BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM LÊ TẤN HẢI NGHIÊN CỨU SỞ THÍCH XEM TRÒ CHƠI TRUYỀN HÌNH CỦA NGƯỜI DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1 GIÔÙI THIEÄU LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Ngaøy nay, ôû Vieät Nam ngaøy caøng coù nhieàu chöông trình troø chôi truyeàn hình. Do vaäy khaû naêng truøng laép giöõa caùc troø chôi truyeàn hình treân caùc keânh truyeàn hình khaùc nhau trong cuøng moät khu vöïc laø ñieàu khoâng theå traùnh khoûi (vd: Roàng Vaøng cuûa HTV vaø Ai Laø Trieäu Phuù cuûa VTV, Ngoâi Sao Tieáng Haùt Truyeàn Hình của HTV vôùi Sao Mai Ñieåm Heïn cuûa ñaøi VTV). Ñieàu naøy cho thaáy troø chôi truyeàn hình ngaøy caøng phaûi caïnh tranh vôùi nhau ñeå luoân giöõ neùt ñoäc ñaùo, baát ngôø, dí dỏm voán coù cuûa noù.
Sôû thích cuûa con ngöôøi luoân thay ñoåi theo thôøi gian vaø chòu taùc ñoäng cuûa raát nhieàu yeáu toá töø moâi tröôøng xung quanh theo traøo löu chung cuûa xaõ hoäi. Xaõ hoäi caøng hieän ñaïi sôû thích thay ñoåi caøng nhanh vaø söï trung thaønh cuûa nhöõng nhoùm ñoái töôïng veà moät nhu caàu giaûi trí, vaên hoùa veà moät saûn phaåm seõ caøng giaûm. Xaõ hoäi caøng hieän ñaïi thì nhu caàu veà thoâng tin caøng cao, con ngöôøi khoâng chæ quan taâm ñeán caùc loaïi thoâng tin hoï caàn maø coøn quan taâm ñeán soá löôïng vaø chaát löôïng thoâng tin ñöôïc cung caáp vaø ñaëc bieät laø caùch thöùc cung caáp thoâng tin. Troø chôi truyeàn hình laø một trong soá nhöõng caùch thoâng tin ñaëc bieät, vöøa giaûi trí vöøa thu thaäp thoâng tin.
Cung caáp thoâng tin nhö theá naøo laïi laø moät trong nhöõng ñeà taøi noùng boûng hieän nay vì sôû thích cuûa con ngöôøi khoâng gioáng nhau neân neáu thoâng tin cung caáp khoâng phuø hôïp vôùi sôû thích cuûa con ngöôøi thì seõ bò taåy chay daãn ñeán nhaø cung caáp thoâng tin cuõng seõ gaëp khoâng ít khoù khaên cho vieäc cung caáp thoâng tin.HCM laø nôi hoäi tuï cuûa cö daân töø nhieàu mieàn khaùc nhau trong caû nöôùc, vôùi qui moâ daân soá lôùn (khoaûng 6.2 trieäu daân) vaø coù hôn 50 daân toäc anh em cuøng sinh soáng neân seõ coù raát nhieàu söï khaùc bieät veà vaên hoùa vaø sôû thích xem troø chôi truyeàn hình. Hieän nay ôû Vieät Nam vaãn chöa coù cuoäc nghieân cöùu chính thöùc naøo veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân TpHCM, chính vì vaäy vieäc choïn ñeà taøi “Nghieân cöùu sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân TpHCM” laøm ñeà taøi toát nghieäp laø vieäc caàn thieát. Vieäc naøy seõ goùp phaàn cung caáp theâm nhieàu thoâng tin veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cho baûn thaân taùc giaû vaø giuùp cho coâng ty Ñoâng Taây Promotion coù theâm nhöõng coâng cuï höõu ích trong vieäc ñaùnh giaù, löïa choïn caùc chöông trình troø chôi truyeàn hình trong thôøi gian tôùi. Vieäc nghieân cöùu naøy nhaèm khaùm phaù thang ño sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân Tp.HCM vaø ño löôøng möùc ñoä thoûa maõn cuûa hoï ñoái vôùi caùc troø chôi truyeàn hình hieän coù.
Mong raèng keát quaû nghieân cöùu seõ phaàn naøo giuùp caùc nhaø saûn xuaát troø chôi truyeàn hình, caùc ñaøi truyeàn hình coù nhieàu thoâng tin chính xaùc hôn veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân Tp.HCM, ñeå töø ñoù coù caùc bieän phaùp hoaøn thieän trong vieäc tuyeån choïn yù töôûng, thieát keá vaø xaây döïng caùc chöông trình troø chôi truyeàn hình trong thôøi gian tôùi. 2 MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Nghieân cöùu thöïc hieän nhaèm khaùm phaù nhöõng yeáu toá taùc ñoäng ñeán sôû thích ngöôøi xem troø chôi truyeàn hình, ñaëc bieät laø xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân TpHCM. Luaän vaên ñöôïc thöïc hieän nhaèm: • Khaùm phaù thang ño thöïc tieãn veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình • Phaân tích caùc hoaït ñoäng thöïc tieãn trong vieäc nghieân cöùu, töø löïa choïn yù töôûng ñeán thieát keá vaø xaây döïng chöông trình troø chôi truyeàn hình • Ñöa ra moät soá giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän vieäc löïa choïn yù töôûng, thieát keá vaø xaây döïng chöông trình, ñoàng thôøi giuùp caùc doanh nghieäp, caùc nhaø saûn xuaát troø chôi truyeàn hình naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh cuûa mình. 3 PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU: Ñoái töôïng nghieân cöùu: phoûng vaán tröïc tieáp caùc ñoái töôïng laø ngöôøi Vieät Nam töø 15-60 tuoåi, thuoäc moïi taàng lôùp trong xaõ hoäi.
