Luận văn thạc sĩ báo chí học vấn đề xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình trên hệ thống truyền hình cáp của đài phát thanh truyền hình hà nội

Chuyên đề nghiên cứu Xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình trên hệ ..., cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia chuyên

• Tác giả: Tô Thị Nhàn
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Xuân Hòa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Báo chí học
• Đề tài: Vấn Đề Xã Hội Hóa Sản Xuất Chương Trình Truyền Hình Trên Hệ Thống Cáp Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình

Hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình đã trở thành một xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển của ngành truyền hình tại Việt Nam. Xã hội hóa không chỉ giúp tăng cường nguồn lực cho sản xuất mà còn tạo ra sự đa dạng trong nội dung truyền hình. Theo nghiên cứu, việc xã hội hóa đã mang lại nhiều lợi ích cho các đài truyền hình, đặc biệt là trong việc nâng cao chất lượng nội dung chương trình. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, hoạt động này cũng gặp phải nhiều thách thức, như sự xuất hiện của các chương trình kém chất lượng. Điều này đòi hỏi cần có những tiêu chí đánh giá rõ ràng để đảm bảo chất lượng cho các chương trình được sản xuất. Như một chuyên gia trong ngành đã nhận định: "Chất lượng nội dung truyền hình là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của các kênh truyền hình trong thời đại cạnh tranh hiện nay."

1.1. Các hình thức xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình

Các hình thức xã hội hóa trong sản xuất chương trình truyền hình rất đa dạng, từ việc hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân đến việc kêu gọi sự tham gia của cộng đồng. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Hợp tác với doanh nghiệp tư nhân có thể mang lại nguồn lực tài chính lớn, nhưng cũng có thể dẫn đến việc chạy theo lợi nhuận, làm giảm chất lượng nội dung chương trình. Ngược lại, việc kêu gọi sự tham gia của cộng đồng có thể tạo ra sự gắn kết và tăng cường tính tương tác, nhưng lại gặp khó khăn trong việc duy trì chất lượng sản xuất. Do đó, cần có một chiến lược rõ ràng để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và chất lượng nội dung truyền hình.

1.2. Vai trò của hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình

Hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và đa dạng hóa nội dung truyền hình. Nó không chỉ giúp các đài truyền hình giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn tạo ra cơ hội cho các nhà sản xuất trẻ, các doanh nghiệp nhỏ tham gia vào thị trường. Theo một nghiên cứu, sự tham gia của nhiều đối tác trong sản xuất đã làm phong phú thêm nội dung chương trình, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khán giả. Tuy nhiên, để hoạt động này thực sự hiệu quả, cần có sự quản lý chặt chẽ từ các cơ quan chức năng nhằm đảm bảo chất lượng và tính chuyên nghiệp của các chương trình phát sóng.

II. Thực trạng hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình ở Truyền hình Cáp Hà Nội

Thực trạng hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình tại Truyền hình Cáp Hà Nội cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề. Từ năm 2010 đến 2013, Truyền hình Cáp Hà Nội đã hợp tác với nhiều doanh nghiệp để sản xuất các chương trình cho 5 kênh phát sóng. Tuy nhiên, chất lượng nội dung chương trình vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của khán giả. Nhiều chương trình thiếu tính chuyên nghiệp, dẫn đến sự giảm sút lượng khán giả. Một số kênh phải phát lại chương trình cũ để duy trì thời gian phát sóng, điều này không chỉ làm giảm chất lượng mà còn ảnh hưởng đến thương hiệu của kênh. Như một nhà quản lý đã chỉ ra: "Chúng ta cần phải xem xét lại cách thức hợp tác và sản xuất để đảm bảo rằng nội dung truyền hình không chỉ phong phú mà còn chất lượng."

2.1. Sự hình thành và phát triển hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình

Hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình tại Truyền hình Cáp Hà Nội đã bắt đầu từ những năm gần đây, khi nhu cầu về nội dung truyền hình ngày càng tăng cao. Sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân đã tạo ra một làn sóng mới trong sản xuất chương trình, giúp tăng cường nguồn lực và đa dạng hóa nội dung. Tuy nhiên, sự tham gia này cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đảm bảo chất lượng và tính chuyên nghiệp của các chương trình. Cần có một khung pháp lý rõ ràng để quản lý hoạt động này, nhằm tránh tình trạng sản xuất ồ ạt và kém chất lượng.

2.2. Khảo sát phân tích hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình

Khảo sát cho thấy rằng hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình tại Truyền hình Cáp Hà Nội đã mang lại nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Nhiều chương trình được sản xuất đã thu hút được sự quan tâm của khán giả, nhưng vẫn còn nhiều chương trình thiếu tính hấp dẫn. Việc thiếu sự quản lý chặt chẽ đã dẫn đến tình trạng một số chương trình không đạt yêu cầu về chất lượng. Để cải thiện tình hình, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ nhà sản xuất đến cơ quan quản lý, nhằm đảm bảo rằng nội dung truyền hình không chỉ phong phú mà còn chất lượng.

