2. Đưa ra chính sách quản lý rủi ro thanh khoản
• 3.3. Đề xuất giải pháp nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản tại ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• 3.3.1. Nhóm giải pháp phòng ngừa rủi ro thanh khoản
• 3.3.2. Nhóm giải pháp nâng cao năng lực quản lý thanh khoản
• 3.3.3. Giải pháp xử lý rủi ro thanh khoản
• PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Kiến nghị với ngân hàng nhà nước
• 3.2. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Thanh Khoản Techcombank Stress Test Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam, ngân hàng đóng vai trò then chốt. Hoạt động ngân hàng ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp, kéo theo đó là sự gia tăng của các loại rủi ro, đặc biệt là rủi ro thanh khoản. Rủi ro thanh khoản là một trong những rủi ro nguy hiểm nhất mà các ngân hàng thương mại phải đối mặt. Thanh khoản, dưới góc độ ngân hàng, là khả năng đáp ứng kịp thời và đầy đủ các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh. Việc quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả là yếu tố sống còn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của Techcombank nói riêng và hệ thống ngân hàng nói chung. Một trong những công cụ quan trọng để đánh giá rủi ro thanh khoản là Stress test.

1.1. Bản Chất Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng TMCP

Rủi ro thanh khoản phát sinh khi ngân hàng không có đủ tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng, thanh toán các khoản nợ đến hạn, hoặc thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác. Điều này có thể dẫn đến việc ngân hàng phải bán tài sản với giá thấp, vay với lãi suất cao, hoặc thậm chí là mất khả năng thanh toán. Theo tài liệu gốc, tình trạng thiếu thanh khoản kéo dài sẽ dẫn đến rủi ro thanh khoản, nó không chỉ đe dọa sự an toàn của từng ngân hàng thương mại, mà còn liên quan đến sự an toàn của cả hệ thống ngân hàng.

1.2. Tầm Quan Trọng Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Techcombank

Việc quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả giúp Techcombank duy trì khả năng thanh toán, đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định, và bảo vệ uy tín trên thị trường. Quản lý rủi ro tốt cũng giúp Techcombank tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước và các chuẩn mực quốc tế về an toàn vốn và thanh khoản, ví dụ như các yêu cầu của Basel III thanh khoản về LCR (Liquidity Coverage Ratio) và NSFR (Net Stable Funding Ratio). Việc ứng dụng các công cụ như Stress test là vô cùng cần thiết để đánh giá độ nhạy thanh khoản.

II. Vấn Đề Rủi Ro Thanh Khoản Thách Thức Techcombank Hiện Nay

Trong bối cảnh thị trường tài chính biến động, Techcombank đối diện với nhiều thách thức liên quan đến rủi ro thanh khoản. Các yếu tố như biến động lãi suất, thay đổi chính sách tiền tệ, và các cú sốc kinh tế vĩ mô có thể ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và dòng tiền của ngân hàng. Đặc biệt, những sự kiện bất ổn trên thị trường trái phiếu, như đã diễn ra gần đây, có thể gây ra tâm lý hoang mang cho khách hàng, dẫn đến việc rút tiền ồ ạt và gây áp lực lớn lên áp lực thanh khoản của Techcombank. Do đó, việc đánh giá và quản lý rủi ro thanh khoản một cách chủ động và hiệu quả là vô cùng quan trọng.

2.1. Biến Động Thị Trường Ảnh Hưởng Rủi Ro Thanh Khoản

Sự biến động của thị trường, đặc biệt là thị trường trái phiếu, có thể ảnh hưởng lớn đến rủi ro thanh khoản của Techcombank. Theo tài liệu gốc, việc khách hàng rút ròng mạnh do thị trường lao dốc và giá trị huy động thấp khiến ngân hàng mất khả năng thanh khoản tức thời. Sự thay đổi đột ngột trong tâm lý nhà đầu tư có thể dẫn đến tình trạng rút tiền hàng loạt, gây khó khăn cho Techcombank trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính.

2.2. Nợ Xấu Tác Động Đến Thanh Khoản Ngân Hàng

Nợ xấu tăng cao cũng là một yếu tố tiềm ẩn gây ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản của Techcombank. Khi nợ xấu gia tăng, khả năng thu hồi vốn của ngân hàng giảm sút, ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán. Vì vậy, việc kiểm soát và quản lý nợ xấu chặt chẽ là một phần quan trọng trong việc quản lý rủi ro thanh khoản.

III. Phương Pháp Stress Test Đo Lường Rủi Ro Thanh Khoản Techcombank

Stress test là một phương pháp quan trọng để đo lường và đánh giá rủi ro thanh khoản của Techcombank. Stress test mô phỏng các kịch bản áp lực thanh khoản khác nhau, từ đó giúp ngân hàng đánh giá khả năng chống chịu và xác định các điểm yếu trong quản lý thanh khoản. Việc xây dựng các kịch bản stress test phù hợp với đặc điểm hoạt động và môi trường kinh doanh của Techcombank là rất quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả của công cụ này.

