Nghiên Cứu Sinh Hóa Cá Trê Vàng Lưỡng Bội và Tam Bội

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp sinh học bước đầu nghiên cứu so sánh một số chỉ tiêu sinh hóa của cá trê vàng lưỡng bội, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Ng. Thị Thanh Ngọc
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Thọ Phát
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. HCM
• Chuyên ngành: Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Sinh Hóa Cá Trê Vàng Lưỡng Bội và Tam Bội
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2000
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• PHỤ LỤC: DANH SÁCH BẢNG VÀ HÌNH ẢNH
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. HÌNH THÁI PHÂN LOẠI, SỰ PHÂN BỐ VÀ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁ TRÊ
• 1.2.1. Đặc điểm hình thái phân loại
• 1.2.2. Sự phân bố của cá trê
• 1.2.3. Nguồn gốc cá trê vàng thường và cá trê vàng tam bội
• 1.2.3.1. Nguồn gốc cá trê vàng thường (2n)
• 1.2.3.2. Nguồn gốc cá trê vàng tam bội (3n)
• 1.2.4. Đặc tính dinh dưỡng của cá trê
• 1.2.5. Đặc tính sinh trưởng của cá trê
• 1.2.6. Đặc điểm thành thục và sinh sản của cá trê vàng
• 2. PHẦN II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Bối cảnh nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Xác định hàm lượng Protein thô theo phương pháp Kjeldahl
• 2.3.2. Xác định hàm lượng Lipit thô theo phương pháp Soxhlet
• 2.3.3. Xác định hàm lượng tro bằng cách đốt cháy mẫu
• 2.3.4. Xác định hàm lượng Carbohydrat theo công thức trữ
• 2.3.5. Xác định thành phần Protein theo phương pháp điện di
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BIỆN LUẬN
• 3.1. Thành phần sinh hóa trong cơ của cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam bội
• 3.2. So sánh thành phần hóa học trong cơ cá và thành phần hóa học nguyên con giữa hai loại trê vàng tam bội và lưỡng bội
• 3.3. Kết quả tỉ lệ bỏ ruột và kết quả điện di huyết thanh phân tích thành phần protein của hai loại trê vàng
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH BẢNG VÀ HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Sinh Hóa Cá Trê Vàng Lưỡng Bội và Tam Bội

Nghiên cứu sinh hóa cá trê vàng lưỡng bội và tam bội đang thu hút sự chú ý của nhiều nhà khoa học. Cá trê vàng (Clarias macrocephalus) là một trong những loài cá nuôi quan trọng tại Việt Nam. Việc nghiên cứu các chỉ tiêu sinh hóa của chúng không chỉ giúp nâng cao năng suất nuôi mà còn cải thiện chất lượng thịt. Đặc biệt, cá trê vàng tam bội (3n) có nhiều ưu điểm vượt trội so với cá trê vàng lưỡng bội (2n).

1.1. Đặc Điểm Sinh Học Của Cá Trê Vàng

Cá trê vàng có đặc điểm hình thái và sinh học độc đáo. Chúng có khả năng sống trong môi trường nước có hàm lượng oxy thấp và có thể hô hấp qua da. Đặc điểm này giúp cá trê vàng thích nghi tốt với điều kiện sống khắc nghiệt.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Trong Nước và Quốc Tế

Nghiên cứu về cá trê vàng đã được thực hiện ở nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây tập trung vào việc cải thiện giống cá trê vàng thông qua các phương pháp di truyền và sinh hóa.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Cá Trê Vàng

Mặc dù cá trê vàng có nhiều tiềm năng, nhưng việc nuôi trồng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Năng suất nuôi cá trê vàng hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Ngoài ra, cá trê vàng dễ bị bệnh, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế.

2.1. Các Vấn Đề Về Sức Khỏe và Bệnh Tật

Cá trê vàng thường gặp phải các bệnh như nấm, vi khuẩn và ký sinh trùng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để bảo vệ đàn cá.

2.2. Nhu Cầu Cải Thiện Giống Cá Trê Vàng

Cần có các biện pháp cải thiện giống cá trê vàng để tăng năng suất và khả năng chống chịu bệnh. Việc tạo ra cá trê vàng tam bội là một trong những giải pháp hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Sinh Hóa Cá Trê Vàng

Các phương pháp nghiên cứu sinh hóa cá trê vàng bao gồm xác định hàm lượng protein, lipid, tro và carbohydrate. Những chỉ tiêu này giúp đánh giá chất lượng dinh dưỡng của cá trê vàng lưỡng bội và tam bội.