III. Một số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình

Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng để quản lý hoạt động này, đảm bảo rằng các chương trình được sản xuất đáp ứng được yêu cầu về chất lượng. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cho đội ngũ sản xuất, giúp họ nâng cao kỹ năng và kiến thức chuyên môn. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ nhà sản xuất đến cơ quan quản lý, nhằm đảm bảo rằng nội dung truyền hình không chỉ phong phú mà còn chất lượng. Như một chuyên gia trong ngành đã nhấn mạnh: "Chất lượng nội dung truyền hình là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của các kênh truyền hình trong thời đại cạnh tranh hiện nay."

3.1. Yêu cầu từ thực tiễn đối với hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình

Yêu cầu từ thực tiễn đối với hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình ngày càng cao. Khán giả hiện nay không chỉ mong muốn có nhiều lựa chọn mà còn yêu cầu chất lượng nội dung tốt hơn. Điều này đòi hỏi các đài truyền hình phải có những chiến lược rõ ràng trong việc hợp tác với các đối tác bên ngoài. Cần có sự đánh giá thường xuyên về chất lượng các chương trình được sản xuất, từ đó có những điều chỉnh kịp thời để đáp ứng nhu cầu của khán giả.

3.2. Một số giải pháp cụ thể

Một số giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng hoạt động xã hội hóa sản xuất chương trình truyền hình bao gồm việc xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng cho các chương trình, tăng cường đào tạo cho đội ngũ sản xuất, và thiết lập các kênh phản hồi từ khán giả. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nội dung chương trình mà còn tạo ra sự gắn kết giữa nhà sản xuất và khán giả. Như một nhà quản lý đã chỉ ra: "Chúng ta cần phải xem xét lại cách thức hợp tác và sản xuất để đảm bảo rằng nội dung truyền hình không chỉ phong phú mà còn chất lượng."

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạ hiệu, ết thú bằng lời hào tạm biệt, đáp ứng y u ầu tuy n truyền ơ qu n báo hí truyền hình nhằm m ng lại hiệu qu o nhất ho hán gi ”[ 65, tr113].TS Tạ Ngọc Tấn trong cuốn “Truyền thông đại chúng”, Nxb Chính trị quốc gia, 2001: “ hương trình truyền hình dùng để hỉ một h y nhiều tá phẩm hoàn hỉnh hoặ ết hợp với một số thông tin tài liệu há đượ tổ hứ theo một h đề ụ thể với hình thứ tương đối nhất quán, thời lượng tương đối ổn định và đượ phát đi theo định ỳ” [57, tr. Nhƣ vậy, có thể thấy, để có đƣợc nh ng thông tin sinh động, hấp dẫn thì khán giả thƣờng phải tiếp nhận nó trong một chƣơng trình cụ thể. Thông tin đó không tồn tại độc lập, thuần khiết mà chúng thƣờng đƣợc kết nối với nhiều nh ng thông tin khác và đƣợc sắp xếp trong một chỉnh thể. Mà nòng cốt trong đó là nh ng thể loại có thể là tin, phóng sự, phỏng vấn kết hợp một cách linh hoạt với nhiều “linh kiện” khác nhƣ hình hiệu, hình cắt ho c MC dẫn để “khâu nối” thành một thông tin, thông điệp hoàn chỉnh có chiều sâu thông qua một hộp là chƣơng trình truyền hình - S n xuất hương trình truyền hình 17 Sản xuất là quá trình làm ra sản phẩm để sử dụng, hay để trao đổi trong thƣơng mại.

Nhƣ vậy, sản xuất chƣơng trình truyền hình có thể hiểu là quá trình làm ra sản phẩm truyền hình để phát sóng nh m đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng. Và theo nhƣ phân tích ở trên, khán giả tiếp nhận đƣợc thông tin từ truyền hình phải thông qua các chƣơng trình truyền hình. Vậy nên, sản phẩm truyền hình ở đây có thể hiểu là nh ng chƣơng trình truyền hình. Để tạo ra đƣợc nh ng chƣơng trình truyền hình cần phải trải qua một quy trình với 2 khâu lớn đó là khâu tiền kỳ và khâu hậu kỳ.