3.1. Xây Dựng Kịch Bản Stress Test Rủi Ro Thanh Khoản

Việc xây dựng kịch bản stress test cần dựa trên các yếu tố vĩ mô, vi mô và đặc thù của Techcombank. Các kịch bản có thể bao gồm: rút tiền ồ ạt, suy giảm dòng tiền từ hoạt động tín dụng, tăng chi phí huy động vốn, và các cú sốc từ thị trường tài chính. Việc xác định mức độ nghiêm trọng của từng kịch bản cũng rất quan trọng để đánh giá chính xác khả năng chống chịu của ngân hàng.

3.2. Phân Tích Độ Nhạy Thanh Khoản Bằng Stress Test

Phân tích độ nhạy thanh khoản là quá trình đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau đến thanh khoản của Techcombank. Stress test giúp ngân hàng xác định các yếu tố nào có tác động lớn nhất đến khả năng thanh khoản, từ đó tập trung nguồn lực vào việc quản lý và giảm thiểu rủi ro từ các yếu tố này.

IV. Ứng Dụng Stress Test Phân Tích Rủi Ro Thanh Khoản Techcombank 2016 2021

Áp dụng Stress test vào Techcombank giai đoạn 2016-2021 cho phép phân tích sâu sắc về thực trạng rủi ro thanh khoản và khả năng chống chịu của ngân hàng trong các điều kiện khác nhau. Dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính Techcombank và các nguồn thông tin khác được sử dụng để xây dựng và thực hiện các kịch bản stress test. Kết quả phân tích giúp xác định các điểm mạnh và điểm yếu trong quản lý thanh khoản của Techcombank.

4.1. Thu Thập Dữ Liệu và Xây Dựng Mô Hình Stress Test

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là rất quan trọng để đảm bảo tính tin cậy của kết quả Stress test. Dữ liệu bao gồm thông tin về nguồn vốn, sử dụng vốn, dòng tiền, và các chỉ số tài chính quan trọng khác. Mô hình Stress test được xây dựng dựa trên các giả định hợp lý và phù hợp với đặc điểm hoạt động của Techcombank.

4.2. Kết Quả Phân Tích Stress Test Đánh Giá Khả Năng Chịu Đựng

Kết quả Stress test cho thấy khả năng chống chịu của Techcombank trong các kịch bản áp lực thanh khoản khác nhau. Phân tích kết quả giúp xác định số ngày ngân hàng có thể vượt qua cú sốc thanh khoản qua từng năm, từ đó đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp.

V. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Hiệu Quả Cho Techcombank

Dựa trên kết quả phân tích Stress test và đánh giá rủi ro thanh khoản, cần đưa ra các giải pháp quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả cho Techcombank. Các giải pháp này bao gồm: tăng cường quản trị rủi ro, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền, và cải thiện khả năng ứng phó với các cú sốc thanh khoản.

5.1. Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro và Kiểm Soát Thanh Khoản

Tăng cường quản trị rủi ro là yếu tố then chốt để quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả. Điều này đòi hỏi việc xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, bao gồm các chính sách, quy trình, và công cụ đánh giá rủi ro phù hợp. Việc kiểm soát chặt chẽ thanh khoản cũng rất quan trọng để đảm bảo ngân hàng luôn có đủ khả năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính.

5.2. Đa Dạng Hóa Nguồn Vốn và Quản Lý Dòng Tiền Hiệu Quả

Đa dạng hóa nguồn vốn giúp giảm sự phụ thuộc vào một số ít nguồn vốn, từ đó giảm thiểu rủi ro khi một nguồn vốn bị gián đoạn. Việc dự báo dòng tiền chính xác và quản lý dòng tiền hiệu quả cũng giúp ngân hàng chủ động trong việc đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán.

VI. Kết Luận Nâng Cao Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Tại Techcombank

Nghiên cứu về Stress test rủi ro thanh khoản tại Techcombank cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro thanh khoản trong bối cảnh thị trường tài chính biến động. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro tiên tiến như Stress test giúp Techcombank chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định. Việc tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các giải pháp quản lý rủi ro thanh khoản là cần thiết để Techcombank phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Kiến Nghị Hoàn Thiện Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản

Cần có các kiến nghị cụ thể để Ngân hàng Nhà nước và Techcombank hoàn thiện khung pháp lý và chính sách về quản lý rủi ro thanh khoản. Việc tăng cường hợp tác giữa các ngân hàng và cơ quan quản lý cũng rất quan trọng để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm trong quản lý rủi ro.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thanh Khoản Ngân Hàng

