Nghiên cứu sinh trưởng của cây giảo cổ lam 7 lá tại xã Công Bằng, huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn

Nghiên cứu sinh trưởng cây giảo cổ lam 7 lá tại xã Công Bằng, huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn, phân tích điều kiện phát triển và tiềm năng ứng dụng.

• Tác giả: Quách Thị Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Công Hoan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Sinh Trưởng Cây Giảo Cổ Lam 7 Lá Tại Xã Công Bằng, Huyện Pắc Nặm, Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tình hình nghiên cứu về dược liệu
• 2.2.1. Trên Thế giới
• 2.2.2. Ở Việt Nam
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 3.4.2. Biện pháp kỹ thuật
• 3.4.2.1. Các chỉ tiêu theo dõi ngoài hiện trường
• 3.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến sinh trưởng và năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá chét
• 4.2. Ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến tỷ lệ sống của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu
• 4.3. Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độ đến động thái tăng trưởng chiều dài thân chính của giống Giảo cổ lam 7 lá chét tại khu vực nghiên cứu
• 4.4. Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độ đến động thái tăng trưởng số lá/thân chính của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu
• 4.5. Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độ đến năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây giảo cổ lam 7 lá và khu vực nghiên cứu

Cây giảo cổ lam 7 lá là một loại cây dược liệu quý có giá trị kinh tế cao, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền và hiện đại. Nghiên cứu này tập trung vào sinh trưởng cây giảo cổ lam tại xã Công Bằng, huyện Pắc Nặm, Bắc Kạn, một khu vực miền núi có điều kiện tự nhiên phù hợp cho sự phát triển của loài cây này. Xã Công Bằng nằm trong vùng có khí hậu và thổ nhưỡng đặc trưng của khu vực miền núi, tạo điều kiện thuận lợi cho việc canh tác và bảo tồn thảo dược quý này.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng của cây giảo cổ lam 7 lá

Cây giảo cổ lam 7 lá có đặc điểm sinh trưởng đặc trưng với khả năng thích nghi cao với môi trường sống cây giảo cổ lam tại các vùng núi. Nghiên cứu chỉ ra rằng, cây phát triển tốt trong điều kiện khí hậu ẩm ướt và đất giàu dinh dưỡng. Sinh trưởng cây giảo cổ lam được đánh giá qua các chỉ tiêu như chiều dài thân, số lá, và tỷ lệ sống. Kết quả cho thấy, cây có khả năng sinh trưởng mạnh trong môi trường tự nhiên tại xã Công Bằng.

1.2. Điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng tại xã Công Bằng

Xã Công Bằng thuộc huyện Pắc Nặm, Bắc Kạn, có điều kiện khí hậu và đất đai và thổ nhưỡng phù hợp cho việc trồng cây dược liệu. Khu vực này có độ ẩm cao, lượng mưa dồi dào, và đất giàu mùn, tạo điều kiện lý tưởng cho sinh trưởng cây giảo cổ lam. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc canh tác cây giảo cổ lam tại đây có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế địa phương và bảo tồn nguồn gen quý.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa thực địa và phòng thí nghiệm để đánh giá sinh trưởng cây giảo cổ lam. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ sống, chiều dài thân, số lá, và năng suất. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cây giảo cổ lam 7 lá có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện canh tác tại xã Công Bằng, với tỷ lệ sống cao và năng suất ổn định.

2.1. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu thập số liệu thực địa, đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng, và phân tích dữ liệu trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu cũng áp dụng các biện pháp kỹ thuật như điều chỉnh mật độ trồng và phương thức canh tác để tối ưu hóa sinh trưởng cây giảo cổ lam. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm tỷ lệ sống, chiều dài thân, số lá, và năng suất.

2.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy, cây giảo cổ lam 7 lá có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện canh tác tại xã Công Bằng. Tỷ lệ sống của cây đạt trên 90%, chiều dài thân tăng trưởng ổn định, và số lá trên mỗi thân đạt trung bình 7 lá. Năng suất thu hoạch cũng đạt mức cao, cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển cây dược liệu này tại khu vực nghiên cứu.

III. Ứng dụng và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển cây trồng mà còn có ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn thực vật và phát triển kinh tế địa phương. Cây giảo cổ lam 7 lá có tiềm năng lớn trong ứng dụng y học, đặc biệt là trong việc điều chế các loại thuốc hỗ trợ sức khỏe. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp để nhân rộng mô hình canh tác tại các khu vực có điều kiện tương tự.