Và với 2 khâu này có thể chia thành nh ng công đoạn cụ thể, chi tiết hơn nhƣ: Tìm hiểu, nghiên cứu thực tế; Xác định đề tài, chủ đề, tƣ tƣởng chủ đề; Thu thập và khai thác thông tin; Thể hiện tác phẩm về nội dung và hình thức; Duyệt; Phát sóng; Lắng nghe thông tin phản hồi Tuy nhiên, trong nh ng hoạt động nêu trên để ra một sản phẩm truyền hình hoàn chỉnh và đem tới phục vụ công chúng thì lại có thể nhóm thành 3 nhóm công việc và ở đó có nh ng thành viên cụ thể chịu trách nhiệm. Đó là: (1) nhóm công việc thứ nhất: tác nghiệp tại hiện trƣờng (thực hiện công việc: nghiên cứu thực tế, lên tƣởng, xây dựng kịch bản, quay phim, phỏng vấn lấy tƣ liệu, thực hiện tác phẩm ), (2) nhóm công việc thứ hai: duyệt chƣơng trình và (3) nhóm công việc thứ ba: phát sóng chƣơng trình. Ba nhóm này tham gia tích cực vào việc sản xuất làm nên chƣơng trình truyền hình. Tuy nhiên, hai nhóm đầu (nhóm tác nghiệp tại hiện trƣờng và nhóm duyệt chƣơng trình) là nh ng nhóm tham gia tích cực nhất và có vai trò quyết định nhất tới nội dung chƣơng trình.

Chất lƣợng một chƣơng trình truyền hình phụ thuộc vào năng lực của m i thành viên trong êkíp, do vậy các thành viên đều cần phải có trách nhiệm trong việc thực hiện chƣơng trình. Bên cạnh yếu tố con ngƣời, nh ng thiết bị phục vụ sản xuất, phát sóng c ng là yếu tố quan trọng và không thể thiếu để làm nên nh ng sản phẩm truyền hình phục vụ công chúng. Tuy nhiên, để có đầy đủ và chất lƣợng các trang thiết bị kỹ thuật cho quá trình sản xuất, phát sóng luôn cần đến một nguồn lực tài chính lớn hơn gấp nhiều lần so với các loại hình báo chí khác để có đƣợc nh ng thiết bị đó. 18 Tóm lại: Sản xuất chƣơng trình truyền hình là quá trình làm ra sản phẩm, chƣơng trình truyền hình.

Để sản xuất ra một chƣơng trình truyền hình cần có 3 yếu tố quan trọng đó là: Con ngƣời, phƣơng tiện kỹ thuật, tài chính. M i yếu tố có vị trí vai trò khác nhau góp phần cùng làm nên sản phẩm truyền hình có chất lƣợng. - X hội h s n xuất hương trình truyền hình Để sản xuất ra một chƣơng trình truyền hình cần một êkíp hoạt động tập thể với nh ng phƣơng tiện kỹ thuật hiện đại cùng nguồn tài chính dồi dào. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhu cầu thông tin của công chúng ngày càng đòi hỏi cao.

Khán giả không chỉ dừng lại ở việc có đƣợc thông tin mà họ ngày càng muốn tiếp nhận nhiều thông tin thật đa dạng và hấp dẫn. Nhƣng để sản xuất số lƣợng lớn các chƣơng trình truyền hình đảm bảo chất lƣợng, trong khi cán bộ phóng viên c ng nhƣ phƣơng tiện kỹ thuật không đổi cùng nguồn tài chính eo h p thì s khó đáp ứng đƣợc nhu cầu thông tin ngày càng cao của công chúng hiện đại. Vậy nên, để giải quyết thực tiễn đó nhà đài cần mở rộng quy mô sản xuất, nhƣng điều này kéo theo chi phí cố định s tăng lên. Thực tế nêu trên đ t ra nhiều thách thức cho các nhà đài, do chi phí mua sắm trang thiết bị kỹ thuật dành cho ngành truyền hình khá đắt, m t khác công nghệ thay đổi liên tục luôn luôn đòi hỏi phải đổi mới công nghệ để bắt kịp xu thế thời đại.

Ch ng hạn, mới đây, Đài THVN thông báo nâng cấp chất lƣợng hình ảnh full HD (tƣơng đƣơng 1K), còn tiêu chuẩn phim đang chiếu tại các rạp chiếu thế giới, Việt Nam là 2K, công nghệ cao nhất hiện nay là 4K,. Để có đƣợc trang thiết bị nhƣ vậy cần đầu tƣ tới hàng trăm thậm chí hàng nghìn tỉ đồng. Đó là một khoản chi rất lớn Đài THVN nói riêng và nhiều đài phát thanh truyền hình địa phƣơng phải tính toán, cân đối thậm chí rất khó có đƣợc. Cùng với nh ng khó khăn về phƣơng tiện kỹ thuật, để có thêm nhiều chƣơng trình truyền hình phát sóng, đội ng nh ng ngƣời làm chƣơng trình truyền hình c ng cần phải “gia tăng” về cả số lƣợng và trình độ tác nghiệp.