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình Stress test phức tạp hơn, xem xét các yếu tố vĩ mô và vi mô một cách toàn diện. Việc phân tích tác động của các quy định mới về thanh khoản cũng là một hướng nghiên cứu quan trọng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính, ngân hàng thương mại đóng vai trò huyết mạch của nền kinh tế thông qua ba chức năng cốt lõi: trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và tạo tiền. Do đặc thù hoạt động sử dụng đòn bẩy tài chính cao và lấy nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay trung - dài hạn, rủi ro thanh khoản được xem là loại rủi ro nguy hiểm nhất, có khả năng đe dọa sự an toàn của từng tổ chức tín dụng cũng như gây hiệu ứng lan truyền tiêu cực lên toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Bối cảnh thực tiễn giai đoạn 2016 – 2021 và thời điểm năm 2022 – 2023 cho thấy thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến nhiều biến động mạnh mẽ, đặc biệt là sự rung lắc trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần (TMCP) Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank), ngân hàng phải đối mặt với áp lực rút ròng nguồn vốn do tâm lý lo ngại của nhà đầu tư cá nhân tại các quỹ mở và sản phẩm đầu tư liên kết khi thị trường điều chỉnh giảm. Nhận thức được tầm quan trọng của việc chủ động phòng ngừa khủng hoảng thanh khoản, tác giả Nguyễn Thị Thanh Quỳnh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Ứng dụng Stress Test để đo lường rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam" dưới sự hướng dẫn của Th.S Hoàng Hạnh Nguyên tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Ứng dụng công cụ kiểm tra sức chịu đựng (Stress Test) để đo lường và đánh giá mức độ rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro thanh khoản và phương pháp Stress Test trong hoạt động ngân hàng thương mại.
   • Phân tích thực trạng các chỉ số thanh khoản và thực hiện mô phỏng kiểm tra sức chịu đựng trước cú sốc rút tiền hàng loạt tại Techcombank trong điều kiện không có sự trợ giúp từ Ngân hàng Nhà nước và thị trường liên ngân hàng giai đoạn 2016 – 2021; đồng thời mở rộng so sánh với 4 ngân hàng thương mại khác.
   • Đề xuất hệ thống chính sách và giải pháp hạn chế rủi ro thanh khoản, nâng cao năng lực an toàn vốn cho Techcombank cùng các kiến nghị đối với cơ quan quản lý.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Ứng dụng kỹ thuật Stress Test để đo lường rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Tập trung nghiên cứu dữ liệu tại Techcombank và so sánh đối chiếu với 4 ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam gồm: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank) và Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích tài chính và chạy mô hình Stress Test được thu thập trong giai đoạn 6 năm liên tục từ năm 2016 đến năm 2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng thương mại và các chuẩn mực kiểm tra sức chịu đựng quốc tế. Các khái niệm cốt lõi được tác giả làm rõ gồm: tính thanh khoản của tài sản (khả năng chuyển hóa thành tiền nhanh chóng với chi phí thấp), tính thanh khoản của ngân hàng (khả năng đáp ứng đầy đủ, kịp thời các nghĩa vụ chi trả với chi phí hợp lý), và sự cân bằng giữa cung thanh khoản với cầu thanh khoản.

Thành phần Cung thanh khoản	Thành phần Cầu thanh khoản
- Tiền gửi của khách hàng. - Thu hồi nợ tín dụng từ khách hàng. - Đi vay trên thị trường liên ngân hàng hoặc tái cấp vốn từ NHNN. - Thu nhập từ bán tài sản kinh doanh, xử lý tài sản bảo đảm. - Doanh thu dịch vụ và thu nhập khác. - Vốn cổ phần góp thêm của cổ đông.	- Nhu cầu rút tiền gửi của khách hàng. - Cấp tín dụng mới hoặc giải ngân theo hạn mức cam kết. - Trích lập dự phòng rủi ro cho các khoản nợ không thu hồi được. - Hoàn trả các khoản vay đến hạn. - Chi phí hoạt động kinh doanh và dịch vụ. - Thanh toán cổ tức cho cổ đông.

Hệ thống chỉ số tài chính đánh giá năng lực thanh khoản được áp dụng gồm 4 nhóm chính:

• Chỉ số trạng thái tiền mặt: Tỷ lệ giữa (Tổng tiền mặt + Tiền gửi tại các TCTD khác) trên Tổng tài sản.
• Chỉ số chứng khoán thanh khoản: Tỷ lệ giữa Chứng khoán thanh khoản ngắn hạn sẵn sàng để bán trên Tổng tài sản.
• Chỉ số cấu trúc tiền gửi: Tỷ lệ giữa Tiền gửi không kỳ hạn/thanh toán trên Tiền gửi có kỳ hạn.
• Chỉ số năng lực cho vay (Tỷ lệ LDR): Tỷ lệ giữa Tổng dư nợ cho vay trên Tổng nguồn vốn huy động (hoặc Tổng tài sản).

Khung mô hình Stress Test và kịch bản thực nghiệm: Tác giả áp dụng phương pháp tiếp cận theo thời điểm (Stock-based Approach) dựa trên mô hình kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản của Martin Čihák (2007 - Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF), kết hợp với khung kịch bản rút tiền thực nghiệm của Th.S Nguyễn Minh Sáng và cộng sự (2013) cùng nghiên cứu hướng dẫn của nhóm tác giả Dương Quốc Anh (2012).

Công thức xác định tỷ lệ an toàn thanh khoản: $$LR = \frac{LA}{SL}$$

Trong đó:

• $LA$ (Tài sản có lỏng) = Dự trữ tiền mặt + $\alpha \cdot \text{Trái phiếu Chính phủ} + \beta \cdot \text{Trái phiếu khác} + \gamma \cdot \text{Tài sản lỏng khác}$.
• $SL$ (Tài sản nợ lỏng) = $\mu \cdot \text{Vay liên ngân hàng} + \pi \cdot \text{Tài sản nợ lỏng khác}$ (kỳ hạn $\le$ 3 tháng).