3.1. Phương Pháp Xác Định Hàm Lượng Protein

Hàm lượng protein được xác định bằng phương pháp Kjeldahl. Kết quả cho thấy cá trê vàng tam bội có hàm lượng protein cao hơn so với cá trê vàng lưỡng bội.

3.2. Phương Pháp Xác Định Hàm Lượng Lipid

Hàm lượng lipid được xác định bằng phương pháp Soxhlet. Kết quả cho thấy cá trê vàng tam bội có hàm lượng lipid thấp hơn, điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng thịt.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Cá Trê Vàng

Nghiên cứu về cá trê vàng không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao. Việc phát triển giống cá trê vàng tam bội có thể giúp nâng cao năng suất nuôi trồng và đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.1. Tăng Năng Suất Nuôi Trồng

Cá trê vàng tam bội có khả năng sinh trưởng nhanh hơn, giúp tăng năng suất nuôi trồng. Điều này mang lại lợi ích kinh tế cho người nuôi.

4.2. Cải Thiện Chất Lượng Thịt

Cá trê vàng tam bội có chất lượng thịt tốt hơn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Cá Trê Vàng

Nghiên cứu sinh hóa cá trê vàng lưỡng bội và tam bội mở ra nhiều triển vọng cho ngành nuôi trồng thủy sản. Việc cải thiện giống cá trê vàng sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Ngành Nuôi Trồng

Ngành nuôi trồng cá trê vàng có tiềm năng phát triển lớn. Cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tập trung vào việc nghiên cứu các chỉ tiêu sinh hóa và di truyền để phát triển giống cá trê vàng tam bội, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại thị trường Thành phố Hồ Chí Minh, nhu cầu tiêu thụ cá trê vàng (Clarias macrocephalus) đạt mức hơn 1.000 tấn mỗi năm. Mặc dù vậy, nguồn cung cấp thương phẩm trên thị trường hiện nay chủ yếu vẫn phụ thuộc vào việc đánh bắt tự nhiên từ các tỉnh miền Tây. Cá trê vàng tự nhiên có chất lượng thịt thơm ngon đặc trưng, song lại tồn tại hạn chế lớn là tốc độ sinh trưởng chậm, chỉ đạt trọng lượng trung bình khoảng 180g đến 200g sau một năm nuôi, sức đề kháng kém và năng suất thu hoạch chưa ổn định.

Trước thực trạng đó, việc ứng dụng công nghệ đa bội thể nhằm tạo ra quần đàn cá trê vàng tam bội (3n) bằng phương pháp sốc nhiệt đã mở ra hướng đi đột phá. Do sở hữu bộ nhiễm sắc thể tam bội bất thụ, cá trê vàng 3n triệt tiêu được sự hao phí năng lượng cho hoạt động của tuyến sinh dục, giúp tăng nhanh trọng lượng cơ thể và nâng cao năng suất thịt từ 20% đến 30% so với cá lưỡng bội (2n) thông thường.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là tiến hành đánh giá, so sánh có hệ thống các chỉ tiêu sinh hóa cơ bản bao gồm hàm lượng protein thô, lipit thô, tro tổng số, hợp chất carbohydrat (NFE), tỷ lệ bỏ nội tạng và đặc điểm điện di protein huyết thanh giữa cá trê vàng lưỡng bội và tam bội qua 4 giai đoạn phát triển: 80g - 100g, 100g - 150g, 200g - 250g và trên 300g.

Được triển khai từ tháng 12/1999 đến tháng 5/2000 tại Trại cá Long Bình (Quận 9, TP.HCM), kết hợp phân tích chuyên sâu tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga và Đại học Sư phạm TP.HCM, công trình đã xác lập cơ sở dữ liệu sinh học chuẩn xác, khẳng định cá trê tam bội giữ vững 100% giá trị dinh dưỡng cao cấp của cá trê thuần bản địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng di truyền học cá hiện đại và lý thuyết trao đổi chất sinh hóa động vật thủy sản. Nguyên lý tạo cá tam bội dựa trên cơ chế ngăn chặn sự phân bào giảm nhiễm lần hai của tế bào trứng sau khi thụ tinh bằng kỹ thuật sốc lạnh ở nhiệt độ thấp đột ngột. Quá trình này giữ lại thể cực thứ hai, hình thành hợp tử mang bộ nhiễm sắc thể 3n bất thụ.