Tuy nhiên, nếu nhƣ vậy, điều này s “kéo theo” nguồn kinh phí không nhỏ để chi trả. M t khác, sản phẩm báo chí nói chung, sản phẩm truyền hình nói riêng là một sản phẩm hàng hóa 19 đ c biệt, để có nh ng sản phẩm chất lƣợng, việc tuyển lựa đội ng tác nghiệp chuyên nghiệp c ng không đơn giản. Trƣớc nhu cầu ngày càng cao của công chúng nhƣ vậy để duy trì chƣơng trình phát sóng và để “gi chân”, thu hút thêm khán giả thì việc đầu tƣ cho sản xuất là vấn đề phải tính tới. Một trong nh ng giải pháp có thể giải quyết thực tế này cho các đài là huy động thêm nguồn lực từ bên ngoài xã hội để tham gia vào hoạt động làm nên sản phẩm truyền hình.

Và cách thức này đƣợc gọi là xã hội hóa sản xuất chƣơng trình truyền hình. Trên cơ sở các khái niệm và lập luận nêu trên, xin đƣa ra một khái niệm về xã hội hóa sản xuất chƣơng trình truyền hình nhƣ sau: “X hội h s n xuất hương trình truyền hình là quá trình mở rộng sự th m gi và thu hút nguồn lự x hội thể là á nhân, một tổ hứ h y một do nh nghiệp nào đ vào một h y nhiều hâu trong quy trình s n xuất làm n n á hương trình truyền hình” Với quan niệm nhƣ vậy, có thể hiểu, đối tƣợng tham gia vào hoạt động xã hội hóa sản xuất chƣơng trình truyền hình là tất cả nh ng ai có khả năng, phù hợp với tiêu chí mà đơn vị chủ quản, đài truyền hình đó đƣa ra. Đối tƣợng tham gia xã hội hóa có thể là tập thể, một doanh nghiệp hay một cá nhân nào đó có khả năng. Và họ có thể tham gia vào bất cứ công đoạn nào của quy trình sản xuất để làm nên sản phẩm truyền hình, trừ khâu duyệt nội dung trƣớc khi phát sóng.

Các hình thức xã hội hóa sản xuất chƣơng trình truyền hình 1. Hợp tác sản xuất ch n tr nh Khái niệm hợp tác đƣợc hiểu là quá trình tƣơng tác xã hội, trong đó các cá nhân tự nguyện chung sức h trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong một công việc nào đó nh m đạt đƣợc mục đích chung trên cơ sở cùng có lợi [56] Nhƣ vậy, với nội hàm nhƣ trên có thể hiểu, hợp tác sản xuất chƣơng trình truyền hình là các đối tác bên ngoài có thể tham gia phối hợp cùng với đài truyền hình làm nên một hay nhiều sản phẩm truyền hình để phát sóng. Việc tham gia này có thể xếp ở ba mức độ đó là: hợp tác sản xuất một phần chƣơng trình, hợp tác sản xuất trọn v n một chƣơng trình và hợp tác sản xuất nhiều 20 chƣơng trình cho một kênh truyền hình. Dù ở hình thức nào thì các đối tác c ng phải có khả năng nhất định đảm bảo thực hiện đƣợc các yêu cầu mà nhà đài đ t ra.

+ Hợp tá s n xuất một phần hương trình: Chƣơng trình truyền hình là sản phẩm mang tính tập thể đƣợc sáng tạo bởi một quy trình với nhiều công đoạn. Có hai dạng chƣơng trình là chƣơng trình trực tiếp và chƣơng trình có hậu kỳ. Tuy khác nhau ở khâu xử l và đƣa thông tin đến khán giả nhƣng đều phải trải qua các công đoạn chính nhƣ: Lên tƣởng, xây dựng kịch bản, ghi hình, dựng hình, duyệt và phát sóng. Phối hợp tham gia một phần nghĩa là m i bên có thể thực hiện một vài công đoạn nào đó trong một quy trình sáng tạo ra một sản phẩm truyền hình nêu trên.

Ví dụ, đối tác có thể tham gia ở khâu nội dung (tìm đề tài, viết kịch bản, viết lời bình.) ho c ở khâu kỹ thuật (máy quay, âm thanh, ánh sáng. Với hình thức xã hội hóa này, đối tƣợng tham gia thƣờng là nh ng đối tác có quy mô nhỏ ho c c ng có thể là một tập đoàn truyền thông lớn nhƣng có hoạt động kinh doanh ở nhiều lĩnh vực và mảng truyền hình chỉ là một trong nhiều bộ phận của họ. Hình thức hợp tác này có ƣu điểm là góp phần giúp nhà đài có thêm nhiều chƣơng trình để phát sóng.