Mô hình thiết lập giả định cú sốc rút tiền liên tục trong 5 ngày làm việc ($n = 1 \dots 5$) đối với tiền gửi không kỳ hạn nội tệ ($\beta_1$), tiền gửi không kỳ hạn ngoại tệ ($\beta_2$), tiền gửi có kỳ hạn nội tệ ($\beta_3$), tiền gửi có kỳ hạn ngoại tệ ($\beta_4$), cùng hệ số chuyển đổi thành tiền của tài sản thanh khoản ($\mu_1$) và tài sản kém thanh khoản ($\mu_2$). Dòng tiền vào thuần ròng qua từng ngày ($NCF_n$) là thước đo xác định ngân hàng có duy trì được trạng thái thanh khoản ($NCF_n > 0$) hay rơi vào mất khả năng thanh toán tức thời ($NCF_n < 0$).

Nguồn dữ liệu và công cụ phân tích:

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất, báo cáo thường niên giai đoạn 2016 – 2021 của Techcombank, Vietcombank, VPBank, MBBank và Agribank; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ; các ấn phẩm nghiên cứu của IMF và Ngân hàng Thế giới (World Bank).
• Dữ liệu sơ cấp/quan sát: Ghi nhận thực tế quy trình kiểm soát thanh khoản và giao dịch khách hàng cá nhân tại Techcombank Chi nhánh Thừa Thiên Huế.
• Công cụ xử lý: Phần mềm Microsoft Excel được sử dụng để xây dựng bảng cân đối mô phỏng và tính toán các chuỗi dòng tiền Stress Test.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận về rủi ro thanh khoản đối với hoạt động của Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận căn bản về rủi ro trong kinh doanh ngân hàng, bao gồm 5 nhóm rủi ro chủ yếu: rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro tiền tệ (tỷ giá), rủi ro thanh khoản và rủi ro hoạt động. Tác giả phân tích tính chất đặc thù của rủi ro thanh khoản khi phát sinh từ sự mất cân xứng về kỳ hạn giữa tài sản Có và tài sản Nợ, chỉ rõ các nguyên nhân khách quan (chính sách tiền tệ, biến động luồng tiền thị trường, hiệu ứng dây chuyền) và nguyên nhân chủ quan (chính sách cấp tín dụng thiếu kiểm soát, tỷ lệ tiền gửi ngắn hạn cho vay dài hạn cao, cơ cấu tài sản lỏng mỏng).

Chương này cũng tổng thuật các công trình nghiên cứu về Stress Test:

• Tại quốc tế: Các nghiên cứu của Martin Čihák (2004, 2007) về phương pháp gây sốc định lượng nguồn thanh khoản; Antonella Foglia (2009) về chương trình FSAP của IMF/WB; Van Den End (2009, 2010) tích hợp chỉ số LCR và NSFR theo Basel III; Christian Schmieder et al. (2011) về mô hình Stress Test thế hệ thứ hai.
• Tại Việt Nam: Nghiên cứu của Dương Quốc Anh et al. (2012), Nguyễn Minh Sáng (2013) kiểm tra sức chịu đựng cho 34 NHTM, và Nguyễn Thị Thu Phương (2013) thực hiện Stress Test theo phương pháp tiếp cận từ trên xuống (Top-down).

Chương 2: Phân tích, đánh giá và ước lượng rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Chương 2 trình bày tổng quan về Techcombank (thành lập ngày 27/09/1993, vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng, mạng lưới gồm 1 trụ sở chính tại 06 Quang Trung - Hà Nội, 2 văn phòng đại diện, 307 điểm giao dịch, gần 1.300 máy ATM và 2.000 điểm POS) cùng cơ cấu quản trị và các công ty con (TCBS, Công ty Quản lý Quỹ Kỹ Thương, AMC).

Tác giả đi sâu phân tích tình hình tài chính và thực trạng rủi ro thanh khoản tại Techcombank giai đoạn 2016 – 2021 qua các số liệu tổng hợp:

Chỉ tiêu tài chính (ĐVT: Triệu đồng)	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Tăng trưởng 2021/2016 (%)
Tổng tài sản	235.363	269.384	320.984	383.699	439.603	568.729	+141,64%
Huy động vốn	210.882	235.981	257.418	310.511	353.189	460.882	+118,58%
- Tiền gửi khách hàng	172.929	170.463	200.812	230.611	276.621	314.525	+81,88%
- Tiền gửi và vay TCTD khác	25.509	46.825	36.265	61.635	47.812	112.691	+341,77%
- Phát hành giấy tờ có giá	10.882	17.001	12.699	16.829	27.926	33.666	+209,37%
Dư nợ cho vay	155.775	175.467	172.030	241.189	286.589	378.775	+143,15%
Lợi nhuận trước thuế (LNTT)	3.640	8.036	10.661	12.838	15.800	23.293	+540,00%
Tỷ lệ LDR (Cho vay/Huy động)	73,58%	74,07%	66,57%	77,37%	80,83%	82,10%	-

Về cơ cấu tín dụng, dư nợ khách hàng tổ chức kinh tế luôn chiếm ưu thế (49,07% – 58,30%), trong khi khách hàng cá nhân tăng trưởng mạnh 162,24% sau 6 năm. Cơ cấu kỳ hạn ghi nhận sự gia tăng nhanh của dư nợ ngắn hạn (tăng 219,47%) và dư nợ dài hạn (tăng 214,49%).