Dưới góc độ sinh lý học, cá tam bội không phát triển buồng trứng hoặc tinh sào, giúp bảo toàn khoảng 15% đến 25% nguồn năng lượng đồng hóa từ thức ăn để chuyển hóa trực tiếp thành mô cơ. Bên cạnh đó, khung lý thuyết phân loại thực phẩm thủy hải sản xác định chất lượng thịt cá thông qua 4 thành phần sinh hóa cơ bản: hàm lượng nước, protein thô (tổng hợp từ các chuỗi axit amin thiết yếu), lipit thô (chứa nhiều axit béo chưa no có lợi cho tim mạch) và khoáng vô cơ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn cá trê vàng 2n và cá trê vàng 3n được tạo giống và ương nuôi đồng điều kiện từ giai đoạn cá bột lên cá giống và cá thương phẩm trong các hệ thống bể xi măng và bể bạt. Khẩu phần dinh dưỡng hàng ngày duy trì từ 7% đến 10% trọng lượng thân, bao gồm 60% cám gạo, bột bắp kết hợp 40% phụ phẩm lò mổ giàu đạm.

Phương pháp lấy mẫu được thực hiện ngẫu nhiên theo 4 nhóm khối lượng sinh trưởng (80 - 100g, 100 - 150g, 200 - 250g và trên 300g). Cỡ mẫu đánh giá tỷ lệ bỏ ruột gồm 30 cá thể thương phẩm 12 tháng tuổi nhằm đảm bảo độ tin cậy thống kê sinh học. Quy trình phân tích sinh hóa tiêu chuẩn bao gồm:

• Xác định độ ẩm và vật chất khô: Sấy mẫu thịt cơ ở nhiệt độ 80°C đến khi đạt khối lượng không đổi.
• Xác định protein thô: Phương pháp Kjeldahl vô cơ hóa mẫu bằng axit sunfuric đậm đặc xúc tác hydro peoxit, chưng cất kiềm và chuẩn độ bằng dung dịch natri hydroxit 0,1N, nhân hệ số chuyển đổi 6,25.
• Xác định lipit thô: Trích ly liên tục 10 giờ trên máy Soxhlet bằng dung môi ete etylic ở 80°C.
• Xác định tro tổng số: Nung mẫu trong tủ nung ở nhiệt độ 650°C trong 4 giờ đến khi tro trắng hoàn toàn.
• Phân tích thành phần protein huyết thanh: Điện di trên gel polyacrylamid (SDS-PAGE) với gel gom ở chế độ 60mA/75V và gel tách ở 75mA/150V trong 110 đến 120 phút, nhuộm bằng dung dịch Coomassie Brilliant Blue R-250.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm đã mang lại những phát hiện then chốt về thành phần sinh hóa giữa hai đối tượng nghiên cứu:

1. Hàm lượng protein thô trong cơ: Ở cả hai dạng cá, hàm lượng protein thô đều đạt mức rất cao, dao động từ 76,18% đến 86,21% tính theo trọng lượng khô. Tại giai đoạn phát triển mạnh 100g - 150g, protein thô đạt đỉnh với 86,21% ở cá lưỡng bội và 85,73% ở cá tam bội, cho thấy sự tương đương vượt trội về mặt phẩm chất đạm.
2. Hàm lượng lipit thô: Cá trê vàng tam bội luôn thể hiện ưu thế tích lũy mỡ cơ cao hơn cá lưỡng bội từ 0,68% đến 1,07% ở tất cả các giai đoạn khảo sát. Cụ thể, lipit cơ của cá 3n dao động từ 2,16% đến 7,04%, trong khi ở cá 2n chỉ dao động từ 1,48% đến 6,12%.
3. Động thái tích lũy sinh hóa nguyên con: Khi cá đạt khối lượng trên 300g, protein thô nguyên con đạt giá trị cao nhất, ghi nhận 71,08% ở dòng 2n và 72,48% ở dòng 3n. Trái lại, hàm lượng lipit thô nguyên con đạt đỉnh ở cỡ 200g - 250g với mức 21,82% (cá 2n) và 22,14% (cá 3n) trước khi giảm xuống mức 11,02% - 12,18% khi cá đạt trên 300g.
4. Đặc tính điện di huyết thanh: Bản đồ điện di SDS-PAGE cho thấy các vạch băng protein huyết thanh của cá 3n và cá 2n có sự tương đồng hoàn toàn về vị trí và mật độ quang học, khẳng định việc can thiệp đa bội thể không làm biến tính hay tạo ra các protein lạ bất thường.