3.1. Ứng dụng y học của cây giảo cổ lam

Cây giảo cổ lam 7 lá được sử dụng rộng rãi trong ứng dụng y học nhờ các hoạt chất có lợi cho sức khỏe như saponin và flavonoid. Nghiên cứu chỉ ra rằng, cây có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về tim mạch, huyết áp, và tiểu đường. Việc phát triển cây dược liệu này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc phát triển cây trồng và bảo tồn thực vật tại xã Công Bằng. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhân rộng mô hình canh tác cây giảo cổ lam 7 lá tại các khu vực có điều kiện tương tự. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần vào việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của thảo dược quý và tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn gen.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM --------------------------- QUÁCH THỊ HOA NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY GIẢO CỔ LAM 7 LÁ TẠI XÃ CÔNG BẰNG, HUYỆN PẮC NẶM, TỈNH BẮC KẠN KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Lớp : K46 LN Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2014 - 2018 Thái Nguyên – Năm 2018 h ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM --------------------------- QUÁCH THỊ HOA NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY GIẢO CỔ LAM 7 LÁ TẠI XÃ CÔNG BẰNG, HUYỆN PẮC NẶM, TỈNH BẮC KẠN KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Lớp : K46 LN Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2014 – 2018 Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Công Hoan Thái Nguyên – Năm 2018 h i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi, các số liệu và kết quả thực hiện trình bày trong khóa luận là quá trình theo dõi, điều tra tại cơ sở thực tập hoàn toàn trung thực, khách quan. Thái Nguyên,tháng 05 năm 2018 Xác nhận của giáo viên hướng dẫn Người viết cam đoan TS. Nguyễn Công Hoan Quách Thị Hoa Xác nhận của giáo viên chấm phản biện h ii LỜI CẢM ƠN Thực tập tốt nghiệp là nội dung rất quan trọng đối với mỗi sinh viên trước lúc ra trường.

Giai đoạn này vừa giúp sinh viên kiểm tra, hệ thống lại những kiến thức lý thuyết đã được học trước đó. Để đạt được mục tiêu đó, được sự nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên tôi tiến hành thực tập tốt nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu sinh trưởng của cây giảo cổ lam 7 lá tại xã Công Bằng, huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn”. Để hoàn thành khóa luận này tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của đội sản xuất tại xã Công Bằng, các thầy cô giáo trong và ngoài khoa Lâm Nghiệp, đặc biết là sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của thầy giáo hướng dẫn: TS. Nguyễn Công Hoan đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm đề tài.

Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô trong khoa Lâm Nghiệp, gia đình, bạn bè đặc biệt là thầy giáo TS. Nguyễn Công Hoan đã giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này. Trong suốt quá trình thực tập, mặc dù đã rất cố gắng để hoàn thành tốt bản khóa luận, nhưng vì do thời gian và kiến thức bản thân còn hạn chế. Vì vậy bản khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót.

Vậy tôi rất mong được sự giúp đỡ, góp ý chân thành của thầy cô giáo và toàn thể các bạn bè để khóa luận tốt nghiệp của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 5 năm 2018 Sinh viên Quách Thị Hoa h iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến tỷ lệ sống của cây .Động thái tăng trưởng chiều dài thân chính của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu .Động thái tăng trưởng số lá/thân chính của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu. Ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu .31 h iv DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.

Cấu trúc hóa học của Flavononit và Saponin. Ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến tỷ lệ sống của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu .Biểu đồ ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu. 32 h v DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT CTTN : Công thức thí nghiệm TB : Trung bình KLK : Khối lượng thân lá khô KLT : Khối lượng thân lá tươi NSLT : Năng suất lý thuyết NSTT : Năng suất thực thu NST : Ngày sau trồng h vi MỤC LỤC PHẦN 1 MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài .Mục tiêu nghiên cứu .Ý nghĩa của đề tài.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .Cơ sở khoa học. Tình hình nghiên cứu về dược liệu. Trên Thế giới. Tình hình nghiên cứu về chi Gynostemma.

Tình hình nghiên cứu cây Giảo cổ lam. Tính vị của Giảo cổ lam. Công dụng của cây Giảo cổ lam. Tổng quan khu vực nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. ĐỐI TƯỢNG,NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .Đối tượng nghiên cứu của đề tài .Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa tài liệu. Phương pháp nghiên cứu .Biện pháp kỹ thuật:. Các chỉ tiêu theo dõi ngoài hiện trường.

Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Nghiên cứu ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến sinh trưởng và năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá chét. Ảnh hưởng của phương thức trồng và mật độ đến tỷ lệ sống của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu.

Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độ đến động thái tăng trưởng chiềudài thân chính của giống Giảo cổ lam 7 lá chét tại khu vực nghiên cứu. Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độg đến động thái tăng trưởng số lá/thân chính của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu. Ảnh hưởng phương thức trồng và mật độ đến năng suất của cây Giảo cổ lam 7 lá tại khu vực nghiên cứu. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .35 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tính cấp thiết của đề tài Cây Giảo cổ lam (GCL) hiện có nhu cầu sử dụng rất lớn trong nước, nhất là đối với những người cao tuổi, cao huyết áp, nhiễm mỡ máu…, giảo cổ lam nay được lưu hành và sử dụng rộng rãi, phổ biến ở Việt Nam, bởi tính năng và tác dụng tuyệt vời của nó, do vậy được người sử dụng hết sức quan tâm, nhiều công ty trong và ngoài nước chú trọng bào chế và sản xuất ra nhiều dạng thuốc mới. Tuy nhiên nguồn nguyên liệu chủ yếu hiện nay do người dân tự thu hái tự nhiên trong rừng, tự tổ chức thu gom, mua bán, và đã có sự nhầm lẫm với nhiều loài cây khác trong khi cung cấp nguyên liệu cho các công ty sản xuất thuốc, xẩy ra tình trạng dược liệu giả, kém phẩm chất và đã được báo chí truyền thông trong nước lên tiến báo động. Tình trạng thu hái bừa bãi đã làm cho nguồn dược liệu GCL hoang dại có nguy cơ cạn kiệt. Bắc Kạn được đánh giá là tỉnh miền núi phía Bắc có nguồn dược liệu tự nhiên, phong phú, đa dạng về chủng loại và công dụng làm thuốc.