Kết quả chạy mô hình Stress Test 5 ngày liên tục theo các kịch bản của Th.S Nguyễn Minh Sáng (2013) và Dương Quốc Anh (2012) cho thấy:

• Khả năng chống chịu của Techcombank chịu áp lực lớn nhất vào các ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 khi quy mô tài sản thanh khoản chuyển đổi không bắt kịp tốc độ rút tiền giả định nếu không tiếp cận được nguồn tái cấp vốn hoặc thị trường liên ngân hàng.
• So sánh với 4 ngân hàng (Vietcombank, MBBank, VPBank, Agribank), tỷ trọng tài sản thanh khoản cao trên tổng tài sản của Techcombank duy trì ở mức tương đương nhóm ngân hàng cổ phần tư nhân lớn nhưng thấp hơn nhóm có sở hữu nhà nước chi phối (Vietcombank, Agribank), dẫn đến sự chênh lệch về số ngày an toàn tối đa trước các kịch bản rút tiền quy mô lớn.

Chương 3: Chính sách quản trị rủi ro và giải pháp nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam

Chương 3 tổng hợp các bài học kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng thanh khoản lịch sử trên thế giới (như Northern Rock, Lehman Brothers) và các biến cố tại Việt Nam (sự kiện Ngân hàng TMCP Á Châu - ACB năm 2012, SCB). Từ đó, tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:

• Nhóm giải pháp phòng ngừa: Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng để giảm nợ xấu; đa dạng hóa các sản phẩm huy động tiền gửi cá nhân; duy trì tỷ lệ danh mục chứng khoán thanh khoản cao (trái phiếu Chính phủ).
• Nhóm giải pháp nâng cao năng lực quản lý: Ứng dụng thường xuyên công cụ Stress Test vào quy trình giám sát nội bộ định kỳ hàng quý/năm; hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm rủi ro thanh khoản; kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ LDR trong biên độ an toàn từ 80% – 85%.
• Nhóm giải pháp xử lý khi khủng hoảng xảy ra: Xây dựng kế hoạch tài trợ dự phòng (CFP); thiết lập hạn mức tín dụng khẩn cấp với các định chế tài chính đối tác; cơ cấu lại danh mục tài sản lỏng ngay trong 48 giờ đầu xảy ra sự kiện rút tiền đột biến.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Đánh giá tăng trưởng quy mô và hiệu quả sinh lời: Techcombank đạt tốc độ mở rộng nhanh chóng trong giai đoạn 2016 – 2021 với Tổng tài sản tăng từ 235.363 triệu đồng lên 568.729 triệu đồng (tăng 141,64%), Lợi nhuận trước thuế tăng từ 3.640 triệu đồng lên 23.293 triệu đồng (tăng hơn 5,4 lần).
• Phản ánh sự biến động chỉ số an toàn: Tỷ lệ LDR tăng từ mức 73,58% (năm 2016) lên 82,10% (năm 2021), phản ánh hiệu quả sử dụng vốn được tối ưu hóa nhưng đồng thời làm giảm lớp đệm thanh khoản dự phòng so với giai đoạn 2016 – 2018 (khi LDR ở mức 66,57% – 74,07%).
• Lượng hóa khả năng chịu đựng qua Stress Test: Xác lập được bức tranh định lượng về sức chống chịu rủi ro thanh khoản của Techcombank qua 5 ngày mô phỏng rút tiền liên tiếp, chỉ ra các ngưỡng rủi ro khi nguồn tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn bị rút đột biến với các mức tỷ lệ $\beta_1, \beta_2, \beta_3, \beta_4$.

Giải pháp và kiến nghị

• Đối với Techcombank: Kiểm soát chặt danh mục cho vay trung dài hạn; đa dạng hóa kỳ hạn nguồn vốn huy động; chủ động xây dựng các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng dòng tiền theo các cấp độ nghiêm trọng khác nhau.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện khung pháp lý và ban hành hướng dẫn thực hiện Stress Test chuẩn hóa cho toàn hệ thống NHTM Việt Nam; tăng cường cơ chế hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp linh hoạt và minh bạch thông qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) và tái cấp vốn.