Thảo luận kết quả

Kết quả hàm lượng đạm trong cơ cá trê vàng tươi dao động từ 14,76% đến 17,65%, hoàn toàn tương thích với khung chuẩn sinh hóa của các loài cá nước ngọt thương phẩm (10,3% đến 24,4%). Việc hàm lượng lipit ở cá tam bội cao hơn cá lưỡng bội từ 0,89% đến 1,07% ở giai đoạn nuôi lớn được giải thích bởi cơ chế sinh lý bất thụ: năng lượng không phải điều chuyển để nuôi dưỡng buồng trứng hoặc túi tinh đã được chuyển hóa một phần thành lipit dự trữ xen kẽ trong các sợi cơ.

Đặc điểm này giúp thịt cá trê 3n giữ được độ mềm mại, thơm ngậy và không bị khô cứng khi chế biến. Tuy nhiên, tính theo khối lượng tươi, lượng mỡ cơ của cá vẫn nằm dưới ngưỡng 1%, chứng minh cá trê vàng tam bội vẫn là thực phẩm nạc lý tưởng, vượt trội về độ lành mạnh khi so sánh với cá basa có hàm lượng lipit tươi lên tới 17,7%.

Các biến thiên sinh hóa được minh họa sinh động thông qua hệ thống 6 bảng số liệu phân tích và 2 đồ thị biểu diễn động học tích lũy đạm - nước. Đồ thị cho thấy ở cá tam bội, đường cong hàm lượng nước từ giai đoạn 150g đến trên 300g có xu hướng ổn định hơn hẳn so với cá lưỡng bội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát chất lượng thịt đồng đều khi thu hoạch đại trà.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhanh chóng đưa giống cá trê vàng tam bội vào thực tiễn sản xuất với hiệu quả kinh tế cao nhất, các giải pháp cụ thể được đề xuất:

• Tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất giống tam bội: Áp dụng đồng bộ công nghệ sốc nhiệt lạnh sau khi thụ tinh nhân tạo nhằm nâng tỷ lệ xuất hiện cá thể 3n đạt trên 85%, tiến hành chuyển giao kỹ thuật trong vòng 6 đến 12 tháng bởi các Trung tâm Giống Thủy sản công lập.
• Tối ưu hóa khẩu phần thức ăn chuyên biệt: Thiết lập công thức thức ăn hỗn hợp viên nổi có hàm lượng đạm từ 30% đến 35% cho giai đoạn cá dưới 150g và từ 25% đến 28% cho giai đoạn thương phẩm trên 200g, triển khai thực hiện ngay trong vụ nuôi 6 tháng bởi các cơ sở sản xuất thức ăn thủy sản.
• Kiểm soát chất lượng nước ao nuôi công nghiệp: Duy trì quy trình định kỳ thay nước mới 2 lần mỗi tuần với tỷ lệ từ 20% đến 30% thể tích ao, giữ mật độ nuôi lý tưởng từ 50 đến 80 con/m² do các hộ nông dân và chủ trang trại trực tiếp thực hiện trong suốt chu kỳ nuôi.
• Xây dựng chuỗi liên kết thương hiệu thực phẩm an toàn: Thiết lập tiêu chuẩn chứng nhận chất lượng cho sản phẩm cá trê vàng tam bội kích cỡ lớn (trên 300g/con) để gia tăng giá trị thương phẩm thêm 15% đến 20%, triển khai trong 18 tháng dưới sự điều phối của Chi cục Thủy sản và các Hiệp hội ngành hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và số liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ nghiên cứu công nghệ sinh học và di truyền thủy sản: Tiếp cận chi tiết phương pháp gây đột biến số lượng nhiễm sắc thể, kỹ thuật điện di SDS-PAGE và phương pháp đánh giá sinh hóa tiêu chuẩn để ứng dụng trên các đối tượng cá kinh tế khác.
• Kỹ sư nuôi trồng thủy sản và chủ trang trại: Ứng dụng trực tiếp thông số về tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ bỏ nội tạng và nhu cầu dinh dưỡng để thiết kế ao nuôi, tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn và nâng cao năng suất đàn cá thương phẩm đạt trên 300g/con.
• Doanh nghiệp chế biến thực phẩm và chuỗi cung ứng thủy sản: Khai thác bộ số liệu về hàm lượng protein (76% - 86% chất khô) và lipit nạc (< 1% khối lượng tươi) để định vị giá trị dinh dưỡng cao cấp, phát triển các dòng sản phẩm phi lê, chả cá đóng gói chất lượng cao.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Sinh học - Thủy sản: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân tích phòng thí nghiệm (Kjeldahl, Soxhlet) và phương pháp bố trí thí nghiệm khoa học có độ tin cậy cao.

Câu hỏi thường gặp

Cá trê vàng tam bội (3n) khác biệt căn bản như thế nào so với cá lưỡng bội (2n)?