Đất đai và khí hậu phù hợp với nhiều loại cây trồng trong đó có nhiều cây thuốc quý. Vườn quốc gia Ba Bể thuộc tỉnh Bắc Kạn là 1 trong tổng số 30 vườn quốc gia nằm trong vùng dược liệu tự nhiên phải bảo tồn. Tỉnh Bắc Kạn cùng với tỉnh Quảng Ninh, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Lào Cai, Bắc Giang và một phần của Thái Nguyên là những tỉnh nằm trong phạm vi qui hoạch dược liệu của cả nước. Phát triển dược liệu trở thành một trong những mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước ta, đã được cụ thể hóa trong các văn bản và quyết định như: Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30/10/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt qui hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; Quyết định số 45/QĐ-TTg ngày 08/04/2014 của h 2 Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch tổng thể bảo tồn đa dạng sinh học của cả nước đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; Thông báo số 164/TB- VPCP ngày 16/06/2010 của Văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tại Hội nghị phát triển dược liệu và sản phẩm thuốc quốc gia năm 2010… Tuy nhiên, thực tế cho thấy nguồn tài nguyên dược liệu tự nhiên đang ngày một cạn kiệt, nhiều loài đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng, cây dược liệu nuôi trồng đang bị thu hẹp hoặc phát triển một cách tự phát.

Kết quả khảo sát sơ bộ cho thấy, tại tỉnh Bắc Kạn có nhiều bài thuốc dân gian có giá trị chữa bệnh, có nhiều vị thuốc, cây thuốc đang bị khai thác quá mức như lá thuốc trong bài thuốc tắm, thuốc ngâm chân của người dân tộc Dao… Nguyên nhân của thực trạng này là do người dân khai thác và sử dụng không hợp lý nguồn dược liệu, cơ quan chức năng chưa quan tâm đến việc bảo tồn, nuôi trồng, chưa quản lý được vùng dược liệu, chưa có sự tham gia của doanh nghiệp trong chuỗi gia tăng giá trị sản phẩm từ dược liệu, thị trường dược liệu không ổn định… Cây Giảo cổ lam bản địa mọc tự nhiên nhiều ở các huyện Chợ Đồn, Ba Bể, Pắc Nặm… Tại huyện chợ Đồn, chợ Mới có một số hộ gia đình thu mua của người dân đi khai thác trong tự nhiên, một số hộ gia đình đã thực hiện sơ chế và bào chế cây Giảo cổ lam và bán dưới dạng cân khô. Năng suất khảo sát sơ bộ cho thấy, tại Bắc Kạn có thể đạt sản lượng 1-1,5 tấn nguyên liệu khô/1ha (tương đương 100-150 kg cao lỏng/1ha). Huyện Pắc Nặm được coi như là vùng “khởi tổ” phân bố của cây Giảo cổ lam trong tự nhiên của tỉnh Băc Kạn. Giảo cổ lam mọc tự nhiên trong rừng, ở các vách núi đá nơi có độ ẩm cao, được người dân khai thác thu hái đem về phơi khô sử dụng hoặc bán ra thị trường.

Thực tế cho thấy cây GCL chưa được người dân địa phương quan tâm đưa vào khai thác như là một cây h 3 trồng. Việc khai thác nguồn GCL trong rừng mà ít quan tâm bảo tồn, phát triển làm cho nguồn dược liệu GCL trong tự nhiên có nguy cơ cạn kiệt.Tại đây, cũng chưa có nghiên cứu sâu về phân bón và mật độ trồng cho cây GCL để có thể ứng dụng vào trồng thâm canh cây GCL.Do vậy, để có cơ sở khoa học phát triển và nâng cao hiểu quả khai thác Giảo cổ lam thành cây hàng hóa, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời bảo tồn cây dược liệu quý đang ngày càng cạn kiệt trong tự nhiên, chúng tôi đề xuất thực hiện đề tài: “Nghiên cứu sinh trưởng của cây Giảo cổ lam (Gynostemma pubescens) tại xã Công Bằng, huyện Pắc Nặm, tỉnh Bắc Kạn”là cần thiết, có ý nghĩa cả khoa học và thực tiễn sản xuất.