Đóng góp của đề tài

• Khóa luận là một trong những công trình thực nghiệm áp dụng trực tiếp mô hình Stress Test theo chuẩn IMF (Martin Čihák) kết hợp các kịch bản rút tiền tại Việt Nam để đánh giá toàn diện tình hình thanh khoản của một ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân quy mô lớn (Techcombank) trong giai đoạn biến động kinh tế và dịch bệnh Covid-19.
• Cung cấp kết quả phân tích so sánh đối chiếu giữa 5 ngân hàng thương mại tiêu biểu, tạo cơ sở dữ liệu tham khảo cho việc đánh giá mức độ nhạy cảm thanh khoản giữa các mô hình ngân hàng khác nhau tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận theo thời điểm (Stock-based Approach) dựa trên số liệu tĩnh từ Bảng cân đối kế toán, chưa phản ánh được đầy đủ sự biến động động học của các dòng tiền thu - chi trong tương lai (Flow-based Approach).
  • Các tham số giả định về tỷ lệ rút tiền ($\beta$) và tỷ lệ chuyển đổi tài sản ($\mu$) được kế thừa từ các kịch bản nghiên cứu trước đó, mang tính giả định chủ quan và chưa tính toán được đầy đủ yếu tố tâm lý hành vi thị trường thực tế trong thời gian thực.
  • Số liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính công khai có độ trễ nhất định và thiếu các dữ liệu chi tiết nội bảng theo từng phân nhóm kỳ hạn hằng ngày.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng ứng dụng phương pháp tiếp cận theo thời kỳ (Flow-based Approach) kết hợp mô hình dòng tiền dự báo động để đo lường thanh khoản.
  • Tích hợp các biến số kinh tế vĩ mô (lãi suất liên ngân hàng, lạm phát, tăng trưởng tín dụng) vào thiết kế kịch bản Stress Test đa nhân tố theo khung Basel III (chỉ số LCR và NSFR).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Quản trị rủi ro tài chính đang thực hiện các đề tài nghiên cứu về an toàn hoạt động ngân hàng thương mại.
  • Cán bộ, chuyên viên phân tích rủi ro thanh khoản và quản trị bảng cân đối (ALM) tại các tổ chức tín dụng.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Hệ thống bảng biểu thiết lập công thức và quy trình từng bước thực hiện Stress Test thanh khoản 5 ngày liên tiếp (Bảng 1.4, 1.5 và Bảng 1.6 trong khóa luận).
  • Chuỗi số liệu phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn và các chỉ số thanh khoản của Techcombank cùng 4 ngân hàng so sánh trong giai đoạn 2016 – 2021.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng mô hình Stress Test nào để đo lường rủi ro thanh khoản tại Techcombank?
Tác giả sử dụng phương pháp tiếp cận theo thời điểm (Stock-based Approach) dựa trên mô hình kiểm tra sức chịu đựng rủi ro thanh khoản của Martin Čihák (2007) do IMF ban hành, kết hợp với khung kịch bản tỷ lệ rút tiền thực nghiệm của Th.S Nguyễn Minh Sáng et al. (2013) và nhóm tác giả Dương Quốc Anh (2012).

2. Tỷ lệ cấp tín dụng trên vốn huy động (LDR) của Techcombank biến động như thế nào trong giai đoạn 2016 – 2021?
Tỷ lệ LDR của Techcombank có xu hướng tăng trong giai đoạn nghiên cứu: đạt 73,58% (năm 2016), giảm nhẹ xuống 66,57% (năm 2018), sau đó tăng liên tục lên 77,37% (năm 2019), 80,83% (năm 2020) và đạt 82,10% (năm 2021), tiệm cận ngưỡng tối ưu từ 80% – 85%.

3. Nghiên cứu thực hiện so sánh kết quả Stress Test của Techcombank với những ngân hàng nào?
Khóa luận thực hiện chạy mô hình và so sánh đối chiếu kết quả đo lường với 4 ngân hàng thương mại Việt Nam gồm: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank), Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank).

4. Khả năng chịu đựng rủi ro thanh khoản của ngân hàng được đánh giá dựa trên tiêu chí nào trong mô hình?
Mô hình đánh giá dựa trên dòng tiền vào thuần ròng sau $n$ ngày rút tiền liên tiếp ($n = 1 \dots 5$). Nếu dòng tiền vào thuần ròng $NCF_n > 0$, ngân hàng vượt qua bài kiểm tra thanh khoản; nếu $NCF_n < 0$, ngân hàng được xác định là mất khả năng thanh toán và không vượt qua bài kiểm tra sức chịu đựng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thanh Quỳnh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro thanh khoản và quy trình thực hiện kỹ thuật Stress Test trong hoạt động ngân hàng. Thông qua việc phân tích thực trạng tài chính của Techcombank giai đoạn 2016 – 2021 và chạy mô hình mô phỏng cú sốc rút tiền 5 ngày, công trình đã lượng hóa rõ nét mức độ an toàn thanh khoản của ngân hàng trong điều kiện không có sự hỗ trợ từ bên ngoài. Kết quả nghiên cứu và hệ thống giải pháp đề xuất mang lại giá trị học thuật và thực tiễn cao cho công tác quản trị rủi ro tại Techcombank cũng như hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận về rủi ro thanh khoản đối với hoạt động của N gân hàng TMCP Kỹ Thương Việt N am Chương 2: Ứng dụng Stress Test để đo lường rủi ro thanh khoản tại N gân hàng TMCP Kỹ Thương Việt N am Chương 3: Chính sách quản trị rủi ro và giải pháp nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản tại N gân hàng TMCP Kỹ Thương Việt N am Phần III: Kết luận và Kiến nghị 4 PHẦ 2. ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: TỔ G QUA CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ RỦI RO THA H KHOẢ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘ G CỦA GÂ HÀ G 1. Lý thuyết chung về rủi ro đối với hoạt động ngân hàng 1. Giới thiệu chung về lý thuyết liên quan đến ngân hàng Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các tổ chức tín dụng này ngày càng phát triển và hoạt động ngày càng phong phú và hiện đại hơn.