Phaïm vi nghieân cöùu: ngöôøi Vieät Nam soáng vaø laøm vieäc taïi Tp.HCM maø ñaëc bieät laø caùc khu ñoâ thò. 4 PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU VAØ XÖÛ LYÙ SOÁ LIEÄU: 4.1 Phöông phaùp nghieân cöùu: *Nghieân cöùu ñònh tính: • Phöông phaùp phoûng vaán saâu (indeep interview) vôùi 30 khaùn giaû veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa hoï ñeå tìm ra caùc bieán nghieân cöùu • Thaûo luaän vôùi moät soá chuyeân gia taïi coâng ty Ñoâng Taây Promotion, Vietba Media, TV Plus ñeå tieán haønh boå sung hoaëc gaïn loïc bieán tröôùc khi thöïc hieän kieåm tra ñònh tính. • Nghieân cöùu sô boä vôùi 110 baûn caâu hoûi nhaèm ñaùnh giaù laïi möùc ñoä quan troïng cuûa caùc bieán nghieân cöùu vôùi thang ño 5 baäc vaø tieán haønh loaïi caùc bieán coù ñieåm trung bình <3. * Nghieân cöùu ñònh löôïng: Nghieân cöùu ñònh löôïng ñöôïc thöïc hieän thoâng qua khaûo saùt ñònh löôïng.
Caùc baûn caâu hoûi ñieàu tra ñöôïc söû duïng ñeå phoûng vaán tröïc tieáp khoaûng 250 khaùn giaû taïi caùc quaän trong thaønh phoá vôùi nhieàu nhoùm löùa tuoåi khaùc nhau trong thaùng 9/2006. *Phöông phaùp xöû lyù soá lieäu: Söû duïng phaàn meàm SPSS cho ra keát quaû xöû lyù soá lieäu thoáng keâ: kieåm tra heä soá tin caäy Cronbach Alpha, kieåm tra thang ño sôû thích xem troø chôi truyeàn hình, phaân tích nhaân toá khaùm phaù (EFA) vaø phaân tích töông quan hoài quy. 5 YÙ NGHÓA CUÛA ÑEÀ TAØI: 1. Giuùp hình thaønh thang ño möùc ñoä thoûa maõn hay sôûûõ thích xem troø chôi truyeàn hình, xaùc ñònh caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán möùc ñoä thoûa maõn chung cuûa khaùn giaû, xaùc ñònh taùc ñoäng töø caùc yeáu toá thuoäc veà ñaëc ñieåm caù nhaân ñeán möùc ñoä haøi loøng chung cuûa khaùn giaû xem troø chôi truyeàn hình.
Keát quaû nghieân cöùu laø taøi lieäu tham khaûo ñöôïc caùc nhaø quaûn trò trong caùc coâng ty saûn xuaát troø chôi truyeàn hình, caùc ñaøi truyeàn hình söû duïng ñeå naém baét theâm tình hình thöïc teá veà sôû thích xem troø chôi truyeàn hình cuûa ngöôøi daân TpHCM töø ñoù coù ñònh höôùng roõ raøng trong vieäc thieát keá, xaây döïng vaø khai thaùc caùc chöông trình troø chôi truyeàn hình phuïc vuï cho nhaân daân thaønh phoá. 6 KEÁT CAÁU LUAÄN VAÊN: Ngoaøi lôøi Môû Ñaàu vaø Keát Luaän, boá cuïc luaän vaên bao goàm 03 chöông chính: Chöông 1: Ngöôøi daân Tp.HCM vaø chöông trình troø chôi truyeàn hình Chöông 2: Thieát keá nghieân cöùu, trình baøy keát quaû nghieân cöùu khaùm phaù veà troø chôi truyeàn hình Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp giuùp hoaøn thieän coâng taùc thieát keá , xaây döïng vaø khai thaùc troø chôi truyeàn hình 1 Chöông 1: NGÖÔØI DAÂN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH VAØ CHÖÔNG TRÌNH TROØ CHÔI TRUYEÀN HÌNH Chöông moät giôùi thieäu toång quan veà Tp.HCM, nhöõng ñaëc tröng, nhöõng khaùc bieät veà vaên hoùa cuûa ngöôøi daân thaønh phoá taùc ñoäng ñeán sôû thích xem troø chôi truyeàn hình; moät soá khaùi nieäm coù lieân quan ñeán troø chôi truyeàn hình, caùch thöùc löïa choïn yù töôûng, thieát keá vaø xaây döïng troø chôi truyeàn hình hieän nay taïi Vieät Nam.1 Moät soá ñaëc ñieåm chung cuûa TpHCM Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc ra ñôøi vaøo naêm 1623, nhöng tôùi naêm 1698 Chuùa Nguyeãn môùi cöû Thoáng soaùi Nguyeãn Höûu Caûnh vaøo kinh löôïc ñaát Phöông Nam, khai sinh thaønh phoá Saøi Goøn. Laø moät thaønh phoá vôùi hôn 300 naêm hình thaønh vaø phaùt trieån, coù raát nhieàu coâng trình kieán truùc coå, nhieàu di tích, heä thoáng baûo taøng phong phuù vaø vaên hoùa ña daïng. Vôùi vò trí ñòa lyù thuaän lôïi, Saøi Goøn nôi moät thôøi ñöôïc meänh danh laø Hoøn Ngoïc Vieãn Ñoâng, ñaõ laø trung taâm thöông maïi vaø laø nôi hoäi tuï cuûa nhieàu daân toäc anh em, moãi daân toäc coù tín ngöôõng, saéc thaùi vaên hoùa rieâng goùp phaàn taïo neân moät neàn vaên hoùa ña daïng.