Cá trê vàng tam bội sở hữu bộ nhiễm sắc thể 3n bất thụ sinh dục, không tiêu tốn năng lượng cho việc sinh sản. Nhờ vậy, cá 3n có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn từ 20% đến 30%, khả năng chống chịu bệnh tật tốt và duy trì sự ổn định sinh hóa ở các cỡ thương phẩm lớn trên 300g.

Chất lượng thịt của cá trê vàng tam bội có thơm ngon và an toàn không?

Thịt cá trê vàng tam bội hoàn toàn thơm ngon và tuyệt đối an toàn. Phân tích điện di SDS-PAGE chứng minh thành phần protein của cá 3n tương đồng 100% với cá 2n tự nhiên, không chứa protein lạ hay độc tố, đồng thời hàm lượng lipit cao hơn 0,68% - 1,07% giúp thịt mềm ngậy đặc trưng.

Hàm lượng protein và lipit trong cơ cá trê biến đổi ra sao theo khối lượng?

Hàm lượng protein thô đạt mức cao nhất (85,73% - 86,21% chất khô) khi cá đạt kích cỡ 100g - 150g, sau đó giảm nhẹ ở cỡ 200g - 250g và phục hồi mạnh lên trên 84,40% khi cá đạt trên 300g. Lipit thô trong cơ có xu hướng giảm dần về mức 1,48% - 2,16% ở cỡ trên 300g.

Tại sao cá trê vàng tam bội lại có tỷ lệ tích lũy lipit cơ cao hơn cá thông thường?

Do tuyến sinh dục bị thoái hóa và không hoạt động, nguồn năng lượng hấp thụ từ thức ăn không bị phân tán cho quá trình tạo noãn hoàng hoặc tinh dịch. Nguồn năng lượng dư thừa này được chuyển hóa một phần thành các giọt lipit vi mô xen giữa các bó sợi cơ, làm gia tăng nhẹ tỷ lệ lipit thô.

Chế độ dinh dưỡng nào giúp cá trê vàng tam bội đạt hiệu quả sinh hóa tối ưu?

Khẩu phần ăn đạt hiệu quả cao nhất là kết hợp 60% thức ăn tinh bột (cám gạo, ngô) với 40% phụ phẩm đạm động vật tươi, cho ăn với định lượng từ 7% đến 10% trọng lượng thân mỗi ngày và định kỳ thay 20% đến 30% lượng nước ao để kích thích cá bắt mồi mạnh.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh cá trê vàng tam bội (3n) duy trì hàm lượng protein thô ở mức xuất sắc từ 76,18% đến 85,73% chất khô, tương đương với cá lưỡng bội tự nhiên.
• Dòng cá tam bội có hàm lượng lipit thô trong cơ cao hơn từ 0,68% đến 1,07% so với cá 2n, tạo độ thơm béo tự nhiên nhưng vẫn giữ nguyên tính chất của nhóm cá nạc giàu dinh dưỡng.
• Kết quả điện di SDS-PAGE khẳng định sự đồng nhất hoàn hảo về cấu trúc phân tử protein huyết thanh giữa cá 3n và cá 2n, xác lập bằng chứng khoa học vững chắc về độ an toàn thực phẩm.
• Kích cỡ thu hoạch thương phẩm lý tưởng nhất của cá trê vàng tam bội được xác định là trên 300g nhằm đạt tỷ lệ protein nguyên con cao nhất (72,48%).
• Công trình đã hoàn thiện cơ sở lý luận sinh hóa quan trọng, mở đường cho việc mở rộng quy mô sản xuất giống và nuôi công nghiệp cá trê vàng tam bội tại các vùng đô thị và nông thôn.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã giải tỏa triệt để những băn khoăn về chất lượng dinh dưỡng của cá tam bội, khẳng định đây là đối tượng nuôi thủy sản có giá trị kinh tế vượt trội. Trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới, các cơ quan quản lý và cơ sở khuyến nông cần đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật sốc nhiệt sản xuất giống tam bội cho các trại giống thương mại. Các trang trại thủy sản và hộ nông dân hãy chủ động đưa giống cá trê vàng tam bội vào cơ cấu sản xuất để nâng cao năng suất mùa vụ, gia tăng lợi nhuận và đáp ứng nguồn thực phẩm chất lượng cao cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

}| BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HCM † KHOA SINH VẬT m›©‹s Lud VAN TOT 4d? LA Dé tai: RUGC DAU NGHIÊN CUU S0 SANH MỘT SO CHi TIEU SINH HOA CUA CA TRE VANG LUONG Độ! VA CA TRE VANG TAM ROI (GLARIAS MACROCEPHALUS) Giáo viên hướng dẫn : Tiến si NGUYEN THỌ PHAT Sinh viên thực hiện: | NG. THỊ THANH NGỌC Khóa học 1996— 2000 Ả Lai Cam On Qua luận vốn này, em xin bày tổ long chân thành hít? om sAu sắc đến % Nguyễn Ca Thi Nga — Tiến) phòng hay sinh = Trang tam Nivet đu Viet Noa. % Thấy Nguyễn The Phát - Cán bê Ing) day môn Smh Hod = TÍ rườn; DHS % Anh Ca Nguyên Định ~ Can ba Wong Thay sinh = Trường tim Nive! Aw Viet-Noa Anh Lý Céng Bang - Coin bà nohien kéo Vid Khoo hoe tye nhện vd công nghệ quae cia % Nguyễn Ca Thi Kim Tuyến - Coin bộ phy thách Phong TH nghưệm TT rưềng ĐEISI? Là những người đã nhiệt tinh hudmyg dan về pháp đã em hoàn thành luận văn tết nghiép.

& Xin gởi đến các bạn sinh viên càng khóa lời cám on sAu sốc da nhidt tinh dang viên, | tro để luận van tết nghiệp nay được hen thêu, *C VÀ em liên gh nhé công lao lớn nhất của gia đình đã cuáp để em trong sud qual tinh em thee hoe ở tre Ac} DHSP TPHCM Soh wien Nguyẫn Thi Thanh Nour MỤC LỤC NỘI DUNG Trang LỜI CÁM ON PHU LUC : DANH SÁCH BANG VÀ HINH ANH ĐấTT VẤN ĐỀ G1000)85206001606G5610S06(UÁMMSNùudbiiliddidulaua 1 PHAN I: TONG QUAN TÀI LIEU |. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nƯỚC.

¿«(is ch srirrirreererrrre 6 II. HÌNH THÁI PHAN LOẠI, SỰ PHAN BO VÀ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁ TRÊ 1. Đặc điểm hình thái phân loại.ee 7 3, Sự gbến bố của C6 BỖ sac cneto 0n 000022 dooasionoeeossana b) 3. Nguồn gốc cá trê vàng thường và cá trê vàng tam bội.

Nguồn gốc cá trê vàng thường (2N). Nguồn gốc cá trề vàng tam bội (3n). Dac tinh dinh dưỡng của cá trÊ. Tai đoạn Cễ COM iiss REGO WE eae 12 42: Giài Gngn cá HƯỚNG WABI 2A A inci 13 5.

Đặc tinh sinh trưởng của cá IrÊ.- ào co Sssentrerriererieree 14 6. Đặc điểm thành thục và sinh san của cá trê vàng. Thành phần sành bóa CRG Cế‹.cá¿ccoc icon ienieeeoeeseee 18 PHANII: | ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.-- 5 5-5 cscxcsvsererrsrsrsvee 21 2: Bối ing nghiÊN CO iia hie ieee aie 2226662 BSG2AGake 27 3.

PháNng pháp nghiên đửou.e ca SẰS2n2 22c28 k7 SẺ SẺ. Xác định hàm lượng Protein thô theo phương pháp Kjclhdahl. Xác định hàm lượng Lipit thô theo phương pháp Soxhilet. Xác định hàm lượng tro bằng cách đốt cháy mẫu.

Xác định hàm lượng Carbohydrat theo công thức trữ .- 32 1ñ, X&@ định tỷ R bBD ThÒ ca ueiacccdiicddooetoicocotooeinooeieaoeeaseooasear 3 3. Xác định thành phần Protein theo phương pháp điện di. \4 4, Parking ytáp x0 N số 80 tác iii neat \S SRR HH. 4L TỐ UUố KU cố ổn 35 PHẦN HI : KẾT QỦA NGHIÊN CỨU VÀ BIỆN LUẬN 1.