N gân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan: - Huy động vốn bao gồm nhận tiền gửi, phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác để huy động vốn, vay vốn của các TCTD trong và ngoài nước, vay vốn N HN N. - Hoạt động tín dụng bao gồm cấp tín dụng dưới hình thức cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức cấp tín dụng khác. - Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ bao gồm mở tài khoản, thu chi tiền, cung ứng các phương tiện thanh toán, thực hiện dịch vụ thanh toán cho khách hàng, thực hiện dịch vụ thu hộ, chi hộ, thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác. - Các hoạt động khác bao gồm góp vốn, mua cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh ngoại hối và vàng, nghiệp vụ ủy thác và đại lý, kinh doanh bất động sản, kinh doanh dịch vụ bảo hiểm, dịch vụ tư vấn, và các dịch vụ tư vấn khác có liên quan đến hoạt động ngân hàng.

[19] Qua quá trình tồn tại và phát triển hàng thế kỷ, hệ thống N HTM ngày càng được hoàn thiện, N HTM trở thành một trong những định chế không thể thiếu của nền kinh tế thị trường, hoạt động của ngân hàng thương mại sẽ góp phần to lớn trong việc thúc đNy nền kinh tế phát triển. Hoạt động của N HTM là hoạt động có tính chất kinh doanh và rủi ro là vấn đề không thể tránh được. N ói một cách khác thì rủi ro trong kinh doanh là những sự kiện bất lợi, bất ngờ, gây khó khăn trở ngại cho chủ thể trong quá trình thực hiện mục tiêu kinh doanh, tàn phá các thành quả 5 đang có, bắt buộc các chủ thể phải chi phí nhiều hơn về nhân lực, vật lực, thời gian trong quá trình phát triển của mình. N hững rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng 1.

Rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là những tổn thất tiềm năng có thể xảy ra do khách hàng không có khả năng hoặc không có đủ năng lực thực hiện nghĩa vụ của họ một cách đầy đủ hoặc đúng hạn theo cam kết. N gân hàng chịu rủi ro tín dụng trong quá trình cho vay, đầu tư cũng như khi N gân hàng đóng vai trò trung gian thay mặt khách hàng hay các bên thứ ba khác hay khi N gân hàng cấp bảo lãnh. Rủi ro xảy ra khi các bên đối tác không có khả năng thanh toán nợ được giám sát một cách liên tục. Để quản lý được mức độ rủi ro tín dụng, N gân hàng chỉ giao dịch với các đối tác có uy tín tín dụng cao và khi thích hợp, sẽ yêu cầu có tài sản đảm bảo.

Rủi ro tín dụng chính mà N gân hàng gặp phải phát sinh từ các khoản cho vay của N gân hàng. Mức độ rủi ro tín dụng này được phản ánh theo giá trị ghi sổ của các tài sản trên bảng cân đối kế toán hợp nhất. N goài ra, N gân hàng còn gặp phải rủi ro tín dụng ngoại bảng dưới dạng các cam kết cấp tín dụng và cấp bảo lãnh. Rủi ro lãi suất Là khả năng xảy ra tổn thất về thu nhập hoặc vốn của tổ chức tín dụng do những biến động về lãi suất.

Rủi ro lãi suất có thể phát sinh từ: (i) chênh lệch thời điểm ấn định mức lãi suất mới của tài sản và nguồn vốn; (ii) thay đổi mối quan hệ giữa các mức lãi suất thị trường khác nhau của các tài sản và nguồn vốn khác nhau; (iii) thay đổi mối quan hệ lãi suất ở các kỳ hạn khác nhau; và (iv) thay đổi lựa chọn của khách hàng về duy trì kỳ hạn còn lại của các tài sản và nguồn vốn (khách hàng vay trả gốc trước hạn hoặc khách hàng gửi tiền rút gốc trước hạn. Rủi ro lãi suất xuất hiện khi lãi suất biến động bất lợi gây tổn thất cho ngân hàng. N hững thay đổi lãi suất ảnh hưởng đến thu nhập thông qua thay đổi thu nhập lãi ròng của ngân hàng, cụ thể nó ảnh hưởng tới thu nhập và chi phí của các tài sản 6 và nợ nhạy cảm với lãi suất. N hững thay đổi về lãi suất cũng ảnh hưởng đến giá trị tiềm Nn của giá trị tài sản và nợ bởi lãi suất thay đổi sẽ dẫn tới thay đổi giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai thu được từ các tài sản đó, qua đó ảnh hưởng tới giá trị vốn cổ phần của ngân hàng.

Rủi ro tiền tệ Rủi ro tiền tệ là khả năng xảy ra tổn thất về thu nhập hoặc vốn phát sinh do có sự biến động của tỷ giá hối đoái. Rủi ro này chủ yếu xảy ra trong thời gian tổ chức tín dụng có trạng thái mở, ở cả nội bảng và ngoại bảng và/hoặc trên thị trường giao ngay hoặc trên thị trường kỳ hạn, thị trường tương lai. Tỷ giá biến động bất lợi tác động lên tài sản, nguồn vốn nợ hoặc các khoản mục ngoại bảng dưới dạng ngoại tệ khi ngân hàng đang có các trạng thái mở. Khả năng thua lỗ có thể phát sinh do quá trình đánh giá lại trạng thái ngoại tệ chuyển sang nội tệ.