Ñaëc tröng vaên hoùa naøy laø söï keát hôïp haøi hoøa giöõa truyeàn thoáng daân toäc vôùi nhöõng neùt vaên hoùa phöông Baéc, phöông Taây taïo neân caùch soáng cuûa ngöôøi Saøi Goøn. Ñoù laø nhöõng con ngöôøi thaúng thaén, boäc tröïc, phoùng khoaùng, coù baûn lónh, daùm nghó, daùm laøm. Hieän nay vôùi vai troø laø ñaàu taøu cuûa caû nöôùc trong tam giaùc chieán löôïc phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi, TpHCM trôû thaønh trong taâm kinh teá, vaên hoùa-du lòch, giaùo duïc-khoa hoïc kyõ thuaät-y teá lôùn cuûa caû nöôùc.1 Daân soá vaø cô caáu daân soá cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh *. Daân soá vaø cô caáu daân soá theo giôùi tính: Tp.HCM coù toác ñoä taêng daân soá khaù cao, trung bình laø 3% (trong ñoù 1-1.1% laø tyû leä taêng daân soá töï nhieân vaø 1.9-2% laø tyû leä taêng daân soá cô hoïc), cuõng gioáng 2 nhö bieåu ñoà daân soá cuûa caû nöôùc, tyû leä nöõ vöôït troäi vaø chieám 52% so vôùi nam laø 48%.
Vôùi toác ñoä taêng daân soá cô hoïc cao phaàn naøo noùi leân möùc ñoä phong phuù trong cô caáu daân soá, söï pha troän cuûa nhieàu neàn vaên hoùa vaø taïp quaùn soáng khaùc nhau. (xem phuï luïc 1-baûng 1 cô caáu daân soá Tp.HCM chia theo giôùi tính) *. Daân soá vaø cô caáu daân soá theo khu vöïc thaønh thò-noâng thoân: Laø moät trung taâm kinh teá, vaên hoùa cuûa caû nöôùc neân tæ leä daân soá soáng ôû khu vöïc thaønh thò laø khaù cao, trung bình laø 83% trong khi tæ leä naøy cuûa caû nöôùc laø thaønh thò 20%, noâng thoân 80%, ôû ñaây cho thaáy vaên hoùa ñoâ thò seõ quyeát ñònh, seõ daãn loái cho neân vaên hoùa chung cuûa thaønh phoá. (xem phuï luïc 1-baûng 2 cô caáu daân soá Tp.HCM chia theo khu vöïc thaønh thò-noâng thoân) *.
Cô caáu daân soá theo löùa tuoåi: Ñaëc ñieåm cuûa Tp.HCM laø daân soá raát treû, nhoùm tuoåi töø 20-29 tuoåi chieám tôùi 30% vaø töø 15-39 chieám tôùi 67% daân soá thaønh phoá neân raát naêng ñoäng vaø nhanh tieáp thu caùc yeáu toá môùi, hieän ñaïi. (xem phuï luïc 1-baûng 3 cô caáu daân soá Tp.HCM chia theo löùa tuoåi) *. Thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi Baûng 1.1 – Thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi Naêm Naêm 2001 Naêm 2002 Naêm 2003 Naêm 2004 Naêm 2005 Toång GDP (USD) 5,303,250,000 6,025,187,500 7,080,687,500 8,567,937,500 10,597,437,500 Daân soá 5,285,000 5,449,000 5,630,000 6,063,000 6,240,000 GDP/ngöôøi (USD) 1,003 1,106 1,258 1,413 1,698 (Nguoàn: UBNDTp.HCM laø moät trong nhöõng ñòa phöông trong caû nöôùc coù thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi khaù cao, 1.600USD/ngöôøi/naêm (soá lieäu naêm 2005 cuûa UBND TPHCM), trong ñoù nhoùm B & C chieám ña soá vôùi 67% toång thaønh phoá.