THANH PHAN SINH HOA TRONG CO CUA CA TRE VANG LƯỠNG BOI VÀ CA TRE VÀNG TAM BOI PW 2, TaEE 36 TÊN Gề II | caeeaaeardendaieeeiseeeuisesernssoiosrreensi 37 3:0 đã 2700 ~ 2 lỗ Se SG Na tSgolStedviceasesaaee8 4: cá We sicher eR sue ae aD Il. SO SÁNH THÀNH PHAN HÓA HOC TRONG CƠ CUA CA TRE VÀNG TAM BOI VÀ LUGNG BOI CA 4 GIAI ĐOẠN. THÀNH PHAN SINH HÓA NGUYEN CON CUA HAI LOẠI TRE VANG I. Trề vàng lưỡng OGL.

eee eeeseeeeeseeeeeeeeeeeseeeeeneeneeeneeeneuaeeaneseeeeeueeeees 41 6 RETR VALENCIA TTD D))tvyykyvyvcebigartekesvV6esirvsfxvyyVGERG4790619406)657A28416X06//1645341919492vy) 42 IV SOSANH THÀNH PHAN HÓA HỌC TRONG CƠ CÁ VÀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC NGUYÊN CON GIỮA HAI LOẠI TRÊ VÀNG TAM BỘI VÀ L UỠNG BỒN assis Ki 0/4002014090100 06000001064 VY. KET QUA TY LE BO RUOT. KẾT QỦA ĐIỆN DI HUYẾT THANH PHAN TÍCH THÀNH PHAN PROTEIN CUA HAI LOẠI TRE VÀNG .-o5---c- 45 PHAN IV: KET LUAN VA DE NGHI I. Sgn 30 coca IH.ĐỀ (C1: | JaạẠ)ạ- TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH SÁCH BẢNG VÀ HÌNH ẢNH L/ Danh sách bảng: Bảng |: Thành phần sinh hóa của cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam WÑicHiÑi- [ÔÖ ánxcckeccccccsioiiibtiiniiidinuitoodiiidiibtaaasioga23E 36 Bảng 2: Thành phần sinh hóa của cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam Te WL GEN Cáo 0b GGiớnG t0ticbocpAQB0A40066Ssosescssooof Bảng 3: Thanh phan sinh hóa của cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam i CT 2OO - 250g N -<ảẳảiäăắẳẮỶẲẮẢá 38 Bảng 4: Thành phan sinh hóa của cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam CE | TỔ Hy <5.

39 Bảng 5: Thành phần sinh hóa nguyên con của cá trê vàng lưỡng bội .4I Bảng 6: Thành phần sinh hóa nguyên con của cá trê vàng tam bội .42 IV/ Hình ảnh: Hình 1: Bể nuôi 2 loại cá trê vàng lưỡng bội và tam bội giai đoạn bột.27 Hình 2: Bể bạt nuôi 2 loại cá trê vàng lưỡng bội và tam bội giai đoạn giống SiEG5Z6005:0S026ã105600i120G2001420GãG7ï11Wãia006t tlI3GtTi8GiGrGSGSiGGdsazis2 28 Hình 3: Cá tré vàng tam bội giai đoạn nuôi thương phẩm.42 Hình 4: Cá trê vàng lưỡng bội và cá trê vàng tam hội.---47 Hình 5: Điện di đồ huyết thanh máu cá trê vàng tam hội và lưỡng bội.48 ĐẶTYANĐỂ, Đối với con người cá có vai trò quan trọng trong việc cung cấp khẩu phân Protein và Lipit. Nói chung là năng lượng do cá cung cấp cho con người không kém gì thịt gạo và các thức ăn khác. Protein của cá có thành phần axit amin tương tự như thịt, các tổ chức liên kết ở cá chủ yếu là colagen, khi đun lên colagen chuyển thành glutin nên nấu cá chóng chín, mém và dễ tiêu hóa hơn. Mỡ cá có nhiều axit béo không no gọi là vitamin F, vitamin này cẩn cho người nhiễu tuổi để chống lại sự tích lũy của cholesterol, phòng xơ động mạch, huyết áp cao.

Một wu điểm của cá là có nhiều muối khoáng hơn ở thịt. Ngoài ra nếu so sánh hệ số tiêu hóa thì đối với cá, cơ thể con người chúng ta hấp thụ được 96 — 98%. Cá trê là một trong những loài cá nuôi kinh tế quan trọng của nước ta. Các loài cá trê đang được nuôi bao gồm: Cá trê vàng (Clarias macrocephalus), cá trê phi (C.

gariepinus) và cá tré lai là con lai của cá mẹ trê vàng và cá bố trê phi. Ngoài ra còn có trê đen (C. fuscus) ở Bắc bộ và trê trắng (C. batrachus) ở đồng bằng Nam bộ Các loài cá này có ưu điểm nổi bật như: có sức chịu đựng cao, chu kỳ nuôi ngấn, ăn tạp thịt ngon, giá bán cao, phù hợp nuôi trong điểu kiện gia đình ở nôngthôn.