Trạng thái ngoại hối phát sinh từ: - Sự mất cân đối về cơ cấu giữa tài sản và nguồn vốn nợ bằng ngoại tệ; Kinh doanh ngoại tệ thông qua các hợp đồng phái sinh như giao ngay, kỳ hạn, tương lai và quyền chọn; - Trạng thái ngoại tệ ngân hàng đang nắm giữ trong sổ sách (ví dụ tiền gửi và cho vay bằng ngoại tệ, các khoản đầu tư trái phiếu ngoại tệ…); - Tham gia vào các giao dịch phái sinh được thanh toán bằng ngoại tệ cho mục đích kinh doanh hoặc bảo hiểm rủi ro. Rủi ro tỷ giá được xét trên hai khía cạnh sau: - Rủi ro do giao dịch: xuất hiện khi tỷ giá thay đổi giữa thời gian nghĩa vụ phát sinh (ngày giao dịch – trade date) và thời gian thanh toán (tức ngày hiệu lực – value date) do đó ảnh hưởng tới dòng tiền thực tế. - Rủi ro do yếu tố kinh tế: phản ánh sự thay đổi giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai của ngân hàng do sự thay đổi tỷ giá bất ngờ, không dự đoán được. Rủi ro thanh khoản Rủi ro thanh khoản phát sinh trong quá trình N gân hàng huy động vốn nói chung và trong quá trình quản lý các trạng thái tiền tệ của N gân hàng.

Rủi ro thanh khoản là rủi ro do N gân hàng không có khả năng thực hiện các nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn; hoặc N gân hàng có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn nhưng phải trả chi phí cao hơn mức chi phí bình quân của thị trường theo quy định nội bộ của N gân hàng. Rủi ro hoạt động Rủi ro hoạt động là khả năng xảy ra tổn thất do sai sót trong các hoạt động nội bộ của ngân hàng. Các sai sót này xảy ra khi quy trình nội bộ không đầy đủ hoặc chưa chính xác, do còn người có trình độ chuyên môn hoặc đạo đức kém, do các hệ thống máy móc vận hành chưa thông suốt…Trong hoạt động của ngân hàng, nhân viên ngân hàng có thể cố tình gian lận hay vô tình mắc lỗi, ngân hàng thiếu hoặc mất những vị trí chủ chốt. Rủi ro hoạt động có thể bị gây ra bởi công nghệ thông tin nếu chất lượng, phần mềm kém, dữ liệu thông tin không đầy đủ hoặc hệ thống bảo mật thông tin không an toàn sẽ dễ gây ra các sai sót hoặc lỗ hổng an ninh hệ thống.

Một nguyên nhân khác là từ quy trình, hệ thống không đầy đủ, thiếu hướng dẫn cụ thể gây khó khăn cho nhân viên hoặc có nhiều điểm bất cập, chưa hoàn chỉnh, tạo kẽ hở cho kẻ xấu lợi dụng gây thiệt hại cho ngân hàng. Rủi ro này có thể xảy ra do các yếu tố bên ngoài như pháp luật, thiên tai, tội phạm, khủng bố… Trên thực tế, rủi ro hoạt động luôn hiện hữu trong tất cả các giao dịch của ngân hàng. Có thể xem xét mức độ xảy ra và mức độ thiệt hại của rủi ro hoạt động theo 2 khía cạnh: những hoạt động có tần suất lớn nhưng mức độ thiệt hại lại nhỏ: như các nhầm lẫn, sai sót của nhân viên… và những hoạt động có tần suất nhỏ nhưng mức độ thiệt hại lại lớn, thậm chí có thể dẫn đến phá sản ngân hàng. Tác động của rủi ro đến hoạt động kinh doanh ngân hàng - Tổn thất về kinh tế/ tài chính Trong hoạt động các nghiệp vụ của N HTM, để thực thi được cần chi ra một lượng chi phí hoạt động nhất định bao gồm: Chi trả lãi cho người gửi tiền, lãi tiền 8 vay cho các tổ chức tín dụng, tiền lương của cán bộ N gân hàng, chi phí mua sắm TSCĐ khác.

Rủi ro xảy ra sẽ làm tăng chi phí và dẫn đến thua lỗ, được biểu hiện dưới hình thức không đạt được thu nhập như dự kiến mà chi vượt quá dự toán, thu không đủ bù chi. Về lâu dài sẽ dẫn đến mất vốn, làm cho vốn tự có của N gân hàng không được tăng thêm mà còn giảm sút. Mà vốn tự có là yếu tố quan trọng trong quan hệ ban đầu với khách hàng. - Tổn thất về uy tín Tất cả các hoạt động kinh doanh của N gân hàng đều biểu hiện quan hệ hai chiều: Khách hàng tốt thì N gân hàng cho vay, N gân hàng uy tín cao trên thị trường thì khách hàng đến xin vay.