Tuy vậy mỗi một loài có ưu nhược điểm riêng: Trê vàng: Chất lượng thịt ngon, nhưng kích thước nhỏ, chậm lớn, khả năng chịu bệnh chưa cao. Trê phi: Tốc độ tăng trưởng nhanh, kích thước trưởng thành lớn nhưng phẩm chất thịt chưa phù hợp với thị hiếu của người tiêu đùng Trê lai: Thể hiện được wu thế của cá bố mẹ như tốc độ tăng trưởng nhanh, sức chống chịu tốt với điểu kiện môitrường, chất lượng thịt cao. Trên thực tế qua nhiễu cuộc khảo sát thị hiếu tiêu dùng, thì trê vàng vẫn là đối tượng được ưa chuộng nhất Hàng năm nhu cẩu tiêu thụ cá trê vàng của thành phố tới hàng nghìn tấn, nguồn cung cấp chủ yếu từ miễn Tây nhờ khai thác tự nhiên, chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Do vậy, gẦn đây trê vàng đã trở thành loài cá nuôi kinh tế rất quan trọng ở nhiễu vùng do chúng có phẩm chất thịt ngon giá trị kinh tế cao, là nguồn thực phẩm quan trọng cung cấp cho thành phố.

Tuy nhiên năng suất nuôi còn thấp, chưa ổn định cá dễ bị bệnh Sdn lượng cá trê vàng chưa đáp ứng nhu cầu tiêu thy của thực tiễn. Vấn để đặt ra là cần phải cải tạo giống để tăng năng suất nuôi mà vẫn giữ được phẩm chất thịt ngon và hiệu quả kinh tế, đổng thời nâng cao khả năng chống chịu bệnh của cá trê vàng nuôi. Một trong các biện pháp nâng cao chất lượng di truyển của chúng là tạo quần đàn tam bội. Những năm gắn đây, với việc đng dụng môt số phương pháp như sốc nhiệt, phương pháp thủy lực, phương pháp dùng NO; _ đã tạo được giống cá tam bội có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rất lớn, bởi vì : Cá tam bội bất thụ nên khống chế được mật độ nuôi, do đó nuôi theo phương pháp công nghiệp sẽ đạt được năng suất cao, mang lại hiệu quả kinh tế lớn.

Với những triển vọng của việc tạo trê vàng tam bội, đáp ứng nhu cầu thị hiếu, tận dụng được nguồn phế phụ phẩm động vật, tận dụng điểu kiện ở các thủy vực nước ngọt ao hổ, kênh mương ruộng của ngoại thành thành phố Hồ Chi Minh, tai trung tâm nhiệt đới Việt — Nga vào năm 1996 -1997 Tiến sĩ Nguyễn Thị Nga và Cộng sự đã nghiên cứu thành công quá trình tạo giống trê vàng tam bội bằng phương pháp sốc nhiệt (theo phương pháp sốc lạnh của Richter, cộng sự 1986) Để có thể đánh giá những ưu điểm của cá trê vàng tam bội nhằm ứng dụng vào việc phát triển nuôi loại cá này, cẩn phải nghiên cứu nhiều mặt như: đặc tính dinh dưỡng, hiệu suất sử dụng thức ăn, chỉ tiêu sinh thái, sinh hóa của cá trê vàng thường ( 2n ) và trê vàng tam bội ( 3n ) về: - _ Trọng lượng khô (hàm lượng nước) - Ham lượng protein thé - Ham lượng lipit thô - Ham lượng tro - Ham lượng carbohydrat ( NFE ) - Tỷ lệ bỏ ruột - Thành phẩn protein Dé tài bước đầu nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh hóa của cá trê vàng thuần và cá trê vàng tam bội nhằm làm sáng tổ cơ sở khoa học của một số biện pháp kf thuật, góp phần hoàn thiện qui trình sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá trê vàng tam bội trong thành phố và các vùng lân cận ở qui mô lớn. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VỀ TẠO CÁ TAM BỘI: 1 TINH HÌNH NGHIÊN CỨU TREN THE GIỚI: Năm 1945 Swardson lần đầu tiên đã tạo được cá tam bội. Từ năm 1970 đến nay hướng nghiên cứu này được phát triển rộng rãi ở một số nước như: Liên xô (cũ), Mỹ, Nhật, Hà Lan, Indonesia, Thái Lan, Trung Quốc trên các đối tượng cá kinh tế như: cá hồi, cá chép, cá rô phi, trắm cỏ. Ở đối tượng cá trê có một số công trình nghiên cứu về lĩnh vực này như: Richterwollers, Henlen và cộng sự (năm 1986, 1987, 1990, 1991) đã thành công tạo tam bội cá trê phi (Clarias gariepinus) bằng phương pháp sốc lạnh.